II SA/WA 1653/20

II SA/Wa 1653/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Łukasz Krzycki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 5332/21 - Postanowienie NSA z 2024-09-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
art. 8a ust.1, art. 13b, 15c, 22a, 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego W. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. W. K., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Wnioskodawca - pismem z [...] sierpnia 2017 r. (wpływu do organu 21 sierpnia 2017 r.) - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku opisano szczegółowo przebieg jego służby; okres służby – rok oraz 10 i pół miesiąca w Wydziale [...] WUSW w [...], który jako jedyny przed 31 lipca 1990 r. może zostać uznany za podstawę zastosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c ustawy zaopatrzeniowej - wypełnia warunki "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r."; dodatkowo Wnioskodawca nie był funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa (dalej jako "SB"), a wyłącznie Milicji Obywatelskiej; w trakcie późniejszej służby Wnioskodawcę wielokrotnie wyróżniano nagrodami pieniężnymi, pozytywnie opiniowali go przełożeni, był awansowany na wyższe stanowiska służbowe - związane z kierowaniem jednostkami i komórkami organizacyjnymi Policji - nigdy nie będąc karanym dyscyplinarnie; świadczy to o spełnieniu drugiej przesłanki - "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.",
- decyzją z [...] marca 2019 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej; rozstrzygnięcie to Wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; wyrokiem z 9 grudnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 1068/19) Sąd uchylił to orzeczenie,
- z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] z dniem [...] maja 2013 r.; ma prawo do emerytury, której wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej,
- zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN" - stanowiącym Informację o przebiegu służby - Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. !3b ustawy zaopatrzeniowej - od [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. - 1 rok, 2 miesiące i 16 dni,
- w sprawie ustalono, że całkowity okres służby Wnioskodawcy to 24 lata i 15 dni - od [...] maja 1989 r. do [...] maja 2013 r.; ponadto do jego wysługi emerytalnej zaliczono okres 11 miesięcy i 27 dni zasadniczej służby wojskowej (do [...] kwietnia 1989 r.),
- z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN za pismem z [...] maja 2018 r. - oraz z pisma z [...] maja 2020 r. (gdzie załączono płytę CD, zawierającą kopię akt osobowych) nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.,
- z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] października 2018 r., wynika, że Wnioskodawca - w toku pełnionej służby - rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki; świadczą o tym informacje, zawarte m. in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe; wielokrotnie otrzymywał dodatki służbowe oraz funkcyjne; ponadto w analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, jak również informacji o prowadzeniu wobec niego postępowań karnych lub karno – skarbowych; wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów, potwierdzających udział Wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia,
- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:
- krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz
- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;
wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie,
- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",
- przechodząc do analizy danej sprawy odnotowano, że całkowity okres służby Wnioskodawcy to 24 lata i 15 dni; natomiast służba pełniona przezeń na rzecz totalitarnego państwa to 1 rok, 2 miesiące i 16 dni; stanowi to ok. 5% ogółu służby; w niniejszej sprawie spełniono warunek krótkotrwałości służby, w myśl art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,
- organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. - w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; tym samym spełnia on przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej,
- wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych), pozwala na domniemanie, że Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; nie pozostaje to bez znaczenia w kontekście oceny, czy jego sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, gdy możliwe jest zastosowanie wobec niego przepisu o wyłączeniu reguł ogólnych,
- Wnioskodawca nie podjął żadnych działań w celu usunięcie go z etatu SB; kontynuował zaś karierę zawodową w tej strukturze jako funkcjonariusz, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce - aż do 31 lipca 1990 r.; pozostając na tym etacie, był częścią danej formacji; czerpał z tego określone, wymierne korzyści,
