II SA/Wa 1760/23

II SA/Wa 1760/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. art. 16 par. 1 i 3, 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant st. sekr. sądowy Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." – po rozpoznaniu wniosku T. P., zwanego dalej "Wnioskodawcą", o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komendanta Służby Ochrony Państwa, zwanego dalej "Komendantem SOP" z [...] maja 2023 r. w przedmiocie odmowy zamiany własnej decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2020 r. o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej "Decyzją" – utrzymano w mocy wspomnianą decyzję
z [...] maja 2023 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- [...] maja 2023 r. do Komendanta SOP wpłynął wniosek (byłego funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa, zwanej dalej "SOP"), w którym nie zgodził się
z decyzją, którą negatywnie rozstrzygnięto jego wniosek o zmianę na podstawie art. 155 K.p.a. Decyzji i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy,
- z treści wniosku wynikało też, że Wnioskodawca żądał de facto uchylenia Decyzji oraz orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez jej zmianę w zakresie wysokości przyznanej pomocy finansowej i naliczenie jej w wyższym niż uprzednio wymiarze (iloczyn kwoty 49.870 złotych oraz liczby 4, zamiast 3),
- podtrzymano dotychczasowe stwierdzenia w zakresie ustalonego w sprawie stanu faktycznego (nie kwestionowanego przez Wnioskodawcę), a także stanowisko co do meritum przedmiotowego postępowania, wyrażone
w uzasadnieniu decyzji objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; uwydatniając zaś sedno tego stanowisko, zwrócono uwagę na następujące aspekty:
- Wnioskodawca w rzeczywistości kwestionuje prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego w postępowaniu pierwotnym; przedmiotem postępowania w trybie art. 155 K.p.a. nie jest tymczasem ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie; wzruszenie bowiem decyzji w tym trybie jest dopuszczalne jedynie, gdy strona wykaże, że przemawiają za tym okoliczności zaistniałe po wydaniu takiej decyzji, pozwalające na stwierdzenie, że ich uwzględnienia przez zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji wymaga interes społeczny lub jej słuszny interes; tryb ten nie służy natomiast do weryfikacji ostatecznej decyzji tylko z tego powodu, że strona w ustawowym terminie nie skorzystała z przysługujących jej środków zaskarżenia; prowadziłoby to de facto do orzekania niejako
w kolejnej - trzeciej instancji - nieprzewidzianej przepisami (tak: wyrok WSA
o sygn. II SA/Ol 676/20, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),
- decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi SOP ma charakter deklaratoryjny; potwierdza bowiem jedynie jego prawo do świadczenia w okresie, w którym spełniał przesłanki do jego przyznania; art. 180 ust. 1 znajduje się bowiem w rozdziale
8 ustawy z dnia [...] grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (ówcześnie opublikowanej w Dz.U. z 2020 r. poz. 384; zwanej dalej "ustawą o SOP"), zatytułowanym "Mieszkania i inne należności funkcjonariuszy";
z zamieszczonych tam regulacji wynika, że ustawodawca gwarantuje funkcjonariuszom w służbie stałej wsparcie w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych; w przepisach dotyczących pomocy finansowej
na uzyskanie lokalu, nie przewidziano jednocześnie żadnej swobody organu
w ustalaniu jej wysokości; nalicza się ją bowiem w ściśle określony sposób (niezależnie od tego czy z zastosowaniem kryterium ilości osób, czy też - jak postuluje Wnioskodawca - norm zaludnienia) i nie dopuszczono w tym zakresie żadnej "elastyczności" lub opcji "widełkowej"; przewidziany w art. 155 K.p.a. tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, nie ma natomiast zastosowania do związanej; tryb ten służy jedynie do zmiany rozstrzygnięcia na inne, również możliwe
