II SA/WA 1591/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona danych osobowychRODOPrezes UODOkompetencje organuudostępnianie danychdane osobowe osoby trzeciejpostępowanie administracyjnesąd administracyjnyARiMR

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia dokumentów, uznając, że organ ochrony danych nie ma kompetencji do nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej.

Skarżący, będący zarządcą gospodarstwa rolnego, domagał się od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udostępnienia kopii wniosków o dofinansowanie i dokumentacji zakupów środków trwałych złożonych przez współwłaściciela. Po odmowie ARiMR i kolejnych pismach, skarżący złożył skargę do Prezesa UODO. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak kompetencji do nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że Prezes UODO nie posiada takich uprawnień na gruncie RODO i polskiej ustawy o ochronie danych osobowych.

Sprawa dotyczyła skargi K. P., zarządcy gospodarstwa rolnego, na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący domagał się od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) udostępnienia kopii wniosków o dofinansowanie z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz dokumentacji zakupów środków trwałych, złożonych przez współwłaściciela gospodarstwa. Po odmowie ARiMR i kolejnych etapach postępowania administracyjnego, skarżący zwrócił się do Prezesa UODO. Prezes UODO, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. i art. 7 u.o.d.o., odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że nie posiada kompetencji do nakazania administratorowi danych udostępnienia informacji osobie trzeciej. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, zgodził się z Prezesem UODO. Sąd podkreślił, że przepisy RODO (art. 57 i 58) określają zadania i uprawnienia organu nadzorczego, wśród których nie ma możliwości nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej. Choć Prezes UODO ma uprawnienia naprawcze, w tym nakazanie spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw na mocy RODO (np. prawo dostępu, sprostowania, usunięcia), nie obejmuje to żądania udostępnienia danych osoby trzeciej. Sąd wskazał, że polska ustawa o ochronie danych osobowych z 2018 r. nie zawiera przepisów analogicznych do art. 18 ust. 1 poprzedniej ustawy, który pozwalał na nakazanie udostępnienia danych. W związku z brakiem kognicji Prezesa UODO do rozpatrzenia sprawy, sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była prawidłowa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Prezes UODO nie posiada takich kompetencji na gruncie RODO i obowiązującej ustawy o ochronie danych osobowych.

Uzasadnienie

Przepisy RODO (art. 57 i 58) oraz polskiej ustawy o ochronie danych osobowych nie przewidują uprawnienia organu nadzorczego do nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej. Uprawnienia naprawcze organu dotyczą przede wszystkim zapewnienia zgodności przetwarzania danych z prawem i ochrony praw osób, których dane dotyczą, a nie udostępniania danych podmiotom trzecim.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.o. art. 7 § 1

Ustawa o ochronie danych osobowych

u.o.d.o. art. 7 § 2

Ustawa o ochronie danych osobowych

u.o.d.o. art. 34 § 1

Ustawa o ochronie danych osobowych

RODO art. 58 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Uprawnienie naprawcze w postaci prawa do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy RODO. Nie obejmuje to nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

RODO art. 57 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Zadania organu nadzorczego, w tym rozpatrywanie skarg, ale nie nakazywanie udostępnienia danych osobie trzeciej.

RODO art. 51 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 80

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 99 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 99 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

u.o.d.o. art. 18 § 1

Ustawa o ochronie danych osobowych

Przepis poprzedniej ustawy, który nie obowiązuje.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezes UODO nie posiada kompetencji do nakazania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej. Brak kompetencji organu stanowi uzasadnioną przyczynę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Prezes UODO posiada uprawnienie do nakazania dostarczenia informacji, w tym danych osobowych osoby trzeciej. Zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Prezes UODO nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej udostępnienia informacji i dokumentów żądanych przez skarżącego od ARiMR. Żądanie udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej nie zostało ujęte wśród praw osób, których dane dotyczą. Powyższe wykracza poza kompetencje organu powołanego do spraw ochrony danych osobowych.

Skład orzekający

Iwona Maciejuk

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Kube

członek

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji Prezesa UODO w zakresie żądań udostępnienia danych osobowych osób trzecich oraz stosowania art. 61a k.p.a. w przypadku braku jurysdykcji organu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i zakresu kompetencji Prezesa UODO w świetle RODO i polskiej ustawy o ochronie danych osobowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie dotyczące zakresu kompetencji organu ochrony danych osobowych i granic jego interwencji, co jest ważne dla praktyków prawa ochrony danych.

