II SA/Wa 176/21

II SA/Wa 176/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Szmydt
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Sygn. powiązane
III OSK 7146/21 - Wyrok NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa [...] S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Szef Sztabu Generalnego Wojska decyzją z dnia z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]:
1) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28-29 k.p.a. i 134a ust. 1, 2 i 7 w zw. z art. 133 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] – w całości, mocą której odmówiono Pracodawcy – Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowo Usługowemu "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W. – wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi K. B. z tytułu powołania do służby przygotowawczej oraz
2) na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28, art. 29 i art. 61 a § 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1 o powszechnym obowiązku obrony – umorzył postępowanie w powyższej sprawie.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nadmienił, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. odmówił wyżej wymienionemu pracodawcy rekompensowania wypłaconej K. B. odprawy z tytułu powołania do pełnienia służby przygotowawczej. Decyzję doręczono [...] września 2019 r. Strona wniosła w terminie ustawowym odwołanie od powyższej decyzji.
Pracodawca zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji pominięcie w ustaleniach organu istnienia wątpliwości co do treści normy prawnej i przyjęcie wykładni niekorzystnej dla strony oraz uznanie, iż wyłącznie pracodawcy zatrudniającemu żołnierza rezerwy przysługuje rekompensata wypłaconej odprawy;
2) art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i tendencyjne rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie;
3) art. 134a ust. 1, 5, 7 w zw. z art. 125 o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez uznanie, iż pracodawcy zatrudniającemu pracownika powołanego do służby przygotowawczej, niebędącego żołnierzem rezerwy nie przysługuje rekompensata kosztów odprawy, a w konsekwencji bezzasadne podjęcie decyzji odmownej, podczas gdy skarżący należycie wypłacił pracownikowi powołanemu do służby wojskowej odprawę, odpowiednio udokumentował wydatki związane z wypłaconą odprawą oraz złożył prawidłowy wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego;
4) art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy.
Pracodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przyznaniu pracodawcy świadczenia rekompensującego.
Po przeanalizowaniu sprawy Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem powołane zarzuty są niezasadne.
Szef SG WP ustalił jednocześnie, że z powodu naruszenia przepisów art. 28-29 i 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 134a ust. 1 i ust. 7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, sprawa nie powinna być rozpoznawana merytorycznie z powodu braku przymioty strony postępowania i należało odmówić wszczęcia postępowania. W trakcie procedowania sprawy natomiast nie doszło do naruszenia wyżej wymienionych przez pracodawcę przepisów prawa. Wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy został zgromadzony i przedłożony razem z wnioskiem.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 134a ust. 1, 5 i 7 w zw. z art. 125 u.p.o.o.RP Organ zauważył, że – w sytuacji zatrudniania pracownika powołanego do służby przygotowawczej – z podanych przepisów nie wynika obowiązek pracodawcy wypłacenia odprawy, jak również jego uprawnienie do uzyskania rekompensaty wypłaconej odprawy. Dlatego podstawą prawną wydania decyzji nie mógł być art. 134a ust. 7 u.p.o.o.RP.
Szef SG WP wskazał, że ocena zasadności żądania jednostki winna być dokonywana wyłącznie w formach procesowych, a więc żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wymaga albo nadania sprawie biegu, albo wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przypadku ustalenia, że podmiot występujący z żądaniem nie ma legitymacji w tym zakresie, czy też istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.
Organ zobowiązany jest przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem zbadania, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku, a więc określone w art. 61a k.p.a. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w danej sprawie nie powoduje automatycznego skutku jego wszczęcia. Organ zobowiązany jest przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem zbadania, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. przesłankę podmiotową i przesłankę przedmiotową.
Jednostka ma zatem status strony, jeżeli w sprawie ma interes prawny lub obowiązek prawny. Te wyznaczone w art. 28 k.p.a. przesłanki wymagają wyprowadzenia w oparciu o przepisy prawa materialnego, które są podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w kwestii ustalenia zakresu podmiotów, którym przysługuje interes prawny.
Zdaniem organu Szef WSzW przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie oceniając występowania przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. Pracodawca nie oparł żądania na konkretnej normie prawa materialnego. Natomiast do zastosowanego przez Szefa WSzW art. 134a u.p.o.o.RP odniósł się lapidarnie i poprzez wyrażanie życzeń, ale bez dokonania analizy przepisów. Wbrew twierdzeniom pracodawcy, Szef WSzW nie oparł rozstrzygnięcia na przesłance "nieposiadania przez pracownika statusu żołnierza rezerwy" (art. 134a ust. 2 u.p.o.o.RP), która jest bez znaczenia w zakresie uprawnienia do rekompensaty wypłaconej odprawy z powodu powołania pracownika do służby przygotowawczej. Organ pierwszej instancji bowiem wyeksponował przez podkreślenie, że "Zarówno w odniesieniu do żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową, jak i pełniących służbę przygotowawczą ustawodawca nie przewiduje refundowania pracodawcy kosztów wypłaconej odprawy.
