II SA/Wa 169/16

II SA/Wa 169/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Eugeniusz Wasilewski
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Maria Werpachowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 2377/16 - Wyrok NSA z 2018-09-28
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 355
art. 135
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Maria Werpachowska (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na orzeczenie Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz M. W. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Komendant [...] Policji, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] o uznaniu M. W. winnej zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i ukaraniu wydaleniem ze służby.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Komendant Rejonowy Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. W. policjantce ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego II Wydziału Prewencji Komisariatu Policji [...].
Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, orzeczeniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Komendant Rejonowy Policji [...], uznał M. W. winną popełnienia zarzucanych czynów tj. tego, że:
1. w kartach nadzoru spraw (wskazane 3 sygnatury) w okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. w [...], mając powierzone do prowadzenia czynności w sprawach o wykroczenia zaniechała terminowej, dokładnej i starannej realizacji poleceń przełożonego zawartych w sprawach (wskazane 13 sygnatur) co skutkowało nieprawidłowościami i nieuzasadnionym przekroczeniem określonego terminu ich ukończenia tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 zarządzenia nr 30 KGP z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji w zw. z § 17 zarządzenia nr 323 KGP z dnia 26 marca 2008 r. w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyjno porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigana ich sprawców,
2. w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. w [...] będąc wyznaczoną do prowadzenia czynności w sprawach o wykroczenia zaniechała terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w karcie opisu stanowiska pracy i poleceń przełożonego zawartych w kartach nadzoru sprawy (wskazane kilkadziesiąt sygnatur), co skutkowało nieprawidłowościami, bezczynnością i nieuzasadnionym przekroczeniem określonego terminu ich ukończenia, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 zarządzenia nr 30 KGP z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji w zw. z pkt 10 karty opisu stanowiska pracy z dnia 6 lipca 2014 r.,
3. w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. zaniechała terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w karcie opisu stanowiska pracy i poleceń przełożonego zawartych w kartach nadzoru sprawy [...] w ten sposób, że nie nadała jej dalszego biegu, mimo przygotowania materiału i sporządzenia wniosku o ukaranie do Sądu, co skutkowało przedawnieniem orzekania, a sprawca uniknął kary, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 zarządzenia nr 30 KGP z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji w zw. z pkt 10 karty opisu stanowiska pracy z dnia [...] lipca 2014 r.,
4. w okresie od dnia [...] kwietnia 2014 r. do dnia [...] lutego 2015 r. w [...] realizując czynności w sprawach o wykroczenia (wskazano 8 sygnatur) wykonywała je w sposób nieprawidłowy, gdyż w toku ich prowadzenia sporządzała notatki zawierające zapisy niezgodne ze stanem faktycznym – potwierdzające dokonanie ustalenia sprawców poszczególnych wykroczeń, okazania im nagrań z utrwalonymi wykroczeniami, uzyskania od nich oświadczenia co do przyznania się do winy oraz ich pouczenia pomimo, iż w rzeczywistości od czynności tych odstąpiła, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji,
5. w okresie od dnia [...] kwietnia 2014 r. do dnia [...] lutego 2015 r. w [...] realizując czynności w sprawach o wykroczenia wprowadziła w błąd przełożonych poprzez przedłożenie im do zatwierdzenia wniosków o odstąpienie od skierowania wniosków o ukaranie do sądu po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających w sprawach (wskazano 8 sygnatur tożsamych jak w pkt 4) wraz z wytworzonymi notatkami zawierającymi treści niezgodne ze stanem faktycznym, co spowodowało zatwierdzenie tych wniosków, a tym samym szkodę w służbie, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji.
