II SA/Wa 1781/19

II SA/Wa 1781/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 3517/21 - Wyrok NSA z 2024-02-01
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2183
art. art. 199 par. 1 pkt 5, 199c ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 1051
par. 2 ust. 1, ust. 3
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia  przyznawanych doktorantom.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant specjalista Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2019 r. i umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz K.M. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej Minister/organ) decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K.M. (dalej skarżący) reprezentowanego przez adw. J.S., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej organ I instancji) z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 oraz o umorzenie postępowania.
W dniu [...] października 2018 r. Rektor Uniwersytetu [...]
w K. (Uczelnia) przedstawił Ministrowi wniosek doktoranta o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019.
Wspomniany wniosek został pozytywnie oceniony przez Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, (dalej Zespół), powołany Zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków
o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW poz. 58, ze zm.). Minister zgodził się z opinią Zespołu dotyczącą wyników oceny osiągnięć naukowych przedstawionych we wniosku doktoranta.
Minister decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] przyznał skarżącemu stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019.
Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. Uczelnia poinformowała, że skarżącemu został nadany w dniu [...] listopada 2018 r. stopień naukowy doktora nauk biologicznych.
Organ I instancji stwierdził, że w dacie podjęcia decyzji o przyznaniu stypendium ministra skarżący nie posiadał statusu doktoranta Uniwersytetu [...] w K. wobec czego jego zdaniem wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Minister postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. wznowił postępowanie
w sprawie przyznania, byłemu doktorantowi studiów doktoranckich w dziedzinie nauk biologicznych Uniwersytetu [...] w K., stypendium Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019
i wstrzymał wykonanie decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2018 r.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2019 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie przyznania skarżącemu stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019. Zdaniem organu I instancji decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. stała się bezprzedmiotowa, gdyż przestał istnieć podmiot stosunku prawnego. Powołując się na przepis art. 162 § 1 pkt 1 Kpa., stwierdził, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdził, że decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r., którą przyznano mu stypendium nie jest bezprzedmiotowa.
W jego ocenie za przyznaniem stypendium przemawia fakt, że świadczenie to zostało przyznane za osiągnięcia uzyskane w okresie studiów doktoranckich
od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r., a nadanie stopnia doktora powinno być uznane jako dodatkowe osiągnięcie naukowe. Uznał, że uchylenie decyzji
w sprawie przyznania stypendium nie leży w interesie społecznym, ponieważ cofnięcie stypendium jest dla niego, jako badacza, demotywujące, natomiast Ministerstwu powinno zależeć na poprawie jakości polskiej nauki oraz stwarzaniu badaczom jak najlepszych warunków do pracy.
Minister zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2019 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 oraz o umorzył postępowanie. Wskazał, że w dniu [...] grudnia 2018 r.,
w którym wydana została decyzja o przyznaniu stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019, skarżący nie posiadał już statusu doktoranta Uniwersytetu [...] w K. Jego zdaniem warunkiem niezbędnym do otrzymania stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 199c ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach rozporządzenia w sprawie stypendiów Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom, tj. poza posiadaniem wybitnych osiągnięć, należy również spełnić warunek posiadania statusu doktoranta w dniu wydania decyzji o przyznaniu stypendium.
Podniósł, że o ile skarżący - absolwent studiów doktoranckich w dziedzinie nauk biologicznych spełnił warunek uzyskania w okresie studiów doktoranckich osiągnięć naukowych o wybitnym charakterze, to drugi, formalny warunek posiadania statusu uczestnika studiów doktoranckich nie został spełniony.
Uznał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i uwarunkowania formalne dotyczące przyznawania ww. stypendium, był zobowiązany stwierdzić, że decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. stała się bezprzedmiotowa, gdyż przestał istnieć podmiot stosunku prawnego, co potwierdzone zostało decyzją z dnia [...] marca 2019 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji własnej organu z dnia [...] grudnia 2018 r.
w sprawie przyznania skarżącemu stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019.
Wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 Kpa., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Wskazał, że stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia w nauce stanowi jedno ze świadczeń pomocy materialnej wymienionych w art. 199 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, której przepisy stosuje się w postępowaniu o przyznanie stypendium ministra na rok akademicki 2018/2019.
