II SA/Wa 1748/24

II SA/Wa 1748/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 536
art. 114 ust. 1 i 5, art. 111 , art. 116 ust. 2 i 3,
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 819, art. 232
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 268a k.p.a. w związku z pkt 3 lit. a tiret pierwsze upoważnienia nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz art. 116 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 536) w zw. z art. 819 ustawy z dnia 11 marca 2022 r.
o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248, z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. [...] J. B. o przyznanie odszkodowania w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Wa 1183/22) w sprawie ze skargi J. B. na decyzję nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2022 r., w przedmiocie zwolnienia [...] J. B. z zawodowej służby wojskowej, przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. (sygn. akt III OSK 686/23), odmówił [...] J. B. przyznania odszkodowania od Skarbu Państwa w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego oficerowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość.
Minister w uzasadnieniu wskazał, że Dyrektor Departamentu Kadr rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. zwolnił [...] J. B. z dniem [...] marca 2022 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Rozkaz doręczono stronie w dniu 16 marca 2022 r. J. B. w odwołaniu podniósł, że w dniu [...] marca 2022 r. w godzinach porannych złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które zostało zarejestrowane w kancelarii i wprowadzone do systemu teleinformatycznego o godz. 10:45 powodując tym samym powzięcie przez organ I instancji wiedzy o powyższym fakcie. Minister decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] wymieniony rozkaz utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt II
SA/Wa1183/22), w wyniku wniesionej przez stronę skargi, uchylił zaskarżoną decyzję MON z dnia [...] maja 2022 r. nr [...]. Sąd wyjaśnił, że w sprawie nie została ustalona kluczowa dla prawidłowości rozstrzygnięcia kolejność zdarzeń, tj. czy pierwsze nastąpiło złożenie przez skarżącego oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, czy doręczenie mu decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 110 k.p.a. organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. (sygn. akt III OSK 686/23), oddalił skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej. Sąd stwierdził, że kolejność zdarzeń, a więc daty złożenia przez skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz doręczenia żołnierzowi rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, determinuje ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania [...] J. B, od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia oficera z dniem [...] marca 2022 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, uchylił zaskarżony rozkaz personalny w całości i orzekł o zwolnieniu [...] J. B, z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Minister rozpatrując wniosek [...] J. B. z dnia [...] kwietnia 2024 r. o wypłatę odszkodowania stwierdził, że przedmiotowym przypadku nie ma zastosowania art. 116 ust. 1 i 3 cytowanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym prawo do odszkodowania o którym mowa w art. 116 ust. 3, przysługuje w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1 albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu.
J. B. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o uchylenie decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 w związku z § 1 k.p.a.; art. 116 ust. 1 i 3 ustawy pragmatycznej; art. 10 k.p.a.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 a także art. 268a k.p.a. w zw. z pkt 2 lit. b upoważnienia nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2024 r., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] J. B.
, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...]. Wskazał, że przepis art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 536), będący podstawą do wydania zaskarżonego
rozstrzygnięcia stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Z kolei ust. 1 cyt. przepisu wskazuje adresatów uprawnienia do odszkodowania i mówi, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu.
Ustosunkowując się z zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Minister Obrony Narodowej nie dostrzegł ich zasadności, z uwagi na fakt, że w sprawie [...] J. B. nie zaszła sytuacja, o której mowa wart. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Minister wskazał, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1183/22 uchylił bowiem wyłącznie decyzję nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2022 r. Natomiast rozkaz personalny nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2022 r. pozostał w obrocie prawnym. Minister ocenił, że przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma zastosowanie do sytuacji, gdy w wyniku wyroku sądu administracyjnego uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności ulegnie zarówno decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jak również decyzja organu I instancji. Dopiero bowiem w takim przypadku następuje uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w tym przepisie. Wprawdzie rozkaz personalny nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2022 r. został uchylony decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r., jednak odbyło się to w ramach instancyjnej kontroli postępowania administracyjnego oraz wykonując wytyczne WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia
2022 r. organ orzekł zgodnie z nimi o zwolnieniu [...] J. B. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego.