M. W. złożyła obszerne odwołanie od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego zarzucając naruszenie przez organ przepisu:
1. art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, poprzez nieumorzenie postępowania dyscyplinarnego wobec wszystkich czynów wskazanych w orzeczeniu obejmujących odpowiednio okres od [...] maja 2014 r., [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2014 r., [...] kwietnia 2014 r. do [...] września 2014 r. na skutek przyjęcia, że zachowania tam opisane stanowią jedno przewinienie dyscyplinarne w sytuacji, gdy ustawa o Policji nie przewiduje konstrukcji czynu ciągłego, co powoduje, że roczny termin przedawnienia biegnie osobno dla każdego z tych przewinień,
2. art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, poprzez przyjęcie zbiorczego opisu przypisanych czynów, niezawierających ustawowych znamion przewinienia dyscyplinarnego określonych w art. 132 ust. 3 pkt 2 tej ustawy bez wskazania na czym konkretnie miały polegać przewinienia w poszczególnych sprawach, mimo iż wskazano ich kilkadziesiąt – co do czynów opisanych w pkt 1, 2, 4 i 5 orzeczenia,
3. art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zupełne zaniechanie ustaleń dotyczących zawinienia w działaniu, pominięcie nieudzielenia dostępu do systemu [...] i [...], niedopuszczenie dowodu z notatnika służbowego na okoliczność kiedy została przeniesiona do ogniwa patrolowo-interwencyjnego – co do czynów opisanych w pkt 1, 2, 3 orzeczenia,
4. art. 135j ust. 1 pkt 6 ustawy o Policji polegającą na sporządzeniu uzasadnienia w sposób wadliwy, nierzetelny, uniemożliwiający ustalenie prawidłowości przyjętych opisów przewinień dyscyplinarnych. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera w zasadzie żadnego uzasadnienia prawnego, a w szczególności przyjęcia niedopuszczalnej konstrukcji czynu ciągłego.
Wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz wymierzenie kary dyscyplinarnej łagodniejszego rodzaju.
Komendant [...] Policji orzeczeniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania obwinionej uwzględniając ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym stan faktyczny i prawny oraz stanowisko w zakresie wymiaru kary, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] marca 2015 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji Komisariatu Policji [...] sporządziła notatkę służbową, w której poinformowała, że dokonała kontroli wybranych spraw przydzielonych do prowadzenia M. W.. Stwierdziła w jednej ze spraw okres bezczynności prowadzący do przedawnienia karalności sprawcy wykroczenia. Wytknęła również sporządzanie dokumentacji, mogącej wskazywać na okoliczności niemające miejsca tym samym poświadczające nieprawdę. Notatka ta była podstawą do przeprowadzenia czynności wyjaśniających, które zakończyły się wszczęciem w dniu [...] kwietnia 2015 r. przeciwko obwinionej postępowania dyscyplinarnego. Zebrany materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości potwierdził popełnienie przez M. W. zarzucanych czynów. Stwierdzono, że obwiniona zaniechała terminowej realizacji poleceń przełożonych zawartych w kartach nadzoru zleconych do prowadzenia spraw, co skutkowało nieprawidłowościami i nieuzasadnionym przekroczeniem określonych w przepisach prawa terminów ich ukończenia. Nie nadała biegu sprawie o sygn. [...] pomimo przygotowania materiału i sporządzenia wniosku o ukaranie do sądu, co skutkowało przedawnieniem orzekania i uniknięciem kary przez sprawcę wykroczenia. Do 8 przydzielonych spraw o wskazanych sygnaturach policjantka włączyła sporządzone przez siebie notatki zawierające zapisy niezgodne ze stanem faktycznym, w szczególności wskazujące na dokonanie ustaleń sprawców wykroczeń, okazanie im nagrań z utrwalonymi na nośnikach wykroczeniami, uzyskaniem oświadczeń co do przyznania się do winy oraz zastosowanie środka oddziaływania wychowawczego – pouczenia pomimo, iż w rzeczywistości czynności tych nie realizowała. W toku postępowania ustalono i przesłuchano wskazane w dokumentacji postępowań osoby jako prawdopodobnych sprawców wykroczeń. Potwierdziły one, że wskazane w notatkach obwinionej okoliczności nie są zgodne ze stanem faktycznym. Ustalenia te dały podstawę do uznania, że M. W. na podstawie wytworzonej dokumentacji sporządzała do sądu wnioski o zastosowanie środka wychowawczego lub odstępowała od skierowania sprawy do sądu z uwagi na niewykrycie sprawcy czynu.
Zdaniem organu takie działanie należy uznać za wysoce naganne i godzące w dobro służby. W związku z niedopełnieniem przez M. W. obowiązków służbowych oraz poświadczeniem nieprawdy w dokumentach mających znaczenie prawne, prowadzone jest śledztwo przez Prokuraturę Rejonową [...].
