II SA/Wa 1642/24

II SA/Wa 1642/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134 w zw. z art.127 par. 3 i art. 129 par. 2  oraz art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi L. T. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
L. T. (dalej: "skarżący") od 22 stycznia 1985 r. do 15 maja 1991 r. pełnił służbę w Wojskach Ochrony Pogranicza, a od [...] maja 1991 r. do [...] lutego 2011 r. w Straży Granicznej (dalej: "SG"). Rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG", "organ") z [...] lutego 2011 r. nr [...] skarżący został zwolniony ze służby w SG z dniem [...] lutego 2011 r. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych. W dacie zwolnienia ze służby skarżącemu wypłacono należności przysługujące z tego tytułu, w tym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe.
Wyrokiem z 9 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 874/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję KGSG z [...] marca 2016 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z [...] stycznia 2016 r. nr [...] o odmowie wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za lata 2004-2008. Wobec uprawomocnienia się tego orzeczenia, organ 4 sierpnia 2017 r. wypłacił skarżącemu ekwiwalent pieniężny za ww. okres - jak stwierdził - bez zbędnej zwłoki.
Pismem z 6 listopada 2017 r. skarżący wezwał organ do zapłaty odsetek z tytułu nieterminowo wypłaconego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za lata 2004-2008. W odpowiedzi z 6 grudnia 2017 r. KGSG poinformował go, że przedmiotowe roszczenie ma charakter cywilnoprawny i jako takie może być przedmiotem sporu cywilnego, który rozstrzyga sąd powszechny.
Następnie 13 czerwca 2018 r. skarżący skierował do organu "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym zażądał wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłacenia ustawowych odsetek wyliczonych od kwoty 52.816,10 zł za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] sierpnia 2017 r. tytułem zwłoki w wypłacie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni za lata 2004-2008.
Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] KGSG odmówił wszczęcia postępowania w opisanym wyżej przedmiocie (tj. wypłacenia ustawowych odsetek wyliczonych od kwoty 52.816,10 zł za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] sierpnia 2017 r. z tytułu zwłoki w wypłacie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni w latach 2004-2008). Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył ww. postanowienie z [...] września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/18, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] lipca 2018 r. Od powyższego orzeczenia KGSG wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który oddalił ją wyrokiem z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1598/21, akcentując administracyjnoprawny charakter sprawy o wypłatę odsetek za opóźnienie w wypłacie uposażenia lub innych należności pieniężnych związanych z pełnieniem służby przez funkcjonariusza SG (art. 111 ust. 4 ustawy o SG). Orzeczenie NSA doręczono skarżącemu na nowy adres korespondencyjny, tj. [...], [...], podany przez niego na etapie postępowania kasacyjnego.
Następnie pismem z 9 lutego 2023 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroków NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1598/21 i III OSK 2652/21, wskazując przy tym swój nowy adres. Na ww. wezwanie KGSG udzielił skarżącemu odpowiedzi w piśmie z 21 lutego 2023 r., skierowanym na nowy adres.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ wydał [...] kwietnia 2023 r. decyzję nr [...], którą odmówił skarżącemu wypłacenia ustawowych odsetek wyliczonych od kwoty 52.816,10 zł za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] sierpnia 2017 r. z tytułu zwłoki w wypłacie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni w latach 2004-2008. Powyższa decyzja nie została doręczona na nowy adres skarżącego, lecz na jego dotychczasowy adres, tj. [...]. Tak przesłana korespondencja została odebrana 18 kwietnia 2023 r. przez dorosłego domownika – M. T..
Po upływie ponad roku, bo 20 czerwca 2024 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, żądając jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu, argumentując, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] KGSG, w oparciu o art. 134 w związku z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), stwierdził, że ww. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu.
W motywach tego rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż jego decyzja z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] została podjęta M. T. (dorosłego domownika) w dniu [...] kwietnia 2023 r. pod adresem widniejącym w aktach postępowania. Dlatego uznano ją w myśl art. 44 § 4 k.p.a. za skutecznie doręczoną. Skarżący, pomimo zawartego w niej pouczenia o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, nie podjął dalszych kroków prawnych. Przedmiotowa decyzja z [...] kwietnia 2023 r. stała się więc ostateczna.
Dopiero 20 czerwca 2024 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, żądając jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem organu, skarżący niewątpliwie uchybił określonemu w treści art. 129 § 2 k.p.a. terminowi do złożenia ww. wniosku. Nadto skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu, dlatego KGSG postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z [...] lipca 2024 r. nr [...] skarżący podkreślił, że od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem w K., o czym pisemnie zawiadomił pocztę w K. i KGSG. Dlatego dziwi go fakt, iż NSA przesłał mu odpis wyroku na aktualny adres, zaś organ skierował przesyłkę z decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] na adres w K.. Według skarżącego, celowo tę korespondencję przesłano na nieaktualny adres, aby jej nie odebrał.
W odpowiedzi na skargę KGSG (reprezentowany przez radcę prawnego A. P.) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, iż w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga okazała się zasadna.
Doręczenia dokonywane przez organy administracji w trakcie postępowania administracyjnego winny znajdować umocowanie w przepisach k.p.a., a w szczególności w art. 42-44 k.p.a. Skuteczne doręczenie nastąpi wówczas, gdy dokonane zostanie z zachowaniem wszystkich warunków określonych normami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od wypełnienia ściśle określonych przepisami k.p.a. warunków formalnych, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (vide wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1288/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Jak podniósł NSA w wyroku z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3157/19, wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a., jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, iż zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, iż podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi.
W ocenie tutejszego Sądu, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala podzielić stanowiska KGSG o skutecznym doręczeniu przesyłki, zawierającej decyzję organu z [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. Niezależnie od tego, iż skarżący powiadomił NSA o nowym adresie korespondencyjnym na etapie postępowania kasacyjnego, należy zauważyć, że pismem z 9 lutego 2023 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroków NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1598/21 i III OSK 2652/21, podając przy tym nowy adres, tj. [...], [...]. Kolejną korespondencję z 21 lutego 2023 r., adresowaną do skarżącego (w ramach odpowiedzi na to wezwanie), KGSG przesłał już na ten nowy adres. Skoro zatem organowi znany był nowy adres korespondencyjny skarżącego, to nie można mówić o prawidłowym doręczeniu mu ww. decyzji z [...] kwietnia 2023 r. na nieaktualny (poprzedni) adres w [...]. Wprawdzie korespondencja ta została odebrana, ale nie można przyjąć, iż osoba, która pokwitowała jej odbiór (M. T.), jest domownikiem w świetle cytowanego wyżej art. 43 k.p.a., bowiem nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym.
Nadto skarżący załączył do skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1643/24 pismo z 19 lutego 2021 r., adresowane do Poczty Polskiej w [...], a także skierowane do wiadomości Komendy Głównej Straży Granicznej, w którym poinformował o nowym adresie zamieszkania.
Zdaniem Sądu w składzie tu orzekającym, w okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący skutecznie obalił domniemanie prawidłowości doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 2 oraz art. 43 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W konsekwencji nieuprawnione było przyjęcie skuteczności doręczenia i uznanie, że skarżący, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchybił terminowi do jego wniesienia. Dostrzec przy tym wypada, iż organ błędnie przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art. 44 § 4 k.p.a. dotyczący fikcji doręczenia, gdyż w niniejszej sprawie przesyłka została podjęta, lecz nie przez domownika.
Rozpoznając sprawę ponownie, KGSG uwzględni powyższą ocenę prawną, wedle której doręczenie decyzji nr [...] na nieaktualny adres nie było prawnie skuteczne, a tym samym decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w sentencji wyroku.