II SA/WA 1776/23

II SA/Wa 1776/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 236 ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w zakresie pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. W. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej (dalej: "Dyrektor D[...] MON", "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego.
Z akt sprawy wynika, że rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych zwolnił [...] J. W. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego - z dniem [...] stycznia 2021 r.
Wnioskiem datowanym na [...] stycznia 2023 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] (dalej: "dyrektor WBE") o pokrycie kosztów kursu pracownika robót wykończeniowych, realizowanego w okresie od dnia [...] stycznia 2023 r. do dnia [...] marca 2023 r. w Ośrodku Doskonalenia Zawodowego [...], którego koszt określono na kwotę 7500 złotych, oraz kosztów przejazdów i zakwaterowania w przewidywanej wysokości 5062,50 złotych.
Dyrektor WBE w [...] decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 236 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305), odmówił J.W. udzielenia pomocy rekonwersyjnej obejmującej pokrycie kosztów przekwalifikowania zawodowego - szkolenia na kursie "Pracownik robót wykończeniowych", realizowanego w terminie od dnia [...] stycznia 2023 r. do dnia [...] marca 2023 r., którego koszt określono na kwotę 7500 złotych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny wobec żołnierza zawodowego zwolnionego z zawodowej służby wojskowej uprawnienie do skorzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy zostało przez ustawodawcę ograniczone w czasie. Ponadto, w celu skorzystania z pomocy rekonwersyjnej żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej winien wystąpić z pisemnym wnioskiem. Powyższe ograniczenie w czasie wynosi dwa lata od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co oznacza, że po upływie tego okresu uprawnienie do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej wygasa.
W niniejszej sprawie ostatnim dniem, w którym Skarżący posiadał uprawnienie do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej, był [...] stycznia 2023 r. Tymczasem Skarżący z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na przekwalifikowanie zawodowe wystąpił w dniu [...] lutego 2023 r., tj. po upływie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W tym stanie rzeczy wnioskowana pomoc finansowa Skarżącemu nie przysługuje.
Na skutek odwołania J. W., Dyrektor D[...] MON decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy.
Podniósł, iż Skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] stycznia 2021 r., a wniosek o pomoc rekonwersyjną złożył w dniu [...] lutego 2023 r. Zgodnie zaś z art. 235 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego należy złożyć w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Ponadto Dyrektor D[...] MON wskazał, że organ I instancji w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie miał wiedzy, czy Skarżący odbywa wnioskowane szkolenie, które miał realizować od dnia [...] stycznia 2023 r. do dnia [...] marca 2023 r. Zaznaczył również, że Skarżący wystąpił z wnioskiem do Dyrektora WBE o pokrycie kosztów kursu pracownika robót wykończeniowych oraz kosztów przejazdów i zakwaterowania. Natomiast organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie orzekł o kosztach przejazdów i zakwaterowania.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Dyrektor WBE w [...], na podstawie art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, art. 104 § 1 i 2 oraz art. 61 § 3 k.p.a. odmówił J. W. udzielenia pomocy rekonwersyjnej obejmującej pokrycie kosztów przekwalifikowania zawodowego - szkolenia na kursie "Pracownik robót wykończeniowych", realizowanego, w terminie od dnia [...] stycznia 2023 r. do dnia [...] marca 2023 r. w Ośrodku Doskonalenia Zawodowego [...] w [...], którego koszt określono na kwotę 7500 złotych.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dniu [...] czerwca 2023 r. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] maja 2023 r., dostarczył do WBE: zaświadczenie o ukończeniu kursu "Pracownik robot wykończeniowych" zrealizowanego w Ośrodku Doskonalenia Zawodowego [...] w [...]; imienny dowód wpłaty potwierdzający opłacenie w dniu [...] marca 2023 r. kosztów kursu w kwocie 7500 złotych; oświadczenie o wysokości poniesionych kosztów na przejazdy/noclegi związanych z przekwalifikowaniem zawodowym, na łączną kwotę 4800 złotych wraz z dowodami poniesionych kosztów w postaci imiennych faktur.
