II SA/WA 1694/24

II SA/Wa 1694/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-05-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Joanna Kube /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 525/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-17
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części i poprzedzającej jej decyzji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. B. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby oraz uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej zdolności skarżącego do służby oraz utrzymanego nim w mocy w tej części orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lutego 2024 r. nr [...]; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (zwana dalej "CKL") orzeczeniem z [...] czerwca 2024r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S.B. (zwany dalej "Skarżącym"), utrzymała w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] (zwana dalej "RKL") z [...] lutego 2024r. nr [...].
W podstawie prawnej powołano art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024r., poz. 310, zwana dalej "u.k.l."), rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18 września 2023r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Ochrony Państwa (Dz.U. z 2023r. poz. 2392) oraz ustawę z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020r., poz. 723 ze zm., zwana dalej "u.z.e.f.").
CKL w uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że po zapoznaniu się z całością akt zgromadzonych do wydanego orzeczenia, nie znalazła przesłanek do zmiany bądź uchylenia ww. orzeczenia RKL. Wyszczególnione schorzenia w punkcie 11 części A ww. orzeczenia RKL w oparciu o przeprowadzoną analizę materiału dowodowego nie ograniczają sprawności ustroju Skarżącego w stopniu uzasadniającym orzeczenie jakiejkolwiek grupy inwalidzkiej, co wyjaśnia w sposób rzeczowy szczegółowe uzasadnienie orzeczenia. Przywołane przez Skarżącego w odwołaniu orzeczenie z [...] października 2000r. nr [...] wskazuje, że inwalidztwo było czasowe i podlegało badaniu kontrolnemu w 2002r., czyli orzeczona wówczas trzecia grupa inwalidzka w związku ze służbą istniała tylko do 2002r. Aktualnie wydane orzeczenie przez RKL (pierwsze kontrolne) określa aktualny stan zdrowia Skarżącego dokonany na podstawie oceny zgormadzonej dokumentacji w przedmiotowej sprawie.
2. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Dyrektorem ZER"), skierował Skarżącego do RKL w celu uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku lub braku związku inwalidztwa ze służbą, w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, zgodnie z u.k.l. i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) NR 987/2009 z 16 września 2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2017.76.13, zwane dalej "rozp.k.s.z.s.").
3. Z ww. orzeczenia RKL z [...] lutego 2024r. wynika, że przy orzekaniu uwzględniono m.in. szczegółowy raport medyczny z 14 września 2023r. sporządzony przez brytyjską instytucję ds. zabezpieczenia społecznego (The Pension Service). Skarżący – były funkcjonariusz Policji, zamieszkuje w Wielkiej Brytanii. U Skarżącego rozpoznano: 1. obustronną gonartrozę z upośledzeniem funkcji ruchowej kolana prawego, z zachowaną wydolnością chodu (§ 65 pkt 1 kol. 5 kat. "B"); 2. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z okresowym zespołem bólowym (§ 65 pkt 1 kol. 5 kat. "B"); 3. przewlekłe łagodne zapalenie błony śluzowej żołądka (gastropatia powierzchowna) - § 58 pkt 1 kol. 5 kat. "B"; 4. osteopenię szyjki k. udowej prawej (T-score =1,2) - § 121 pkt 1 kol. 5 kat. "B"; 5. otyłość, upośledzająca sprawność (BMI = 34) - § 1 pkt 4 kol. 5 kat. "B"; 6. łagodną obturacyjną chorobę płuc z obturacją drobnych oskrzeli - § 32 pkt 1 kol. 5 kat. "A"; 7. przebytą plastyka przepukliny pachwinowej prawostronnej (5.04.2000r.) - bez §; 8. zaburzenia nerwicowe w wywiadzie, aktualnie stan psychiczny w normie - bez §; 9 Cechy stłuszczenia wątroby w badaniu USG - bez §.
Zdaniem RKL Skarżący, stosownie do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 października 2018r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa Dz.U. z 2018r., poz. 2035 (Dz.U. z 2023r., poz. 2392, zwane dalej "rozp.2018r.") jest zdolny do służby w Policji z ograniczeniem - kategoria "B". Skarżącego nie zaliczono do żadnej grupy inwalidzkiej w związku z poprawą od 1 kwietnia 2023r., ale wskazano, że inwalidztwo istnieje od kwietnia 1998r., trzecia grupa inwalidzka w związku ze służbą w Policji.