- w dokumentacji IPN znajduje się wniosek personalny z [...] września 1989 r. (z okresu służby na rzecz SB), gdzie wskazano zakres obowiązków Wnioskodawcy: "(...) odpowiedzialny jest za (...) stan moralno-polityczny i dyscyplinę pracowników (...)"; Wnioskodawcę - od czasu przyjęcia do służby w SB (od [...] maja 1989 r.) - dodatkowo wyróżniano nagrodami pieniężnymi (tak: opinia służbowa z [...] stycznia 1990 r.); ponadto w tym samym dokumencie wskazano: "(...) w okresie od 1985 do 1986 r. odbył przeszkolenie wojskowe w Szkole Podoficerów Rezerwy. (...) W roku 1990 opiniowany powinien zdać egzamin na oficera MO. (...) W 1990 roku planuje uzupełnić kwalifikacje zawodowe kończące ASW. (...) odpowiedzialny jest za (...) stan moralno-etyczny i dyscyplinę pracowników (...) Z powierzonego odcinka pracy oraz dodatkowych zadań zleconych mu przez przełożonych wywiązuje się należycie. (...) jest w trakcie nabywania wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku. (...) wykazuje prawidłowy stan moralno-etyczny. Opowiada się za głębokimi zmianami społeczno-politycznymi w kraju.",
- przedstawione informacje wskazują, że Wnioskodawcy kształcił się oraz szkolił w okresie realizowania zadań w SB, a przełożeni byli usatysfakcjonowani poziomem realizacji przezeń obowiązków służbowych: "Jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym, i pracowitym, wykazuje duże zaangażowanie w wykonywaniu zadań służbowych. Przejawia wiele inicjatywy na zajmowanym stanowisku",
- w tej samej opinii służbowej - z [...] stycznia 1990 r. w pkt. V "Postawa etyczno- moralna" – wskazano: "(...) jest funkcjonariuszem lojalnym i rzetelnym wobec przełożonych, podwładnych jak i kolegów."; Wnioskodawcy był też przewidywany do awansów w stopniu służbowym oraz na stanowisku służbowym o czym świadczą następujące zapisy: "Biorąc dotychczasową nienaganną pracę i należyte wykonywanie nałożonych na niego obowiązków służbowych wnioskuje się o mianowanie [...] na stanowisko [...] Wydziału [...]. Posiada perspektywy dalszej pracy w organach MO." (tak opinia służbowa z [...] stycznia 1990 r.) oraz "Duża wiedza teoretyczna i praktyczna jak również zaangażowanie w dotychczasowej służbie stwarzają w/w możliwość awansu na wyższe stanowisko służbowe." (tak wniosek personalny z [...] stycznia 1990 r.),
- mając powyższe na uwadze, postawa Wnioskodawcy - gdy pozostawał on świadom aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz głęboko utożsamiał się z przedmiotową "organizacją", a także wiązał rozwój kwalifikacji i kariery służbowej w ówczesnej organizacji państwa totalitarnego - nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek,
- odnosząc się do wniosku dowodowego Wnioskodawcy - zawartego we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu 21 sierpnia 2017 r.), dotyczącego dopuszczenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w celu przyśpieszenia i uproszczenia postępowania administracyjnego - biorąc, pod uwagę powyżej przedstawione stanowisko w sprawie, przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych byłoby bezzasadne; organ nie zakwestionował spełnienia przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej,
- argumenty Wnioskodawcy, dotyczące awansów w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym, a także rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych w Policji, nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie, w kontekście postawy Wnioskodawcy w trakcie pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa; charakteryzowała się ona pełnym zaangażowaniem byłego funkcjonariusza,
- reasumując - mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego - osiągnięcia Wnioskodawcy po 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie; biorąc jednakże pod uwagę całokształt jego służby - w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r. - a także wobec wyżej opisanej jego postawy - w szczególności w kontekście podjętej inicjatywy w zakresie służby w strukturach SB - przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem Wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
W skardze Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucił naruszenie przepisów prawa:
- materialnego - poprzez błędną wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; skutkowało to nieprawidłowym przyjęciem, jakoby nie spełniono warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", będącego podstawą wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy; tymczasem nie zakwestionowano spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; podjęcia przez Wnioskodawcę służby po raz pierwszy w okresie transformacji ustrojowej w 1989 roku oraz pełnienia przez Skarżącego tejże służby przed 12 września 1989 r. przez niecałe 4 miesiące, powinny skutkować uznaniem przez organ, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku",
