II SA/WA 1583/19

II SA/Wa 1583/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Janusz Walawski
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Sygn. powiązane
III OSK 2533/21 - Wyrok NSA z 2023-09-20
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , specjalista Monika Gieroń, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz K. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
K.B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) którą organ, działając na podstawie art. 199c ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183) w związku z art. 284 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669) i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2018 r. (nr [...]) o odmowie przyznania skarżącemu - doktorantowi IV roku studiów doktoranckich w dziedzinie nauk ekonomicznych w Szkole Głównej [...] w [...], stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019.
Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Rektor Szkoły Głównej [...] w [...] zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o przyznanie K.B. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2018/2019. W wykazie wybitnych osiągnięć doktoranta (część B wniosku) wymienił pięć publikacji naukowych (monografii naukowych), których autorem lub współautorem jest skarżący i stwierdził, że są to osiągniecia wybitne w rozumieniu § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągniecia przyznawanych doktorantom (Dz.U. z 2015 r. poz. 1051).
Wnioski o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia podlegały ocenie 24 - osobowego Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, powołanego zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, (Dz. Urz. MNiSW z 2016 r., poz. 69). Zespół ocenił wnioski w oparciu o wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków, zawarte w załączniku nr 2 do uchwały Zespołu z 7 listopada 2018 r. (nr 16).
Ekspert Zespołu oceniający wniosek K. B. nie uwzględnił żadnej z przedstawionych we wniosku publikacji, ponieważ uznał, że zostały one wydane przez wydawnictwa niskiej rangi. Wniosek skarżącego o przyznanie stypendium uzyskał zero punktów i został sklasyfikowany na poz. [...] listy rankingowej. Lista rankingowa została zatwierdzona przez Zespół na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2018 r.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z [...] grudnia 2018 r. wydaną na podstawie art. 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 284 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 104 § 1 k.p.a., odmówił przyznania skarżącemu stypendium za wybitne osiągnięcia.
Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że z przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom, mającego zastosowanie w tej sprawie na podstawie art. 284 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wynika, że stypendium na dany rok akademicki może być przyznane m. in. doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów oraz uzyskał w okresie studiów doktoranckich wybitne osiągnięcia naukowe związane z dziedziną nauki i dyscypliną naukową, w których zostały utworzone odbywane przez niego studia doktoranckie. Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, za wybitne osiągniecia naukowe uważa się m. in. autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w czasopismach naukowych ujętych w części A lub C wykazu ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw nauki zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1620 oraz z 2015 r. poz. 249) o zasięgu międzynarodowym lub w formie książki o zasięgu co najmniej krajowym, z wyłączeniem publikacji pokonferencyjnych (pkt 1), o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.
Minister wyjaśnił, że przy ocenie publikacji naukowych stosowano takie kryteria jak: status i ranga wydawcy, procentowy wkład autorski, innowacyjność tematyki, język publikacji, zasięg związany z dystrybucją oraz obecnością w elektronicznych bazach publikacji naukowych, nakład, rodzaj publikacji. Maksymalna punktacja mogła być przyznana za publikacje w wydawnictwach o wysokiej randze, o zasięgu nie mniejszym niż krajowy oraz za wysoki wkład autorski w publikacje.
Minister dodał, że członkowie Zespołu oceniali wnioski (metodą punktową) na tle wniosków innych doktorantów w ramach danego obszaru wiedzy (metoda porównawcza). Zespół oceniając dane osiągnięcie doktoranta kierował się jego wybitnymi cechami, wykorzystując przy tym swoją ekspercką wiedzę oraz mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. Punkty przyznawane były wyłącznie za osiągnięcia naukowe o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności. Liczba punktów za dane osiągnięcie naukowe zależała od typu osiągnięcia, jego rangi, wartości naukowej, poziomu innowacyjności.
Organ podał, że z uwagi na to, że publikacje wymienione przez skarżącego we wniosku o przyznanie stypendium zostały opublikowane w wydawnictwach o niskiej randze, nie uznał ich za osiągniecia wybitne w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z tego powodu wniosek o przyznanie stypendium nie mógł zostać uwzględniony.