do wydania w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych; nie można zatem zmienić rozstrzygnięcia na takie, które – w wyniku związania organu bezwzględnie obowiązującą normą – byłoby niedopuszczalne; innymi słowy, uchylenie lub zmiana decyzji na mocy art. 155 K.p.a. może zajść jedynie, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien
"luz decyzyjny" i tylko w ramach tego "marginesu decyzyjnego" wzgląd na ważny interes społeczny lub słuszny interes strony, może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji; w sytuacji zaś, gdy ustawodawca sztywno i bezwarunkowo, narzuca określone rozwiązanie – tak jak w niniejszej sprawie – o stosowaniu
art. 155 K.p.a. nie może być mowy (tak: m.in. wyroki NSA:
o sygn. I OSK 607/10, II OSK 756/12 i II OSK254/17 oraz WSA
o sygn. II SA/Wa 2050/20, dostępne w CBOSA),
- jakkolwiek postępowanie prowadzone w oparciu o art. 155 K.p.a. jest samodzielnym – odrębnym od tego, w którym wydano kwestionowaną Decyzję – to warunkiem jej zmiany lub uchylenia w tym trybie jest również tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym, a więc niezmienność jej stron oraz stanu faktycznego i prawnego (tak: wyrok NSA o sygn. II OSK 37/15, dostępny w CBOSA); innymi słowy, zmiana decyzji ostatecznej
w podanym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej"; w rozpatrywanym przypadku stan faktyczny uległ natomiast istotnej zmianie; w dacie złożenia wniosku wszczynającego postępowanie nadzwyczajne, Wnioskodawca od dawna nie był już bowiem funkcjonariuszem SOP; oznacza to, że Komendant SOP utracił nad nim władztwo służbowe i tym samem nie może, jak to miało miejsce w sprawie pierwotnej, kształtować (zmieniać lub nadawać) uprawnień przyznawanych tylko określonemu
w pragmatyce służbowej – funkcjonariuszowi SOP; nawet jeżeli po zwolnieniu ze służby Wnioskodawca nabył status emeryta lub rencisty policyjnego, to zmieniona decyzja – odmiennie od pierwotnej – byłaby de facto skierowana do "nie funkcjonariusza"; jej podstawy prawnej nie mógłby już stanowić art. 180 ust. 1 ustawy o SOP, a ewentualnie art. 30 ustawy z dnia 18 lutego w 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin (ówcześnie opublikowanej w Dz.U. z 2022 r. poz. 1626); zatem w realiach niniejszej sprawy owa tożsamość sprawy, wobec istotnej zmiany stanu faktycznego w sferze podmiotowej, nie występuje (tak: wyrok WSA o sygn.
II SA/Wa 1289/20, dostępny w CBOSA),
- przepis art. 155 K.p.a. ma zastosowanie do decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany (tak: wyrok NSA o sygn. I OSK 1688/14, dostępny w CBOSA); Wnioskodawca w niniejszej sprawie, wykorzystał tymczasem udzieloną mu pomoc finansową na budowę domu, a więc cel ustawy osiągnięto; rzeczona pomoc ma – co do zasady – charakter jednorazowy, zaś przyznanie jej funkcjonariuszowi oznacza, że na gruncie ustawy o SOP traktowany jest on jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zaspokojono, a prawo do lokalu zrealizowano (vide art. 181 pkt 1 ustawy o SOP); zmiana decyzji o przyznaniu stronie pomocy finansowej skutkowałaby w istocie wyeliminowaniem tej negatywnej przesłanki i umożliwiła de facto uzyskanie jej po kilku latach
w pewnym sensie po raz kolejny (w zwiększonej wysokości); działanie takie nosi znamiona obejścia prawa,
- powyższe zastrzeżenia powodują, że uwzględnienie stanowiska Wnioskodawcy byłoby sprzeczne z omówionymi przepisami i naruszało interes społeczny; definitywnie przesądza to o konieczności załatwienia jego wniosku negatywnie; Wnioskodawca niewątpliwie ma interes w żądaniu zmiany Decyzji, która wymiernie przysporzyłaby go majątkowo; nie jest to jednak wystarczające
do żądania jej zmiany w trybie art. 155 K.p.a.; wymaga on, żeby interes strony był słuszny; za takowy zaś uznaje się nie każdy interes strony, czyli zgodny z jej wolą, ale mający prawne uzasadnienie i nienaruszający prawa,
- odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwrócono uwagę, że Komendant SOP od grudnia 2022 r. zmienił sposób obliczania wysokości pomocy finansowej; przyczynkiem do tego był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2021 r. (sygn. akt III OSK 4172/21, dostępny w CBOSA), gdzie zagadnienie to stało się pośrednio przedmiotem rozważań Sądu; otóż Sąd poczynił na tym tle istotne uwagi, stwierdzając m.in., że dopuszczalna jest systemowa wykładnia przepisów,
na podstawie których ustala się wysokość pomocy finansowej dla funkcjonariuszy SOP; w jej wyniku zastosowanie znajdują takie czynniki jak "liczba przysługujących funkcjonariuszowi norm zaludnienia" oraz "dodatkowa powierzchnia mieszkalna"; rozbieżności w praktyce orzeczniczej SOP w tej materii nie wynikały bynajmniej z "wybiórczego sposobu wydawania decyzji" - jak twierdzi Wnioskodawca - ale z istotnych problemów interpretacyjnych jakie nastręcza § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 11 czerwca 2018 r. w sprawie przyznawania i cofania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa (Dz.U. z 2018 r. poz. 1223) - z powodu niedoskonałości legislacyjnych; jak zauważa Sąd w przywołanym orzeczeniu
- borykały się z nimi także sądy - prezentując odmienne poglądy, co do wykładni tych przepisów; taki stan rzeczy nie powoduje jednak, aby organ miał być - niejako z automatu - zobowiązany do zrewidowania wszystkich swoich ostatecznych decyzji w tym zakresie; przyjęcie takiej praktyki (w razie np. zmiany wykładni w doktrynie lub judykaturze, albo sprzeczności w poglądach na dane zagadnienie prawne) doprowadziłoby do ciągłego prostowania wydanych już i ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych; sytuacja taka jest nie do pogodzenia z - wynikającą z art. 16 K.p.a. - zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oraz wprowadzałaby niepewność wśród uczestników obrotu prawnego,
- podzielono stanowisko Wnioskodawcy, że decyzja pierwotna nie jest obarczona wadą kwalifikowaną; nie przyznano mu jednak racji, że odmienna
od prezentowanej przez niego metoda miarkowania świadczenia, jest wadą procesową; można by ją było bowiem ewentualnie rozpatrywać w kategoriach naruszenia prawa materialnego; jak już wcześniej wspomniano, niedopuszczalne jest jednakże czynienie tych kwestii przedmiotem rozważań niniejszego postępowania (w trybie nadzwyczajnym - w oparciu o art. 155 K.p.a.),
- niejasne jest stanowisko Wnioskodawcy co do zastosowania przez organ "autokontroli" wobec Decyzji; Wnioskodawca zdaje się nie dostrzegać, że instytucję tę (zwaną również "względną dewolutywnością odwołania") uregulowano w art. 132 K.p.a.; możliwość jej użycia zachodzi jedynie
w postępowaniu odwoławczym - w ściśle określonych warunkach - w normalnym trybie instancyjnym, a możliwości tej Wnioskodawca sam się pozbawił, nie korzystając z przysługujących mu środków zaskarżenia Decyzji; nie jest więc możliwym dokonanie tego zabiegu w odniesieniu do ostatecznej decyzji, a tym bardziej w toku niniejszego postępowania (w trybie art. 155 K.p.a.); nietrafne są również sugestie Wnioskodawcy jakoby organ miał z urzędu obowiązek podjąć działania zmierzające do zmiany decyzji pierwotnej - niezależnie od poprawności poglądu o jej niekwalifikowanej wadliwości - nie istnieje bowiem żaden przepis kreujący taką powinność,
- co do wpływu rozwiązania stosunku służbowego na możliwość zmiany Decyzji - wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy - okoliczność ta miała istotny wpływ
na wynik niniejszej sprawy; beneficjentem pomocy finansowej, ustanowionej
w art. 180 ust. 1 ustawy o SOP, oraz stroną postępowania administracyjnego
w przedmiocie jej przyznania, może być tylko i wyłącznie funkcjonariusz SOP; warunkiem zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a. jest tymczasem tożsamość sprawy administracyjnej względem sprawy pierwotnej,