Minister stwierdził, że udział skarżącego w postępowaniu pozostawał bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, ponieważ został oparty na znanym skarżącemu stanie faktycznym, a jego istota sprowadzała się do wykładni przepisu art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast uzasadnienie prawne podjętego rozstrzygnięcia, w ramach powtórnego rozpatrzenia sprawy, zostało całościowo wyjaśnione.
J. B., reprezentowany przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie decyzji MON z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji MON z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...], zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodu z dołączonej do skargi - wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1183/22, wyroku z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 686/23 oraz decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., zarzucając naruszenie art. 116 ust. 1 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 819 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny poprzez błędną interpretację, prowadzącą do uznania, prawo do odszkodowania przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy w wyniku wyroku sądu administracyjnego uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności ulegnie zarówno decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jak również decyzja organu I instancji; naruszenie art. 116 ust. 1 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 819 ustawy o obronie ojczyzny poprzez nieprawidłowe zastosowanie i nie przyznanie skarżącemu od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w art. 116 ust. 1 pomimo iż doszło do uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej; względnie naruszenie art. 232 ust. 1 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez nieprawidłowe zastosowanie i nie przyznanie skarżącemu od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w art. 232 ust. 113 ustawy o obronie Ojczyzny, pomimo iż doszło do uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Skarżący w uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania. W kwestii zarzutów skargi podniósł, iż w konsekwencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 686/23, oddalającego skargę kasacyjną strony przeciwnej, Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. w skutek obu powyższych wyroków, uchylił decyzję z dnia [...] marca 2022 r. Dyrektora Departamentu Kadr MON Nr [...] w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Tym samym ziściły się przesłanki opisane w art. 116 ust. 1 ustawy, gdyż doszło do uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, przez co skarżący nabył z mocy ustawy prawo do odszkodowania, przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy. Skarżący wskazał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych odszkodowanie przewidziane w art. 116 ust. 3 ustawy stanowi dla żołnierza zawodowego jedyną rekompensatę nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 1310/12). Nie jest to natomiast rekompensata wyłącznie na wypadek uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, jak przekonuje organ. Odszkodowanie nie przysługuje wyłącznie w przypadku gdy Sąd administracyjny dokona uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, natomiast jest ono należne w każdym przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Skarżący zaznaczył, że w przywołanym przez organ wyroku WSA w Warszawie z 23.05.2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1302/17, Sąd stwierdził, że "przepis art. 116 ustawy ma zastosowanie do sytuacji, gdy w wyniku wyroku sądu administracyjnego uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności ulegnie zarówno decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej jak również decyzja organu I instancji. Dopiero bowiem w takim przypadku następuje uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Tym samym Sąd wskazał, iż jeżeli nie dojdzie do uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, brak jest podstaw do zastosowania przepisu. Skarżący podniósł, że ani przepis art. 116 ustawy, ani też opisany wyrok nie wymaga, aby uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej dokonał sąd administracyjny. Skutki przewidziane art. 116 ustawy występują w każdym przypadku, gdy dojdzie do uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, w świetle opisanego przepisu nie jest bowiem wymagane, aby uchylenia dokonał sąd administracyjny. Dokonana przez organ błędna interpretacja normy art. 116 ustawy, w sposób nieuprawniony do normy wprowadza dodatkowe przesłanki podmiotowe, ograniczające przypadki zastosowania normy wyłącznie do uchylenia decyzji dokonanego przez sąd administracyjny. Tymczasem przepis art. 116 ust. 1 ustawy przewiduje jego zastosowanie w każdym przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Pełnomocnik w uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dodatkowo wskazał, że w ocenie organu, odszkodowanie przysługuje wyłącznie w przypadku prawomocnego uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji "zwolnieniowej" organu I i II instancji przez sąd administracyjny. Podkreślił, że rozkaz personalny nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2022 r. został wprawdzie uchylony decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r., jednak jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odbyło się to w ramach instancyjnej kontroli postępowania administracyjnego oraz wykonując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r., a [...] J. B. został w myśl ww. decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, zatem nie ziściła się żadna z przesłanek koniecznych do wypłaty odszkodowania, a wymienionych w art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2025 r., na podstawie artykułu 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie".
W sprawie tej nie wystąpiły istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., które wymagałyby wyjaśnienia w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego. Nadto, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Akta sprawy zawierają wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1183/22, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 686/23 oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli
ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a.,).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu.
Przedmiotem postępowania sądowego jest kwestia zgodności z prawem decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2024 r. odmawiającą przyznania J. B. odszkodowania od Skarbu Państwa w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego oficerowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość.
W ocenie Sądu organ prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania odszkodowania na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny. Organ zasadnie rozpatrzył wniosek na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem zgodnie z art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wniosek o odszkodowanie wiąże się ściśle ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, która to sprawa skarżącego została wszczęta i nie została zakończona przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny, tj. przed dniem 23 kwietnia 2022 r. Skarżący zwolniony został z zawodowej służby wojskowej na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis art. 232 ustawy o obronie Ojczyzny nie znajdował zatem zastosowania.
Na wstępie wskazania wymaga, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewiduje dwa sposoby zwolnienia żołnierzy ze służby.
Po pierwsze, zwolnienie z mocy prawa w przypadku wystąpienia zdarzenia polegającego na: ustaleniu przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby (art. 111 pkt 3), osiągnięcia wieku lat sześćdziesięciu (art. 111 pkt 5), upływu czasu zawartego z żołnierzem kontraktu, jeśli nie nastąpiło zawarcie nowego kontraktu (art. 111 pkt 8), utraty stopnia wojskowego albo degradacji (art. 111 pkt 11), wymierzenia prawomocnym orzeczeniem kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby (art. 111 pkt 12), prawomocnego orzeczenia środków karanych pozbawienia prawa publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza (art. 111 pkt 13), skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania (art. 111 pkt 14) oraz prawomocnego ukarania przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazaniu lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia (art. 111 pkt 15). Cechą tego rodzaju zwolnienia ze służby jest, że wystąpienie jednego z ww. opisanych zdarzeń powoduje, iż żołnierza zwalnia się ze służby z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, bez konieczności wydania osobnej decyzji administracyjnej o zwolnieniu. Jedynie zgodnie z art. 115 ust. 3 ustawy, dowódca jednostki, w której pełni służbę żołnierz, fakt zwolnienia dokumentuje poprzez wydanie rozkazu personalnego dla celów ewidencyjnych. Po drugie,
zwolnienie na postawie decyzji administracyjnej, które następuje przez wydanie
rozkazu personalnego, wtedy gdy wystąpią obligatoryjne przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, polegające na: jego wyborze na posła lub senatora lub kierownicze stanowisko państwowe (art. 111 pkt 2), odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską (art. 111 pkt 4), otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej (art. 11 pkt 6), złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego (art. 111 pkt 6c), odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym (art. 111 pkt 7), upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 111 pkt 9), niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej (art. 111 pkt 10) w nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona (art. 111 pkt 16), a także jeśli wystąpią przesłanki fakultatywne zwolnienia ze służby określone w art. 112 ust. 1 ustawy, tj. skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa, niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej oraz zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych - za pisemną zgodą żołnierza.
Ustawodawca precyzyjnie zatem określa zarówno sposób zwolnienia ze służby, przesłanki oraz tryb zwolnienia.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Zgodnie z ust. 1, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Przepis art. 116 ust. 2 stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.
Na gruncie powołanego przepisu odszkodowanie przysługuje przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w ust. 1 i 2 art. 116, a zatem musi wystąpić zwolnienie żołnierza ze służby, uchylenie lub stwierdzenie nieważności tej decyzji przy jednoczesnym przyjęciu, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie i uznaniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ (ust. 2 art. 116). Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie.
W sprawie jest bowiem bezsporne, że Dyrektor Departamentu Kadr rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. zwolnił [...] J. B. z dniem [...] marca 2022 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w pozostawania w rezerwie kadrowej. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu złożonego odwołania, decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., wymieniony rozkaz utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Wa1183/22) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. (sygn. akt III OSK 686/23), oddalił skargę kasacyjną.
Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] [...] czerwca 2024 r, po rozpoznaniu odwołania J. B. od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z dniem [...] marca 2022 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, uchylił zaskarżony rozkaz personalny w całości i zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego.
W tym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, prawidłowo organ odmówił przyznania skarżącemu odszkodowania.
Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1598/09 wyraził pogląd, który podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, zgodnie z którym "analiza przepisu art. 116 ust. 1-3 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, że powoduje to uchylenie wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 tej ustawy".
W przedmiotowej sprawie nie zostały zatem spełnione warunki do przyznania odszkodowania. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga przede wszystkim, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa1183/22 nie uchylił ani nie stwierdził nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Sąd uchylił wyłącznie decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., a rozkaz personalny nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2022 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej pozostał w obrocie prawnym. Wprawdzie rozkaz personalny z dnia [...] marca 2022 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej został następnie uchylony przez Ministra Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., jednakże nie zmienia to prawidłowości stanowiska organu o braku podstaw do przyznania odszkodowania. Zwrócić należy bowiem uwagę, że Minister uchylając rozkaz personalny o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej rozstrzygnął jednocześnie o zwolnieniu J. B. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Przypomnieć należy bowiem, że skarżący przed doręczeniem mu rozkazu o zwolnieniu ze służby dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 686/23 wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, a zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza, w ostatnim dniu miesiąca. Natomiast zwolnienie żołnierza ze służby w trybie art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma miejsce, gdy nie zostanie on wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej.
Organ uwzględniając zatem wyrok WSA w Warszawie i wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r. zwolnił skarżącego ze służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego.
W świetle powyższego nie zaszły przesłanki do przyznania odszkodowania. Uchylenie przez Ministra Obrony Narodowej rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i jednoczesne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zniosło pierwotne postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej i skutki jakie wywołał rozkaz personalny z dnia [...] marca 2022 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
W sprawie nie zostały spełnione warunki do przyznania odszkodowania, o których mowa w art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem zmianie uległa data zwolnienia ze służby (z dnia [...] marca 2022 r. na dzień [...] września 2022 r.), a przede wszystkim podstawa zwolnienia ze służby z uwagi na dokonane przez skarżącego wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W sprawie nie zostały tym samym spełnione warunki do przyznania odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga, że przepis art. 116 ust. 3 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie powinien być interpretowany szeroko, w sposób, który rozszerzałby możliwość jego zastosowania poza dokładnie określone w tym przepisie przesłanki zwolnienia ze służby. Organ dokonał prawidłowej interpretacji powołanych przepisów i właściwie je zastosował nie znajdując podstaw do przyznania odszkodowania. Jak wskazano już wyżej, WSA w Warszawie nie uchylił rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby, zaś po wyroku WSA w Warszawie i wyroku NSA doszło do uregulowania sytuacji kadrowej skarżącego poprzez zwolnienie go ze służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez skarżącego. Tym samym nie są zasadne zarzuty skargi. Odnosząc się do nich raz jeszcze podkreślenia wymaga, że dla przyznania odszkodowania nie jest wystarczające samo uchylenie decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, ale muszą być spełnione pozostałe określone przez ustawodawcę warunki. W tej sprawie nie zostały one spełnione, co wskazano już wyżej. Skarżący, co wymaga podkreślenia, przed doręczeniem rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego i w konsekwencji uwzględnienia wyroku WSA w Warszawie i wyroku NSA ostatecznie został zwolniony przez organ z zawodowej służby wojskowej decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Odszkodowanie w tych warunkach nie przysługuje.
Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, które miałyby wpływ na uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.