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, tj. zbiorczego opisu czynów przypisanych obwinionej organ stwierdził, że zasadnym jest uznanie, że przy tak dużej ilości postępowań bezzasadnym byłoby ich jednostkowe ujęcie, co wiązałoby się z dużą liczbą zarzutów lub zarzutem bardzo obszernym. Dlatego organ zasadnie pogrupował sprawy wskazując w sposób ogólny lecz rzeczowy i klarowny jakich nieprawidłowości dopuściła się w nich policjantka. Natomiast wskazane w odwołaniu pojęcie czynu ciągłego nie znajduje uregulowania w rozdziale 10 ustawy o Policji określającego odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów. Natomiast brak dostępu do systemu [...] i [...] nie kolidował w żaden sposób z dobrem realizowanych przez obwinioną spraw i nie stanowił przeszkody w ich sprawnym i terminowym prowadzeniu.
Organ stwierdził, że w sposób niebudzący wątpliwości w toku postępowania dyscyplinarnego potwierdzono naruszenie przez obwinioną dyscypliny służbowej. Wyjaśnienia, że przyczyną takiego stanu był zły nadzór przełożonych, a także nadmierne obciążenie przydzielonymi sprawami należy uznać za niewystarczające i niezasługujące na uwzględnienie. Policjantka była obciążona pracą przy zleconych postępowaniach podobnie jak inni funkcjonariusze zespołu.
Działanie obwinionej organ uznał jako wynikające z niskich pobudek, z naruszeniem obowiązujących zasad prawnych i etycznych, powodujące znaczne zakłócenie realizowanych zadań przez Policję, formację stojącą na straży praworządności i zobligowanej do jej przestrzegania. Nieterminowe prowadzenie spraw, sporządzanie dokumentacji niezgodnej ze stanem faktycznym i przedkładanie takich materiałów przełożonym niewątpliwie dezorganizuje działanie Policji.
Wymierzoną obwinionej karę wydalenia ze służby należy uznać za współmierną do charakteru popełnionych czynów i stopnia zawinienia oraz spełniającą wymogi określone w art. 135j ust. 2 ustawy.
Skargę na powyższe orzeczenie dyscyplinarne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. W., zarzucając naruszenie tych samych przepisów ustawy, dotyczących prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, co w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji z tą samą argumentacją prawną oraz dodatkowo przepisów art. 135g ust. 1 pkt 2 i art. 135k ust. 1 ustawy o Policji i wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi Stołecznemu Policji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że w przedmiotowej sprawie badano i uwzględniano jedynie okoliczności przemawiające na jej niekorzyść, a nie w celu wyjaśnienia sprawy. W szczególności faktycznie pominięto dotychczasowy przebieg służby skarżącej oraz brak dostępu do karty [...], a była ona niezbędna do prowadzenia czynności sprawdzających, co stanowi naruszenie art. 135g ust. 1 ustawy.
Wskazała, że zgodnie z art. 135 ust. 2 pkt 4 ustawy orzeczenie powinno zawierać opis przewinienia dyscyplinarnego zarzuconego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną. Literalna wykładnia wskazuje, że opis ten winien dotyczyć każdego przewinienia jakie zostaje zarzucone obwinionemu. Nie do zaaprobowania jest zaprezentowane przez organ stanowisko, że przyjęte "zbiorcze" opisy czynów przypisanych skarżącej uzasadnia ich ilość, bowiem w przeciwnym wypadku wiązałoby się to albo z dużą liczbą zarzutów, bądź zarzutem bardzo obszernym. Wyrażenie takiego poglądu dowodzi w sposób niebudzący wątpliwości, że organ dla własnej wygody, bez żadnego oparcia w przepisach ustawy naruszył przepis art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy.