Czy Prezes UODO może nakazać udostępnienie danych osoby trzeciej? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1591/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 w zw. z art. 119 pkt i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 51 ust.1, art. 57 ust. 1, art. 58 ust. 2, art. 80, art.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 34 ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi K. P. z dnia [...] października 2022 r. na nieudostępnienie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w W. dokumentacji w postaci kopii wniosków o dofinansowanie z funduszy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz dokumentacji zakupów środków trwałych składanych przez współwłaściciela gospodarstwa J. L.
Prezes UODO w uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący w treści skargi wskazał, że działając jako zarządca gospodarstwa rolnego w R. wyznaczony prawomocnym postanowieniem Sądu z [...] lipca 2021 r. o wskazanej w piśmie sygnaturze pismami z 13 stycznia 2022 r., 4 kwietnia 2022 r. oraz 14 czerwca 2022 r. zażądał od Agencji udostępnienia kopii wniosków o dofinansowanie z funduszy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach "2014-221", składanych przez współwłaściciela ww. gospodarstwa rolnego J. L. wraz z dokumentacją zakupu środków trwałych (tj. faktur VAT dot. zakupu maszyn). Dyrektor [...] Oddziału Agencji pismem z 10 czerwca 2022 r. odmówił udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji, uzasadniając to brakiem właściwej podstawy prawnej. W dniu 1 lipca 2022 r. skarżący złożył skargę na odmowę udostępnienia żądanej dokumentacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji, pismem z 17 sierpnia 2022 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania, a w dniu 7 września 2022 r. Prezes Agencji uznał skargę za niezasadną. Skarżący w treści skargi złożonej do Prezesa UODO podniósł, że jedyną drogą do uzyskania informacji i żądanej dokumentacji jest złożenie skargi do Prezesa UODO.
Prezes UODO, mając na uwadze powyższe wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 7 u.o.d.o. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem UODO, o których mowa w rozdziałach 4-7 i 11, stosuje się k.p.a. (ust. 1). Do postanowień wydanych w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, na które zgodnie z k.p.a. służy zażalenie, przepisów o zażaleniu nie stosuje się (ust. 3). Na postanowienia, o których mowa w ust. 3, służy skarga do sądu administracyjnego (ust. 4). Dlatego w niniejszej sprawie nie stosuje się art. 61a § 2 k.p.a., stanowiącego, że na postanowienie, o którym mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., służy zażalenie. Z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona. Na poparcie powyższego Prezes UODO przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 14 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 2093/13), w którym sąd stwierdził, że "zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek, zakreśla wnioskodawca. Jest on swoistym gospodarzem postępowania wnioskowego. Od jego woli uzależnione jest bowiem to, czym ma zająć się organ administracji. Co się tyczy postępowania administracyjnego toczącego się przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych [obecnie przed Prezesem UODO] (...) zakres przedmiotowy takiego postępowania zakreśla już żądanie skierowane do administratora danych osobowych, a nie sama skarga do organu. (...) organ może prowadzić postępowanie administracyjne jedynie w zakresie, jaki został określony w żądaniu kierowanym do administratora danych osobowych".
Prezes UODO wyjaśnił, że w myśl art. 34 ust. 1 u.o.d.o. jest on organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że Prezes UODO jest organem nadzorczym w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej RODO.
Przepisy art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO określają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu. Wśród ww. uprawnień organu nadzorczego - jakim jest Prezes UODO - brak jest uprawnienia do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu ujawnienia danych osobowych osobie trzeciej. Artykuł 58 ust. 6 RODO stanowi, że każde państwo członkowskie może przewidzieć w swoich przepisach, że jego organowi nadzorczemu przysługują poza uprawnieniami określonymi w ust. 1, ust. 2 i ust. 3 także inne uprawnienia. Wykonywanie tych uprawnień nie może utrudniać skutecznego stosowania przepisów rozdziału \/ll RODO. Dla przedmiotowej sprawy Prezes UODO nie znalazł takich przepisów - nie zostały one przewidziane w obecnym stanie prawnym.
Prezes UODO zaznaczył, że zgodnie z art. 58 ust. 2 lit. c RODO przysługuje mu uprawnienie naprawcze w postaci prawa do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy RODO. Tym żądaniem może być prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do sprzeciwu i niepodlegania decyzjom opartym na zautomatyzowanym przetwarzaniu. Powyższe przepisy ujmują prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący. Żądanie udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej nie zostało ujęte także wśród praw osób, których dane dotyczą. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z zasadą jednolitości prawa Unii Europejskiej oraz motywem 129 RODO, aby zapewnić spójne monitorowanie i egzekwowanie niniejszego rozporządzenia w całej Unii, organy nadzorcze powinny mieć w każdym państwie członkowskim te same zadania i faktyczne uprawnienia, w tym uprawnienia do prowadzenia postępowań wyjaśniających, naprawcze, uprawnienia do nakładania kar oraz do udzielania zezwoleń i doradcze, w szczególności w przypadku skarg osób fizycznych, i - bez uszczerbku dla uprawnień organów prokuratorskich na mocy prawa państwa członkowskiego - uprawnienia do zgłaszania naruszeń niniejszego rozporządzenia organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Zasada jednolitości oznacza, że prawo unijne jest w całości i jednakowo stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jednolitość zapewnia taki sam sposób stosowania prawa unijnego na terenie całej Unii Europejskiej i stanowi realizację wymogu spójnego porządku prawnego. W oparciu o ww. zasadę organy nadzorcze innych państw Unii Europejskiej (hiszpański, rumuński, francuski, bułgarski, estoński, włoski i szwedzki) zgodnie uznały brak możliwości wydawania rozstrzygnięć nakazujących udostępnienie danych osobowych osób trzecich w oparciu o przepisy RODO. Przed dniem 25 maja 2018 r. polski organ nadzorczy uznawał się za kompetentny do wydawania ww. nakazów na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.). Przepis ten uprawniał polski organ ochrony danych w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych do nakazywania, w drodze decyzji administracyjnej, przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w tym nakazania uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania, udostępnienia lub nieudostępnienia danych osobowych. Obecnie obowiązująca ustawa o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 r. nie zawiera podobnych przepisów. Postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa UODO służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 58 RODO. Na podstawie obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych nie jest możliwe nakazanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w W. udostępnienia na rzecz skarżącego danych osobowych osoby trzeciej. Skarżący nie może skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO z uwagi na brak kognicji tut. organu do prowadzenia takiego postępowania.
K. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie postanowienia Prezesa UODO z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], zarzucając naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. Skarżący w uzasadnieniu wyjaśnił, że jest zarządcą Gospodarstwa, wyznaczonym postanowieniem Sądu Rejonowego wydanym w trybie art. 203 kodeksu cywilnego. Przytoczył przepisy z zakresu prawa cywilnego (k.c., ustawy o gospodarce nieruchomościami) odnoszące się do zarządcy nieruchomości, charakteru wykonywanych przez niego zadań oraz pojęcia "zarządu nieruchomością".
W ocenie skarżącego Prezes UODO posiada uprawnienie do nakazania dostarczenia informacji. Zakres podmiotowy tego uprawnienia obejmuje administratora danych, podmiot przetwarzający, a także przedstawiciela administratora lub podmiotu przetwarzającego. Zakres przedmiotowy obowiązku określony został poprzez wskazanie, że objęte są nim wszelkie informacje potrzebne organowi nadzorczemu do realizacji swoich zadań. Pozostałe rodzaje nakazów, wymienione w przepisie art. 58 RODO, należy traktować jako egzemplifikację ogólnego nakazu dostosowania operacji przetwarzania do przepisów RODO. Wśród nich komentowany przepis wymienia nakazanie spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących na mocy RODO. Skarżący wskazał, że podstawą żądania udostępnienia danych był art. 6 ust. 1 lit. f RODO.
Skarżący wskazał m.in., że interesy realizowane przy przetwarzaniu danych muszą być uzasadnione "prawnie". Nie można jednak sformułowania "prawnie", w odniesieniu do uzasadnienia interesu, utożsamiać z uprawnieniem do przetwarzania danych, które miałoby wynikać z jakiegoś szczególnego przepisu prawa. Prawnie uzasadniony interes trzeba rozumieć nie jako interes wynikający z przepisów prawa, lecz jako interes, który jest zgodny z prawem, przy czym może on obejmować interesy ekonomiczne, prawne i inne. Skarżący podkreślił, że nie wnioskował o udostępnienie danych osobowych J. L, bowiem z racji wykonywanej przez siebie funkcji i związanego z tym dostępu do akt sądowych, zna wszelkie dane osobowe wymienionego. Wskazał na bezzasadną odmowę udostępnienia dokumentacji przez ARiMR.
Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Skarżący w piśmie z dnia 8 września 2023 r. podtrzymał skargę i stanowisko w niej wyrażone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli
ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z [...] czerwca 2023 r., Prezes UODO prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, przyjmując, że nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej udostępnienia informacji i dokumentów żądanych przez skarżącego od ARiMR.
Zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie narusza prawa. Zarzuty skargi są niezasadne. Organ trafnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi skarżącego.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.
Prawidłowo organ przyjął, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie udostępnienia skarżącemu przez ARiMR dokumentacji w postaci kopii wniosków o dofinansowanie z funduszy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz dokumentacji zakupów środków trwałych składanych przez współwłaściciela gospodarstwa.