4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2024r. wniósł o uchylenie ww. orzeczeń CKL i RKL oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z udzieleniem wskazań co do dalszego postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:
a) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a w szczególności nieustosunkowanie się do istotnych różnic w ustaleniach dokonanych w czasie badań lekarskich przez instytucję angielską znajdujących się w protokole z badań z 14 września 2023r. w zakresie rozpoznanych chorób (s. 9 protokołu), ograniczeń spowodowanych tymi chorobami (s. 10-11), czasu powstania ograniczeń (s. 11 pkt 11, 10), a rozpoznaniem dokonanym przez RKL w ww. orzeczeniu (s. 3 pkt 1 rozpoznania, pkt II wskazania, pkt III zdolność do pracy oraz poprawy stanu zdrowia od 1 kwietnia 2023). Ponadto nie ustosunkowano się do wniosku dowodowego z 4 marca 2024r. i zaświadczenia lekarskiego z 1 marca 2024r. wystawionego przez lekarza psychiatrę;
b) art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. - przez lakoniczne uzasadnienie i niedopełnienie przesłanek, jakimi kierował się organ wydając orzeczenie;
c) art. 87 ust. 1 i 2 rozp.k.s.z.s., zgodnie z którym badania lekarskie przeprowadzone przez instytucję miejsca zamieszkania są wiążące dla komisji orzekających w Polsce, co oznacza, że komisja lekarska jest zobowiązana uznać ustalenia dokonane w czasie badań przez instytucje miejsca zamieszkania, przyjmując, że kształtują się one tak, jak jest opisane w protokole z badań i tylko te ustalenia mogą być przedmiotem wydanego orzeczenia. Z zasady pierwszeństwa i zasady lojalności wynika obowiązek organów administracji (CKL) do bezpośredniego stosowania prawa unijnego i zapewnienia mu przewagi w przypadku jego kolizji z prawem krajowym. CKL w zaskarżonym orzeczeniu pominęła ustalenia, które są więżące na mocy cytowanego art. 87 ust. 1 i 2 rozp.k.s.z.s.;
d) błędne zastosowanie przepisów rozp.2018r. i bezpodstawne orzeczenie o zdolności Skarżącego do służby. CKL nie zauważyła tak istotnego błędu RKL i posłużyła się tym błędem, stwierdzając schorzenia w punkcie 11 części A orzeczenia RKL, w oparciu o analizę materiału dowodowego, które nie ograniczają sprawności ustroju w stopniu uzasadniającym orzeczenie jakiejkolwiek grupy inwalidzkiej. Przepisy rozp.2018r. nie mają zastosowania do Skarżącego, bo nie on jestem kandydatem do służby w Policji, lecz emerytem i w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] czerwca 1999r. nr [...], która w oparciu o stwierdzone schorzenia powstałe w czasie pełnienia służby orzekła o całkowitej niezdolności Skarżącego do służby (art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji). Oznacza to całkowitą i trwałą niezdolność do służby w Policji (por. wyrok NSA z 27 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 1854/13), co uniemożliwia orzekanie o zdolności do służby w Policji;
e) art. 20 ust. 4 u.z.e.f. - przez brak dokonania klasyfikacji stwierdzonych w protokole badań z 14 września 2023r. chorób z wykazem chorób znajdującymi się w załączniku Nr 1 i 2 do rozp.2018r.;
f) art. 27 ust 2 u.k.l. - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że komisja lekarska może orzekać o zdolności do służby w stosunku do osoby zwolnionej z Policji, która nabyła prawo do emerytury i skierowana została do komisji przez organ emerytalny. Z ww. przepisu wyraźnie wynika cel skierowania, jakim jest ustalenie aktualnej grupy inwalidztwa, a nie orzekanie o zdolności do służby.