Z tych samych powodów organ naruszył przepis art. 135 ust. 2 pkt 6 ustawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający skontrolowanie prawidłowości ustaleń przyjętych opisów przewinień dyscyplinarnych. Uzasadnienie to nie zawiera żadnych ustaleń co do poszczególnych przewinień wymienionych w orzeczeniu, żadnych cech indywidualnych, pasując do każdej sprawy, w której policjantowi zarzuca się nieprawidłowości w realizacji powierzonych zadań. W odniesieniu do przewinień w pkt 3 – 5 wskazano jedynie sygnatury akt i stwierdzono, że "w szczególności" sporządzała notatki niezgodne ze stanem faktycznym. Pomimo powoływania się przez organ na naruszenie przez skarżącą obowiązków wynikających z przepisów prawa, organ nie przytacza żadnego z tych przepisów. Uzasadnienie to nie zawiera też żadnego prawnego uzasadnienia co do zarzutów z pkt 1 i 2 orzeczenia - konstrukcji czynu o charakterze ciągłym. Również wbrew przepisowi art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy nie umorzono postępowania w zakresie przewinień z pkt 1 i 2 orzeczenia z okresu od dnia [...] kwietnia 2014 r. do dnia [...] listopada 2014 r. na skutek sztucznego przyjęcia, że zachowania te stanowią jedno przewinienie dyscyplinarne w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje konstrukcji czynu ciągłego, a każde tych zachowań wyczerpywało samodzielnie znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Powoduje to natomiast, że roczny termin przedawnienia biegnie osobno dla każdego z tych przewinień, zatem wobec treści art. 135 ust. 6 ustawy co do przewinień, których termin ten upłynął postępowanie winno zostać umorzone.
Nie sposób też przyjąć, że organ zapewnił skarżącej dwuinstancyjność postępowania w myśl przepisu art. 135k ust. 1 ustawy. Rozpoznając jej odwołanie organ ograniczył się do powielenia prawidłowości postępowania i ustaleń poczynionych przez organ I instancji bez merytorycznego odniesienia się do tak doniosłych zarzutów jak przedawnienie części zarzucanych jej czynów, przyjęcie niedopuszczalnego zbiorczego opisu czynów, wadliwości uzasadnienia, czy nieprzeprowadzenie dowodów dla zweryfikowania dopuszczenia się przez skarżącą przewinienia z pkt 3 orzeczenia, mimo że wykazała w tym względzie inicjatywę dowodową i zaprzeczała możliwości nadania dalszego biegu sprawie o sygn. [...].
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej odrzucenie. Podniósł, że zgodnie z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia i inne pisma procesowe, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że zaskarżone orzeczenie zostało doręczone obwinionej w dniu 23 listopada 2015 r., a ustanowionemu przez nią obrońcy w dniu 24 listopada 2015 r. Przedmiotowa skarga została natomiast wniesiona w dniu 24 grudnia 2015 r. przez pełnomocnika obwinionej.
Stwierdzić zatem należy, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Mając na względzie treść art. 138 ustawy o Policji jako datę, od której upływał termin do wniesienia skargi należy uznać datę doręczenia zaskarżonego orzeczenia obwinionej, tj. 23 listopada 2015 r., gdyż ono nastąpiło wcześniej, zatem upływ terminu nastąpił w dniu 23 grudnia 2015 r.
Organ nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Ocena ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Skarga analizowana pod kątem wskazanych przesłanek jest zasadna.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi.
Zgodnie z art. 138 ustawy o Policji, zwanej dalej ustawą od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przepis art. 135f ust. 6 ustawy stanowi, że orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.
Zatem orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji powinno być, zgodnie z przywołanym przepisem, doręczone i skarżącej (obwinionej) i jej obrońcy. Jednakże – co wyraźnie wynika z cytowanego przepisu – od dnia wcześniejszego doręczenia liczy się termin na wniesienie odwołania lub zażalenia, nie zaś skargi do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych.
Art. 140 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) stanowi, że (...) orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom, a art. 445 § 1 k.p.k.- że termin do wniesienia apelacji ( ...) biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.
Tym samym należy stwierdzić, skoro zaskarżone orzeczenie doręczono obrońcy (pełnomocnikowi) skarżącej w dniu 24 listopada 2015 r., a skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 24 grudnia 2015 r. to została wniesiona w terminie, zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 i 4 ustawy naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności m.in. zaniechanie czynności służbowej, albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy oraz wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę w służbie, policjantowi lub innej osobie.
