II SA/Wa 1589/24

II SA/Wa 1589/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi A.D. i M.R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
M. R. i A. D. (dalej, jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] (dalej, jako: organ lub Zarząd) z dnia [...] lipca 2024 r. o odmowie zakwalifikowania do udzielania pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano, że w dniu [...] kwietnia 2024 r. do Urzędu Dzielnicy [...] wpłynął wniosek skarżących (gospodarstwa 2-osobowego), zam. przy ul. [...] w [...] o udzielenie pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Dzielnicy [...], ze względu na trudną sytuację finansową, rosnące koszty wynajmu lokalu i brak własnego mieszkania.
Organ wskazał, że zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, dalej, jako: uchwała), wnioski osób występujących o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Na podstawie § 7 ust. 1 uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m 2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2 powiększone o dodatkowe 6 m 2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę.
Zarząd podał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący zamieszkują w wynajmowanym na rynku prywatnym lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W trakcie oceny faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzonych bezpośrednio w miejscu zamieszkania skarżących nie potwierdzono warunków mieszkaniowych rodziny uprawniających ich do ich poprawy zgodnie z uchwałą. Skarżący zajmują lokal składający się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki. Lokal jest pełnostandardowy. Powierzchnia mieszkalna zajmowanego lokalu wynosi 21,90 m2, natomiast powierzchnia użytkowa to 40,50 m2. Skarżący utrzymują się ze stałej pracy oraz pracy na umowę zlecenie jak również pracy dorywczej. Średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego z ostatnich 12 miesięcy wynosi 2417,93 zł. i spełniają kryterium dochodowe.
Skarżący wystąpili z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej ze względu na trudną sytuację finansową i brak własnego mieszkania. W ocenie organu, zostało przekroczone przez wnioskodawców kryterium powierzchniowe uprawniające do poprawy warunków mieszkaniowych o 7,90 m 2 powierzchni.
Nadto w dniu [...] lipca 2024 r. wniosek został przedstawiony Komisji Mieszkaniowej celem zaopiniowania, z uwagi na dobre warunki mieszkaniowe i przekroczone kryterium powierzchniowe uprawniające do udzielenia pomocy mieszkaniowej oraz możliwość z korzystania w pełni z zajmowanego lokalu Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodzili się i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegające na tym, że nie przesłuchano skarżących.
W uzasadnieniu skargi, skarżący powołali się na § 7 ust. 4 uchwały i wskazali, że organ nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżących tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszył prawa skarżących podejmując zaskarżoną uchwałę. Skarżący zwrócili uwagę na kryteria ustawowe przyznawania lokali socjalnych, które określa ustawa o ochronie praw lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r. W art. 23 ust. 2 ustalone są jedynie dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu i spełnianie kryterium dochodowego. Wprowadzanie przez Zarząd innych wymogów i kryteriów jest więc niezgodne z ww. zapisem ustawy. Nie ulega też wątpliwości, że skarżący mają pod swoją opieką małoletnie dzieci i konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji jej potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd uporczywie odmawia, nie uznając prawa skarżących do starania się o lokal z zasobu mieszkaniowego [...]. Prawo lokalne ustanowione ww. uchwałą musi pozostawać w zgodzie z Konstytucją RP i wywodzić się z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego. Nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych.
W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Odnosząc się do skargi, Zarząd podniósł, że warunkiem uzyskania kwalifikacji do pomocy mieszkaniowej jest złożenie przez wnioskodawcę kompletnego wniosku wraz z jego załącznikami, jak również spełnienie kryteriów określonych w § 5 oraz § 7 uchwały. Wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy.
W trakcie weryfikacji analizy kompletnego wniosku o pomoc mieszkaniową skarżących ustalono, że prowadzą oni 2-osobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie z załącznikiem nr 4 do złożonego wniosku wykazali, że zamieszkują w wynajmowanym, pełno standardowym 2-pokojowym lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zajmowany lokal ma powierzchnię mieszkalną 21,90 m2 i powierzchnię użytkową 40,65 m2, położony jest w budynku z windą, a umowa najmu lokalu jest aktywna - skarżący posiadają tytuł prawny do lokalu. Zostało przekroczone kryterium powierzchniowe uprawniające do poprawy warunków mieszkaniowych na podstawie obowiązującej uchwały. W rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały stanowi to postawę do odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Organ podniósł też, że w dniu [...] maja 2024 r. została przeprowadzony przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wywiad środowiskowy bezpośrednio w miejscu zamieszkania wnioskodawców. Wywiad środowiskowy został przeprowadzona przy obecności jedynie A. D.. Podczas wizji potwierdzono, że skarżący prowadzą 2 - osobowe gospodarstwo domowe - nie stwierdzono faktu przebywania innych osób, a tym bardziej nieletnich dzieci, co jest podnoszone w skardze. Z wywiadu sporządzono protokół, który został podpisany przez skarżącą.
Zgodnie z oświadczeniem złożonym w załączniku nr 9 do złożonego wniosku o pomoc mieszkaniową dwoje dzieci skarżącej – M. D. i A. W. są osobami dorosłymi, przebywającymi od 15 lat poza granicami Polski. Skarżąca oświadczyła, że nie ma z synami kontaktu. Zgodnie z oświadczeniem złożonym w załączniku nr 9 dzieci skarżącego – P. Z. i J. Z. również są osobami dorosłymi. M. R. oświadczył, że nie ma z córkami kontaktu.
Zdaniem organu, zgodnie ze złożonymi dokumentami i oświadczeniami skarżący nie znajdują się w trudnej sytuacji zdrowotnej w związku z warunkami mieszkaniowymi, nie udokumentowali złego stanu zdrowia czy też niepełnosprawności. Skarżący nie znajdują się w wyjątkowo złej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej czy też społecznej, związanej z warunkami mieszkaniowymi. Nie zachodzą zatem przesłanki do zastosowania § 7 ust. 4 ww. uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Oceniając dopuszczalność skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] dnia [...] lipca 2024 r. wskazać należy, że podstawę prawną jej wydania stanowiły m.in. przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., która - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Spełnienie przez osobę wnioskującą o pomoc mieszkaniową określonych w tej uchwale wymagań prowadzi do umieszczenia jej kandydatury na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie osoby ubiegającej się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Uchwała ta, nie będąca decyzją administracyjną, a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.) i kończy pierwszy etap postępowania, obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy), nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Uchwała taka rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym osoba wnioskująca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Ten etap, którego zakończeniem jest zawarcie umowy, ma już charakter cywilnoprawny.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała o odmowie zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu [...] rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia pomocy w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała ta podlega zatem kognicji sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu, wniosek skarżących został prawidłowo rozpatrzony w oparciu o przepisy ww. uchwały. Organ ustalił bowiem wszystkie okoliczności faktyczne kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego.
W świetle przepisów uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy pomoc mieszkaniowa jest kierowana do osób zamieszkujących na terenie [...], które spełniają zarówno kryterium powierzchniowe, jak i dochodowe, o ile nie zachodzą inne przesłanki wynikające z zapisów uchwały, mające wpływ na rozstrzygnięcie wniosku. O rodzaju udzielonej pomocy (najem socjalny, najem lokalu na czas nieoznaczony) decyduje osiągany dochód. Informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zgodnie z § 4 uchwały nr XXIII/669/2019, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.
Stosownie do § 7 ust. 1 uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania:
1) 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m²,
2) 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m², powiększone o dodatkowe 6 m² na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu.
Z kolei § 7 ust. 4 uchwały, na który powołują się skarżący, stanowi, że jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3.
Wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej kryteria wskazane w § 32 ust. 1 uchwały. Natomiast w myśl § 32 ust. 8 ww. uchwały niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżący zamieszkują w wynajmowanym na rynku prywatnym lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżący posiadają aktualny tytuł prawny do lokalu. Zajmowany lokal ma powierzchnię mieszkalną 21,90 m2 i powierzchnię użytkową 40,65 m2, położony jest w budynku z windą. Skarżący zajmują lokal składający się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki. Lokal jest pełnostandardowy.
Podczas wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżących potwierdzono, że prowadzą oni 2 - osobowe gospodarstwo domowe. Jednocześnie nie stwierdzono faktu przebywania innych osób, a także nieletnich dzieci. Twierdzenia skarżących przedstawione w skardze dotyczące obowiązku sprawowania opieki nad małoletnimi dzieci pozostaje w sprzeczności z ustaleniami organu oraz oświadczeniami samych skarżących składanych w toku postępowania przed organem. Z akt sprawy bezspornie wynika, że dwoje dzieci skarżącej – M. D. i A. W. są osobami dorosłymi, przebywającymi od 15 lat poza granicami Polski. Również dzieci skarżącego – P. Z. i J. Z. są osobami dorosłymi. Oboje skarżący oświadczyli, że nie mają kontaktu ze swoimi dziećmi.
W sprawie ustalono też, że skarżący utrzymują się ze stałej pracy oraz pracy na umowę zlecenie jak również pracy dorywczej. Średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego z ostatnich 12 miesięcy wynosi 2417,93 zł.
Organ prawidłowo zatem ustalił, że skarżący spełniają kryterium dochodowe, natomiast zostało przekroczone przez skarżących kryterium powierzchniowe uprawniające do poprawy warunków mieszkaniowych o 7,90 m 2 powierzchni. Mając na względzie § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały stanowi to postawę do odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zdaniem Sądu, organ dokonał właściwej oceny okoliczności sprawy i w sposób właściwy uzasadnił dlaczego nie znalazł podstaw do zwolnienia skarżących z kryterium metrażowego na podstawie § 7 ust. 4 uchwały. Zarząd wyjaśnił, że skarżący nie znajdują się w trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej czy też społecznej w związku z warunkami mieszkaniowymi, nie udokumentowali złego stanu zdrowia czy też niepełnosprawności.
Podkreślenia wymaga, że choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy K.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ obowiązek ten należycie wypełnił. Dokonał pełnych ustaleń stanu faktycznego i wszechstronnie rozważył cały materiał dowodowy, niezbędny do podjęcia uchwały w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organowi nie można w tej sprawie zarzucić naruszenia prawa procesowego, nie naruszono również przepisów prawa materialnego.
Dodać trzeba, że sprawa niniejsza nie dotyczyła też przyznania lokalu socjalnego, stąd też podniesione w skardze kwestie odnoszące się do warunków przyznawania lokali socjalnych, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu działanie organu w niniejszej sprawie pozostawało w zgodzie z prawem.
Reasumując stwierdzić należy, że uchwała o odmowie zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest prawidłowa w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.