Organ powołał art. 236 ust. 3 i ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Wskazał, że w świetle ww. przepisów ostatnim dniem, w którym Skarżący posiadał uprawnienie do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej był [...] stycznia 2023 r. Tymczasem, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wniosek Skarżącego o przyznanie finansowej pomocy na przekwalifikowanie zawodowe wpłynął do WBE w dniu [...] lutego 2023 r., tj. po upływie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż okoliczność, że Skarżący rozpoczął przekwalifikowanie zawodowe - szkolenie na kursie "Pracownik robot wykończeniowych" w dniu [...] stycznia 2023 r. nie może zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, iż dochował on ustawowego terminu z art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, bowiem ustawodawca skorelował uprawnienie do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej z terminem złożenia wniosku o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego (art. 236 ust. 5 ww. ustawy.).
W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. zarzucił, iż błędne jest stanowisko organu, zgodnie z którym o dacie złożenia wniosku rozstrzyga art. 61 § 3 k.p.a. Zastosowanie winien mieć bowiem art. 57 § 5 k.p.a., który stanowi, iż termin uważa się za zachowany jeżeli przed jego wpływem wniosek został nadany w urzędzie pocztowym. W niniejszej sprawie wniosek został nadany w dniu [...] stycznia 2023 r., a zatem przed upływem terminu do jego złożenia.
Dyrektor D[...] MON decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 236 ust. 3, ust. 8 - 10 i ust. 16 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 5, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 978), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 2 maja 202 r.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2021 r., a zatem na mocy aktualnie obowiązujących przepisów był uprawniony do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej do dnia [...] stycznia 2023 r. (art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny).
Jednocześnie warunkiem niezbędnym do skorzystania z przedmiotowego świadczenia jest - stosownie do art. 236 ust. 5 ww. ustawy - złożenie wniosku o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W tym terminie zatem Skarżący powinien był doręczyć - do organu właściwego do wydania decyzji w sprawie - swoje żądanie w przedmiocie przyznania pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym.
Skarżący opatrzył swój wniosek datą [...] stycznia 2023 r. Wniosek ten wpłynął do Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...] - jako podmiotu, za pośrednictwem którego, kieruje się wniosek o przekwalifikowanie zawodowe - w dniu [...] lutego 2023 r., zaś do Dyrektora WBE w [...], tj. do organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie, w dniu [...] lutego 2023 r. Zatem datą wszczęcia niniejszego postępowania jest [...] lutego 2023 r., bowiem w tym dniu wniosek wpłynął do Dyrektora WBE w [...].
Wbrew stanowisku Skarżącego, w niniejszej sprawie decydująca jest data doręczenia wniosku do Dyrektora WBE, jako organu właściwego do załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym, a nie data nadania wniosku w placówce pocztowej.
Podsumowując organ II instancji wskazał, że kwestię terminu złożenia wniosku o pomoc rekonwersyjną reguluje kompleksowo przepis art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Skoro Skarżący nie złożył wniosku w sprawie przekwalifikowania zawodowego w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to nie można przyjąć, że spełnił przesłankę niezbędną do uzyskania pomocy w ww. zakresie.
