II SA/Wa 1768/05

II SA/Wa 1768/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński /przewodniczący/
Eugeniusz Wasilewski /sprawozdawca/
Jacek Fronczyk
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA, Jacek Fronczyk, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnego i o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę
Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d w związku z art. 6 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514) i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004 r., uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w sprawie uznania S. B. za osobę bezrobotną od dnia [...] czerwca 2003 r. i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2003 r.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż S. B., rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] czerwca 2003 r., złożył oświadczenie, iż nie posiada gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych oraz przedstawił zaświadczenie z Urzędu Gminy w L., że nie figuruje w rejestrze wymiarowym od podatku rolnego gminy L. Na tej podstawie Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. znak [...] orzekł o uznaniu S. B. za osobę bezrobotną od dnia [...] czerwca 2003 r. i o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2003 r. Następnie, po ujawnieniu nowych okoliczności faktycznych, Starosta [...], wznowił postępowanie i decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2003 r., dotyczącej uznania S. B. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2003 r. W wyniku odwołania S. B. od powyższej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. znak [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Na decyzję Wojewody [...] S. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 listopada 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2003 r., wskazując, iż organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i nie uzasadnił w sposób wyczerpujący swojej decyzji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalono, że S. B. jest współwłaścicielem w 2/8 części gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,9000 ha fizycznych, w tym 5,5475 ha przeliczeniowych. Z pisma Urzędu Gminy w C. wynika, że nie ma możliwości fizycznego
określenia współwłasności S. B., którą mógłby oddzielnie użytkować. Powierzchnia całego gospodarstwa stała się zatem podstawą weryfikacji spełnienia warunków dla otrzymania statusu osoby bezrobotnej – niezależnie od wysokości udziału we współwłasności i przyjęcia, że S. B. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych.
W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu S. B. nie spełniał wymogów do nadania statusu osoby bezrobotnej w dniu [...] czerwca 2003 r. Z informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika ponadto, że S. B. podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu i rentownemu jako rolnik (małżonek) w okresach: od [...] lipca 1999 r. do dnia [...] września 2000 r. oraz od dnia [...] czerwca 2003 r. do chwili obecnej, co również jest negatywną przesłanką przyznania statusu bezrobotnego.
W związku z powyższym zaistniała konieczność uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], na mocy której S. B. został uznany za osobę bezrobotną od dnia [...] czerwca 2003 r. z prawem do zasiłku od dnia [...] czerwca 2003 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania S. B. od powyższej decyzji Wojewoda [...], działając na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do powołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym może być osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Zagadnienie wspólności w odniesieniu do prawa własności określają przepisy art. 195 i nast. Kodeksu cywilnego. Według art. 195, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność), Uprawnienia każdego ze współwłaścicieli do rzeczy wspólnej wynikają z art. 206 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, iż każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Istota współwłasności w częściach ułamkowych polega na tym, że własność rzeczy przysługuje niepodzielnie wszystkim współwłaścicielom, wobec czego żaden z nich nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność. Każdy ze współwłaścicieli ma natomiast "idealną" część niepodzielonej rzeczy, czyli rachunkowy ułamek tej rzeczy, nazwany udziałem. Natomiast z przepisów Kodeksu cywilnego, regulujących współwłasność nie wynika, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, która odpowiada wielkości jego udziału (wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2001 r. Sygn. akt III SKN 21/99).
Współwłaściciel może zatem użytkować gospodarstwo w zakresie, w jakim uzgodni z pozostałymi współwłaścicielami. Współwłaściciele mogą określić prawo do korzystania z wydzielonej części rzeczy przez współwłaściciela w sposób wyłączny (guoad usum), co w przypadku nieruchomości rolnej wskazanej w zaświadczeniu z Gminy C. n. W. nie nastąpiło. Współwłasność nieruchomości rolnej może zostać również zniesiona poprzez przekształcenie określonych ułamkowo udziałów we współwłasności w fizycznie wydzieloną część nieruchomości albo w określoną wartość pieniężną, stosownie do wielkości udziałów.
