II SA/Wa 174/12

II SA/Wa 174/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Pisula-Dąbrowska
Janusz Walawski
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2138/12 - Wyrok NSA z 2013-01-31
Skarżony organ
Zarząd Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant, starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. C. na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy oczekujących na najem lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. F. kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie pięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 czerwca 2004 r. P. C. (dalej jako skarżący) wystąpił do Urzędu Gminy [...] o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego.
Pismem z 10 sierpnia 2004 r. Urząd [...] Wydział Zasobów Lokalowych [...] poinformował skarżącego, że nie spełnia kryteriów metrażowych i dochodowych, które powinny spełniać osoby ubiegające się o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego, określonych uchwałą Rady Gminy [...] z [...] października 2001 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.
Skarżący pismem z 28 września 2004 r. ponownie wystąpił do organu o zawarcie umowy najmu lokalu.
Uchwałą nr [...] z [...] listopada 2004 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z [...] października 2001 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, Zarząd [...] nie udzielił kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i nie umieścił na liście osób oczekujących P. C. zamieszkałego przy ul. [...]. Podstawą odmowy kwalifikacji było przekroczenie obowiązującego kryterium metrażowego oraz zadłużenie czynszowe występujące na koncie lokalu.
Wnioskiem z 27 czerwca 2007 r. skarżący po raz kolejny wystąpił do Urzędu [...] Wydział Zasobów Lokalowych [...] o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego. We wniosku wskazał na trudną sytuację rodzinną (kłótnie i awantury) i mieszkaniową swojej rodziny, tj. swoją, żony i córki. Podniósł, że sytuacja ta zmusiła go do wynajęcia mieszkania w [...] przy ul. [...]. Do wniosku dołączył odpis skrócony aktu małżeństwa, odpis skrócony aktu urodzenia córki, oświadczenie o zamieszkiwaniu przez skarżącego wraz z rodziną w wynajmowanym przez nich pokoju z kuchnią i łazienką w [...], zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy w [...] o zameldowaniu na pobyt czasowy w [...].
Pismem z 13 lipca 2007 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie faktu ponoszenia, proporcjonalnie za swoja rodzinę, opłat za lokal nr [...] przy ul. [...].
W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z 3 października 2007 r. poinformował organ, że obecnie mieszka w [...] przy ul. [...]. Do pisma tego dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu.
Urząd [...] Wydział Zasobów Lokalowych [...] pismem z 23 listopada 2011 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek dotyczący zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] i umieszczenia na liście osób oczekujących został zaopiniowany pozytywnie.
Uchwałą z [...] grudnia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustroju m.st. Warszawy oraz § 4 i § 21 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 309, poz. 9577 ze zm.), Zarząd [...] udzielił kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i umieścił na liście osób oczekujących P. C.
W uzasadnieniu uchwały organ podał, że skarżący nie posiada stałego miejsca zameldowania, a z lokalu przy ul. [...] wymeldował się 7 lutego 2007 r. Ponadto organ podał, że rodzina skarżącego od 1,5 roku wynajmowała lokal w [...], natomiast obecnie zamieszkuje w [...], gdzie wynajmuje jeden pokój o powierzchni 16 m2, za który płaci 400 zł oraz opłaty licznikowe. W związku z tym, Komisja Mieszkaniowa pozytywnie zaopiniowała wniosek o umieszczenie skarżącego na liście osób oczekujących.
Pismem z 17 listopada 2009 r. Urząd [...] Wydział Zasobów Lokalowych [...], poinformował skarżącego, że 28 sierpnia 2009 r. weszła w życie nowa uchwała z [...] lipca 2009 r. Rady [...] nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937). W związku z tym, sprawa musi być rozpatrywana zgodnie z zasadami określonymi w nowej uchwale. Dlatego też organ, dokonując ponownej weryfikacji sytuacji mieszkaniowej i finansowej wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów w tym zakresie, które skarżący przedstawił 4 grudnia 2009 r.
Skarżący wnioskiem z 19 listopada 2009 r. wystąpił do organu o przyspieszenie zawarcia umowy najmu lokalu, wskazując na trudną sytuację mieszkaniową. Podniósł, że zamieszkuje z rodziną w małym pokoju, który zimą nie jest ogrzewany, co powoduje zwiększoną zachorowalność dziecka. W mieszkaniu, w którym wynajmuje pokój mieszkają współlokatorzy, którzy często zachowują się głośno, przez to on jak i jego rodzina nie mają warunków do odpoczynku.
Uchwałą nr [...] z [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustroju m.st. Warszawy oraz § 7 ust. 1 pkt 8 i § 24 ust. 1 uchwały nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...], Zarząd [...] nie wyraził zgody na przyspieszenie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] z P. C.
W uzasadnieniu uchwały organ podniósł, że sytuacja mieszkaniowa skarżącego nie stanowi okoliczności uzasadniającej pierwszeństwo najmu.
Pismem z 27 października 2010 r. organ poinformował skarżącego o konieczności przeprowadzenia rocznej weryfikacji wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu i wezwał go do dostarczenia dokumentów przedstawiających sytuację mieszkaniową i finansową rodziny, które zgodnie z wezwaniem skarżący przedłożył 17 listopada 2010 r.
W związku z możliwością wskazania rodzinie skarżącego lokalu, Urząd Wydział Zasobów Lokalowych [...] pismem z 31 sierpnia 2011 r., wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów koniecznych do przeprowadzenia weryfikacji sytuacji mieszkaniowej i finansowej. Skarżący żądane dokumenty złożył 16 września 2011 r.
17 października 2011 r. Zarząd [...], uchwałą nr [...], wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustroju m.st. Warszawy oraz § 4 w związku z § 22 ust. 1, ust. 2, ust. 5, § 24 ust. 1 oraz § 28 ust. 1 uchwały nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...], skreślił z listy oczekujących na najem lokalu P. C.
W uzasadnieniu organ podał, że po przeprowadzeniu szczegółowej weryfikacji uaktualniającej wniosek o zawarcie najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego [...] stwierdził, że skarżący spełnia kryteria określone w § 4 uchwały, natomiast skierowanie go do zawarcia umowy pozostaje w sprzeczności z § 22 ust. 1 i ust. 2 w związku z ust. 5 uchwały, gdyż skarżący nie mieszka na terenie [...] od lutego 2007 r.
Pismem z 15 listopada 2011 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i podniósł, że doręczona mu uchwała nie zawiera uzasadnienia. Wskazał, że Zarząd [...] powołuje się jedynie na stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu projektu uchwały, który to projekt nie został w żaden sposób udostępniony. Ponadto skarżący podkreślił, że wskazane w uchwale przepisy są niezgodne i niespójne z działaniami podejmowanymi przez skarżącego, jak i działaniami podejmowanymi przez Gminę. Podniósł, że z przywołanych przez organ przepisów wynika, że nie został skreślony z listy, a odmówiono mu skierowania do zawarcia umowy najmu, ponieważ odmówił złożenia oświadczeń i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia weryfikacji sytuacji mieszkaniowej i finansowej rodziny, podczas gdy wszelkie oświadczenia i dokumenty składał zgodnie z doręczanymi mu wezwaniami z Wydziału Zasobów Lokalowych [...]. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że uchwała [...] Rady [...], nic nie mówi o procedurze skreślenia z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Tym samym, zdaniem skarżącego, uchwała o skreśleniu go z listy, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że z uwagi na ciężką sytuację finansową i życiową wynajmuje jeden pokój, nie posiada zameldowania na pobyt stały i stan ten utrzymuje się od wielu lat. Wskazał, że ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały było w Dzielnicy [...] , dlatego też wniosek o najem lokalu złożył właśnie w tej dzielnicy. Skarżący wskazał, że niezrozumiałe jest dla niego wydanie w 2011 r. uchwały skreślającej go z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Burmistrz [...], poinformował, że z treści § 22 ust. 1 uchwały wynika, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Z przedkładanych oświadczeń i dokumentów wynika, że stałym miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest Gmina [...].
Uchwała nr [...] Zarządu [...] z [...] października 2011 r. stała się przedmiotem skargi P. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił:
1. naruszenie uchwały nr [...] Rady [...] z [...] lipca 2009 r. poprzez skreślenie nazwiska skarżącego z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy uchwała ta nie przewiduje możliwości skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego;
2. naruszenie § 22 ust. 1 uchwały Rady [...] poprzez uznanie, iż przepis ten może stanowić podstawę do skreślenia osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminnego z listy osób oczekujących na ten najem;
3. naruszenie art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż skarżący wraz z rodziną nie są osobami bezdomnymi w świetle tej ustawy,
4. naruszenie art. 25 k.c. poprzez uznanie, iż miejscowość [...] jest miejscem zamieszkania skarżącego i jego rodziny, w sytuacji, gdy nie przebywają w tej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, a czasowo do chwili uzyskania lokalu z mieszkaniowego zasobu gminnego [...],
5. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez stwierdzenie, że potrzeby życiowe skarżącego zostały ześrodkowane na terenie Gminy [...], podczas gdy dziecko skarżącego uczęszcza do szkoły na terenie [...], tu żył przez większość życia, zaś do [...] wyprowadził się czasowo, z uwagi na ciężką sytuację finansową, która uniemożliwia mu wynajęcie lokalu czy choćby jednego pokoju na terenie [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że został wpisany na listę osób oczekujących na najem lokalu w Dzielnicy [...] wiele lat temu. Od tego czasu jego sytuacja mieszkaniowa i finansowa się nie zmieniła i dopiero po wielu latach Zarząd [...] doszedł do przekonania, że poprzednie decyzje były błędne. Podniósł, że uchwała Rady Miasta nie mówi o procedurze skreślenia z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkaniowego, tym samym należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił, że jego wniosek, tj. osoby pomieszkującej w [...] został w 2007 r. przyjęty skutecznie. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że nie czynił starań o uzyskanie lokalu z Gminy [...]. Stąd decyzję o skreśleniu go z listy osób oczekujących, wydaną po czterech latach oczekiwania na najem lokalu uważa za arbitralną. Powołując się na treść § 1 pkt 30 uchwały, skarżący stwierdził, że jest osobą bezdomną, bowiem wraz z rodziną nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym. Z uwagi na ciężką sytuację finansową i życiową czasowo wynajmuje z rodziną jeden pokój, gdzie oczekiwali na zawarcie umowy najmu z Dzielnicą [...]. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że nie jest osobą bezdomną, bowiem wynajmuje jeden pokój z dostępem do łazienki i kuchni. Zwrócił uwagę, że miejsce, w którym obecnie zamieszkuje wraz z rodziną nie jest lokalem mieszkalnym, a pomieszczeniem tymczasowym. Tym samym uznać należy, że skarżący wraz z rodziną są osobami bezdomnymi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podniósł, że kilkuletnie zamieszkiwanie przez skarżącego w Gminie trudno uznać za pobyt czasowy. Odnosząc się do zarzutu bezdomności, organ wskazał, że ocenie Zarządu [...] poddane zostały warunki mieszkaniowe rodziny C. w aktualnym miejscu zamieszania i z przedkładanych dokumentów wynika, że skarżący wynajmuje pokój z dostępem do łazienki i kuchni, a zatem nie można uznać, że rodzina C. pozostaje w bezdomności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując oceny zasadności skargi P. C. na uchwałę Zarządu [...] z [...] października 2011 r., nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy na uchwałę NSA z 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08, publ. ONSA i WSA z 2008 r. Nr 6, poz. 90), zgodnie z którą rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej, podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.).
Natomiast w postanowieniu z 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), NSA sformułował tezę, że skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.
Dopuszczalne było zatem wniesienie przez skarżącego skargi na rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia go z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej jako u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Wobec takiego brzmienia powołanego przepisu zawsze badanie przez sąd zasadności skargi pod względem merytorycznym, musi być poprzedzone kontrolą spełnienia przesłanek warunkujących skuteczne wniesienie skargi, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Na tym etapie sąd bada, czy skarżący wykazał naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia, jakie nastąpiło na skutek podjęcia zaskarżonego aktu oraz czy zachowany został tryb poprzedzający wniesienie skargi do sądu.
Analizując rozpoznawaną sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący wyczerpał tryb poprzedzający wniesienie skargi, gdyż wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa oraz posiada legitymację do skarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o których mowa w ww. przepisie jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny), albo też norma prawna jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa). W skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (por. wyrok NSA z 20 września 2007 r., II GSK 255/07).
W piśmiennictwie prawniczym wyrażony jest pogląd, że podstawą zaskarżenia w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest niezgodność z prawem uchwały organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, wywołującej negatywne następstwa w sferze prawnej skarżącego (zniesienie, ograniczenie, uniemożliwienie realizacji uprawnienia, naruszenie interesu prawnego), zaś podstawą jej wzruszenia – niezgodność z prawem (M. Bogusz, Podstawy zaskarżenia i wzruszania uchwały organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, PiP 1994, z. 12, s. 64 i nast.). Uchwała nr [...] Rady [...] z [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] jako akt prawa miejscowego jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i może być zaliczana także do prawa administracyjnego publicznego (por. powołana powyżej uchwała NSA z 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08).
Interes prawny skarżącego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały może być wyprowadzony z powyższej uchwały jako aktu prawa miejscowego. Normą prawną, z której można wyprowadzić interes prawny skarżącego jest § 4 uchwały Rady [...] z [...] lipca 2009 r., zgodnie z którym lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:
1. które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto
2. w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.
Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazują, że zaskarżona uchwała, skreślająca skarżącego z takiej listy osób oczekujących na przydział lokalu, narusza interes prawny skarżącego. W sprawie nie jest bowiem kwestionowane, że skarżący powyższe warunki spełnia.
Kontrolując legalność zaskarżonej uchwały Zarządu [...], Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy prawa, tj. przepisy aktu prawa miejscowego, jakim jest wskazana powyżej uchwała Rady [...] z [...] lipca 2009 r.
Wbrew twierdzeniom skargi w uchwale tej przewidziana została procedura skreślania osób z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Przesłanki prowadzące do skreślenia zostały przy tym w uchwale szczegółowo opisane.
Zgodnie z § 26 ust. 3 uchwały lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. W sytuacji niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy (§ 26 ust. 4 uchwały).
Do skreślenia z tej listy może także dojść wówczas, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy (§ 27 ust. 2 uchwały).
W rozpoznawanej sprawie powyższe sytuacje nie wystąpiły. Prowadzi to do wniosku, że brak było podstaw do skreślenia skarżącego z listy osób oczekujących na najem lokalu.
Podstawy takiej nie mógł stanowić żaden z przepisów uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], które zostały przywołane przez Zarząd [...] w zaskarżonej uchwale.
§ 4 uchwały określa kryteria, które muszą być spełnione przez osoby ubiegające się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu. Nie jest kwestionowane, że skarżący kryteria te spełnia.
§ 22 ust. 1 uchwały określa, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającym wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania, oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w [...] – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy, Stosownie natomiast do ust. 2 tego przepisu przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie:
1. warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania;
2. warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach;
3. dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy.
Przywołany przepis określa procedury prowadzące do rozstrzygnięcia o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Z uwagi na swą treść nie może stanowić podstawy do dokonywania zmian na powyższej liście, w tym skreślenia osób na niej umieszczonych. Istotne przy tym jest i to, iż przepis ten odnosi się do działań podejmowanych przez Komisję Mieszkaniową, a nie zarząd dzielnicy.
Dotyczy to także ust. 5 § 22 uchwały, zgodnie z którym odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Przepis ten określa podstawy odmowy zakwalifikowania wniosku m.in. o zawarcie umowy najmu lokalu, a w rozpoznawanej sprawie ten etap procesowania został już zakończony, zaś skarżący zakwalifikowany do zawarcia umowy najmu i umieszczony na liście oczekujących na najem lokalu mieszkalnego.
§ 24 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, do którego także odwołuje się zaskarżona uchwała, określa następny etap procedury po zaopiniowaniu wniosku przez Komisję Mieszkaniową. Jest to rozstrzygnięcie zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Również ten etap procedowania w przypadku skarżącego został zakończony. Omawiany przepis nie dotyczy w żadnym zakresie skreślania z listy oczekujących, a wprost przeciwnie odnosi się do lokowania na niej osób, których wnioski zostały zaopiniowane przez Komisję Mieszkaniową.
§ 28 ust. 1 uchwały odnosi się natomiast do ostatniego etapu procesu dochodzenia do zawarcia umowy najmu lokalu. O skierowaniu danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu postanawia zarząd dzielnicy w drodze uchwały, z zastrzeżeniem, że jeśli od zakwalifikowania na listę upłynęło więcej niż 6 miesięcy, umieszczenie tej osoby na liście poddaje się weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające wnioskodawcę do zawarcia umowy najmu lokalu. W przypadku osób bezdomnych zmiana miejsca pobytu na obszarze [...] nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji. Jako, że od umieszczenia skarżącego na liście minęło więcej niż 6 miesięcy, przeprowadzenie opisanej w przepisie weryfikacji było uprawnione.