Zaznaczył również, że organ I instancji - pomimo wskazań zawartych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] - nie orzekł w zaskarżonej decyzji o kosztach przejazdów i zakwaterowania, o których pokrycie Skarżący wnioskował. Okoliczność ta jednak nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. J. W., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję MON z dnia [...] sierpnia 2023 r. zarzucając naruszenie:
- art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przepis ten - jako szczególny - wyłącza art. 57 § 5 k.p.a. i tym samym do zachowania wskazanego w tym przepisie terminu konieczne jest doręczenie żądania do organu właściwego przed upływem terminu pod rygorem utraty prawa,
- § 5 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż wniosek (żądanie) złożony do Kierownika Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...] jest wnioskiem złożonym do organu niewłaściwego, gdyż organem właściwym do wydania decyzji jest Dyrektor WBE w [...],
- art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż o zachowaniu terminu do złożenia wniosku (żądania) o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego rozstrzyga data jego doręczenia do organu właściwego w sprawie, a nie data jego złożenia w placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, tj. Poczty Polskiej S.A.,
- art. 61 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż przepis ten rozstrzyga o dacie złożenia wniosku (żądania) o pomoc restytucyjną,
- art. 65 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie wskutek przyjęcia, iż o zachowaniu terminu do złożenia wniosku (żądania) o pomoc restytucyjną rozstrzyga jego doręczenie do organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej,
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady słuszności oraz poszanowania interesu strony i interesu społecznego poprzez bezpodstawne pozbawienie prawa Skarżącego do pomocy restytucyjnej.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora D[...] MON w [...] na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi Skarżący podniósł w szczególności, że przepis art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny nie zawiera żadnych postanowień dotyczących sposobu obliczenia terminu czy też jego zachowania. Przepis ten posługuje się terminem "złożyć", który nie może być utożsamiony z terminem wpływu wniosku do organu.
Podkreślił, że o prawie do pomocy rekonwersyjnej rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej, a zatem w sprawie o jej przyznanie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że termin do wniesienia wniosku o przyznanie tej pomocy bezsprzecznie należy ocenić w świetle art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a. Co istotne, przepis art. 61 § 3 k.p.a. nie eliminuje przepisu art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a. Wniosek wszczyna postępowanie administracyjne i podlega właściwym w tym zakresie regulacjom prawnym zawartym w k.p.a. Stąd do powyższego wniosku mają zastosowanie przepisy art. 57 k.p.a. dotyczące tak obliczania terminów, jak i sposobu ich zachowania w szczególnych przypadkach.
Zachowanie terminu wyznaczonego przez organ lub ustawę dla dokonania określonej czynności następuje przez podjęcie jej przed upływem tego terminu. Generalnie zachowanie terminu wyznaczonego dla wniosku (pisma) polega na złożeniu go w siedzibie organu prowadzącego postępowanie. Z tym skutkiem zrównano także skierowanie pisma przed upływem terminu w inny sposób wymieniony w przepisach art. 57 § 5 pkt 1 - 6 k.p.a. Czynności te mają pod względem konsekwencji prawnych charakter równoważny, przy czym składający pismo może dokonać swobodnego wyboru sposobu działania. Przepis art. 57 § 5 k.p.a. określa przy tym warunki, jakie muszą być spełnione dla zachowania terminu w sytuacji, gdy pismo nie zostało złożone bezpośrednio organowi administracji. Przepis ten wprowadza zatem wyjątek od zasady, że pismo powinno dotrzeć do adresata przed upływem terminu.
W niniejszej sprawie Skarżący wniosek o pomoc rekonwersyjną nadał listem poleconym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe w dniu 28 stycznia 2023 r., a zatem przed upływem terminu 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie zatem z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ww. pomoc został zachowany. Co więcej, jak wynika z załączonego do akt niniejszego postępowania wydruku ze strony Poczty Polskiej S.A. "śledzenia przesyłek", wniosek o przyznanie ww. pomocy wpłynął do właściwego organu w dniu [...] stycznia 2023 r., a zatem przed upływem terminu z art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Przy czym organem właściwym, w świetle § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r., jest kierownik Ośrodka Aktywizacji Zawodowej lub dyrektor Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego według jego wyboru, nie zaś Dyrektor WBE. Miarodajnym dla zachowania terminu, o którym mowa w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, jest zatem dzień złożenia wniosku o pomoc do organu pośredniczącego, wskazanego w § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, który winien następnie skompletować dokumenty, wydać w sprawie swoją opinię i całość przekazać w terminie 7 dni do organu decyzyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor D[...] MON wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy Skarżący złożył wniosek o przyznanie finansowej pomocy rekonwersyjnej w terminie wskazanym w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, to jest do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co miało miejsce w dniu [...] stycznia 2021 r.
Organ stanął na stanowisku, że zawarte w tym terminie określenie "do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej" oznacza, że wniosek uprawnionego musi w tym czasie wpłynąć do organu wydającego decyzję w przedmiocie pomocy rekonwersyjnej (Dyrektora WBE). Skarżący natomiast wskazał, że dla zachowania terminu istotna jest data złożenia wniosku w placówce pocztowej. Stwierdził również, że w świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych, miarodajnym jest dzień złożenia wniosku do organu pośredniczącego (Kierownika OAZ w [...]).
Wskazać w związku z tym należy, że zgodnie z art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierz zawodowy, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo który pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 4 lata, z wyjątkiem zwolnionego ze służby wojskowej z powodu, o którym mowa w art. 226 pkt 1, 2, 7 i 11-15, w okresie 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać, na terenie kraju, na pisemny wniosek, z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy.
W myśl art. 236 ust. 5 ww. ustawy wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego należy złożyć w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Stosownie natomiast do treści § 5 ust. 1 w związku z § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r., pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego jest udzielana żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej na wniosek skierowany do dyrektora WBE. Wniosek składa się za pośrednictwem dyrektora COAZ (dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej) lub kierownika OAZ (kierownika ośrodka aktywizacji zawodowej) albo szefa WCR (szefa wojskowego centrum rekrutacji), właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ustawy - według wyboru uprawnionego. Do wniosku, zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, uprawniony dołącza m.in. zaświadczenie z ośrodka szkolenia o uprawnieniach do prowadzenia szkoleń. Dyrektor COAZ lub kierownik OAZ, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, przesyła go wraz z dokumentami, o których mowa w § 6 ust. 2-4, oraz opinią do dyrektora WBE (§ 5 ust. 3 rozporządzenia).
W świetle ww. unormowań pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego jest udzielana żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na jego wniosek składany do dyrektora WBE za pośrednictwem m.in. kierownika OAZ. Wniosek taki, zawierający żądanie przyznania pomocy, wszczyna postępowanie administracyjne w indywidulanej sprawie rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.). W świetle § 8 ust. 1 rozporządzenia, organem właściwym do wydawania tej decyzji jest dyrektor WBE właściwy ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionego.
Z przepisu art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyny wynika, że wniosek o przyznanie finansowej pomocy rekonwersyjnej na przekwalifikowanie zawodowe powinien zostać złożony w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W ocenie sądu, termin prawa materialnego wskazany w ww. przepisie nie podlega reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego, i nie stosuje się do niego art. 57 k.p.a.
Należy zauważyć, że w nauce prawa przyjmuje się, iż terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej zarówno przez organ prowadzący postępowanie, jak i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu (v. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 353–354). Rozróżnienia terminu należy więc dokonywać z uwagi na sferę prawną, w której realizują się skutki prawne powiązane z tym terminem. "Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu)" (por. uchwała NSA z dnia 29 października 2012 r.,, sygn. akt II GPS 3/12, LEX nr 1222967). O ile zatem uchybienie terminowi prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków ze sfery prawa materialnego i niemożność ich potwierdzenia decyzją organu administracji, o tyle uchybienie terminowi prawa procesowego skutkuje najczęściej bezskutecznością czynności, dla której ustanowiony został termin.
Odnosząc się w tym miejscu do wzajemnej relacji pomiędzy przepisem art. 57 § 5 k.p.a., który reguluje sposób obliczania terminów, a art. 61 § 3 k.p.a., wskazać należy, że datą wszczęcia postępowania na wniosek strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W nauce prawa prezentowany jest zgodny pogląd, iż przepis art. 61 § 3 k.p.a. winien być rozumiany w ten sposób, że dniem wszczęcia postępowania administracyjnego jest dzień doręczenia żądania organowi, a zatem dzień faktycznego wpływu podania zawierającego żądanie do kancelarii właściwego organu (v: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 292; J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, W. Chróścielewski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 383). Jeżeli zatem termin zakreślony w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny jest terminem, którego zachowanie umożliwia ukształtowanie praw jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, to jego zachowanie nastąpi wyłącznie wtedy, gdy wniosek o przyznanie finansowej pomocy rekonwersyjnej dotrze do organu w terminie określonym w tym przepisie, tj. w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Na gruncie art. 61 § 3 k.p.a. będzie to oznaczać wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zakreślonym żądaniem wniosku.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem wniosek o przyznanie pomocy finansowej na przekwalifikowanie zawodowe dotarł do Kierownika OAZ w [...] w dniu [...] lutego 2023 r. (k. 2 i 16 akt admin.), a zatem z przekroczeniem terminu, który w okolicznościach niniejszej sprawy upływał w dniu [...] stycznia 2023 r.