Zdaniem organu z art. 125 u.p.o.o.RP wynika, iż do wypłaty odprawy został zobowiązany tylko ten pracodawca, którego pracownik jest powołany do:
1) zasadniczej służby wojskowej,
2) okresowej służby wojskowe lub,
3) terytorialnej służby wojskowej, tj. trzech rodzajów czynnej służby wojskowej spośród siedmiu, wymienionych w art. 59 ust. 1 u.p.o.o.RP.
Dodatkowo obowiązek wypłaty odprawy konkretyzuje się jedynie w sytuacji powołania do powyższych rodzajów służb wojskowych po raz pierwszy. Na podstawie art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP "świadczenie pieniężne" przysługuje "pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT (...) za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza". Z art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP wynika, że przesłanki do rekompensaty wypłaconej odprawy są natury:
1) podmiotowej (pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadający nadany przydział kryzysowy lub żołnierza OT);
2) czasowo okresowej (za okres odbywania, pełnienia) i
3) przedmiotowej (odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie).
Z art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z art. 125 u.p.o.o.RP wynika, że nie można uznać pracodawcy zatrudniającego pracownika powołanego do pełnienia służby przygotowawczej za stronę postępowania o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy. Prawo do uzyskania rekompensaty związane jest bowiem z faktem zatrudniania pracownika w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie – art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP. W trakcie pełnienia powyższych służb każda osoba jest jednak żołnierzem w czynnej służbie wojskowej. Pełnienie zatem służby przygotowawczej nie spełnia wyżej wskazanych przesłanek z art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP, ponieważ nie dotyczy okresu odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.
Wniosku o braku przymiotu strony postępowania, w sytuacji pełnienia przez pracownika służby przygotowawczej, nie zmienia brzmienie art. 133 u.p.o.o.RP, który stanowi, że "Żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132", skoro pełnienie zasadniczej służby wojskowej nie stanowi przesłanki ustanowionej w art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP. Nie zachodzą zatem okoliczności pełnienia służby wojskowej zgodnie z brzmieniem art. 134a ust. 1 w zw. z ust. 2 u.p.o.o.RP, wskazującym na podmiot uprawniony do rekompensaty odprawy.
Z podanych powodów brak jest, zdaniem organu, podstaw materialnych do rekompensowania pracodawcy wypłaconej odprawy na rzecz żołnierza powołanego do służby przygotowawczej, tj. brak jest interesu prawnego, rozumianego jako związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu, ponieważ art. 125 u.p.o.o.RP nie zobowiązuje do wypłaty odprawy z tytułu powołania do służby przygotowawczej, a art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP – nie uprawnia pracodawcy do uzyskania rekompensaty wypłaconej odprawy. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 5 u.p.o.o.RP, służba przygotowawcza jest jednym z siedmiu rodzajów czynnej służby wojskowej. Jednakże z art. 98b-e u.p.o.o.RP wynika, że służba przygotowawcza związana jest z kształceniem w szkołach wojskowych (w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich) i ośrodkach szkolenia, ewentualnie również w jednostkach wojskowych, i kończy się egzaminem.
Obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej w sytuacji pierwszego powołania do tej samej służby. Jednakże uprawnienie do rekompensaty pozostaje w związku z okresem odbycia ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Pracodawca zatrudniający żołnierza powołanego do służby przygotowawczej nie spełnia przesłanek ustanowionych w art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP, na podstawie których można by mu przypisać przymioty strony postępowania, ponieważ brak jest relacji między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej przyznającej rekompensatę wypłaconej odprawy. Pełnienie służby przygotowawczej związane jest z kształceniem (przeszkoleniem) w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich i ewentualnie również w jednostkach wojskowych, kończącym się egzaminem.
Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą wątpliwości interpretacyjne, bowiem stosując metodę językową i systemową, można odkodować znaczenie przepisu art. 133 i 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP, ustalając, że w niniejszej sprawie pracodawca nie jest stroną postępowania o rekompensatę odprawy. Wobec tego nie jest konieczne zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. Nie można było również wydać decyzji na podstawie art. 134a ust. 7 u.p.o.o.RP.
Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] Sp. z o.o. w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...].