W piśmie z dnia 28 stycznia 2019 r. skarżący zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. K.B. zarzucił organowi niekonsekwencję. Skarżący wyjaśnił, że Minister w decyzji z [...] grudnia 2016 r. o odmowie przyznania stypendium za wybitne osiągniecia na rok akademicki 2016/2017, przyznał jednej z jego publikacji maksymalną liczbę punktów. Ta sama publikacja została zgłoszona w "bieżącej edycji" i nie została uwzględniona (uzyskała 0 punktów). Przyznanie punktów w ubiegłej edycji "rodziło daleko idące zaufanie", że publikacje wydawane w tym samym wydawnictwie będą podlegały ocenie w kolejnej edycji.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2018 r. Organ podał, że Zespół ponownie, w oparciu o te same wytyczne, przeanalizował każde z przedstawionych przez doktoranta osiągnieć (publikacji), biorąc pod uwagę dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty nadesłane w toku postępowania odwoławczego i nie znalazł podstaw do zmiany liczby punktów przyznanych doktorantowi w postępowaniu przed organem I instancji. Z protokołu ponownej oceny wniosku skarżącego o stypendium ministra za wybitne osiągniecia wynika, że wszystkie zgłoszone publikacje zostały wydane w wydawnictwach komercyjnych, o nienaukowym charakterze (Wydawnictwo [...] oraz Wydawnictwo [...]), zajmujących się budowaniem dorobku naukowego, kojarzące współautorów monografii, ogłaszające systematycznie nabór tekstów do monografii wieloautorskich, przyjmujące teksty za opłatą, posiadające niską renomę w środowisku naukowym. Organ wyjaśnił, że monografia (książka) stanowi wybitne osiągnięcie doktoranta wówczas, gdy została wydana przez renomowane wydawnictwo naukowe o zasięgu co najmniej ogólnopolskim (np. wydawnictwa uniwersyteckie, PWN, Difin, C.H.Beck, Wolters Kluwer, Springer), charakteryzujące się odpowiednim poziomem innowacyjności tematyki oraz, w przypadku książek (monografii) wieloautorskich, składem autorskim z dominującym udziałem pracowników naukowych.
Minister stwierdził, że zgadza się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie K.B. stypendium. Odnosząc się do odwołania wyjaśnił, że Zespół ocenia wnioski metodą porównawczą, a więc na tle osiągnięć innych doktorantów ubiegających się o stypendium. W związku z tym osiągnięcia, które w poprzednich latach zostały uznane za wybitne, nie muszą być takimi w bieżącym roku akademickim. Istotne jest bowiem to, aby kryteria oceny wniosków były jednakowe dla wszystkich ubiegających się o stypendium (NSA w wyroku z 10 lipca 2015 r. I OSK 856/15).
K.B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę ostateczną decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, polegające na uznaniu publikacji książkowych (monograficznych) za publikacje o niskiej wartości naukowej oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez "powtórzenie (w zaskarżonej decyzji) argumentów wynikających z decyzji pierwszoinstancyjnej".
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przepisy prawa nie definiują pojęcia "wydawnictwo niskiej rangi", którym posługuje się Zespół oceniający wnioski o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, nie wyjaśniają również tego pojęcia, nie będące źródłem prawa, wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla doktorantów, zawarte w załączniku nr 2 do uchwały Zespołu z [...] listopada 2018 r.
Zdaniem skarżącego Minister wziął pod uwagę "formalne miejsce publikacji", nie poddał natomiast merytorycznej ocenie "jakości" przedstawionych publikacji, a w konsekwencji nie ocenił należycie, czy jego osiągnięcia spełniają kryterium "wybitnych". Organ nie wziął pod uwagę, że jedna z monografii została napisana przy współautorstwie pracownika naukowego Uniwersytetu [...], ponadto monografie uzyskały nagrody Rektora SG[...] w [...].
Skarżący dodał, że wydawnictwa, które organ uznał za renomowane, są także wydawnictwami komercyjnymi. a on nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów publikacji (czterokrotnie wyższych niż w przypadku porównywanej oferty innego wydawnictwa).
Skarżący zawarł w skardze wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] grudnia 2016 r. (nr [...]) na okoliczność "potwierdzenia dotychczasowej praktyki organu dotyczącej oceny monografii".
Z tych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł m. in., że przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom, który definiuje wybitne osiągniecia naukowe odwołując się do wysokiej rangi lub wysokiego poziomu innowacyjności osiągniecia, nie zawiera kryteriów oceny rangi i wysokiego poziomu innowacyjności osiągnięcia. Te kryteria zostały określone przez 24 ekspertów - członków Zespołu, powołanych przez Ministra na podstawie § 7 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.
Ocena rangi wydawnictwa była "bardzo złożona" i w największym stopniu zależała od wydawcy publikacji (jego renomy w środowisku naukowym, rozpoznawalności, zasięgiem dystrybucji, rozpoznawalnością, procedurą wydawniczą, obecnością w bazach publikacji naukowych i w bibliotekach jednostek naukowych). Na rangę publikacji miała także wpływ liczba doktorantów wśród współautorów danej publikacji (monografii), liczba i pozycja recenzentów, treść i forma publikacji (podejmowana tematyka, jej innowacyjność). Przy ocenie rangi publikacji Zespół korzystał przede wszystkim ze swojej eksperckiej wiedzy, a także dostępnych źródeł zewnętrznych (np. Polska Bibliografia Naukowa, Biblioteka Narodowa). Minister stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że wydawnictwo, w którym ukazuje się dana publikacja jest świadectwem jego wartości. Oczywistym jest, że o wiele większe wymagania w stosunku do tekstów publikacji są w prestiżowych wydawnictwach, mających długoletnią tradycję i renomę (np. Springer, C.H.Beck, PWN, uniwersyteckie wydawnictwa naukowe), niż w komercyjnych wydawnictwach o niewielkiej tradycji, ogłaszających nabory do publikacji, posiadających wewnętrznych recenzentów, umożliwiających publikacje dowolnych tekstów za opłatą. Wydawnictwa takie wydają często publikacje o "wątpliwej" wartości naukowej lub teksty o charakterze popularno-naukowym.