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że [...] kwietnia 1998r., z uwagi na nabycie praw emerytalnych został zwolniony z Policji, na własną prośbę. Wojewódzka Komisja Lekarska MSW w [...] (zwana dalej "WKL") [...] czerwca 1999r. wydała orzeczenie nr [...] i rozpoznała u Skarżącego: przewlekły zespół neurasteniczne depresyjny, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, przewlekły nieżyt żołądka, chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych, przewlekły nieżyt oskrzeli, ustaliła całkowitą niezdolność do służby w Policji, zaliczyła Skarżącego do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą, ustalając czas powstania inwalidztwa od kwietnia 1998r., czyli w okresie pełnienia służby i wyznaczyła termin badań kontrolnych na lipiec 2000r. WKL [...] października 2000r. przeprowadziła badania kontrolne i wydała orzeczenie Nr [...], w którym potwierdziła istnienie ww. schorzeń i stwierdziła, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą – zaliczając Skarżącego do III grupy inwalidztwa, inwalidztwo czasowe na 2 lata, wyznaczając badania kontrolne na październik 2002r. Skarżący w związku z ciągłymi lękami i obawami o swoje życie i rodziny wyjechał do Wielkiej Brytanii w 2001r., gdzie zamieszkał na stałe. Z uwagi na to, że nie mógł stawić się na badania kontrolne wygasł prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu policyjnej renty, co potwierdził Dyrektor ZER decyzją z [...] marca 2003r. Nr [...]. Skarżący, ze względu na pogorszenie się stanu zdrowia, w marcu 2023r. zwrócił się do ZER o skierowanie na komisję lekarską, celem ustalenia aktualnej grupy inwalidzkiej. Zgodnie z art 87 rozp.k.s.z.s. doszło do przeprowadzenia [...] października 2009r. badań lekarskich przez instytucję miejsca zamieszkania i sporządzono protokół medyczny badania, więc wyniki badań są wiążące dla komisji orzekających w Polsce. Lekarz orzecznik angielskiej instytucji zabezpieczenia społecznego dokonał 14 września 2023r. badań, stwierdzając: chorobę zwyrodnieniową dolnego odcinka pleców, chorobę zwyrodnieniową kolan, uczucie lęku-depresję i stres pourazowy, przewlekłe zapalenie oskrzeli, nieżyt żołądka. Stwierdził, że ustalone choroby: uczucie lęku, depresja i stres pourazowy istnieją stale od 1995r. (przed służbą w Policji), pozostałe istnieją stale od marca 2023r. Z racji tego, że stan się pogarszał wskazał, że ustalone choroby nie pozwalają na pracę w pełnym wymiarze godzin w ostatnio wykonywanym zawodzie, jako montażysta kuchni i łazienek, z uwagi na związane z nią obciążenia fizyczne. Ustalił szereg ograniczeń w zakresie wykonywania pracy przez Skarżącego (może wykonywać tylko pracę lekką, w warunkach wykluczających zimno, dym, pyły, częste schylanie się, podnoszenie, noszenie przedmiotów, wchodzenie na pochylnie, drabiny lub schody; może wykonywać pracę ze zmianą pozycji ciała, z dodatkowymi przerwami, praca z naprzemiennym chodzeniem, staniem i siedzeniem, może pracować w pełnym wymiarze godzin w warunkach przystosowanych do niepełnosprawności). Ustalenia są zawarte w protokole z badań z 14 września 2023r. s. 9,10,11, a stwierdzone przez lekarza angielskiej instytucji zabezpieczenia społecznego choroby są tożsame z chorobami ustalonymi przez polskie komisje lekarskie.
5. CKL w odpowiedzi na skargę wniosła o odrzucenie skargi lub jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na co nie zgodził się Skarżący żądając przeprowadzenia rozprawy.
