II SA/Wa 1727/21

II SA/Wa 1727/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Joanna Kube
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1201/22 - Wyrok NSA z 2024-02-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), , Protokolant referent stażysta Katarzyna Jaszczołt, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2021 r., Zarząd Dzielnicy [...] (dalej jako "organ"), rozpoznając wniosek Z. M. (dalej jako "wnioskodawca" lub "zainteresowany"), działając m.in. na podstawie na podstawie art. 6 ustawy o ustroju miasta [...] z dnia [...] marca 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), § 35, § 32 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy
z dnia 5 grudnia 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. poz.14836 oraz z 2020 r. poz. 5791, dalej też jako "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali") odmówił zakwalifikowania wnioskodawcy do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca (kawaler, lat 57) w dniu [...] lipca 2020 r. złożył wniosek o pomoc mieszkaniową. Wnioskodawca poinformował, że zamieszkuje w nieruchomości przy ul. [...] w [...] i wynajmuje tam pokój. Zainteresowany nie przedstawił umowy najmu, a ponieważ jest to budynek prywatny (dom) Wydział [...] dla Dzielnicy [...] nie ma możliwości pozyskania metrażu wynajmowanego przez wnioskodawcę pokoju. Wnioskodawca przedłożył orzeczenie
o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (ważne do [...] sierpnia 2021 r.) oraz informację (zawartą w załączniku nr [...]), że jest właścicielem działki o pow. 0,33 ha
i posadowionego na niej domu (drewnianego) o powierzchni użytkowej 60 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 50 m2 w miejscowości [...], gmina [...], woj. [...]. Według oświadczenia zainteresowanego dom winien przejść remont. Wydział [...] dla Dzielnicy [...] zdecydował o przeprowadzeniu wizji lokalowej wspólnej z Komisją Mieszkaniową, która nie została przeprowadzona. Pierwszy raz nie zastano wnioskodawcy na posesji, natomiast za drugim razem zainteresowany chciał się spotkać się na ulicy, a nie w jego miejscu zamieszkania. W rozmowie telefonicznej poinformowano wnioskodawcę, że uniemożliwienie dokonania wizji lokalowej spowoduje odmowne rozpatrzenie wniosku, gdyż nie można potwierdzić faktu zamieszkiwania zainteresowanego we wskazanym miejscu. Mając powyższe na uwadze Komisja Mieszkaniowa (protokół nr [...]) w dniu [...] stycznia 2021 r. negatywnie zaopiniowała wniosek zainteresowanego. Dlatego też, organ odmówił zakwalifikowania wnioskodawcy do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Pismem z [...] marca 2021 r. wnioskodawca (dalej także jako "skarżący") wniósł skargę na ww. uchwałę organu. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 4, art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 z późn. zm., dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów") poprzez błędną interpretację
i niezastosowanie powyższych norm prawnych skutkującą niezakwalifikowaniem
i nieumieszczeniem skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z zasobu [...],
2. naruszenie procedury postępowania określonej w ogólnych zasadach postępowania administracyjnego, tj. w art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 12, art. 13, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego,
3. naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 32 ust. 1 i § 35 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Z uwagi na powyższe, autor skargi wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały organu z powodu rażącego naruszenia prawa albo uchylenie przedmiotowej uchwały
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę przedmiotowej uchwały
w ten sposób, że skarżący wnosi o umieszczenie go na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z zasobu [...].