Stosownie do postanowień art. 135j ust. 2 pkt 4 ww. ustawy, orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną. Dla zastosowania odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza Policji znaczenie prawne ma to, na czym polegało przewinienie dyscyplinarne, przy czym chodzi tu o jednoznaczne wskazanie zarzucanego czynu i jego kwalifikacji prawnej. Jeśli skarżąca naruszyła dyscyplinę służbową, gdyż zaniechała czynności służbowej lub wykonała ją w sposób nieprawidłowy bądź wprowadziła w błąd przełożonego - jak przyjęto w orzeczeniu dyscyplinarnym w niniejszej sprawie - winno to znaleźć swoje odzwierciedlenie w opisie czynu. Jednym z niezbędnych elementów opisu przewinienia dyscyplinarnego jest zakreślenie czasu popełnienia tego przewinienia z uwagi na ustawowe terminy zawężające odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza.
W świetle art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Ponadto zgodnie z art. 135 ust. 6 ustawy w przypadku wydania orzeczenia o ukaraniu w pierwszej instancji przed upływem roku od dnia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postępowanie to uważa się za zakończone z upływem terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wniesiono odwołanie z chwilą wydania orzeczenia przez wyższego przełożonego.
Przywołany art. 135 ust. 4 ww. ustawy reguluje instytucję przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego. W tym miejscu należy podnieść, że przedawnienie karalności jest instytucją powodującą brak możliwości pociągnięcia sprawcy czynu do odpowiedzialności po upływie określonego czasu od popełnienia (zaniechania) tego czynu. W aspekcie materialnoprawnym przedawnienie jest okolicznością uchylającą karalność, natomiast skutkiem procesowym jest zakaz wszczynania postępowania i nakaz umorzenia postępowania wszczętego w sprawie dotyczącej przewinienia dyscyplinarnego, którego karalność ustała (art. 135 ust. 1 pkt 2 i art. 135j ust. 4 ustawy o Policji) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt l OSK 906/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Wskazać także należy, że powyższy przepis, tj. art. 135 ust. 4 powołanej ustawy wyraża zasadę szybkości represji, a ponadto nie może być on interpretowany rozszerzająco na niekorzyść policjanta, gdyż jest przepisem gwarantującym prawa podmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1786/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
W orzeczeniach dyscyplinarnych zarówno organu I, jak i II instancji odpowiednio z dnia [...] września 2015 r. i z dnia [...] listopada 2015 r. w pkt 1 i 2 postawiono skarżącej zarzuty w sposób ciągły, tj. w okresach od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. i od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r., równocześnie wskazując łącznie kilkadziesiąt sygnatur akt prowadzonych przez obwinioną postępowań w sprawach o wykroczenia, w których zaniechała terminowej, dokładnej, starannej realizacji poleceń przełożonych, co skutkowało nieprawidłowościami, bezczynnością i nieuzasadnionym przekroczeniem określonego terminu ich ukończenia. Tak określony opis zarzucanych czynów jest nieprawidłowy. Opis przewinienia dyscyplinarnego powinien dotyczyć każdego czynu zarzucanego obwinionej i nie może sprowadzać się do wskazania sygnatur kilkudziesięciu spraw, w których według organu miało to miejsce i stwierdzenia, że sprawy te prowadzone były w sposób opieszały, co doprowadziło do bezczynności i rażącej przewlekłości dochodzącej do 6 – 7 miesięcy. Niewystarczające też jest stwierdzenie, że w toku postępowań nie realizowała poleceń zawartych w kartach nadzoru bez wskazania jakich i w której sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przepis art. 12 Kodeksu karnego nie ma zastosowania do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego na podstawie ustawy o Policji. Zgodnie bowiem z art. 141a tej ustawy do postępowania stosuje się odpowiednio jedynie przepis art. 115 § 8, art. 318 oraz art. 344 Kodeksu karnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1044/09, z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2127/10, z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1605/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Fakt, że skarżąca niedopełniała swoich obowiązków przez określony czas, nie oznacza, że przewinienie dyscyplinarne ma charakter czynu ciągłego w rozumieniu Kodeksu karnego. Nie do zaakceptowania jest zatem stanowisko wyższego przełożonego dyscyplinarnego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że przy tak dużej ilości postępowań ujętych w treści zarzutów bezzasadnym byłoby ich jednostkowe ujęcie, co wiązałoby się z dużą liczbą zarzutów lub zarzutem bardzo obszernym. Przyjęcie zbiorczych opisów czynów przez organy obu instancji bez dokładnego określenia konkretnych uchybień w poszczególnych sprawach oraz postaci zamiaru prowadzi do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Rejonowego Policji [...]nr [...] uznające skarżącą winną naruszenia dyscypliny służbowej opisanej w treści przedstawionego zarzutu w pkt 1, 2 i 3 zostało wydane w dniu [...] września 2015 r. Organ orzekający w sprawie w I instancji całkowicie pominął fakt, że część zarzutu w dacie orzekania uległa przedawnieniu. Organ II instancji orzekając w dniu [...] listopada 2015 r. nie był uprawniony do uznania M. W. winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w okresie od dnia [...] maja 2014 do dnia [...] listopada 2014 r., gdyż karalność czynu w tym okresie została przedawniona.