a więc niezmienność jej stron oraz stanu faktycznego i prawnego; w realiach niniejszej sprawy owa tożsamość - na skutek wystąpienia Wnioskodawcy ze służby - przestała istnieć (jednakowe pozostały jedynie obowiązujące w tej materii przepisy prawa materialnego); spełniając postulat Wnioskodawcy, organ musiałby zatem skierować zmienioną decyzję do "nie funkcjonariusza"; chybione w tym zakresie jest również poszukiwanie analogii w orzecznictwie dotyczącym ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe policjantów;
po pierwsze bowiem, świadczenie to przysługuje w związku z odejściem ze służby; siłą rzeczy więc stroną sporów sądowych na tym tle nie mogą być czynni funkcjonariusze; po drugie zaś, wszystkie przywołane przez Wnioskodawcę orzeczenia dotyczyły postępowań administracyjnych prowadzonych w zwykłym instancyjnym toku, a nie w trybie - jak niniejsze - art. 155 K.p.a.,
- jakkolwiek zabiegana zmiana Decyzji niezaprzeczalnie leży w interesie Wnioskodawcy, to - na skutek sprzeczności z omówionymi przepisami oraz regułami stosowania art. 155 K.p.a. - interes ten traci walor "słuszności",
- reasumując, niniejsze postępowanie ma szczególny charakter; dopuszczenie zmiany lub uchylenia Decyzji na podstawie art. 155 K.p.a., stanowi wyjątek
od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a.; przepis ten zatem nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych; jednocześnie mając na względzie, że:
- Wnioskodawca zmierzał w istocie do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy pierwotnej,
- decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi SOP ma charakter deklaratoryjny, a przy ustalaniu jej wysokości nie przewidziano "luzu decyzyjnego" (decyzja związana),
- nie występuje tożsamość sprawy,
- Decyzja została "skonsumowana", a ustawowy cel świadczenia został osiągnięty (wykorzystanie udzielonej pomocy finansowej na budowę domu),
- zmianie Decyzji sprzeciwia się przepis szczególny stanowiący, że rzeczoną pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi jednorazowo,
- brak interesu społecznego lub słusznego interesu strony w żądanej zmianie Decyzji,
wniosek o zmianę Decyzji nie podlegał uwzględnieniu.
W skardze, zarzucono Komendantowi SOP dokonanie niewłaściwej oceny
w kwestii sposobu miarkowania przysługującej Wnioskodawcy pomocy finansowej,
w wyniku której jej wysokość zaniżono. Powołano się na liczne przepisy regulujące powyższą kwestię, stwierdzając, że uprzednio wydana Decyzja była wadliwa. Zawiera bowiem wadę procesową dotyczącą wysokości przyznanego świadczenia, obliczonego na mylnie przyjętej metodologii. Zarzucono też naruszenie zasady uwzględnienia
z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony, podniesiono odebranie uprawnienia do równego traktowania z innymi uczestnikami postępowania
w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego aktu.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie, w przypadku zaś merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy – o oddalenie skargi. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, Komendant SOP stwierdził m.in., że Wnioskodawca najpierw skorzystał ze "zwykłego" trybu odwoławczego od decyzji z [...] maja 2023 r. - składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - w następstwie czego wydano decyzję
z [...] czerwca 2023 r., co do której przysługiwało prawo skargi do sądu administracyjnego. Uznał, przy założeniu dopuszczalności zaskarżenia decyzji wydanej w I. instancji (co kwestionuje), że Wnioskodawca uczynił to z uchybieniem przepisanego terminu.
Wnioskodawca w piśmie z [...] października 2023 r. wyjaśnił, że wniósł skargę
w terminie 30 dni od decyzji Komendanta SOP z [...] czerwca 2023 r. Z kolei w piśmie
z 13 października 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu
o doprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia, poinformował, że skarga dotyczy decyzji
z [...] czerwca 2023 r.