- procesowego:
- art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3, w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego; skutkiem tego były błędne ustalenia faktyczne i uznanie postawy Wnioskodawcy - przed 31 lipca 1990 r. - za nieuzasadniającą zastosowania wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; tymczasem organ:
nie zakwestionował rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.;
dokonując oceny oparł się na materiale dowodowym, pozwalającym na analizę postawy Wnioskodawcy jedynie do [...] stycznia 1990 r.; miało to oczywisty wpływ na treść decyzji;
dowolnie ocenił materiału dowodowy - sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego; w szczególności przyjęto bezpodstawne domniemanie, że Wnioskodawca w pełni świadomie i celowo angażował się w działania na rzecz ustroju totalitarnego, utożsamiał się z SB i czerpał wymierne korzyści z uczestnictwa w aparacie bezpieczeństwa; nie wynika to tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; dowolnie, a nie swobodnie oceniono dowody; skutkowało to bezpodstawnym uznaniem, jakoby Wnioskodawca w pełni świadomie i celowo angażował się w działania na rzecz ustroju totalitarnego, utożsamiał się z SB i czerpał wymierne korzyści z uczestnictwa w aparacie bezpieczeństwa; tymczasem aplikował on o przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej i nie miał wiedzy, że służbę w Wydziale [...] WUSW formalnie podporządkowano nadzorowi SB; zarządzenie nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...].12.1983 r. - z którego wynika przyporządkowanie danego wydziału pod nadzór Służby Bezpieczeństwa - było tajnym; tym samym nieznanym Wnioskodawcy, który o uznaniu jego służby jako formalnie podporządkowanej strukturom SB powziął wiedzę dopiero po zapoznaniu się z decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z [...] czerwca 2014 r., o ustaleniu prawa do emerytury; ponadto formalne uznanie pełnienia służby w ramach Wydziału [...] jako służby w organach bezpieczeństwa ostatecznie przesądzono dopiero uchwalą Sądu Najwyższego z 14 października 2015 r. (sygn. akt III UZP 8/15);
nie podjął wszystkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; w szczególności nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania świadków i Strony, gdy treść tychże zeznań mogłaby wskazywać m.in. na przebieg służby Wnioskdoawcy przed 31 lipca 1990 r., zakres wykonywanych przezeń wówczas obowiązków służbowych i jego postawę; mogłoby to mieć wpływ na ocenę, czy w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej;
nie uwzględnił, przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie - załączonej do pisma Wnioskodawcy z [...] sierpnia 2017 r. - decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z [...] czerwca 2014 r. o ustaleniu prawa do emerytury; tymczasem był to pierwszy dokument z którego Wnioskodawca powziął informację o uznaniu jego służby, jako pełnionej na rzecz "państwa totalitarnego"; świadczy to o tym, że przez cały okres służby nie wiedział o formalnym przyporządkowaniu Wydziału [...] pod nadzór SB; wyklucza to jednocześnie możliwość utożsamiania się Wnioskodawcy z SB i ówczesnym ustrojem politycznym,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez:
sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 K.p.a.; w szczególności wobec przyjęcia jedynie na podstawie domniemania, że z treści opinii służbowej z [...] stycznia 1990 r. wynika, że Wnioskodawca głęboko utożsamiał się z ustrojem totalitarnym,
brak jednoznacznego wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto, że spełnienie przez Wnioskodawcę przesłanek rzetelnego wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. oraz krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. nie ma kluczowego znaczenia dla zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, gdy z treści tego przepisu wynika, że wystąpienie tych przesłanek kwalifikuje do dokonania oceny wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", do zastosowania wyłączenia art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
W szerokim uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, uzupełniających z dokumentów znajdujących, się w aktach postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby – wobec ustalonego tanu faktycznego - nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzutu skargi. Wobec uprzedniego przywołania ponowne ich powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje prezentowaną w skardze w danym zakresie argumentację za własną.