Wskazać należy, że dla zachowania terminu prawa materialnego, do którego nawiązuje art. 61 § 3 k.p.a. nie mają zastosowania regulacje prawne art. 57 § 5 k.p.a. Regulacja ta ma bowiem charakter wyłącznie procesowy i odnosi się do terminów wynikających z przepisów k.p.a. Jakkolwiek terminy te mają zróżnicowany charakter odnosząc się do czynności procesowych organu administracji, stron i uczestników postępowania, to ich cechą wspólną jest to, że generalnie aktualizują się już w toku postępowania administracyjnego. Termin wynikający z art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny nie jest jednakże terminem uregulowanym w przepisach k.p.a. Natomiast kwestia stosowania przepisów k.p.a. do postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy na przekwalifikowanie zawodowe nie zmienia - wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a. - zasady wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony, podobnie jak i nie podważa charakteru terminu prawa materialnego oraz skutków jego niezachowania.
Wobec powyższego przyjęcie przez organ, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek Skarżącego o przyznanie finansowej pomocy rekonwersyjnej został złożony po upływie terminu z art. 236 ust. 5 ww. ustawy - było prawidłowe. Oceny tej nie zmienia fakt nadania wniosku w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2023 r. (k. 10 akt admin.). Nadanie przesyłki w placówce Poczty Polskiej S.A., tj. operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, nie oznacza, że termin materialny (zawity), określony w ww. przepisie został zachowany.
Sąd nie podziela jednak stanowiska organu, co do tego, że dla określenia daty złożenia wniosku decydująca jest data jego doręczenia do właściwego dyrektora WBE (w sprawie niniejszej do Dyrektora WBE w [...]). Jak już wyżej wskazano, w świetle § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r., wniosek składa się do dyrektora WBE za pośrednictwem kierownika OAZ (dyrektora COAZ, szefa WCR), który wraz z opinią, w terminie 7 dni, przesyła go do dyrektora WBE (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Dla zachowania terminu z art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny miarodajne jest zatem doręczenie wniosku do kierownika OAZ. Nie można bowiem oczekiwać od wnioskodawcy, że składając wniosek będzie obowiązany uwzględnić termin na sporządzenie opinii i przekazanie wniosku do dyrektora WBE. Obowiązek dopełnienia tych czynności spoczywa bowiem na kierowniku OAZ, zaś wnioskodawca nie może ponosić ewentualnych, negatywnych skutków działania bądź zaniechania tego organu w ww. zakresie.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi oceny tej nie podważają. W sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, § 5 rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r., ani prawa procesowego, tj. art. 57 § 5, art. 61 § 3 i art. 65 § 2 k.p.a.
Dyrektor D[...] MON prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Dyrektora WBE z dnia [...] czerwca 2023 r. o odmowie przyznania Skarżącemu finansowej pomocy rekonwersyjnej z powodu złożenia wniosku w tym przedmiocie z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 236 ust. 5 ustawy o pomocy Ojczyźnie. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej" nie jest zabiegiem stylistycznym, lecz wprost zakreśla granicę czasową korzystania z uprawnień z zakresu pomocy rekonwersyjnej. Również interpretacja celowościowa przemawia za takim rozumieniem ww. przepisu, jako wiążąca złożenie wniosku z czasem istnienia uprawnienia do korzystania z pomocy rekonwersyjnej.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.