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1) nieważność w związku z rażącym naruszenie przepisów art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a., tj: rażące naruszenia zasady dwuinstancyjności opisanej w art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji na innej podstawie prawnej oraz opierając się na innej przyczynie materialnoprawnej odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego wypłaconą odprawę przez pracodawcę zatrudniającemu pracownika powołanego do służby przygotowawczej, aniżeli wskazana w decyzji organu I instancji;
2) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 28, art. 29 oraz art. 61a k.p.a. w zw. z art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez nieuzasadnione i bezpodstawne odmówienie przyznania pracodawcy statusu strony w niniejszym postępowaniu w związku z ubieganiem się o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy dla pracownika powołanego do służby przygotowawczej;
- art. 134a ust. 1, 5, 7 w zw. z art. 133 i art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez niezasadne uznanie, iż pracodawca zatrudniający pracownika powołanego do służby przygotowawczej nie był obowiązany do wypłaty odprawy, o której mowa w art. 125 u.p.o.o.RP, ani też nie przysługuje mu rekompensata kosztów odprawy, a w konsekwencji bezzasadne podjęcie decyzji o odmowie rekompensaty kosztów poniesionej odprawy;
3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji pominięcie w ustaleniach organu istnienia wątpliwości co do treści norm prawnej i przyjęcie wykładni niekorzystnej dla strony i uznanie, iż wyłącznie pracodawcy zatrudniającemu żołnierza rezerwy przysługuje rekompensata wypłaconej odprawy;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i tendencyjne rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie;
- art. 7 zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes skarżącego, przez co organ naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie w wyniku dokonania oczywiście wadliwej wykładni przepisów prawa i uznanie, że skoro pracodawca zatrudniający pracownika powołanego do służby przygotowawczej niebędącego żołnierzem rezerwy nie ma prawa do zwrotu kosztów wypłaconej odprawy, to nie może być stroną w takim postępowaniu z uwagi na brak interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, ewentualnie uchylenie decyzji organu II instancji i zobowiązanie do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób rozstrzygnięcia, tj. przyznanie pracodawcy świadczenia pieniężnego obejmującego rekompensatę kosztów odprawy w kwocie 1.493,89 zł wypłaconą pracownikowi w związku z powołaniem do służby przygotowawczej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), dalej: "P.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd w granicach tak określonej kognicji kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego.
Uzasadniając powyższą ocenę, w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., mocą której uchylono decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu przedsiębiorstwu wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi z tytułu powołania do służby przygotowawczej i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28, art. 29 i art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP "umorzono postępowanie w powyższej sprawie".
W ocenie Sądu zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko co do wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie formalnego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego nie znajduje oparcia w okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy.
Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości lub w części. Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, natomiast umorzenie postępowania, co do zasady, zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. Umorzenie postępowania powinno być zatem traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Instytucja umorzenia postępowania przewidziana w przepisie art. 105 § 1 k.p.a., w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy to po stronie podmiotowej (np. śmierć strony – osoby fizycznej w toku postępowania, które zmierzało do konkretyzacji uprawnień lub obowiązków o charakterze ściśle osobistym i niedziedzicznym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, która była stroną postępowania administracyjnego) czy też przedmiotowej (gdy dana sprawa nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej), przy czym przeszkoda ta ma charakter nieprzemijający i nieusuwalny.
Powołany przepis ma więc zastosowanie w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest bowiem konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego.
Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała takiego charakteru od początku (od momentu wszczęcia postępowania), albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego.
Bezprzedmiotowość postępowania musi być obiektywna. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05 (publ. LEX nr 201507) wskazano, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Natomiast w doktrynie wskazuje się, że istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacja faktyczna danego podmiotu) a prawem (sytuacja prawna danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (por. J. Zimmermann: "Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe", Toruń 1998, s. 212 – pogląd powołany w G. Łaszczyca, A. Matan: Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego, Rozdział I in fine, LEX).
Motywując stanowisko co do zasadności umorzenia postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., organ II instancji wskazywał na to, że wniosek pracodawcy z dnia [...] września 2019 r. o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi K. B. z tytułu powołania do służby przygotowawczej jest niezasadny, gdyż z art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z art. 125 u.p.o.o.RP wynika, że nie można uznać pracodawcy zatrudniającego pracownika za stronę postępowania o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy. Prawo do uzyskania rekompensaty jest bowiem, jak stwierdza Szef Sztabu Generalnego WP, związane z faktem zatrudnienia pracownika w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, jak wynika z art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP. Pełnienie służby przygotowawczej nie spełnia przesłanek z art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP, ponieważ nie dotyczy okresu odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, jak podkreślił organ odwoławczy.
Powyższa argumentacja wskazuje na to, że, w ocenie organu, nie zostały spełnione merytoryczne przesłanki z art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP umożliwiające pozytywne załatwienie wniosku. Podnoszony przez organ brak spełnienia ww. przesłanek nie oznacza jednak, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji, że zaistniały podstawy do jego umorzenia w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Na skutek złożenia wniosku przez pracodawcę wszczęte zostało bowiem postępowanie administracyjne w sprawie podlegającej rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Brak spełnienia przesłanek merytorycznych określonych w art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP może ewentualnie skutkować wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wypłaty świadczenia (art. 134a ust. 7 u.p.o.o.), nie zaś o umorzeniu postępowania (jako bezprzedmiotowego). Należy bowiem odróżnić przypadek bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz", wyd. C.H. Beck Warszawa 2006, s. 490).
Nie można również podzielić poglądu Szefa Sztabu Generalnego RP, iż skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Skarżący wypłacił bowiem pracownikowi odprawę pieniężną, złożył wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego koszty wypłaconej odprawy a organy badały merytoryczną zasadność tego wniosku w oparciu m.in. o art. 134a ust. 1 i 2 u.p.o.o.RP.
Z tych względów rozstrzygnięcie organu odwoławczego należy uznać za wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę rodzaj i charakter naruszeń prawa, przedwczesna byłaby, zdaniem Sądu, ocena zaskarżonej decyzji pod kątem ewentualnych naruszeń prawa materialnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji będzie zobligowany zastosować się do poglądów prawnych zawartych w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.