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący od 2000 r. zamieszkuje na terenie [...], w tym od [...] maja 2020 r. na terenie dzielnicy [...] w [...] przy ul. [...]. Skarżący mieszka w domu, w którym wynajmuje jeden pokój o powierzchni ok. 10 m2. Pokoje
w tym domu wynajmuje jeszcze sześciu lokatorów, jest wspólna kuchnia, przedpokój
i łazienka. Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji mieszkaniowej - wysoki czynsz 900 złotych miesięcznie, jak również cierpi na chorobę nowotworową. Nie mając gdzie zamieszkać złożył wniosek o najem lokalu socjalnego. Powyższe argumentował pobytem na terenie ww. dzielnicy oraz faktem, że jest osobą niepełnosprawną - posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Skarżący wskazał także, że jest osobą samotną, przebywa pod stałą opieką kilku poradni specjalistycznych, w tym Centrum Onkologii w [...] (ostatni pobyt w połowie marca 2021 r. - wycięcie guza po wznowie), wymaga stałej opieki, jak również odpowiednich warunków lokalowych. Jest po operacji kręgosłupa
i ma skierowanie do szpitala na operację nogi. Teren Dzielnicy [...] stanowi zaś centrum spraw osobowych skarżącego, spełnione zatem są kryteria formalne do uzyskania lokalu socjalnego określone w ustawie o ochronie praw lokatorów.
Skarżący dalej podniósł, że składając wniosek o najem lokalu socjalnego
w Wydziale [...] Dzielnicy [...] napotkał na trudności. Mianowicie, po przyjęciu dokumentów, poinformowano skarżącego, że w sprawie musi być przeprowadzony wywiad aby ocenić jego sytuację mieszkaniową. Z tego względu, że skarżący jest osobą samotną, poprosił aby podano mu orientacyjny termin wizyty pracowników
z Wydziału [...] Urzędu Dzielnicy [...], tak aby mógł wpuścić do pokoju, który zajmuje właściwe osoby. Nikt bowiem postronny nie może wejść na teren posesji. Furtka z ulicy jest zamykana na klucz, następnie wejście do domu jest zamykane na klucz, jak również drzwi do pokoju skarżącego są zabezpieczone w taki sam sposób. Mimo próśb skarżącego, nikt z Urzędu Dzielnicy [...] nie podał mu terminu wizyty w celu sprawdzenia jego sytuacji bytowej, przeciwnie mówiono mu, że musi to być działanie z zaskoczenia.
W odpowiedzi na powyższe skarżący mówił, że jeżeli go nikt nie powiadomi o wizji lokalnej, to takowa się nie odbędzie z uwagi na zamkniętą posesję. Jednak pracownicy Urzędu Dzielnicy [...] trwali przy swoim i mówili, że sobie poradzą. Następnie w grudniu 2020 r., w okresie przedświątecznym, skarżący będąc w pracy otrzymał telefon od właścicielki domu, która nie przebierając w słowach udzieliła mu ostrej reprymendy, że jacyś ludzie z Urzędu Dzielnicy [...] przyszli na teren posesji w jego sprawie. Wynajmująca nie wpuściła nikogo do swojego domu i zakazała skarżącemu wpuszczania jakichkolwiek osób do pokoju, w którym on zamieszkuje. Wobec powyższego nie sprawdzono w jakich warunkach mieszka skarżący. Zamiast zaistniałą sytuację rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, ponieważ będąc najemcą pokoju nie może nikogo wpuścić ze względu na zakaz właścicieli, organ rozstrzygnął to na niekorzyść skarżącego. Stwierdził bowiem w zaskarżonej uchwale, że odmowa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej nastąpiła z powodu braku możliwości oceny faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzonych bezpośrednio w miejscu zamieszkania. Za zaistniałą sytuację paradoksalnie obwiniono skarżącego, mimo, że nie był on winny za powstały przebieg zdarzeń. Pomimo wielu próśb, nikt z Urzędu Dzielnicy [...] nie poinformował skarżącego o wizycie
w przedmiocie oceny warunków lokalowych. Kodeks postępowania administracyjnego nakazuje zaś wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony - art. 81a § 1 k.p.a., w tym przypadku postąpiono jednak inaczej.