Wypada jedynie dodać, że nie budziły w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienie treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak i w kwestii spełnienia przez Wnioskodawcę dwu, spośród trzech warunków, niezbędnych do zastosowania wyjątku określonego danym przepisem. Co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie (sygn. akt II SA/Wa 1068/19) - wyrażona w którym ocena prawna jest wiążące dla organu jak i Sądu - przewidziano trzy, konieczne przesłanki dla zastosowania wyjątku przewidzianego art.. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przesądza o tym jednoznaczne stanowisko Sądu, który - konstatując istnienie przesłanek wskazanych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 - nakazał organowi zbadanie, czy zachodzi w danym przypadku także przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, zakreślona w zdaniu wstępnym art. 8a ust. 1. Gdyby dodatkowa przesłanka nie musiała być spełnienia Sąd - wobec konstatacji o spełnieniu wymienionych w pkt 1 i 2 - wskazałby na potrzebę orzeczenia o wyłączeniu reguł ogólnych z art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Jak ocenił uprzednio Sąd, Wnioskodawca spełnia warunek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r., określony art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Równocześnie niesporne było w sprawie spełnienie warunku rzetelnego pełnienia służby po 12 września 1989 r. - przesłanka wskazane art. 8a ust. 1 pkt 2 in principio ustawy zaopatrzeniowej. Jak ustalił obecnie organ, służba Wnioskodawcy była także pełniona z narażeniem zdrowia i życia (tak w treści uzasadnienia).
Rolą organu było natomiast rozważenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w myśl art. 8a ust. 1 zdanie wstępne.
Formułując ocenę organ pominął istotny w sprawie okoliczności faktyczne, które jedynie odnotował. Przemawiają zaś one za zastosowaniem wyjątku.
Mianowicie - co nie jest kwestionowane w judykaturze - pełnienie służby z narażeniem życia i zdrowia (zdaniem organu miało to miejsce w przypadku Wnioskodawcy), nie stanowi niezbędnej przesłanki zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Użycie przez prawodawcę sformułowania "w szczególności" oznacza że dany warunek nie jest niezbędny, lecz przykładowy. Mając na uwadze cele wprowadzenia danej szczególnej regulacji, nie budzi wątpliwości, że pełnienie służby z narażeniem życia lub zdrowia należy kwalifikować jako jeden ze szczególnie uzasadnionych przypadków w myśl brzmienia zdania wstępnego art. 8a ust. 1. Analogiczne stanowisko wyrażano w szeregu prawomocnych orzeczeń sądowych (tak np. o sygn. akt II SA/Wa 74/20, 202/20 i 444/20). W tej sytuacji powtarzanie przemawiającej za tym argumentacji byłoby bezcelowe. Znana jest ona organowi zaś dla Wnioskodawcy jest dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Przy ocenie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku -warunkującego zastosowanie wyjątku - organ pominął także kwestie pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa bardzo krótko. W judykaturze przyjęto, że także kilkuletnie pełnienie służby może być kwalifikowany jako krótkotrwałe. Z tej perspektywy pełnienie jej przez niespełna 2 lata musi być kwalifikowane jako bardzo krótkie (analogicznie prawomocne orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 38/20, 2833/19 i 2789/19).
Organ - oceniając okres pełnienia przez Wnioskodawcę służby przed 31 lipca 1990 r. – wskazał, że z zachowanych materiałów nie wynika, aby zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające wyłączenie stosowanie reguł ogólnych. Odnotowano mianowicie że funkcjonariusz był pozytywnie oceniany przez przełożonych - przewidywany nawet do awansowania, nie zgłoszono zastrzeżeń do jego podstawy ideowej, jego zadaniem był nadzór nad murale pracowników jednostki gdzie pełnił służbę. Zdaniem organu, nie ujawniono więc żadnych dokumentów źródłowych, z których wynikałoby, że warunki pełnienia służby czy postawa Wnioskodawcy w danym okresie mogłaby być kwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Jednocześnie jednak nie sposób uznać aby jedynie wystąpienie kumulatywnie szeregu szczególnych przesłanek mogło stanowić o zastosowaniu danego wyjątku. Nie wynika to także z samego brzmienia - mającego w sprawie zastosowanie - przepisu. Podstawą dla takiego jego wyłożenia nie może być też zastosowanie wykładni celowościowej i bądź systemowej, w kontekście przyjęcia kompleksu regulacji ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą z 2016 roku".