W dniu 25 maja 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ponadto, od dnia 25 maja 2018 r. bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym mają przepisy RODO. Stosownie bowiem do przepisu art. 99 ust. 1 RODO, wchodzi ono w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, która nastąpiła w dniu 4 maja 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1), natomiast zastosowanie w państwach członkowskich wspomniane rozporządzenie ma od dnia 25 maja 2018 r. (art. 99 ust. 2 RODO).
Zgodnie z art. 51 ust. 1 RODO, każde państwo członkowskie zapewnia, by za monitorowanie stosowania RODO odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny w celu ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem oraz ułatwiania swobodnego przepływu danych osobowych
w Unii. W związku z powyższym, na podstawie art. 34 ust. 1 u.o.d.o. z 2018 r. – organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest w Polsce obecnie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Zasadnie Prezes UODO wskazał, że w myśl art. 58 ust. 2 lit. c RODO Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Prawa te, określone w rozdziale III RODO, to prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu i prawo do niepodlegania decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu. Powyższe przepisy, jak podał organ, określają prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący. Zasadnie Prezes UODO wskazał, że nie zostało wśród nich przewidziane prawo do żądania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej.
RODO określa zadania organu nadzorczego (Prezesa UODO) w art. 57 RODO. Zgodnie z art. 57 ust. 1 lit.f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium, rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowanie w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Przepisy art. 57 i art. 58 RODO nie dają podstaw Prezesowi UODO do prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych przez administratora osobie trzeciej, a tym bardziej do wystosowania nakazu udostępnienia przez administratora tych danych. Przepisy te nie dają też podstaw do rozpatrywania przez Prezesa UODO sprawy żądania udostępnienia wnioskodawcy przez jakikolwiek podmiot określonych dokumentów, czego w istocie domagał się w tej sprawie skarżący od organu powołanego do spraw ochrony danych osobowych.
Zasadniczą rolą organu ochrony danych osobowych jakim jest Prezes UODO, jest egzekwowanie stosowania RODO. Oznacza to podejmowanie wszelkich działań określonych w RODO, które służyć mają zapewnieniu właściwego poziomu ochrony danych osobowych.
Z tego względu prowadzenie postępowania z wniosku skarżącego o nakazanie udostępnienia dokumentów przez ARiMR, naruszałoby w sposób rażący przepisy RODO, w tym art. 58 ust. 2 lit.d RODO. Przepis ten stanowi, że organowi nadzorczemu przysługuje uprawnienie nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu dostosowania operacji przetwarzania do przepisów niniejszego rozporządzenia, a w stosownych przypadkach wskazanie sposobu i terminu.
Wszystkie uprawnienia naprawcze, jakie zostały przewidziane dla organu nadzorczego w art. 58 ust. 2 RODO, jasno wskazują na potrzebę realizacji celu RODO, jakim jest zapewnienie właściwego poziomu ochrony danych osobowych. Ochrona praw i wolności osób, których dane dotyczą jest podstawowym zadaniem Prezesa UODO.
Ustawodawca unijny w motywie 129 RODO wskazał m.in., że aby zapewnić spójne monitorowanie i egzekwowanie niniejszego rozporządzenia w całej Unii, organy nadzorcze powinny mieć w każdym państwie członkowskim te same zadania i faktyczne uprawnienia, w tym uprawnienia do prowadzenia postępowań wyjaśniających, naprawcze, uprawnienia do nakładania kar oraz do udzielania zezwoleń i doradcze, w szczególności w przypadku skarg osób fizycznych, i - bez uszczerbku dla uprawnień organów prokuratorskich na mocy prawa państwa członkowskiego - uprawnienia do zgłaszania naruszeń niniejszego rozporządzenia organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Wśród tych uprawnień powinno być także uprawnienie do wprowadzania czasowego lub definitywnego ograniczenia przetwarzania, w tym zakazania przetwarzania. Państwa członkowskie mogą określić także inne zadania związane z ochroną danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia. Swoje uprawnienia organy nadzorcze powinny wykonywać zgodnie z odpowiednimi zabezpieczeniami proceduralnymi przewidzianymi w prawie Unii i prawie państwa członkowskiego, bezstronnie, sprawiedliwie i w rozsądnym terminie. W szczególności każdy środek powinien być odpowiedni, niezbędny i proporcjonalny, aby zapewnić przestrzeganie niniejszego rozporządzenia - z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, z poszanowaniem prawa do wysłuchania danej osoby przed zastosowaniem indywidualnego środka, który miałby niekorzystnie na nią wpłynąć, i bez nadmiernych kosztów i niedogodności dla danej osoby. (...).
W motywie tym wskazano m.in. na uprawnienie do wprowadzania czasowego lub definitywnego ograniczenia przetwarzania, w tym zakazania przetwarzania. Uprawnienie takie, jako służące ochronie praw i wolności osoby, której dane dotyczą, zostało ujęte jako jeden ze środków naprawczych (art. 58 ust. 2 lit.f RODO). Nie jest natomiast dopuszczalne prowadzenie przez Prezesa UODO postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych na żądanie podmiotu trzeciego, w tym także udostępnienia jakichkolwiek dokumentów. Powyższe wykracza poza kompetencje organu powołanego do spraw ochrony danych osobowych.
W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co zasadnie nastąpiło w tej sprawie. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do stosowania przepisów materialnoprawnych
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI