II SA/Wa 1637/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-01-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopniewykorzystany urloptrybunał konstytucyjnyprawo pracysłużba mundurowaorzecznictwoprawo administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantowi, uznając, że wyrok TK K 7/15 pozwala na wyliczenie należności mimo braku nowej ustawy.

Skarżący, policjant zwolniony ze służby w 2014 r., domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. kwestionujący sposób jego obliczania. Organy odmówiły, twierdząc, że wyrok TK dotyczy tylko zdarzeń po jego wejściu w życie i że istnieje luka prawna. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że wyrok TK pozwala na wyliczenie należności poprzez wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, a wyrok TK działa wstecz od momentu wejścia w życie kwestionowanego przepisu.

Sprawa dotyczyła policjanta J.J., zwolnionego ze służby w lutym 2014 r., który domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Swoje żądanie oparł na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie ustalania ekwiwalentu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia. Organy Policji (KWP i KGP) odmówiły wyrównania, argumentując, że wyrok TK dotyczy tylko zdarzeń powstałych po jego wejściu w życie (6 listopada 2018 r.) i że brak jest podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu po derogacji przepisu. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że przepis był niezgodny z Konstytucją przez cały okres jego obowiązywania, a wyrok TK powinien działać wstecz. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję KGP oraz poprzedzającą ją decyzję KWP. Sąd uznał, że wyrok TK K 7/15, mimo braku nowej regulacji ustawowej, pozwala na wyliczenie należnego ekwiwalentu. Sąd podkreślił, że zgodnie z motywami wyroku TK, ekwiwalentem za jeden dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Sąd stwierdził, że wyrok TK wyeliminował wadliwy przepis od początku jego obowiązywania, a nie tylko od daty publikacji, co oznacza, że policjanci zwolnieni po wejściu w życie art. 115a u.P. (po 19 października 2001 r.) mają prawo do wyrównania, nawet jeśli zostali zwolnieni przed wyrokiem TK. Sąd wskazał, że roszczenie to nie mogło się przedawnić, gdyż nie istniało przed ogłoszeniem wyroku TK. Sąd nakazał organom Policji ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego działa wstecz od momentu wejścia w życie kwestionowanego przepisu, a nie od daty publikacji wyroku, co umożliwia dochodzenie wyrównania ekwiwalentu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok TK K 7/15 wyeliminował wadliwy przepis od początku jego obowiązywania, a nie tylko od daty publikacji. Brak nowej regulacji ustawowej nie stanowi przeszkody do wyliczenia ekwiwalentu na podstawie wytycznych TK (wynagrodzenie za dzień roboczy). Roszczenie nie przedawniło się, gdyż nie istniało przed wyrokiem TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.P. art. 115a

Ustawa o Policji

Przepis w zakresie ustalania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Sąd interpretuje, że ekwiwalent powinien być równy wynagrodzeniu za 1 dzień roboczy.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do wypoczynku i jego ekwiwalentu pieniężnego.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy ograniczenia praw i wolności.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Możliwość odroczenia utraty mocy obowiązującej przez TK.

u.P. art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Policji

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy.

u.P. art. 33 § ust. 3

Ustawa o Policji

Udzielanie czasu wolnego w zamian za nadgodziny.

u.P. art. 121 § ust. 1

Ustawa o Policji

Ustalanie wysokości uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu.

k.p.a. art. 6

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres orzekania sądu.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uwzględnienia wykładni sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy

Podstawa do ustalenia dni roboczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 pozwala na wyliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjanta na podstawie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, nawet jeśli policjant został zwolniony przed wejściem w życie wyroku. Wyrok TK K 7/15 działa wstecz od momentu wejścia w życie kwestionowanego przepisu, a nie od daty publikacji. Brak nowej regulacji ustawowej nie stanowi przeszkody do ustalenia wysokości ekwiwalentu. Roszczenie o wyrównanie ekwiwalentu nie przedawniło się, gdyż nie istniało przed ogłoszeniem wyroku TK.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 dotyczy tylko stanów faktycznych powstałych od 6 listopada 2018 r. (daty wejścia w życie wyroku). Istnieje luka prawna uniemożliwiająca ustalenie wysokości ekwiwalentu po derogacji przepisu art. 115a u.P. Organ administracji nie ma możliwości rozstrzygnięcia inaczej niż przez odmowę uwzględnienia żądania z powodu braku przepisów prawa.

Godne uwagi sformułowania

Słowu "ekwiwalent" w języku polskim przypisuje się co najmniej dwa znaczenia: 1) rzecz równa innej wartością; odpowiednik, równoważnik oraz 2) towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 "przyznał" policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy o Policji.

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Góraj

sędzia

Joanna Kruszewska-Grońska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego w zakresie działania wstecz, możliwość dochodzenia wyrównania świadczeń po stwierdzeniu niezgodności przepisu z Konstytucją, sposób obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy Policji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i sposobu obliczania ekwiwalentu za urlop, ale zasady dotyczące skutków wyroków TK mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ochroną praw pracowniczych (urlop) i skutkami orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co jest interesujące dla prawników i funkcjonariuszy.

Policjancie, czy wiesz, że możesz dostać wyrównanie za niewykorzystany urlop nawet sprzed lat? Kluczowy wyrok WSA!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1637/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 2609/21 - Wyrok NSA z 2023-02-23
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2067
art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant Referent stażysta Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2018 r. nr L.dz. [...]
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. J.J. (zwany dalej: "Skarżącym") wnioskiem z [...] listopada 2018r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z 2018r., poz. 2102), zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. (zwany dalej: "KWP") o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem [...] lutego 2014r. ze służby z Policji.
2. KWP, po rozpatrzeniu ww. wniosku, na podstawie art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2017r., poz. 2067 ze zm., zwana dalej: "u.P.") odmówił wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop
W uzasadnieniu decyzji KWP wskazał m.in., że Trybunał Konstytucyjny w sentencji ww. wyroku orzekł, że art.115a u.P. w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to zatem wyrok zakresowy, który rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu. Istotą tego orzeczenia jest uznanie współczynnika 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za niezgodny z konstytucyjną zasadą równości i prawem do wypoczynku. Trybunał Konstytucyjny, derogując w ww. zakresie art. 115a u.P., nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności ww. przepisu i stwierdzenie jego niekonstytucyjności w zakresie, w jakim określa współczynnik 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wyrok ten ogłoszono 6 listopada 2018r. i z tym dniem wszedł w życie. Art. 115a u.P., jako niekonstytucyjny w zakresie określonym w ww. orzeczeniu - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania.
Ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy jednak jedynie stanów faktycznych powstałych od 6 listopada 2018r., czyli osób obecnie zwalnianych ze służby i korzystających z uprawnienia określonego w art. 115 a u.P., a nie Skarżącego, którego zwolniono ze służby [...] lutego 2014r.
3. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji podniósł, że naliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w chwili zwolnienia ze służby odbyło się na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją RP, a sprzeczność ta utrzymywała się przez okres obowiązywania art. 115a u.P., do chwili stwierdzenia tego stanu przez Trybunał Konstytucyjny.
4. Komendant Główny Policji (zwany dalej: "KGP") decyzją z [...] maja 2019r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy ww. decyzję KWP.
W uzasadnieniu KGP wskazał, że policjant zwalniany ze służby, zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 u.P., otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 u.P. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a u.P., który do 5 listopada 2018r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
KGP zgodził się z KWP, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę art. 115a u.P. w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie danego wskaźnika tych przeliczeń). Istotne znaczenie będzie miało wprowadzenie przez ustawodawcę przepisów przejściowych, rozstrzygających, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie, co w konsekwencji może skutkować koniecznością ponownego ustalenia wysokości omawianego ekwiwalentu i wypłaty różnicy w jego wysokości osobom, które taki ekwiwalent otrzymały na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji.
KGP, powołując się na wyrok NSA z 6 marca 2015r. sygn. akt II OSK 2050/13 stwierdził, że nie jest jednoznaczne, czy organ rozpatrując omawiane żądanie wypłaty ekwiwalentu powinien wstrzymać się z oceną możliwości jego spełnienia do czasu zakończenia prac legislacyjnych nad daną kwestią i dopiero po wejściu w życie stosownych regulacji dokonać czynność materialno-technicznej wypłaty żądanego ekwiwalentu albo wydać decyzję o odmowie wypłaty żądanej należności, czy też bez oczekiwania na wprowadzenie rozwiązań prawnych determinowanych ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego orzekać o odmowie wypłaty. Wobec aktualnego braku przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty ww. ekwiwalentu w innej niż dotychczasowa wysokości, organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie ma możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób niż przez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania.
5. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] czerwca 2019r. stwierdził, że ww. decyzja KGP nie zawiera podstawy prawnej. Treści art. 115a u.P., który ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznano za niezgodny z Konstytucją RP, nie zmieniono. Obliguje to organ do wypłaty żądanego świadczenia w wysokości uwzględniającej treść ww. orzeczenia. Zdaniem Skarżącego organ błędnie założył bezskuteczność działania ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego wobec Skarżącego. Naliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w chwili zwolnienia Skarżącego ze służby odbyło się na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją RP i sprzeczność ta utrzymywała się przez cały okres obowiązywania art. 115a u.P., do chwili stwierdzenia tego stanu przez Trybunał Konstytucyjny.
6. KGP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
2. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a."), powołano do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a.
3. Sąd stwierdza, że Skarżący był funkcjonariuszem Policji i został zwolniony ze służby [...] lutego 2014r. Organy obu instancji ustaliły, że Skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlopy: wypoczynkowy i dodatkowy, przyjmując, że ekwiwalent ten za 1 dzień odpowiadał 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Powyższa okoliczność jest niesporna.
Z akta sprawy ani z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji nie wynika, za jaki okres wypłacono ww. ekwiwalent i co, poza 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, brano pod uwagę przy jego wypłacie. Stanowi to wadliwość proceduralną, mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wskazuje na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Spornym pozostaje ponadto odpowiedź na pytanie: czy w chwili obecnej, przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem, można wyliczyć należną, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą Skarżącemu kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć.
W związku z tym należało sięgnąć do powoływanego przez Skarżącego i przez organy administracyjne obu instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15. Orzeczenie to, jak prawidłowo wskazywały strony, ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 6 listopada 2018r., pod poz. 2102. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2017r. poz. 2067 oraz z 2018r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawodawca, choć minął ponad rok od ogłoszenia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do chwili obecnej nie zastąpił "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem – np. 1/22 (ewentualnie 1/21), który jest stosowany wobec funkcjonariuszy z innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Zdaniem Sądu, rację ma Skarżący, że choć ustawodawca nie zastąpił ułamka 1/30 innym ułamkiem, w świetle motywów zawartych o ww. orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego można wyliczyć należną policjantowi kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Na sposób wyliczenia kwoty należnej, także Skarżącemu wskazuje wprost uzasadnienie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15, w którym wskazano, że "Słowu "ekwiwalent" w języku polskim przypisuje się co najmniej dwa znaczenia: 1) rzecz równa innej wartością; odpowiednik, równoważnik oraz 2) towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru (zob. np. Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2006, s. 811). Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów.
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154).
Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny.
Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji."
Z powyższego, jak również z obowiązujących przepisów prawa wynika, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub urlopu dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby (na zasadach art. 41 i art. 116 u.P. w związku z art. 114 u.P.). Należy także podkreślić, że do 1 lipca 2019r. okres rozliczeniowy, o którym mowa w art. 33 ust. 3 u.P. w związku z art. 33 ust. 2 u.P., wynosił 3 miesiące (zmiana: Dz.U. z 2019r., poz. 1635). Taki też należy przyjąć do wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu wobec policjantów zwolnionych ze służby przed 1 lipca 2019r. Trybunał Konstytucyjny w ww. orzeczeniu wskazał bowiem, że ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 u.P. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego. Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z u.P. i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, przez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014r. sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154).
Z przytoczonej treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 wynika więc wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby.
W sprawie oznacza to, że należy po wyliczeniu ilości dni urlopu przysługującego Skarżącemu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego Skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby – [...] lutego 2014r., obliczonego – zgodnie z uzasadnieniem Trybunału Konstytucyjnego - w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Inaczej mówiąc, należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem TK) ostatniego 1 dnia roboczego przysługującego Skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby.
Sąd podkreśla, mając na względzie ww. sposób wyliczenia, przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny, że całkowite wyliczenie należnego Skarżącemu na [...] lutego 2014r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać jakichkolwiek trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną, możliwą do ustalenia na podstawie kalendarza z danego roku, na mocy przepisów ustawy z 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 2015r., poz. 90), a nawet jest publikowana w internecie jako "wymiar czasu pracy" w każdym roku. Wynagrodzenie pobierane przez funkcjonariusza w danym roku kalendarzowym należy natomiast do danych posiadanych przez organ policyjny.
Sąd, odnosząc się do argumentów podnoszonych przez organy obu instancji w wydanych w sprawie decyzjach wskazuje, że: skutkiem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata 6 listopada 2018r. (data publikacji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a u.P. w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepisu tego nie wyeliminowano z systemu prawnego w całości, co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji i art. 115a u.P. normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Organy Policji przy stosowaniu art. 115a u.P., dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego.
Sąd stwierdza ponadto, przyznając w tym zakresie rację argumentom Skarżącego zawartym m.in. w odwołaniu od nieprawidłowo uzasadnionej decyzji organu pierwszej instancji, że w judykaturze nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu. W sprawie oznacza to, że ułamek 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 "przyznał" policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. Nr 100, poz.1084), która wprowadziła niekompatybilność zmiany systemu urlopu 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do art. 115a u.P.
Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2014r. sygn. akt II OSK 2311/14, dostępny na www.nsa.gov.pl). Prawo to gwarantuje w rozpoznawanej sprawie art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, który przewiduje prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które to prawa - jak podkreślał w ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy.
Sąd stwierdza też, że Skarżący przed wydaniem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mógł wystąpić z żądaniem uzupełniania ekwiwalent, gdyż art. 115a u.P. korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją RP. Dopiero wejście w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 zrodziło po stronie funkcjonariusza Policji uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to, że Skarżący, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji mógł i skutecznie złożył wniosek o wyrównanie ekwiwalentu w związku ze zwolnieniem ze służby w 2014r. Roszczenie to jako nieistniejące przed ogłoszeniem ww. wyroku nie mogło się też przedawnić. Warto też zwrócić uwagę, że jedynym środkiem uznawanym za ograniczenie czasowego oddziaływania wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest określenie przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego niż data ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny nie zastosował jednak tego środka w ww. wyroku z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15. Nie ma zatem prawnych przesłanek, tak jak stwierdził błędnie organ pierwszej instancji, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art.115a u.P, czyli po 19 października 2001r., a tak było w sprawie.
4. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 P.p.s.a.
5. Stwierdzone wady wyżej wymienionych decyzji: zaskarżonej KGP i poprzedzającej ją decyzji KWP skutkowały koniecznością wydanie przez Sąd orzeczenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI