II SA/WA 1741/24

II SA/Wa 1741/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Komendanta [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych po zmarłym żołnierzu oddala skargę
Uzasadnienie
A. F. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] (dalej, jako: organ) z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego (dalej, jako: organ I instancji) z dnia [...] marca 2024 r. przyznającej skarżącemu, wdowcowi po zmarłej żonie [...] A.F., zastępcy [...] - szefa [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego prawo do następujących świadczeń pieniężnych wypłacanych przez [...] Wojskowy Oddział Gospodarczy:
1. 100% odprawy pośmiertnej w związku ze śmiercią żołnierza zawodowego /żony - [...] A.F./ - po przesłużeniu 3 lat i 6 miesięcy i 8 dni nieprzerwanej służby wojskowej - w wysokości 9968,00 zł,
2. dodatkowego uposażenia rocznego w wysokości 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego w roku 2024 roku - w wysokości 2492,00 zł,
3. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop - 6 dni urlopu wypoczynkowego za 2023 rok i 26 dni urlopu wypoczynkowego za 2024 rok - razem za 32 dni - w wysokości 14498,88 zł,
4. gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby - wg wniosku na pięć osób - w wysokości 10500,00 zł,
5. zasiłek pogrzebowy w wysokości 4000,00 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że skarżący po wydaniu decyzji przez organ I instancji złożył wniosek o jej uzupełnienie. We wniosku wskazał, że [...] A. F. pełniła nieprzerwalnie służbę w Służbie Więziennej w latach 2011-2020 i w związku z tym żąda zaliczenia tego okresu do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej poprzez uzupełnienie decyzji z dnia [...] marca 2024 r. i ustalenie stosownej do zaliczonego okresu wysokości odprawy pośmiertnej.
Organ I instancji na podstawie art. 111 § 1 b K.p.a. wydał postanowienie, którym odmówił uzupełnienia pkt 1 decyzji z dnia [...] marca 2024 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 462 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305, dalej także, jako: ustawa), w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt. 2-5. Zgodnie natomiast z art. 138 ust. 2 ustawy, okres pełnienia służby w służbach, o których mowa w ust. 1 (m.in. w Służbie Więziennej), zalicza się do okresów służby wojskowej, od których jest uzależnione nabycie prawa lub wysokość należności pieniężnych określonych w niniejszej ustawie, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt. 1, w przypadku gdy funkcjonariusz otrzymał te należności w poprzednio pełnionej służbie.
Skarżący odwołał się od decyzji z dnia [...] marca 2024 r.
Rozpatrując sprawę ponownie organ powołał w pierwszej kolejności art. 470 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a ponadto wskazał, że zgodnie z art. 462 ustawy w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt 2-5. Należności pieniężne, o których mowa w ust. 1, przysługują małżonkowi, a w przypadku braku małżonka - kolejno: dzieciom, rodzicom, dziadkom, wnukom albo rodzeństwu. Na podstawie art. 458 ust. 1 i ust. 2 ustawodawca przyznał spadkobiercom zmarłego żołnierza odprawę po 3 latach, 6 miesiącach i 8 dniach służby wojskowej w wysokości 100% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Wysokość odprawy ulega zwiększeniu o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad 10 lat, nie więcej jednak niż do wysokości 600%.
W ocenie organu, mając na względzie staż służby wojskowej zmarłego Oficera, który wynosił 3 lat, 6 miesięcy i 8 dni, należność ta została przyznana w przewidzianej przez prawo wysokości. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynika, że wskutek zakończenia służby w Służbie Więziennej, A.F. została wypłacona odprawa za okres 9 lat służby w wysokości 24.498,69 zł. Mając zatem na uwadze art. 138 ust. 2, okres pełnienia służby w służbach, o których mowa w ust. 1 (m.in. w Służbie Więziennej), zalicza się do okresów służby wojskowej, od których jest uzależnione nabycie prawa lub wysokość należności pieniężnych określonych w niniejszej ustawie, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt. 1, w przypadku gdy funkcjonariusz otrzymał te należności w poprzednio pełnionej służbie. Organ I instancji nie naruszył w tej materii przepisów prawa i prawidłowo określił okres pełnienia zawodowej służby wojskowej uprawniający do nabycia prawa do odprawy pośmiertnej.
Ponadto zgodnie z art. 459 pkt 2, 3 i 4 ustawy prawidłowo ustalono prawo do należności pieniężnych, tj.:
ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,;
dodatkowe uposażenie roczne za 2024 rok;
gratyfikację urlopową niewykorzystaną w roku 2024.
Na podstawie art. 460 ust. 13 ekwiwalent pieniężny za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu wypoczynkowego wynosi 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Art. 442 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 6 reguluje należności związane z dodatkowym uposażeniem rocznym, które oblicza się w przypadku żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową przez okres całego roku kalendarzowego w wysokości 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego w roku kalendarzowym, za który dodatkowe uposażenie roczne przysługuje. Prawo do dodatkowego uposażenia rocznego nabywa również żołnierz zawodowy, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w trakcie roku kalendarzowego - w wysokości 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego w roku kalendarzowym, za który dodatkowe uposażenie roczne przysługuje. Dodatkowe uposażenie roczne przysługujące żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej oraz żołnierzowi zawodowemu, który zmarł, został uznany za zmarłego albo zaginął, wypłaca się odpowiednio w terminie wypłaty odprawy lub w terminie wypłaty odprawy pośmiertnej. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie dodatkowego uposażenia rocznego żołnierzy zawodowych dodatkowe uposażenie roczne żołnierzowi zawodowemu przyznaje w decyzji organ, o którym mowa w art. 470 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, właściwy ze względu na ostatnie miejsce pełnienia przez żołnierza zawodowego zawodowej służby wojskowej w roku kalendarzowym, za który przysługuje dodatkowe uposażenie roczne.
Na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych wysokość gratyfikacji urlopowej na jedną osobę uwzględnianą przy ustalaniu jej wysokości wynosi 35% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza obowiązującego w dniu 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym żołnierz nabył prawo do urlopu wypoczynkowego.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 ust. 2 i art. 462 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że A. F. od 2011 roku do dnia [...] sierpnia 2020 r. była funkcjonariuszem Służby Więziennej, a od [...] września 2020 r. do chwili śmierci pełniła służbę wojskową. Cały ten okres nieprzerwanej służby był uwzględniany przez [...] WOG do ustalania jej praw zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Ustawodawca zatem jednoznacznie stwierdził, że okresu pełnienia służby w Służbie Więziennej nie zalicza się do okresów służby wojskowej jedynie w dwóch przypadkach określonych w art. 458 i art. 459 pkt 1 ustawy.
Skarżący wskazał, że gdyby A.F. zwalniała się ze służby wojskowej, to przyjęta przez organy argumentacja byłaby zasadna. Przysługiwałaby jej wówczas odprawa z art. 458 ustawy, pomniejszona zapisami art. 138 ust. 2 o odprawę wypłaconą w poprzedniej służbie. Ale przedmiotem niniejszej sprawy nie jest odprawa z art. 458 ustawy, ale odprawa pośmiertna określona w art. 462. Odprawa ta (art. 462) nie jest wymieniona w art. 138 ust. 2, nie podlega więc obniżeniu o kwotę wypłaconą w poprzedniej służbie - tym bardziej, że odprawa pośmiertna nie była wypłacana przy odejściu A. F.ze Służby Więziennej.
Skoro art. 138 ust. 2 zalicza okres pełnienia służby w SW do okresów, od których uzależniona jest wysokość należności pieniężnych określonych w ustawie o obronie Ojczyzny (czyli wszystkich - za wyjątkiem wypłaconych w poprzedniej służbie wynikających z art. 458 i 459), to organ w swoim rozstrzygnięciu nie może uznań, że odprawa pośmiertna powinna być pomniejszona o odprawę wypłaconą w poprzedniej służbie.
Ustawa w art. 462 mówi, że w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby ona na podstawie art. 458 ust. 1 i 2. A z tych artykułów wynika jasno, że żołnierzowi służącemu od 2011 roku (art. 138 ust. 2 zalicza czas służby w SW do okresów, od których uzależniona jest wysokość należności pieniężnych wynikających w ustawy o obronie Ojczyzny) przysługuje odprawa w wysokości 300 % uposażenia po 10 latach służby plus 20 % uposażenia za każdy rok służby powyżej 10 lat.
Zdaniem skarżącego organy dokonały w tej sprawie swobodnej i wybiórczej interpretacji ww. przepisów zamiast stosować je zgodnie z ich literalnym brzmieniem.
Dodatkowo skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji nie zawierała w podstawie prawnej art. 138 ust. 2 ustawy, co powoduje, że może być w przyszłości wzruszana jako wydana bez podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt 2-5. Należności pieniężne, o których mowa w ust. 1, przysługują małżonkowi, a w przypadku braku małżonka - kolejno: dzieciom, rodzicom, dziadkom, wnukom albo rodzeństwu.
Stosownie do art. 458 ust. 1 i 2 ustawy, Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości:
1) po 1 roku służby - 100%,
2) po 5 latach służby - 200%,
3) po 10 latach służby - 300%
- kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.
Wysokość odprawy, o której mowa w ust. 1 pkt 3, ulega zwiększeniu o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad 10 lat, nie więcej jednak niż do wysokości 600%.
Nadto, w myśl art. 459 pkt 2-5 ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługują następujące należności pieniężne: ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 281 ust. 2, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby, oraz za lata poprzednie; dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby, obliczone zgodnie z art. 442; gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby; zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości.
Jak wynika z akt sprawy A. F. od [...] września 2011 r. do [...] sierpnia 2020 r. pełniła służbę w Służbie Więziennej. Od [...] września 2020 r. A. F. aż do śmierci pełniła zawodową służbę wojskową. W dniu [...] stycznia 2021 r. Komendant [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w [...] wydał decyzję w sprawie zaliczenia okresów pracy i służby do ciągłości zatrudnienia i służby oraz związanych z tym praw, a kolejną decyzją z tej samej daty zaliczył okres służby w Areszcie Śledczym w [...] (9 lat) do okresu służby wojskowej i uprawnień determinujących wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. Powyższe pozwoliło ustalić datę początkową służby woskowej na dzień [...] września 2011 r. Jednakże w związku ze zwolnieniem ze Służby Więziennej, A. F. wypłacono odprawę za okres 9 lat służby w wysokości 24.498,69 zł.
Mając na względzie powyższe uwarunkowania prawne i faktyczne stwierdzić należy, iż nie jest prawidłowa wykładnia ww. przepisów zaprezentowana przez skarżącego w skardze. Tym samym, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 138 ustawy, osoba posiadająca stopień policyjny, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego lub Służby Kontrwywiadu Wojskowego, powołana na jej wniosek albo za jej zgodą do zawodowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej, otrzymuje, z dniem jej stawienia się do pełnienia czynnej służby wojskowej, stopień wojskowy równorzędny z posiadanym stopniem w danej służbie zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 139. W przypadku oficerów stopień wojskowy nadaje tej osobie Minister Obrony Narodowej, a w pozostałych przypadkach - organ właściwy do powołania do zawodowej służby wojskowej.
Co istotne w tej sprawie, okres pełnienia służby w służbach, o których mowa w ust. 1, zalicza się do okresów służby wojskowej, od których jest uzależnione nabycie prawa lub wysokość należności pieniężnych określonych w niniejszej ustawie, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1, w przypadku gdy funkcjonariusz otrzymał te należności w poprzednio pełnionej służbie.
Odprawa pośmiertna określona w art. 462 ustawy o obronie Ojczyzny, należna jest w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt 2-5. Z tym, że jak już wskazano, art. 138 ust. 2 ustawy zawiera wyjątek związany z zaliczeniem okresów służby w poprzednich formacjach (tu: w Służbie Więziennej) w sytuacji gdy funkcjonariusz otrzymał te należności w poprzednio pełnionej służbie. Zatem skoro A. F. otrzymała odprawę z tytułu zakończenia służby w Służbie Więziennej za okres 9 lat służby to zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy, prawidłowo okres pełnienia służby w Służbie Więziennej nie został uwzględniony przy naliczeniu odprawy pośmiertnej.
Nie zasługuje nadto na uwzględnienie zarzut wydania decyzji przez organ I instancji bez podstawy prawnej. W ocenie Sądu, powołanie w decyzji administracyjnej nieprawidłowej podstawy prawnej, a nawet niepowołanie podstawy prawnej w ogóle, nie powoduje kwalifikacji wadliwości tej decyzji jako eliminującej ją z obrotu prawnego. Skoro podstawa prawna decyzji istnieje, a jedynie nie została przez organ w pełni wyartykułowana to uchybienie takie nie może odnieść skutku, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Dodać trzeba, iż organ prawidłowo ustalił również prawo do pozostałych należności pieniężnych określonych w decyzji. I choć te kwestie nie były w sprawie sporne, to Sąd działając z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji również i w tym zakresie. Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.