W takiej sytuacji należy skonstatować, że organ – faktycznie nie kwestionując wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku zastosowania wyjątku, wskazanego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w postaci zasług na etapie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego, w tym z narażeniem życia lub zdrowia - odmówił zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenia reguł ogólnych dotyczących obniżenia uposażenia. Prowadziło to do naruszenia danej reguły prawa materialnego.
Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowanie wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 in fine K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).
W rozpoznawanej sprawie jedyną przewołaną przez organ przesłanką negatywną były dokumenty, sporządzane na etapie pełnienie przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego. Wynika z nich, że dobrze wykonywał powierzone zadania, a co do jego postawy ideowej ówcześni przełożeni nie mieli zastrzeżeń. Przywołana jednak przez organ okoliczność nie może stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawowo przywileju (wyłączenie reguł ogólnych) mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. bądź niedbale wykonywały swoje obowiązki, pobierając z tego tytułu uposażenie. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z opozycją demokratyczną - reguły dotyczące obniżenie uposażenia generalnie nie znajdują zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób.
Nie sposób zakładać, aby - z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź z przyczyn merkantylnych.
Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizacje zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości politycznej - dopuszczono do dalszą służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego, nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. W przypadku Wnioskodawcy wystąpienie takich okoliczności nie było kwestionowane przez organ, zaś w skardze szerzej opisywano zaangażowanie danego funkcjonariusza w zwalczanie przestępczości. Organ nie przeczy temu w odpowiedzi na skargę.
Trafne są przy tym wywody skargi, że konkluzje organu odnośnie identyfikowania się Wnioskodawcy z ideami państwa totalitarnego mogą budzić uzasadnione wątpliwości wobec brzmienia zachowanych dokumentów, w kontekście dat ich sporządzania - okres transformacji państwa. Pozytywna ocena postawy ideowej Wnioskodawcy może być rozumiana także, jako jego wsparcie dla dokonujących się ówcześnie przemian społeczno-ustrojowych. Może to potwierdzać także treść powołanego przez organ dokumentu (opinia z [...] stycznia 1990 r.). Kwestia ta nie ma jednak kluczowego znaczenia. Jak wcześniej wskazano, sama ówczesna postawa ideowa Wnioskodawcy nie może stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania regulacji szczególnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia pozytywnego dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 K.p.a. in fine. Orzeczenie w tej sprawie nie może być natomiast rozumiane jako dowolne. W sprawie wystąpiły opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, zaś nie ujawniono okoliczności, które by mogły przeciw temu przemawiać. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna czy zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r.. Mogłoby być natomiast taką przesłankę wykazanie jego zaangażowania w konkretne działania, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie wyłącznie służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Chybione są natomiast zarzuty skargi, gdzie dotyczą one naruszenia przepisów postępowania w kwestii właściwego wyjaśnienia sprawy, co do jej istotnych okoliczności, a miałoby to wpływ na treść uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne w kwestii istotnych zdarzeń, czy treści dokumentów nie są sporne. Różnica stanowisk stron sprowadza się do oceny czy - wobec ustalonych faktów - należy uznać, że sprawa Wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.
Sąd nie uwzględnił żądania Wnioskodawcy o przeprowadzenie dowodu z dokumentów z akt sprawy. Zasadą jest bowiem orzekanie przez Sądu na podstawie tychże akt (tak art. 133 §. 1 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Treść zawartych w aktach dokumentów jest więc znana Sądowi z urzędu.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika Wnioskodawcy w kwocie 480 zł.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.