Zatem organ I instancji uznając skarżącą za winną naruszenia dyscypliny służbowej w sposób ciągły od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. (zarzut określony w pkt 1 orzeczenia) i od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r.(zarzut określony w pkt 2 orzeczenia), choć okres od dnia [...] maja do dnia [...] września 2014 r. nie podlegał karalności z uwagi na jego przedawnienie i orzekając za ten cały okres karę dyscyplinarną, wydał orzeczenie z istotnym naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 4 ustawy. Organ II instancji utrzymując w mocy w całości przedmiotowe orzeczenie także naruszył ten przepis, jak też art. 135n ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy. Komendant [...] Policji powinien bowiem usunąć powyższą wadę prawną stosując, co do tej części orzeczenia regulację z art. 135n ust. 4 pkt 2 ww. ustawy.
Natomiast jeżeli chodzi o zarzuty określone w pkt 4 i 5 zaskarżonego orzeczenia to stwierdzić należy, że nie nastąpiło ich przedawnienie. Zgodnie bowiem z art. 135 ust. 1 pkt 5 ustawy jeżeli przewinieniem dyscyplinarnym jest czyn zawierający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia, upływ terminu określonego w ust. 4 nie może nastąpić wcześniej niż terminów przedawnienia karalności tych przestępstw lub wykroczeń. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem zarzuty postawione obwinionej w pkt 4 i 5 noszą cechy poświadczenia nieprawdy, zatem wyczerpują znamiona art. 271 Kodeksu karnego. W tej sprawie prowadzone jest postępowanie przygotowawcze przez Prokuraturę Rejonową [...] o sygn. akt [...].
Orzeczenie dyscyplinarne zawiera zarówno ustalenie o winie i karze. W sytuacji wielości przewinień, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, ustawa przewiduje odrębne ustalenie winy za każde przewinienie dyscyplinarne oraz w odniesieniu do takiej sytuacji stanowi, że w przypadku przypisania policjantowi winy za wielość przewinień dyscyplinarnych wymierza się jedną karę dyscyplinarną odpowiednio surowszą – art. 134g ust. 2 ustawy. Oznacza to, że wymiar kary uwzględnia wszystkie zarzucane czyny, co do których obwiniona została uznana winną ich popełnienia. Skoro jednak część postawionych skarżącej zarzutów uległo przedawnieniu to może to mieć istotny wpływ zarówno na ocenę stanu faktycznego sprawy oraz wymiar kary.
Przytoczone okoliczności wskazują, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób umożliwiający jego właściwą ocenę w kontekście art. 135g i art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, jak też orzeczenia wydane w sprawie obarczone zostały ww. przepisami prawa materialnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu II instancji będzie ponowna analiza materiału dowodowego sprawy z uwzględnieniem opisanych wyżej uwag Sądu, ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego w niezbędnym zakresie i następnie dokonanie pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w odniesieniu do przewinień dyscyplinarnych zarzucanych skarżącej w okresie, który nie uległ przedawnieniu.
W konkluzji powyższych wywodów Sąd, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżone orzeczenie.
Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
-----------------------
13