Następnie skarżący podniósł, że odmówiono mu pomocy mieszkaniowej również z tego powodu, iż posiada stary drewniany dom w miejscowości [...] gm. [...]. Dom ten nie nadaje się do zamieszkania, jest to budynek do kapitalnego remontu, bez łazienki i kanalizacji. W Wydziale [...] Urzędu Dzielnicy [...] skarżący złożył oświadczenie, charakteryzujące ten budynek - jednak przedstawiony dowód pominięto w wydaniu rozstrzygnięcia. Organ powinien sprawdzić stan faktyczny opisanego domu poprzez zwrócenie się do właściwego urzędu gminy albo do komendy powiatowej Policji w celu dokonania oględzin tego budynku i przesłania ustaleń do Urzędu Dzielnicy [...]. Wbrew art. 77 i art. 80 k.p.a. tego jednak nie zrobiono. Oparto się na deklaracji skarżącego, że taki budynek posiada, bezpodstawnie przyjęto, że skarżący może w nim zamieszkać bez względu na fakt, że budynek grozi katastrofą budowlaną. Tymczasem skarżący zamieszkując w [...], od wielu lat tam nie bywa i budynek tym samym przestał spełniać funkcję użytkową.
Skarżący powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 maja 2013 r., IV SA/Po 149/13 z którego wynika, że samo posiadanie prawa do lokalu w żaden sposób nie wyklucza ewentualności spełnienia kryteriów uprawniających do skutecznego ubiegania się o prawo do wynajmu lokalu socjalnego. Jak wskazał Sąd w ww. wyroku w kontekście art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów - jedynym dopuszczalnym ograniczeniem w zakresie prawa do wynajmu lokalu mieszkalnego, a dotyczącym posiadania przez osobę ubiegającą się o wynajem lokalu socjalnego tytułu prawnego do innego lokalu, jest wyłączenie możliwości wynajmu lokalu socjalnego osobie posiadającej tytuł prawny do innego lokalu socjalnego. W związku z powyższym organ powinien zbadać szczegółowo sytuację danej osoby i ustalić czy w konkretnym przypadku posiadanie prawa do lokalu nie stoi na przeszkodzie przyznaniu prawa do wynajmu lokalu socjalnego. W okolicznościach niniejszej sprawy organ zaniechał tego i poprzez samo stwierdzenie, że wnioskodawca posiada tytuł prawny do nieruchomości, nie badając możliwości zamieszkania w tej nieruchomości, odmówił zakwalifikowania i umieszczenia go na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.
W ocenie autora skargi, za przyznaniem skarżącemu prawa do wynajmu lokalu socjalnego przemawia również zasada humanitaryzmu. Skarżący jest bowiem osobą posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności i chorobę nowotworową. W celu poparcia okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącemu lokalu socjalnego przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2017 r., II SA/Wa 260/17. W cytowanym orzeczeniu Sąd stwierdził, że posiadanie przez wnioskodawcę jakiegokolwiek "innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1", nie stanowi w każdym przypadku podstawy do odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu na czas nieoznaczony. Organ zobligowany jest do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby
w ten sposób stworzyć rzeczywisty jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z uwagi na uznaniowy charakter uchwały w przedmiocie kwalifikacji wniosku i możliwość jej sądowej kontroli, uzasadnienie uchwały powinno pozwalać sądowi na poznanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia oraz ocenę, czy organ uwzględnił i rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne danej sprawy.
W konkluzji skargi wskazano, że art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca
o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1990 r., Nr 16, poz. 95 ze zm.) stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, w szczególności zadania własne obejmują sprawy pomocy społecznej. Również art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów stanowi, że tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W związku z powyższym złożenie niniejszej skargi należy uznać za zasadne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o pomoc mieszkaniową i najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...]. Wnioskodawca dołączył wydane przez [...] Zespół ds. [...] w [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r. orzeczenie
o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważne do [...] sierpnia 2021 r.
