II SA/WA 1782/20

II SA/Wa 1782/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Janusz Walawski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Sygn. powiązane
III OSK 6211/21 - Wyrok NSA z 2023-02-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B. M.-D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji (dalej KGP/organ) rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pani B. M. – D. (skarżąca) na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. (dalej KWP w R./organ I instancji) z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]
w przedmiocie zwolnienia ze służby, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz.
Ustalono, że orzeczeniem P. Rejonowej Komisji Lekarskiej
w R. (dalej P. RKL w R.) z dnia [...] lutego 2019 r.
nr [...] uznano skarżącą za zdolną do służby w Policji
z ograniczeniem kat. "B". Komisja lekarska określiła, że wymieniona jest trwale niezdolna do służby na zajmowanym stanowisku oraz wskazała "przeciwwskazania: służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą
w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną". Ani strona, ani organ kierujący do komisji lekarskiej nie wnieśli odwołania od tego orzeczenia.
Komisja do oceny warunków służby na stanowiskach KWP w R.
w związku z orzeczeniem nr [...] P. RKL z dnia [...] lutego 2019 r., stwierdziła, że w strukturze organizacyjnej KWP w R. nie ma stanowiska, na którym mógłby pełnić służbę policjant, posiadający stwierdzone orzeczeniem komisji lekarskiej przeciwwskazania do służby na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną.
Pismem z dnia [...] marca 2019 r. zwrócono się do komendantów miejskich
i powiatowych jednostek Policji garnizonu podkarpackiego o udzielenie informacji, czy w podległych im jednostkach organizacyjnych Policji znajdują się stanowiska w 5 grupie zaszeregowania, na których służbę mógłby pełnić policjant, wobec którego komisja lekarska stwierdziła: przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną. Żadna z jednostek nie wskazała takiego stanowiska.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, uzyskaniu stanowiska Związków zawodowych, zawiadomieniu skarżącej o wszczęciu i zakończeniu postępowania KWP w R. w dniu [...] maja 2019 r. wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji - z dniem [...] czerwca 2019 r.
Komendant Główny Policji, rozkazem personalnym z dnia [...] września
2019 r. nr [...] uchylił rozkaz personalny nr [...] KWP w R.z dnia [...] maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji, pismem z dnia [...] listopada 2019 r., zwrócił się do komendantów miejskich i powiatowych jednostek Policji garnizonu [...] o udzielenie informacji, czy w podległych im jednostkach organizacyjnych Policji znajdują się stanowiska służbowe, na których służbę mógłby pełnić policjant, wobec którego komisja lekarska orzekła kategorię zdolności do służby "B" - zdolny do służby z ograniczeniem, które zostało określone następująco: przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną. Żadna
z jednostek, do których się zwrócono, nie wskazała takiego stanowiska.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. KWP w R. powołał komisję do oceny warunków służby na stanowiskach Komendy Wojewódzkiej Policji w R. (dalej komisja do oceny warunków służby) w związku z orzeczeniem
nr [...] P.RKL w R. z dnia [...] lutego 2019 r.
W odpowiedzi na prośbą I Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji
w R. o wyjaśnienie sformułowań zawartych w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r., w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. Przewodniczący P.RKL w R. poinformował, że w omawianym orzeczeniu określono przeciwwskazania do pełnienia służby przez policjanta, poprzez zawarcie określenia: "przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała
i stresorodną". Nadto wskazał, że komisja lekarska nie posiada "kompetencji obsady stanowisk służbowych w jednostce kierującej" o szczegółowe określenie, na jakim stanowisku skarżąca może pełnić służbę, należy zwrócić się do lekarza medycyny pracy sprawującego opiekę profilaktyczną nad funkcjonariuszami Policji..
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. Naczelnik Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w R., w ramach wykonywanej funkcji przewodniczącego komisji do oceny warunków służby, wystąpił do Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z prośbą
o udzielenie informacji, czy skarżąca, w związku z wydanym wobec niej orzeczeniem komisji lekarskiej, spełnia wymagania dla poszczególnych, wskazanych w tym piśmie, wakujących stanowisk służbowych w Komendzie Wojewódzkiej Policji
w R.