CKL w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniosła, że na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w orzecznictwie Sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Orzeczenia, w tych sprawach są wiążące dla organu kierującego w sprawie powołania danej osoby do służby lub też zwolnienia ze służby, dlatego też podlegają zaskarżeniu do Sądów administracyjnych. Druga grupa orzeczeń ustala schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych, czy odszkodowawczych. Tego typu orzeczenia nie mają samodzielnego bytu prawnego, są poddawane kontroli przez Sady powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej grupy mają charakter wstępny i w konsekwencji nie podlegają zaskarżeniu do Sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie, czy związku schorzeń ze służbą nie podlegają kognicji Sądów administracyjnych, o ile ustalanie chorób, uszczerbku na zdrowiu, związku ze służbą, czy związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami służy i stopnia inwalidztwa należy do komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, to prawo do świadczeń, ich zakres i wysokość z tego tytułu ustalają inne organy, od rozstrzygnięć których przysługuje odwołanie do właściwego Sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach k.p.c. Brak więc podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zaskarżone orzeczenie, z uwagi na przedmiot skierowania, nie ma samodzielnego bytu. Może być jedynie poddane kontroli w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organ właściwy w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych. Orzeczenia z tej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego i stanowią jedną z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, zakresu i wysokości. Skarżącemu w kwestionowanym zakresie przysługuje odwołanie do Sądu powszechnego od decyzji wydanej przez organ właściwy w zakresie ustalenia prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego - od decyzji Dyrektora ZER.
CKL, odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii orzeczenia WKL z [...] czerwca 1999r. nr [...], podtrzymała dotychczasowe stanowisko, że w orzeczeniu tym zakwalifikowano Skarżącego do III grupy inwalidztwa, ale inwalidztwo miało charakter czasowy. Również w kolejnym orzeczeniu z [...] października 2000r. nr [...] stwierdzono, że inwalidztwo Skarżącego ma charakter czasowy (termin badania kontrolnego - październik 2002r.), a grupa inwalidzka istniała tylko do 2002r., zaś orzeczenie RKL określało aktualny stan zdrowia Skarżącego, na podstawie zgromadzonej dokumentacji. CKL podkreśliła, że do wyłącznej kompetencji komisji lekarskiej należy zakwalifikowanie orzekanego do określonej grupy inwalidztwa, jak i ustalenie związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą oraz ustalenie, że inwalidztwo powstało skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Organ w wystarczający sposób zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie w sposób przekonywujący uzasadnił rozstrzygnięcie. Nie naruszył zatem przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Zaskarżone orzeczenie CKL wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skargę w części należało uwzględnić, a w pozostałej części odrzucić.
2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w świetle ww. przepisów, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.
Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z treści skargi wynika, że Skarżący zaskarżył w całości ww. orzeczenie CKL z [...] czerwca 2024r., utrzymujące w mocy ww. orzeczenie RKL z [...] lutego 2024r., w przedmiocie ustalenia stanu zdrowia, w tym zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby oraz uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą.
3. Sąd w związku z tym uznał, że skarga na orzeczenie w części dotyczącej ustalenia zdolności do służby Skarżącego zasługiwała na uwzględnienie. Zarówno zaskarżone orzeczenie CKL, jak również utrzymane nim w mocy orzeczenie RKL wydano bez podstawy prawnej, przy nieuwzględnieniu istotnej w sprawie okoliczności, że Skarżący od [...] kwietnia 1998r., z uwagi na nabycie praw emerytalnych, został zwolniony z Policji na własną prośbę, a zatem w dacie wydania obu ww. orzeczeń nie był już funkcjonariuszem. Niewzięcie pod rozwagę ww. okoliczności w kontekście obowiązujących przepisów prawa wskazuje na rażące naruszenie prawa, skutkujące wydaniem orzeczeń bez podstawy pranej, których nieważność należało stwierdzić.
Stosownie do art. 21 ust. 1 u.z.e.f. komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzekają w sprawach kandydatów do służby oraz funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefowi Agencji Wywiadu, a także wojskowe komisje lekarskie w stosunku do funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Służby Wywiadu Wojskowego orzekają także o:
1) inwalidztwie funkcjonariuszy, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą oraz o związku albo braku związku śmierci ze służbą;
2) niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji funkcjonariuszy, emerytów i rencistów na zasadach określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W u.k.l. z dniem 1 stycznia 2015r. uchylono art. 21 ust. 1 pkt 3 u.z.e.f., który przewidywał orzekanie przez komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w sprawach m.in. o zdolności do służby emerytów i rencistów.