oraz informację (zawartą w załączniku nr [...]), że jest właścicielem działki o pow. 0,33 ha i posadowionego na niej domu (drewnianego) o pow. użytkowej 60 m2, w tym pow. mieszkalnej 50 m2 w miejscowości [...], gm. [...], woj. [...] (wg oświadczenia zainteresowanego dom winien przejść remont). Skarżący dołączył także dokumenty o rozpoznaniu choroby ([...]). Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] września 2020 r. zdecydowała o konieczności przeprowadzenia wizji lokalowej w miejscu zamieszkania zainteresowanego. Z uwagi na rozprzestrzeniające się zakażenia Covid-19 i zwiększenie obostrzeń przez rząd - Zarząd Dzielnicy [...] wstrzymał przeprowadzanie wizji lokalowych. W między czasie wnioskodawca uzyskał informację telefoniczną, że będzie przeprowadzona wizja lokalowa, bez wskazania jej terminu. Po wznowieniu wizji, wyznaczeni przedstawiciele (pracownicy Wydziału [...] i przedstawiciel Komisji Mieszkaniowej) w dniu [...] stycznia 2021 r. o godzinie 10.25 (a nie w grudniu jak wskazuje skarżący) nie mogli wejść na posesję (nikt nie otwierał). Wchodzące na posesję osoby powiedziały, że właścicielka nieruchomości mieszka naprzeciwko w willi i można z nią porozmawiać. Komisja została przez właścicielkę poinformowana, że ona sama zawiadomi wnioskodawcę i da znać o tym, że była Komisja w sprawie mieszkaniowej. W tym samym dniu, po godzinie 15.40 zadzwonił do pracownika Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] i poinformował, że może spotkać się z komisją na rogu ulicy - na co uzyskał odpowiedź, że komisja musi sprawdzić, czy faktycznie zainteresowany mieszka w wynajętym pokoju. Na informację o tym, że brak wizji może spowodować wydanie opinii negatywnej przez Komisję Mieszkaniową Rady Dzielnicy [...] zainteresowany odpowiedział "trudno". Pracownik zapytał się, czy mogą ostatecznie przeprowadzić wizję w zajmowanym pokoju, czy też nie i uzyskał odpowiedź, że wnioskodawca się zastanowi i jutro oddzwoni. Niestety telefonu zwrotnego nie było do urzędu. Dlatego też Komisja Mieszkaniowa (protokół nr [...]) zaopiniowała wniosek negatywnie przede wszystkim z uwagi na brak możliwości potwierdzenia faktu zamieszkiwania zainteresowanego we wskazanym miejscu. Ponadto wnioskodawca nie udokumentował także faktu, że [...] jest jego miejscem stałego pobytu.
W oświadczeniu (załącznik nr [...]) zainteresowany wpisał, że w [...] przy ul. [...] zamieszkuje od [...] maja 2020 r. (wniosek złożony po 2 miesiącach pobytu), a wcześniej zamieszkiwał (prawie trzy lata) w miejscowości [...], tj. w swojej własności.
Organ podkreślił, że Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] to czynnik społeczny, czyli radni wybrani z różnych opcji politycznych opiniujący sprawy mieszkaniowe dotyczące ww. dzielnicy i z tą sprawą (tak jak z każdą inną) zapoznała się bardzo wnikliwie przed wydaniem opinii. Główną przyczyną odmowy zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej był brak możliwości oceny faktycznych warunków mieszkaniowych w miejscu zamieszkania. Uwzględniono także fakt nie przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających stan posiadanej nieruchomości lub udowodniających, że zbycie lub pożytki z własności nie dają możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Organ wskazał nadto, że niezasadnym jest zarzucanie przez skarżącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ponieważ procedura rozpatrywania wniosków o udzielenie pomocy mieszkaniowej określona jest w uchwale sprawie zasad wynajmowania lokali. Uwzględniając powyższe okoliczności, zasadnym jest oddalenie skargi skarżącego.