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. przewodniczący komisji do oceny warunków służby wystąpił do lekarza Centrum Medycznego M. w R. z prośbą
o zajęcie stanowiska w zakresie tego, czy osoba, wobec której wydano orzeczenie
nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. może pełnić służbę na wskazanych stanowiskach. Do pisma tego załączono m.in. karty opisu stanowisk pracy.
W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2019 r. Kierownik Poradni Medycyny Pracy Centrum Medycznego M. w R., poinformował, że osoba, której dotyczy orzeczenie nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. mogłaby pełnić służbę na stanowisku "Zastępcy Naczelnika Wydziału", bowiem "ewentualna praca Z-cy Naczelnika Wydziału-biurowa, przy monitorze, przy znikomym lub akceptowalnym poziomie ryzyka zawodowego (przy aprobacie zainteresowanej) mogłaby spełnić kryteria zdrowotne wyrażone w orzeczeniu [...] z dnia [...] II 2019".
Nadto podniósł, że osoba, która ma zaburzenia o charakterze emocjonalnym, mimo, że w karcie ryzyka stanowiska pracy Zastępcy Naczelnika czynniki dotyczące stresu opisane są jako znikome i akceptowalne, narażona będzie na zbyt duże obciążenie natury psychicznej i może to doprowadzić do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia. Ponadto lekarz ten wyjaśnił, że jako lekarze specjaliści medycyny pracy oceniamy tylko kwalifikacje zdrowotne pracowników na podstawie czynników ryzyka na danym stanowisku pracy. Drugą kwestią w sprawie zatrudnienia pracownika są jego kompetencje, przygotowanie zawodowe oraz opinia z miejsca pracy".
KWP w R. rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] zwolnił skarżącą ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji - z dniem [...] marca 2020 r.
Skarżąca ustawowym terminie złożyła odwołanie od w/w rozkazu personalnego zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W uzasadnieniu odwołania rozwinęła zarzuty, wskazując również, że zwolnienie jej ze służby w Policji nie ma nic wspólnego z interesem służby i jest to "wyłącznie celowe działanie", mające na celu "pozbycie się skarżącej ze struktur Policji za wszelką cenę".
Ponadto wskazała, że faktem powszechnym jest okoliczność, że funkcjonariusze z ograniczeniami zdrowotnymi takimi jak odwołująca się, tj. "zdolna do służby w Policji z ograniczeniem kategorii B" pełnią służbę w Policji.
Zarzuciła, że organ I instancji nie zrealizował wytycznych Komendanta Głównego Policji zawartych w rozkazie personalnym z dnia [...] września 2019 r. nr [...] lub też zrealizował je w sposób pobieżny. Ponadto zarzuciła organowi I instancji, że uwzględnił jedynie trzy stanowiska, na które mogła zostać mianowana strona, zaś pobieżna analiza wytypowanych stanowisk wskazuje, że nie mają one nic wspólnego z posiadanymi przez skarżącą kwalifikacjami zawodowymi
i doświadczeniem, co potwierdza pozorność działań Komendanta Wojewódzkiego Policji w R.
Stwierdziła, że postępowanie administracyjne w zakresie odniesienia się do ograniczeń zdrowotnych skarżącej przez lekarzy medycyny pracy zawiera poważne uchybienia, które w tym zakresie dyskwalifikują ostateczne stanowisko komisji zawarte w protokole z dnia [...] grudnia 2019 r., a co za tym idzie uchybieniami dotknięte jest również zaskarżone orzeczenie. Ze względu na powyższe, uznała, odwołanie za uzasadnione.