Jak wynika z protokołu rozprawy, pełnomocnik Komendanta SOP podkreślił,
że Wnioskodawca w istocie domaga się rozpoznania jego sprawy w trzeciej instancji.
Sąd zważył, co następuje:
Skargę oddalono. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie są poza sporem okoliczności faktyczne w kontekście jej istotnych uwarunkowań – fakt wydania ostatecznej Decyzji o określonej treści
(o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu), z przywołaniem konkretnych okoliczności w uzasadnieniu oraz żądanie Wnioskodawcy – zmiany rozstrzygnięcia Komendanta SOP, które jest prawomocne w myśl art. 16 § 3 K.p.a..
Komendant SOP, uzasadniając odmowę zmiany Decyzji, przytoczył trafnie szereg prezentowanych dotąd w judykaturze stanowisk, w kontekście warunków zmiany ostatecznej decyzji – w szczególności występujących w danym zakresie ograniczeń. Uprzednio je zreferowano, więc ich powtarzanie byłoby zbędne. Słusznie też ostatecznie organ skonstatował brak przesłanek zmiany Decyzji, przedstawiając na rzecz każdej z nich stosowną argumentację, którą Sąd podziela.
Kluczowe znaczenie ma w rozpatrywanej sprawie ustalenie ram dla możliwości uchylenia bądź zmiany decyzji w myśl art. 155 K.p.a. - granic, w których sprawa winna być rozpatrywana w danym trybie.
W orzecznictwie sądowym zasadniczo jednolicie przyjmuje się, że procedowanie na podstawie wskazanej regulacji nie może skutkować ponownym rozpoznawaniem sprawy, zakończonej już ostateczną decyzją (tak wyrok sygn. akt II OSK 350/15, dostępny w CBOSA) ani też badaniem zasadności uprzedniej decyzji. Z kolei za słuszny interes strony nie może być uznane ponowne badanie tych samych faktów (tak wyrok sygn. akt I OSK 1936/11, dostępny w CBOSA). Należy się z tym zgodzić. Przeczyłoby to bowiem zarówno zasadzie stabilności ostatecznej decyzji administracyjnej,
w rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a., jak i było dysfunkcyjne z perspektywy wykonywania zadań przez organy administracji. Możliwość procedowania w ramach tej samej sprawy oznaczałaby – wobec ewentualnych kolejnych wniosków – ponowne prowadzenie szeregu postępowań w tym samym przedmiocie w następstwie konkretnych żądań. Kodeks nie zawiera wszak żadnych ograniczeń ani co do ilości składanych wniosków ani też terminu końcowego, gdy można to czynić. Nie można więc uznać, aby generalnie ponowne procedowanie w tym samym przedmiocie realizowało przesłankę interesu publicznego bądź słusznego interesu strony, choć ogólnie może być w jej partykularnym interesie.
Wobec wskazanego uwarunkowania – za niezbędny warunek zmiany ostatecznego orzeczenia, należy uznać w istocie zmianę okoliczności faktycznych lub prawnych sprawy po wydaniu wcześniejszego orzeczenia, gdy charakter sprawy jest tego rodzaju, że uchylenie bądź zmiana poprzedniej decyzji może być racjonalna.
Jedynie przyjęcie takiego założenia nie prowadzi do naruszenia, wyrażonej art. 16 § K.p.a., reguły stabilność ostatecznych orzeczeń administracyjnych – możliwości ich zmiany jedynie w szczególnych wypadkach.
Jak wskazano wcześniej zasada trwałości ostatecznych decyzji nie pozwala
na przeprowadzenie – w ramach kompetencji do wydania orzeczenia, przyznanej danemu organowi konkretnym przepisem prawa materialnego – ponownej analizy sprawy w kontekście tych samych uwarunkowań faktycznych – ustalonych prawidłowo w poprzednim postępowaniu (ewentualne wady – wobec reguły niekonkurencyjności postępowań w trybie nadzwyczajnym – mogłyby być korygowane wyłącznie w ramach wznowienia postępowania bądź procedowania w przedmiocie nieważności) –
w identycznych ramach prawnych, wyznaczonych dla decyzji związanej – w tym racjonalnego ważenia słusznego interesu strony oraz publicznego, w myśl art. 7 in fine bądź art. 155 K.p.a..
Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 K.p.a. nie może być merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia, a tylko przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek wskazanych w tym przepisie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 155 K.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 K.p.a. również postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może zatem polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Tym samym wszystkie podniesione w skardze zarzuty odnoszące się do Decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, nie mogły odnieść zamierzonego przez Wnioskodawcę skutku. Gdyby tak było, postępowanie prowadzone w trybie art. 155 K.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Byłoby to w istocie niedopuszczalne rozpoznanie sprawy w trzeciej instancji, stanowiąc naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co z kolei stanowi istotne naruszenie prawa. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie we wspomnianych trybach, powinien dokonać analizy sprawy tylko pod kątem rozważenia dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest natomiast uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
W rozpatrywanym przypadku trafnie skonstatował też Komendant SOP, że zmiana Decyzji w podanym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", zaś w dacie złożenia wniosku o zmianę Decyzji, Wnioskodawca nie był już funkcjonariuszem SOP, a zatem stan faktyczny uległ zmianie. Rozstrzygnięcie w rzeczonym przedmiocie nosi cechy aktu związanego – potwierdzającego dane uprawnienie. W związku z tym odnosić się mogło
do Wnioskodawcy jako funkcjonariusza SOP. Wobec istotnej zmiany stanu sprawy
w sferze podmiotowej, tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym – wymagana z punktu widzenia możliwości zastosowania trybu
z art. 155 K.p.a. – więc nie wystąpiła.
Stwierdzić należy ponad wszelką wątpliwość, że ewentualne uchylenie Decyzji
i przyznanie Wnioskodawcy pomocy finansowej według nowych reguł, byłoby niewątpliwie dla niego korzystne. Nie można jednak uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez Komendanta SOP w postępowaniu zakończonym Decyzją.
Reasumując, wobec treści wniosku ani też z urzędu organ nie ujawnił występowania okoliczności przemawiających ze zmianą poprzednio wydanego rozstrzygnięcia (Decyzji). Nie wystąpiły więc przesłanki zmiany Decyzji w granicach przewidzianych art. 155 K.p.a. Uzasadniało to wydanie decyzji odmownej. W istocie żądanie dotyczyło ponownego rozpoznanie sprawy w kontekście tych samych jej istotnych uwarunkowań, Wnioskodawca zakwestionował bowiem prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego w postępowaniu pierwotnym. Nie mogło być to uwzględnione w granicach możliwości procedowania w myśl art. 155 K.p.a..
Wobec podnoszonego w skardze zarzutu nierównego traktowania uczestników postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania pomocy finansowej, wypada wyjaśnić, że zmiana praktyki w przyznawaniu tej pomocy, a co za tym idzie, różnicująca poszczególnych funkcjonariuszy SOP, w zależności od okresu, w którym o pomoc taką wystąpili, nie może podlegać swoistej naprawie w oparciu o przepis art. 155 K.p.a. Pojęcie równego traktowania w realiach rozpatrywanej sprawy należy odnosić
do analogicznego traktowania spraw wszystkich funkcjonariuszy przed dokonaną zmianą praktyki orzeczniczej oraz po tej dacie. Różnicy pomiędzy sposobem zakończenia spraw pomiędzy tymi grupami funkcjonariuszy nie można wyeliminować przy zastosowaniu trybu art. 155 K.p.a..
W tej sytuacji Sąd nie dostrzegł - w świetle argumentacji skargi ani z urzędu - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Komendant SOP nie mógł przyznać w danym przypadku prymatu subiektywnemu interesowi Wnioskodawcy. Nie można uznać go za "słuszny" ani nie przemawia za tym interes publiczny (społeczny). Nie zachodziły przesłanki zmiany rozstrzygnięcia, wyznaczone art. 155 K.p.a., wobec regulacji szczególnych, dotyczących przyznawania pomocy finansowej funkcjonariuszom SOP.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.