Jego zdaniem stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym, gdyż podstawowym celem pomocy materialnej dla doktorantów, finansowanej ze środków budżetu państwa, jest wspieranie osób posiadających znaczące osiągnięcia naukowe i tym samym motywowanie ich do dalszej pracy naukowej w trakcie odbywania studiów doktoranckich oraz uzyskiwania wysokich wyników w procesie kształcenia. Organ wskazał, że skarżący utracił status doktoranta z dniem [...] listopada 2018 r. i nie kształci się już na studiach trzeciego stopnia w roku akademickim 2018/2019. Jego zdaniem przyznanie stypendium osobie, która utraciła status doktoranta, byłoby sprzeczne z celem oraz niezgodne z art. 199c ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Ponadto zaznaczył, że stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia nie jest nagrodą przyznawaną doktorantom lub absolwentom za osiągnięcia uzyskane podczas studiów doktoranckich lecz jest świadczeniem przyznawanym osobom studiującym na podstawie uzyskanych osiągnięć i ma na celu wspieranie kształcenia prowadzącego do ukończenia studiów trzeciego stopnia oraz uzyskania przez te osoby kwalifikacji trzeciego stopnia. Jego zdaniem oznacza to, że wybitne osiągnięcia naukowe uzyskane w okresie studiów doktoranckich stanowią merytoryczne kryterium przyznawania ww. stypendium doktorantowi (osobie posiadającej status doktoranta) w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 181 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli uczestnikowi studiów doktoranckich, a nie absolwentowi tych studiów.
Mając na uwadze powyższe argumenty Minister utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2019 r. i umorzył postępowanie.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie reprezentujący skarżącego adw. J.S. zarzucając:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" p.p.s.a), a to art. 199c ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), jak również § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom (dalej Rozporządzenie), poprzez błędną ich wykładnię, prowadzącą do uznania, iż kryterium decydującym o możliwości przyznania w/w stypendium jest posiadanie, w chwili wydania decyzji w przedmiocie stypendium, formalnego statusu doktoranta, podczas gdy prawidłowa wykładnia wymienionych przepisów prawa materialnego prowadzi do uznania, iż wymienione stypendium przyznawane jest za wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane w okresie studiów doktoranckich (w rozumieniu ust. 3 § 2 Rozporządzenie), zatem ocena zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie przedmiotowego stypendium dokonywana jest post factum, co z kolei prowadzi do konkluzji, iż w analogiczny sposób ocenie winno podlegać posiadanie przez beneficjenta stypendium statusu doktoranta,
2/ naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 162 § 1 pkt.1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania K.M. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe, w sytuacji gdy w sprawie nie wystąpił warunek niezbędny dla stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, a to jej bezprzedmiotowość, jak również stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie leży w interesie społecznym, ani w interesie strony.
Wskazał, iż w dniu przedstawienia przez Rektora wniosku o przyznanie stypendium, spełnił on wszystkie przesłanki wskazane w treści przepisów art. 181, art. 184, art. 199 oraz art. 199c Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, warunkujące jego otrzymanie. Podniósł, że w czasie składania wniosku w październiku 2018 r. był doktorantem po III roku studiów doktoranckich, wpisanym na IV - ostatni rok studiów, jak również uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe. Nadto, podniósł, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. przyznająca stypendium nie jest bezprzedmiotowa, albowiem przysługujący wymienionemu status doktoranta pozostawał bezsprzeczny w zakresie, jaki pozostaje istotny w świetle aktualnych przepisów regulujących otrzymane stypendium. Osiągnięcia naukowe przedstawione we wniosku o przyznanie stypendium obejmowały okres studiów doktoranckich od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. i zostały ocenione na tyle wysoko, by skarżącemu przyznać stypendium w grudniu 2018 r. Wskazał, że wygaśnięcie decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. nie leży w interesie społecznym, bowiem celem stypendium było wsparcie i motywowanie do dalszej pracy naukowej, zaś samo stypendium stanowi prestiżowe wyróżnienie promujące interes społeczny, w którym badacze są wspierani i motywowani do dalszej pracy naukowej.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również
o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2019 r. oraz
o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko prezentowane
w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] maja 2019 r. utrzymująca
w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2019 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz o umorzenie postępowania.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.; dalej: P.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, gdy idzie o zastosowanie do oceny ustalonego stanu faktycznego przepisów prawa oraz o naruszenie przepisów prawa procesowego.
Przepis art 199c ust. 1 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że stypendia ministra za wybitne osiągniecia są przyznawane doktorantom przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej (senat uczelni).
Zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt. 5 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym "doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia". Uszczegółowieniem powyższych regulacji jest przepis § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom. Przepis § 2 ust. 1 Rozporządzenia
Przesłanki przyznania stypendium zostały zdefiniowane w § 2 ust. 1 Rozporządzenie. Zgodnie z tym przepisem stypendium za dany rok akademicki może być przyznane doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów oraz uzyskał w okresie studiów doktoranckich wybitne osiągnięcia naukowe (artystyczne, w sporcie). Przesłankami tym są:
- zaliczenie roku studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim,
- uzyskanie w danym roku akademickim wpisu na kolejny rok studiów doktoranckich, uzyskanie w okresie studiów wybitnych osiągnięć naukowych, związanych z dziedziną nauki i dyscypliną naukową (...), w których zostały utworzone odbywane studia doktoranckie.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nadrzędnym celem rzeczonego stypendium jest – wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ I instancji –
w istocie gratyfikacja osoby, która w toku studiów doktoranckich wyróżniała się szczególnymi osiągnięciami w dziedzinie nauki.
Poza sporem pozostaje również, iż ocenie podlegają osiągnięcia uzyskane
w okresie studiów doktoranckich, zatem - w zgodzie z treścią § 2 ust. 3 Rozporządzenia - w okresie od dnia rozpoczęcia studiów doktoranckich, bądź też - od dnia [...] października roku, w którym doktorant otrzymał ostatnie stypendium, do dnia [...] września roku, w którym przedstawia swoją kandydaturę do przyznania stypendium.
Te przesłanki nie obejmują wymagania, aby osoba, która ubiega się
o stypendium musiała uczestniczyć w studiach doktoranckich w chwili wydania decyzji o stypendium. Potwierdza to § 2 ust. 3 Rozporządzenia, który stanowi, że okres studiów doktoranckich (w którym dana osoba uzyskała wybitne osiągnięcia naukowe) obejmuje okres od dnia rozpoczęcia tych studiów (a w przypadku doktoranta, który uzyskał stypendium w poprzednich latach, od dnia [...] października roku akademickiego w którym otrzymała ostatnie stypendium), do dnia [...] września roku akademickiego w którym przedstawił swoją kandydaturę do przyznania stypendium. Oznacza to, że do [...] września 2019 r. (koniec roku akademickiego 2018/2019 r.) skarżący pozostaje "w okresie studiów doktoranckich" (mimo że faktycznie wcześniej, w dniu [...] listopada 2018 r. uzyskał tytuł doktora).
Sąd zauważa, że stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe jest nagrodą
za uzyskane, w okresie studiów doktoranckich, wyniki w nauce, a więc kryterium przyznania stanowią osiągnięcia sprzed podjęcia (złożenia) wniosku o stypendium. W ocenie Sądu zapatrywanie wyrażone przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do tego, że stypendium nie mogłoby być przyznane za wybitne osiągnięcia naukowe uzyskane w ostatnim roku studiów doktoranckich (a więc w okresie studiów doktoranckich), jeżeli wniosek w ten sprawie został załatwiony już po uzyskaniu przez doktoranta tytułu naukowego doktora. Zatem przyznanie stypendium mogłoby być uzależnione od terminu załatwienia wniosku o jego przyznanie, a więc np. ewentualna zwłoka organu w jego rozpoznaniu prowadziłaby do odmowy przyznania nagrody.
Z tego co już powiedziano wynika, że zaskarżona decyzja o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 Kpa., decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2019 r. o przyznaniu skarżącemu stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów. Okoliczność faktyczna, na którą powołuje się organ i która miałaby stanowić o bezprzedmiotowości decyzji, jest irrelewantna dla tego postępowania. Zdobycie przez skarżącego tytułu doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium, w świetle powołanych przepisów rozporządzenia, nie pozbawia go prawa do otrzymania tej nagrody, jeżeli spełnił przesłanki określone w powołanych przepisach.
Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...]5 stycznia 2019 r. organ I instancji wznowił postępowanie powołując się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. (nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi wydającemu decyzji, istniejące w chwili wydania decyzji). Zaskarżona decyzja została jednak wydana na podstawie art. 162 § 1 Kpa., a więc w innym trybie.
Zaskarżona decyzja Ministra została więc wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a). W takim przypadku Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a).
Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 3 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 tej ustawy.