Rozpoznając sprawę Komendant Główny Policji, w związku z wniesieniem przez pełnomocnika strony odwołania od rozkazu personalnego KWP w R. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] stwierdził, że materiał dowodowy wymaga uzupełnienia, w trybie art. 136 Kpa. Pismem z dnia [...] maja 2020 r. zwrócił się do KWP w R. o przekazanie informacji, czy obecnie w Komendzie Wojewódzkiej Policji w R. znajdują się wakujące stanowiska służbowe, na których skarżąca, przy uwzględnieniu jej kwalifikacji zawodowych i ogólnych, dotychczasowego przebiegu służby, a także ograniczeń wskazanych w orzeczeniu P.RKL z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] (przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną), mogłaby pełnić służbę. W szczególności poproszono o wskazanie, czy wakaty na danych stanowiskach służbowych występują w Policyjnej Izbie Dziecka Wydziału Konwojowego Komendy Wojewódzkiej Policji w R. oraz w Sekcji Badań Dokumentów i Technik Audiowizualnych Komendy Wojewódzkiej Policji
w R.
W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w R. przedstawił informacje o stanie wakatów w Komendzie Wojewódzkiej Policji
w R., według stanu na dzień 22 maja 2020 r., z uwzględnieniem wydanych decyzji o przeniesieniach i zmianach przeszeregowania ze skutkiem od dnia 1 czerwca 2020 r. Organ I instancji odniósł się również szczegółowo do możliwości pełnienia przez skarżącą służby na poszczególnych, wskazanych stanowiskach służbowych.
KGP zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał rozkaz personalny KWP w R. z dnia [...] lutego 2020 r. i stwierdził, że tego typu rozkaz ma charakter fakultatywny stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny,
jak i słuszny interes strony (art. 7 Kpa.).
Jego zdaniem stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych ani innych zachowań zawinionych lub niezgodnych z prawem. Innymi słowy, zwolnienie ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby nie musi mieć absolutnie charakteru represyjnego. Może być ono uzasadnione również innymi okolicznościami, o ile uniemożliwiają one kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. Przyczyny zwolnienia ze służby policjanta ustanowione w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji zawierają bowiem tę wspólną cechę, że odwołują się one do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia jej pełnienie. We wszystkich zatem wypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku.
Zdaniem organu istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyjaśnienia i oceny, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawienie skarżącej w służbie narusza ważny interes tej służby. Okoliczności faktyczne muszą natomiast odnosić się do art. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej podstawowych zadań należą w szczególności ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra (art. 1 ust. 2 pkt 1), ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej,
w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania
(art. 1 ust. 2 pkt 2).
Wskazał, że orzeczeniem nr [...] P. RKL
w R.z dnia [...] lutego 2019 r. uznano skarżącą za zdolną do służby w Policji
z ograniczeniem kat. "B" oraz trwale niezdolną do służby na zajmowanym stanowisku. Orzekając kat. "B" komisja lekarska określiła, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanej poprzez stwierdzenie: "Przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną.". W orzeczeniu tym wskazano ponadto, że nie pozostaje w kompetencji komisji rozdział stanowisk służbowych w jednostce Policji, jak również ingerowanie w sprawy kadrowe, czy też badanie profilaktyczne lekarza medycyny pracy.
Po przeprowadzonym postępowaniu komisja do oceny warunków służby stwierdziła, że w strukturze organizacyjnej Komendy Wojewódzkiej Policji
w R. nie ma stanowiska, na którym mógłby pełnić służbę funkcjonariusz, którego dotyczy orzeczenie nr [...] P. RKL
w R. z dnia [...] lutego 2019 r.
Nadto wystąpiono do komendantów miejskich i powiatowych jednostek Policji garnizonu podkarpackiego o udzielenie informacji, czy w podległych im jednostkach organizacyjnych Policji znajdują się stanowiska służbowe, na których służbę mógłby pełnić policjant, wobec którego komisja lekarska orzekła kategorie zdolności do służby "B" - zdolny do służby z ograniczeniem, które zostało określone następująco: przeciwwskazana służba na stanowiskach związanych z wysoką sprawnością fizyczną, pracą w wymuszonej, monotonnej pozycji ciała i stresorodną. Żadna z jednostek, do których się zwrócono, nie wskazała takiego stanowiska.
Organ wskazał, brak było możliwości mianowania skarżącej na dane stanowisko służbowe, a fakt ten związany był nie tylko z ograniczeniami zdrowotnymi wymienionej orzeczonymi przez komisję lekarską, ale również z posiadanymi przez nią kwalifikacjami zawodowymi i wykształceniem ogólnym, doświadczeniem zawodowym, brakiem wakujących stanowisk służbowych oraz aktualnymi potrzebami służby na terenie garnizonu podkarpackiego. Podniósł, że aktualnie brak jest wakatów w Policyjnej Izbie Dziecka Wydziału Konwojowego Komendy Wojewódzkiej Policji w R. i w Sekcji badań dokumentów i technik audiowizualnych Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w R., które to komórki organizacyjne były wskazane przez skarżącą, jako te, w których strona chciałaby pełnić służbę.
W tym stanie rzeczy organ uznał decyzję za prawidłową.
Skargę na powyższy rozkaz personalny wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów:
a. Prawa materialnego, a to:
I. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że fakt uznania skarżącej jako zdolnej do służby w Policji z ograniczeniem kategorii "B" narusza ważny interes służby, a tym samym powinna ona zostać zwolniona ze służby w Policji, w sytuacji gdy nie można przyjąć aby brak po stronie KWP w R. odpowiedniego (uwzględniającego ograniczenia zdrowotne funkcjonariusza) stanowiska dla skarżącej był tożsamy z jej nieprzydatnością do służby w Policji,
II. art. 38 ust. 2 pkt ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i tym samym niepodjęcie żadnych kroków mających na celu zbadanie możliwości mianowania skarżącej lub jej powołania na inne stanowisko, które uwzględniałoby jej ograniczenia zdrowotne;
b. Postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
I. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez zebrania istotnych dowodów w sprawie oraz niewłaściwą ocenę tych dowodów, które zostały zebrane w ramach niniejszego postępowania, w szczególności poprzez:
1. zaniechanie pozyskania na potrzeby sprawy pisemnego stanowiska lekarza H. W.,
2. poprzez zaniechanie ustalenia liczby funkcjonariuszy Policji deklarujących chęć odejścia na emeryturę oraz wskazania jakie w związku z tym stanowiska zostaną zwolnione,
3. poprzez nie wykazanie przez organy Policji charakteru pozostałych wakatów w garnizonie podkarpackim ponad te wskazane w piśmie KWP w R.z dnia [...] maja 2020 r.,
4. poprzez nie ustalenie przyczyny wzrostu liczby wakatów (oraz charakteru tych wakatów) w garnizonie p. z liczby 20 na dzień 31 grudnia 2019 do 80 na dzień 1 czerwca 2020 r.;
II. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych powoływanych przez stronę i jej pełnomocnika na skutek błędnego uznania, iż okoliczności będące przedmiotem dowodu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy,
III. art. 10 § 1 k.p.a w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie skarżącej w jednej przesyłce (jednej kopercie) trzech pism, tj.: zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby z dnia [...] kwietnia 2019 r., postanowienia w przedmiocie wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy na dzień [...] maja 2019 r. z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie zwolnienia skarżącej z dnia [...] kwietnia 2019 r. czym uniemożliwiono skarżącej podjęcie natychmiastowej, tj. bezpośrednio po wszczęciu postępowania obrony, a co za tym idzie postępowanie dowodowe na tym etapie prowadzone było de facto w tajemnicy przed skarżącą,
IV. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:
1. odmówienie stronie złożenia dalszych wniosków dowodowych związanych
z przesłuchaniem świadka lekarza H. W., która to czynność bezpośrednio poprzedzała wydanie decyzji KWP w R. w niniejszej sprawie,
2. uniemożliwienie stronie zajęcia stanowiska, będącego jej odpowiedzią na treść pisma KWP w R. z dnia [...] maja 2020 r.;
V. art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony
w sytuacji gdy sprawa niniejsza dotyczy w sposób bezpośredni osoby skarżącej,
a ponadto w związku z podnoszonymi przez skarżącą okolicznościami dotyczącymi jej zwolnienia oraz brakiem odniesienia się w tym zakresie przez KWP w R. pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy,
VI. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy organ administracji publicznej zobowiązany był zasięgnąć informacji niezależnego eksperta z dziedziny psychiatrii w sytuacji gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały wątpliwości co do psychicznego stanu zdrowia skarżącej.