W ocenie organu odwoławczego, z dowodów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że S. B. nadal jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowe. Skarżący nie przedstawił orzeczenia sądowego o zniesieniu współwłasności, co w przypadku otrzymania nieruchomości poniżej określonej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy powierzchni zmieniłoby stan faktyczny i prawny i podlegałoby nowej ocenie. Na taką interpretację przepisów wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyroki w sprawie II SA 565/98, II Sa/Łd 1894/96) i Sądu Najwyższego (ICKN 729/99).
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący podniósł, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego, organ po raz kolejny nierzetelnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w sposób wybiórczy zastosował przepisy Kodeksu cywilnego, zaś ich interpretacja prawna jest niezgodna ze stanem faktycznym sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy zauważyć, iż skarżący żadnego przepisu postępowania, którego naruszenie zarzuca, nie wskazał. Brak wskazania konkretnego przepisu prawa w tym zakresie uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu skargi.
Stwierdzić przy tym należy, iż po uchyleniu decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 350/04 organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe. Na jego podstawie ustalił, iż S. B. pozostaje współwłaścicielem w 2/8 częściach gospodarstwa rolnego o pow. 4,90 ha, w tym 5,5475 ha przeliczeniowych. Organ wskazał przy tym na pismo Urzędu Gminy w C., z którego wynika, iż ten udział we współwłasności nie został wydzielony w drodze podziału nieruchomości quoad usum i zasadnie uznał, iż w takich warunkach każdy ze współwłaścicieli ma jednakowe prawo do całej nieruchomości, czyli jest uprawniony do posiadania i korzystania z całej nieruchomości (art. 206 Kodeksu cywilnego). W sytuacji, gdy nie przeprowadzono podziału quoad usum, nie można przyjąć, że skarżący stał się właścicielem tylko swojej (2/8) części w przedmiotowej nieruchomości, czyli takiej wielkości, która nie przekraczałaby 2 ha przeliczeniowych, co w myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pozwalałoby na uznanie go za bezrobotnego.
Jakkolwiek przedmiotowy przepis expressis verbis nie mówi o "współwłaścicielu", ani o "współwłasności", to jednak używa pojęcia szerszego – przede wszystkim ze względu na uprawnienia – wskazując w pierwszej kolejności na własność. Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego, ze współwłasnością mamy do czynienia wówczas, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Już zatem sama definicja pojęcia "współwłasność" uwidacznia błędny argumentacji skarżącego, wyrażającego przekonanie, że pozostawanie we współwłasności gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe nie wypełnia dyspozycji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, gdyż ustawa mówi o "właścicielu".
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że współwłasność to szczególna forma własności. Charakteryzuje się trzema cechami, immanentnie z sobą związanymi, tj.: jednością przedmiotu, wielością podmiotów, niepodzielnością wspólnego prawa. Jedność przedmiotu oznacza, że przedmiotem prawa jest ta sama rzecz. W niniejszej sprawie jest nią nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 4,90 ha, co stanowi 5,475 ha przeliczeniowych. Wielość podmiotów wyraża się w tym, że prawo własności nieruchomości przysługuje więcej niż jednej osobie. Z kolei niepodzielność prawa własności współwłaścicieli charakteryzuje się tym, że rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznie określonej części rzeczy. W praktyce oznacza to, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy.
Korzystanie z rzeczy przez współwłaściciela oznacza przede wszystkim możliwość pobierania z niej pożytków. Chociaż art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy odrywa się od elementu czerpania pożytków, to jednak na uwagę zasługuje to, zwłaszcza w aspekcie zarzutów skargi, że korzystanie z rzeczy wspólnej obejmuje możliwość używania jej, co pozostaje w ścisłym związku z faktycznym władaniem rzeczą, a więc również z posiadaniem. Innymi słowy, każdy ze współwłaścicieli jest posiadaczem samoistnym swojej części i posiadaczem zależnym części każdego z pozostałych współwłaścicieli.
Niezależnie od powyższego organ ustalił na podstawie informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Placówki Terenowej w N. (k. 41), iż S. B. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym jako współmałżonek od [...] czerwca 2003 r., co też jest kolejną przesłanką odmowy przyznania statusu bezrobotnego.
Zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego uznać należy za chybione.
Mając powyższe na uwadze, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.