Z art. 25 ust. 2 u.k.l. wynika natomiast, że do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu:
1) kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej;
2) funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, którego stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe;
Zgodnie zaś z art. 25 ust. 3 u.k.l., do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu w celu:
1) ustalenia zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej;
3) ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej doznanego wskutek wypadku lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze;
4) uznania funkcjonariusza służb wskazanych w pkt 1 oraz funkcjonariusza zwolnionego z tych służb za inwalidę oraz uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...);
5) w sprawach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby funkcjonariuszy służb wskazanych w pkt 1;
6) ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu osób, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 i 3;
7) ustalenia potrzeby udzielenia urlopu zdrowotnego.
Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 u.k.l., funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej zwolnionego z tych służb kieruje do komisji lekarskich kierownik jednostki organizacyjnej odpowiednio: Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa i Służby Więziennej, w których ostatnio pełnił on służbę, albo kierownik jednostki organizacyjnej Centralnego Biura Antykorupcyjnego właściwej w sprawach osobowych.
Jeżeli funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 1, ustalono prawo do renty inwalidzkiej lub emerytury, przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), do komisji lekarskich kieruje go właściwy organ emerytalny w celu ustalenia aktualnej grupy inwalidzkiej (art. 27 ust. 2 u.k.l.).
Wobec tego, skoro Skarżący w dacie wydania zarówno zaskarżonego orzeczenia CKL, jak i utrzymanego nim w mocy ww. orzeczenia RKL z [...] lutego 2024r., był już emerytem, komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie miały podstaw prawnych do dokonania oceny stanu zdrowia Skarżącego oraz do ustalenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby, na podstawie skierowania Dyrektora ZER z 30 października 2023r. W tym zakresie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 27 u.k.l. był w pełni uzasadniony.
Sąd, mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.
Stwierdzenie nieważności zaskarżonych orzeczeń uniemożliwiało Sądowi ustosunkowanie się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych.
4. Sąd stwierdza ponadto, że skarga w pozostałym zakresie - dotyczącym uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku lub braku związku inwalidztwa ze służbą - była natomiast niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu (punkt drugi sentencji wyroku).
W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko CKL wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 26 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2024r., poz. 145) zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
Z ww. przepisów u.k.l. wynika, że komisje lekarskie orzekają o zdolności kandydatów do służby, o zdolności funkcjonariuszy do służby, ale również o uznaniu funkcjonariuszy zwolnionych ze służby za inwalidów (niezdolnych do samodzielnej egzystencji) oraz o tym, czy stan zdrowia (inwalidztwo) funkcjonariusza (byłego funkcjonariusza) ma związek ze służbą, a także o zdolności do pracy funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w celu określenia grupy inwalidzkiej.
Decyzja (orzeczenie) komisji lekarskiej obejmuje zatem, co do zasady, dwa rozstrzygnięcia: pierwsze – dotyczące zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby, w oparciu o przepisy zawarte m. in. w załączniku do rozp.2018r. - dotyczące ustalenia związku stanu zdrowia (schorzenia) ze służbą, stopnia inwalidztwa, w oparciu o przepisy zawarte m.in. w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia z 18 września 2023r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Ochrony Państwa (Dz.U. z 2023r. poz. 2392).
To drugie orzeczenie (w przedmiocie ustalenia związku stanu zdrowia ze służbą, stopnia inwalidztwa) jest podawane kontroli Sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu o świadczenia przysługujące z tego tytułu (odszkodowania, renty, emerytury). Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznania skargi na orzeczenie w tym zakresie (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 października 1999r. sygn. akt III ZP 9/99, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lipca 2018r. sygn. akt II SA/Wa 165/18 i powołane tam liczne orzecznictwo).
W związku z tym Sąd przyjął, że będące przedmiotem skargi Skarżącego ww. orzeczenie CKL w części, w jakiej rozstrzyga o uznaniu funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą oraz utrzymane nim w mocy ww. orzeczenie RKL z [...] lutego 2024r., nie podlegały kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i dlatego skarga w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
5. Sąd zauważa ponadto, że skoro Skarżący, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a. był zwolniony od kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie, to niemożliwe było wydanie orzeczenia w przedmiocie kosztów.