Skarżąca nie widzi podstaw do tego aby wobec jej osoby stosować procedurę zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i w jej ocenie nadal aktualne pozostają rozważania zawarte w jej odwołaniach z dnia [...] czerwca 2019 r. i z dnia [...] marca 2020 r. od decyzji KWP w R. w zakresie naruszenia tego przepisu jako przepisu prawa materialnego. Wskazała, że z treści tego przepisu wynika, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach gdy wymaga tego ważny interes służby. Rozpatrując kwestię prawidłowego zastosowania ww. przepisu należy mieć na uwadze przede wszystkim to, że jego charakter jest fakultatywny, a więc w przypadku skarżącej, KWP w R. nie był zobowiązany do podjęcia decyzji o zwolnieniu, a jedynie mógł to uczynić i ze swego prawa skorzystał, pomimo tego, że zdaniem skarżącej mógł on powziąć wobec niej inne kroki (które zostały przewidziane m.in. w art. 38 ustawy o Policji ) bez konieczności jej zwalniania.
W szczególności KWP w R. winien wystąpić do funkcjonariusza
z propozycją mianowania lub powołania na inne stanowisko służbowe. Skarżąca podkreśla, że nie otrzymała od swoich przełożonych żadnej propozycji mianowania
i to pomimo tego, iż w grudniu 2019 r. poprosiła Komendanta Wojewódzkiego Policji
w R. o spotkanie, w trakcie którego zapewniła ona, że jest gotowa i chce podjąć służbę w Policji choćby od zaraz na jakimkolwiek stanowisku służbowym.
W związku z powyższym wnosiła o uchylenie zaskarżonego
i poprzedzającego go rozkazu personalnego oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest rozkaz personalny organu z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymujący w mocy rozkaz personalny KWP w R. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby
w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Rozkaz personalny wydany na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 Kpa., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych - realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
We wskazanym art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. mowa jest o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Jest to pojęcie nieostre, niedookreślone, jednakże z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę takiego właśnie zwrotu jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa, "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie - może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego"
(S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego.
Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Niezbędne jest przy tym wykazanie realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie nie jest możliwe. Stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby, nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych ani innych zachowań zawinionych przez funkcjonariusza lub niezgodnych z prawem.
Pojęcie ważnego interesu służby można również łączyć z koniecznością realizacji przez struktury policyjne zadań, których ustawodawca powierzył tej formacji (wyrok NSA z 16 marca 1995 r., sygn. akt II SA 1802/94). Ważny interes służby obejmuje więc przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji) jak i subiektywne. Może on mieć też charakter mieszany, nieobjęty zakresami ustawodawczymi innych przepisów regulujących odrębne przesłanki zwolnieniowe (wyrok NSA z 3 września 1993 r. sygn. akt II SA 1645/93 i z 3 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA 2629/99). W orzecznictwie powszechnie zatem przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji dopuszczalne jest rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, który w ocenie przełożonych nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, ale nie można zwolnić go ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie określonej w ustawie o Policji.
W ocenie Sądu, podnoszony przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie znajduje uzasadnienia. W kontrolowanej sprawie organy orzekające nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobody oceny co do wyboru skutku prawnego. Zasadnie organy uznały, że ustalony stan faktyczny mieści się
w kategorii ważnego interesu służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy
o Policji, a w konsekwencji dopuszcza zwolnienie funkcjonariusza ze służby
w niniejszym trybie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca została uznana za zdolną do służby z ograniczeniem "B". Nie sposób też kwestionować, że właściwa komisja lekarska wykazała jakiego rodzaju ograniczenia wiążą się z dalszym pozostawaniem w służbie przez skarżącą. M.in. unikanie wysiłku fizycznego lub stałej pozycji ciała. Zważyć należy, że służba w Policji polega na wykonywaniu obowiązków w terenie lub w jednostkach organizacyjnych Policji, tj. może mieć charakter dynamiczny (służba operacyjna, patrolowa) lub statyczny (służba biurowa). Zarówno pierwsza jak i druga kategoria służby nie może być brana pod uwagę w stosunku do skarżącej, bowiem albo wymaga wysiłku fizycznego, albo statycznej postawy. Ponadto jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego organ dokonał analizy wolnych wakatów, które ewentualnie mogłaby objąć skarżąca. Ocena ta dała wynik negatywny, bowiem skarżąca nie mogła objąć wolnych wakatów ze względów zdrowotnych albo ze względu na nieposiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w odrębnych przepisach. Zatem dalsze utrzymywanie skarżącej w służbie było niecelowe. Zgodnie z brzmieniem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby wtedy gdy dalsze jego pozostawanie
w służbie godzi w jej ważny interes.
Sąd wskazuje, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że treść art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji zezwala na zwalnianie ze służby z przyczyn pozamerytorycznych. Brak możliwości mianowania policjanta na stanowisko służbowe odpowiadające treści orzeczenia komisji lekarskiej oraz orzeczeniu lekarza medycy pracy.
W ocenie Sądu organ w sposób wnikliwy przeanalizował zebrany materiał dowodowy oraz należycie umotywował wydane rozstrzygnięcie wobec czego nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji Sąd wskazuje, że przepis ten dotyczy zupełnie innego rodzaju sprawy osobowej policjanta i nie ma
w tej sprawie zastosowania.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. odnośnie zaniechania pozyskania pisemnego stanowiska lekarza H. W. wskazać należy, że w aktach osobowych skarżącej w Rozdziale I na k. 41 znajduje się oryginał orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Ponadto należy wskazać, że w obecności skarżącej i jej pełnomocnika został przeprowadzony dowód w postaci przesłuchania świadka, a także uzyskano pisemną opinię innego lekarza medycyny pracy. Nadto skarżąca nie wywodzi z powyżej wymienionego uchybienia skutków korzystnych dla niej polegających na wykazaniu, że istniejące w dacie zwolnienia skarżącej ze służby wakaty odpowiadały jej kwalifikacjom zawodowym oraz warunkom zdrowotnym. Strona skarżąca ograniczyła się do polemiki z faktami wskazującym na brak możliwości mianowania skarżącej na stanowisko służbowe.
Organ zasadnie wskazuje, że każdy rodzaj służby na określonym stanowisku z racji wykonywanych zadań jest stresorodny a ta okoliczność jest wskazywana
w orzeczeniu jako ograniczenie do pełnienia przez skarżącą służby (orzeczenie nie było kwestionowane przez strony postępowania).
Odnośnie zaniechania ustalenia liczby funkcjonariuszy deklarujących chęć odejścia na emeryturę podkreślić trzeba, że zasadne jest twierdzenie organu, że żaden komendant nie ma takiego uprawnienia a to czy dany funkcjonariusz zamierza odejść na emeryturę jest jego sprawą osobistą. Przełożony z reguły dowiaduje się
o przejściu policjanta na zaopatrzenie emerytalne w dacie złożenia raportu
o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji lub w dacie wydania rozkazu o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy.
Co do zarzutu zaniechania wykazania charakteru pozostałych wakatów w garnizonie p. ponad wskazane w KWP w R. zasadnie wskazano, że każdy komendant Policji prowadzi autonomiczną politykę kadrową. Wobec czego organ prowadzący sprawę nie może odwoływać się do stanu kadrowego poszczególnych komend. Zasadne jest twierdzenie, że nawet gdyby ustalono, że istnieją wakaty, które odpowiadałyby kwalifikacjom i warunkom zdrowotnym skarżącej ze względu na właściwość w sprawach osobowych wykluczałoby to mianowanie skarżącej na takie stanowisko. Wobec tego ograniczenie się przez organ do analizy stanu wakatów w KWP R. miało swoje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa – art. 32 ust. 1 ustawy
o Policji do mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Natomiast zgodnie z treścią § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów przełożonym właściwym w sprawach osobowych jest podmiot wymieniony w art. 32 ust. 1 ustawy o Policji. Co do zasady w sprawach osobowych, w których wydaje się rozkazy personalne przełożony służbowy działający jako organ administracji publicznej. Powyższe nakłada w/w obowiązek przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Tak więc czynienie ustaleń poza ramami wyznaczonymi zakresem działania organu naruszałoby treść art. 19 Kpa.
Zarzut dotyczący nieustalenia przyczyny wzrostu wakatów w garnizonie p. nie może być objęty tym postępowaniem.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 78 § 1 Kpa. należy podzielić stanowisko organu, że prowadzi postępowanie dowodowe do momentu aż zostaną wyjaśnione wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie. Organ nie ma obowiązku dopuszczać nowych dowodów do skutku, który w zamyśle strona chce osiągnąć, mimo oczywistości ustaleń poczynionych przez organ. Sąd stwierdza, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił dlaczego wnioski dowodowe strony skarżącej nie miały istotnego znaczenia w sprawie. Należy zauważyć, że nie jest kwestionowane stanowisko, że nie podlegają przeprowadzeniu dowody zgłoszone przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy bądź zgłoszone przez stronę na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami.
W ocenie Sądu zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa. w zw. z art. 73 § 1 oraz 78 § 1 Kpa. nie jest zasadny, bowiem dotyczą pierwszego rozkazu o zwolnieniu ze służby uchylonego przez Komendanta Głównego Policji.
Podobnie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa. w zw. z art. 80 Kpa. Skarżącej odmówiono złożenia kolejnych wniosków dowodowych po przesłuchaniu świadka H. W., gdyż zasadnie stwierdzono, że pełnomocnik skarżącej poza samą wolą złożenia wniosków dowodowych w terminie 14 dni od dnia sporządzenia protokołu z przesłuchania w/w świadka nie wskazał czego te wnioski miałby dotyczyć, i jakie okoliczności wykazywać.
Skarżąca miała możliwość zapoznania się ze stanowiskiem organu I instancji z dnia [...] maja 2020 r., bowiem zostało ono do strony przesłane. Do dnia wydania decyzji przez organ II instancji storna miała możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.
Zasadne jest twierdzenie, że nie doszło do naruszenia art. 86 Kpa. Dowód z przesłuchania strony, o którym mowa w przepisie art. 86 Kpa., ma charakter posiłkowy i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Tego rodzaju dowód, w sytuacji, gdy możliwe jest orzekanie na podstawie stosownych dokumentów, nie może mieć przesądzającego znaczenia dla sprawy. Oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów. (wyrok NSA z dnia 28 października 2016 r. II OSK 844/16 Legalis Kodeks postępowania administracyjnego, Art. 86 Numer 1554295). W tym stanie rzeczy zasadne jest twierdzenie, że w tym przypadku przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony sprowadziłoby się do polemiki z ustaleniami organu.
Zarzutu naruszenia art. 84 § 1 Kpa. nie jest zasadny. Na podstawie art. 26 ustawy o Policji zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie. Orzeczenie komisji lekarskiej jeśli nie zostało podważone w określonym w trybie korzysta z waloru formalnej i materialnej prawomocności. Powoływanie zatem biegłego, który miałby podważać prawomocne orzeczenie komisji stanowiłoby naruszenie art. 84 § 1 Kpa.
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.
Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107
§ 3 Kpa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak
w sentencji wyroku.