Z powołanego przepisu można wyprowadzić wniosek, że w przypadku osób pozostających w trudnych warunkach mieszkaniowych zmiana miejsca pobytu może być przyczyną negatywnej weryfikacji. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego, PWN, Warszawa 1983 weryfikacja oznacza badanie, sprawdzanie, potwierdzenie prawdziwości czegoś.
W rozpoznawanej sprawie nie mogło dojść do negatywnej weryfikacji.
Analiza akt sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ od momentu umieszczenia skarżącego na liście oczekujących na najem lokalu wiedział, że skarżący nie przebywa na terenie dzielnicy [...]. 27 czerwca 2007 r., a więc prawie pół roku przed umieszczeniem skarżącego na tej liście, P. C., składając kolejny wniosek o zawarcie umowy najmu, złożył też informację o wymeldowaniu się z lokalu położonego przy ul. [...] i zamieszkaniu w [...]. Informację tę potwierdził 3 października 2007 r. Oznacza to, że podejmując uchwałę z [...] grudnia 2007 r. Zarząd [...] znał miejsce zamieszkania skarżącego i okoliczności tej nie uznał za dyskredytującą skarżącego w zakresie udzielenia kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i umieszczenia na liście oczekujących. Informacja o zamieszkiwaniu skarżącego w [...] została zawarta w uzasadnieniu uchwały. Zwrócić również należy uwagę, że w okresie późniejszym dane skarżącego były przedmiotem weryfikacji, stosownie do § 26 ust. 3 uchwały i nie wywołała ona skutku określonego w tym przepisie.
Skoro zatem weryfikacja ma na celu potwierdzenie prawdziwości podanych danych i sprawdzenie, czy nie uległy zmianie, to w realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że dane ujawnione przez skarżącego w 2007 r. nie zmieniły się. Nie uległy zatem zmianie okoliczności, które doprowadziły do umieszczenia skarżącego na liście oczekujących na najem lokalu.
Badając legalność zaskarżonej uchwały, nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że skarżący od 2007 r. oczekiwał na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Nie czynił starań o zawarcie takiej umowy w innym miejscu. Skarżący działał w zaufaniu do organów samorządu, że umieszczenie go na liście osób oczekujących, przy zachowaniu warunków skutkujących umieszczeniem go na tej liście, zakończy się zawarciem umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepis ten, stosownie do art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., odnosi się również do organów jednostek samorządu terytorialnego.
Zasada ogólna pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa jest najszerszą ze wszystkich ogólnych zasad postępowania. Wynika z niej wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądowym za naruszające tę zasadę uznaje się m.in. zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany.
W rozpoznawanej sprawie organ tak właśnie postąpił, zmieniając w sposób zasadniczy swoje dotychczasowe stanowisko i nie przedstawiając faktycznie żadnego uzasadnienia dla tej zmiany. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest na tyle enigmatyczne, że w rzeczywistości uniemożliwia poznanie przesłanek działania organu w przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych. Uzasadnieniem tym nie może być stwierdzenie, że skarżący nie mieszka od 2007 r. na terenie [...], gdyż taki stan faktyczny istniał w dacie kwalifikowania skarżącego do umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Zwrócić przy tym należy uwagę, że organ nie analizuje, gdzie jest miejsce zamieszkania skarżącego.
Naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej jest w przypadku skarżącego tym bardziej znaczące, że skarżący, mając nieuregulowaną sytuację mieszkaniową, nie posiada meldunku. Związane są z tym problemy z umieszczeniem dziecka w przedszkolu i szkole i w wyrobieniu mu paszportu, co jest szczególną dolegliwością z uwagi na narodowość matki dziecka.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została bez podstawy prawnej z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. Wskazane w niej przepisy uchwały [...] z [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...] nie odnoszą się do instytucji skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Te zaś, które przewidują taką możliwość, nie mogły znaleźć w sprawie zastosowania, albowiem istniejący w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezom tych norm prawnych.
Dlatego też Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność uchwały Zarządu [...] z [...] października 2011 r. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności aktu podjął w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).