W piśmie procesowym z [...] września 2021 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata ustanowionego z urzędu, popierając w całości skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że skarżący od kilkunastu lat mieszka
w [...]. Jest to jego miejsce stałego pobytu oraz centrum interesów życiowych
i gospodarczych. Skarżący posiada tu miejsce zamieszkania, zaś w okresie zatrudnienia, posiadał w [...] również miejsca pracy, co potwierdzają dołączone do niniejszego pisma procesowego świadectwa pracy. Organ uznając zaś, jakoby wnioskodawca nie udokumentował dostatecznie faktu, że [...] jest jego miejscem stałego pobytu, winien wezwać skarżącego do przedłożenia stosownych dokumentów na których to brak powołuje się w odpowiedzi na skargę. Skarżący wnosząc bowiem do organu o przyznanie mu lokalu socjalnego, nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, toteż nie miał wiedzy odnośnie postępowania dowodowego, inicjatywy zgłaszania dowodów w postępowaniu, a co za tym idzie, być może nie wskazał w sposób dostateczny jego powiązania życiowego z [...] oraz stanu posiadanej przez niego nieruchomości. Okoliczność posiadania przez skarżącego nieruchomości sama w sobie nie przesądza o odmowie przyznania lokalu socjalnego. Ponadto nieruchomości należącej do skarżącego nie można uznać za lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, bowiem jest ona w stanie niezdatnym do zamieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skarga oceniania
w świetle powyższych kryteriów, choć dopuszczalna, nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom [...] lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Uchwała ta, określając tryb rozpoznawania i załatwiania wniosków o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu lokalu, reguluje również sposób poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym wypadku dzielnicy miasta) realizuje zadanie wykraczające poza typowe prawa
i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania, winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
W opisanej wyżej sytuacji, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. CBOSA), przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie osoby ubiegającej się o najem lokalu
z mieszkaniowego zasobu gminy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Uchwała ta, nie będąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.) i kończy pierwszy etap postępowania, obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy), nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się
w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Ten etap, którego zakończeniem jest zawarcie umowy, ma już charakter cywilnoprawny.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że takie postępowanie, o jakim jest mowa w uzasadnieniu ww. uchwały NSA z 21 lipca 2008 r. wystąpiło w analizowanym przypadku. Przedmiotem zaskarżonej uchwały organu z [...] stycznia 2021 r. nr [...] jest bowiem odmowa zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej go zasobu Miasta. Uchwała rozstrzyga więc kwestię możliwości udzielenia skarżącemu pomocy w zakresie zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała ta podlega zatem kognicji sądu administracyjnego.
Przechodząc do oceny merytorycznej wskazać należy, że uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., będąca podstawą wydania zaskarżonej uchwały, zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej oraz faktyczne podstawy jej podjęcia.
Wyjaśnić należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W myśl § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej:
1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 10;
2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;
3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;
4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1;
5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;
6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 11-13 i § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 21-23 i § 25.
Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
W ocenie Sądu, organ rozpatrzył w sposób wystarczająco wnikliwy okoliczności faktyczne niniejszej sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, wynika bowiem z treści żądania strony. W przypadku postępowania wszczętego na wniosek, to przede wszystkim na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona określone skutki prawne. Słusznie przy tym organ wskazał, że odmowa udzielenia pomocy mieszkaniowej nastąpiła z uwagi na brak możliwości potwierdzenia faktu zamieszkiwania skarżącego we wskazanym miejscu. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że posiada jakikolwiek tytuł prawny, np. umowę najmu pokoju pod wskazanym przez siebie adresem. Nie umożliwił też nawet przeprowadzenia, pomimo podjęcia takiej próby przez organ, wizji zajmowanego pokoju, tak aby zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 dokonano oceny faktycznych warunków mieszkaniowych skarżącego. Tym samym nie udokumentował w przekonywujący sposób, że [...] jest rzeczywiście jego miejscem stałego pobytu. W oświadczeniu (załącznik nr [...]) skarżący podał bowiem jedynie, że w [...] przy ul. [...] zamieszkuje od [...] maja 2020 r., a więc zaledwie niewiele ponad dwa miesiące przed złożeniem wniosku z [...] lipca 2020 r. o pomoc mieszkaniową. Co zaś istotne, z przedmiotowego oświadczenia wynika, że wcześniej, tj. w okresie od [...] lipca 2017 r. do [...] maja 2020 r. skarżący zamieszkiwał w miejscowości [...], czyli w swojej własności, której stan przydatności do zamieszkiwania obecnie kwestionuje. Skarżący nie przedstawił jednakże dokumentów potwierdzających stan posiadanej nieruchomości lub udowodniających, że zbycie lub pożytki z własności nie dają możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Z § 9 ust. 1 pkt 1a uchwały nr XXIII/669/2019 wynika zaś, że odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.