II SA/WA 1643/24

II SA/Wa 1643/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134 w zw. z art.127 par. 3 i art. 129 par. 2  oraz art. 44 par. 2-4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi L. T. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
L. T. (dalej: "skarżący") od [...] stycznia 1985 r. do [...] maja 1991 r. pełnił służbę w W., a od [...] maja 1991 r. do [...] lutego 2011 r. w Straży Granicznej (dalej: "SG"). Rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG", "organ") z [...] lutego 2011 r. nr [...] skarżący został zwolniony ze służby w SG z dniem [...] lutego 2011 r. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych. W dacie zwolnienia ze służby skarżącemu wypłacono należności przysługujące z tego tytułu, w tym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe.
Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. skarżący wystąpił do KGSG o ponowne naliczenie oraz wypłacenie wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wraz z odsetkami. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (publ. Dz. U. z 6 listopada 2018 r., poz. 2102).
Decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] organ odmówił skarżącemu ponownego naliczenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] KGSG utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył decyzję organu z [...] marca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1389/19, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2019 r. nr [...]. Od ww. orzeczenia KGSG wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który oddalił ją wyrokiem z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2652/21. Orzeczenie NSA doręczono skarżącemu na nowy adres korespondencyjny, tj. [...], podany przez niego na etapie postępowania kasacyjnego.
Następnie pismem z 9 lutego 2023 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroków NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1598/21 i III OSK 2652/21, wskazując przy tym swój nowy adres. Na ww. wezwanie KGSG udzielił skarżącemu odpowiedzi w piśmie z 21 lutego 2023 r., skierowanym na nowy adres.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] listopada 2018 r., organ wydał [...] czerwca 2023 r. decyzję odmowną nr [...], którą przesłał na poprzedni adres skarżącego, tj. [...]. Tak zaadresowana korespondencja była dwukrotnie awizowana (w dniach 13 czerwca 2023 r. i 21 czerwca 2023 r.), a następnie zwrócona nadawcy 4 lipca 2023 r.
Po upływie ponad roku, bo 20 czerwca 2024 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, żądając jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu, argumentując, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Natomiast zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 134 w związku z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), stwierdził, że ww. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu.
W motywach tego rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż decyzja z [...] czerwca 2023 r. nr [...] była dwukrotnie awizowana (w dniach 13 i 21 czerwca 2023 r.), a 4 lipca 2023 r. wróciła do nadawcy, tj. KGSG, który uznał ją za skutecznie doręczoną w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Zgodnie z zawartym w tej decyzji pouczeniem, skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, który to termin upłynął 11 lipca 2023 r.
Dopiero 20 czerwca 2024 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, żądając jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem organu, skarżący niewątpliwie uchybił określonemu w treści art. 129 § 2 k.p.a. terminowi do złożenia ww. wniosku. Nadto skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu, dlatego KGSG postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z [...] lipca 2024 r. nr [...] skarżący zaakcentował, że od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem w K., o czym pisemnie zawiadomił pocztę w K. i KGSG. Dlatego dziwi go fakt, iż przesyłkę z decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] organ wysłał na adres w K., skoro w aktach postępowania znajduje się pismo NSA z 8 września 2022 r., sygn. akt III OSK 2652/21, informujące o wyznaczeniu składu orzekającego, adresowane na [...]. Zdaniem skarżącego, celowo tę korespondencję przesłano na nieaktualny adres, aby do niego nie dotarła. In fine skargi wniósł "o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tym bardziej, że decyzja ta została wydana z pominięciem prawa".
W odpowiedzi na skargę KGSG (reprezentowany przez radcę prawnego A. P.) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, iż w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga okazała się zasadna.
Doręczenia dokonywane przez organy administracji w trakcie postępowania administracyjnego winny znajdować umocowanie w przepisach k.p.a., a w szczególności w art. 42-44 k.p.a. Skuteczne doręczenie nastąpi wówczas, gdy zostanie dokonane z zachowaniem wszystkich warunków określonych normami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od wypełnienia ściśle określonych przepisami k.p.a. warunków formalnych, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (vide wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1288/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do treści przepisów art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 44 k.p.a. jest uzależnione od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 42-43 k.p.a., w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. Doręczenie powinno nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie. Warunkiem zastosowania art. 44 k.p.a. jest bowiem to, aby adresat pisma rzeczywiście (faktycznie) mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w inny sposób przewidziany w ustawie. Doręczenie w omawianym trybie jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości. Adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (vide prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1180/24 i powołane tam orzecznictwo NSA, w tym postanowienie z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1761/11 oraz wyroki z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1288/17 i z 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2741/19).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala podzielić stanowiska KGSG o skutecznym doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję organu z [...] czerwca 2023 r. nr [...]. Niezależnie od tego, że skarżący powiadomił NSA o nowym adresie korespondencyjnym na etapie postępowania kasacyjnego, należy zauważyć, iż pismem z 9 lutego 2023 r. skarżący wezwał KGSG do wykonania wyroków NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1598/21 i III OSK 2652/21, podając przy tym nowy adres, tj. [...]. Kolejną korespondencję z 21 lutego 2023 r., adresowaną do skarżącego (w ramach odpowiedzi na ww. wezwanie), organ przesłał właśnie na ten nowy adres. Skoro organowi znany był nowy adres korespondencyjny skarżącego, to nie można mówić o prawidłowym doręczeniu decyzji z [...] czerwca 2023 r., którą przesłano na nieaktualny (poprzedni) adres skarżącego.
Nadto skarżący załączył do skargi pismo z 19 lutego 2021 r., adresowane do Poczty Polskiej w K., a także skierowane do wiadomości Komendy Głównej Straży Granicznej, w którym poinformował o nowym adresie zamieszkania.
Zdaniem tutejszego Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nieuprawnione było przyjęcie przez KGSG fikcji doręczenia i uznanie, że ww. decyzja - jako skutecznie doręczona i niezaskarżona w terminie - stała się ostateczna. W konsekwencji organ wadliwie przyjął, iż skarżący, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchybił terminowi do jego wniesienia.
Jak wskazał NSA w wyroku z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1152/22, o zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 134 k.p.a. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na brzmienie art. 134 k.p.a. istotną okolicznością, mającą wpływ na sposób zakończenia sprawy przez organ odwoławczy, powinno być zatem ustalenie daty skutecznego doręczenia decyzji stronom biorącym udział w postępowaniu.
Podsumowując, Sąd w składzie tu orzekającym stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 2 oraz art. 44 § 2-4 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie, KGSG uwzględni powyższą ocenę prawną, wedle której doręczenie decyzji nr [...] na nieaktualny adres skarżącego nie było prawnie skuteczne, a tym samym decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w sentencji wyroku.