Zdaniem organu stwierdzenie skarżącego, że wysokie ceny publikacji w prestiżowych wydawnictwach zadecydowały o publikacji książek skarżącego w wydawnictwach [...] i [...], nie jest przekonujące. Renomowane wydawnictwa publikują też bezpłatnie, a nawet wypłacają honorarium autorom publikacji, które cechują się wysoką rangą i innowacyjnością, a do tego mają pionierski charakter. Z tego powodu "uprawnionym będzie domniemanie", że pięć monografii przedstawionych we wniosku doktoranta nie zostało wydanych przez renomowane wydawnictwa naukowe ze względu na ich wątpliwą wartość naukową, a nie ze względu na brak środków finansowych. Fakt, że współautorem jednej z publikacji jest osoba posiadająca stopień naukowy dr hab. inż., nie jest i nie może być argumentem potwierdzającym wysoką rangę monografii, jeżeli wydawnictwo działa na zasadzie wyszukiwania i kojarzenia współautorów monografii (książek), ogłasza systematycznie nabór tekstów do monografii nielokatorskich i drukuje je za stosunkową niewielką odpłatnością. Miarodajnym wyznacznikiem wysokiego poziomu innowacyjności publikacja naukowej doktoranta byłyby liczba cytowań według Indeksu Hirscha bądź bazy Web of Science, nie zaś według Google Scholar.
Organ podkreślił, że Zespół nie ocenia merytorycznie samego tekstu publikacji i dlatego nie jest uzasadniony zarzut skargi co do nieprawidłowej oceny przez Zespół wartości naukowych publikacji ("publikacje o niskiej wartości naukowej"). Jako powód odmowy przyznania punktów wskazano "niską rangę wydawnictwa", mając na uwadze, że w celu określenia, czy dana publikacja zasługuje na miano wybitnego osiągniecia, oceniane są określone kryteria i parametry publikacji, a w szczególności renoma wydawcy publikacji.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodał, że w 2019 r. wydawnictwa krajowe i zagraniczne zostały poddane niezależnej ocenie eksperckiej w trakcie tworzenia "Wykazu wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe", stanowiącym załącznik do Komunikatu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 stycznia 2019 r., który został ogłoszony na podstawie art. 267 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zarówno Wydawnictwo [...] jak i Wydawnictwo [...] zostały ocenione negatywnie i nie zostały ujęte w tym wykazie jako wydawnictwa niskiej rangi. Wykaz ten prezentuje bowiem wydawnictwa, które są uznawane przy dokonywaniu ewaluacji jakości działalności naukowej. Zatem ranga wydawnictw i tym samym ranga osiągnięć doktoranta przedstawionych we wniosku o przyznanie stypendium została prawidłowo oceniona i jest spójna z innymi działaniami Ministra.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonej do Sądu decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił K.B. przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, ponieważ uznał, kierując się oceną wniosku skarżącego, dokonaną przez Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra, że osiągnięcia (monografie) wskazane w tym wniosku nie są wybitne (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Tego braku "wybitności" dowodzi, zdaniem organu, fakt, że książki te zostały wydane przez wydawnictwa o niskiej randze.
W skardze do Sądu skarżący podniósł natomiast, że organ w tej sprawie był zobowiązany do merytorycznej oceny jego monografii naukowych i w sposób niedopuszczalny ocenił je jedynie przez pryzmat wydawnictwa, które je wydało.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko skarżącego.
Przepis art. 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że stypendia ministra za wybitne osiągnięcia są przyznawane doktorantom przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Przepis ust. 3 tego artykułu, upoważnia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, do określenia w drodze rozporządzenia m. in. szczególnych warunków i trybu wypłacania tych stypendiów.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznanych doktorantom, stypendium za dany rok akademicki może być przyznane doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich oraz uzyskał w okresie studiów doktoranckich wybitne osiągnięcia (np. naukowe) związane z dziedziną studiów doktoranckich.
Według § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, za wybitne osiągniecia naukowe uważa się m. in. autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w formie książki o zasięgu co najmniej krajowym - o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.
Zdaniem Sądu, to kryterium wybitnego osiągnięcia naukowego opiera się na dwóch przesłankach: formalnej - książki o zasięgu co najmniej krajowym i materialnej - publikacji o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.
Trzeba przede wszystkim zauważyć, że zarówno ustawa, jak i akt wykonawczy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie przewiduje posiłkowania się przez Ministra innym podmiotem w zakresie oceny publikacji aplikujących o stypendium, ani ustalania przez ten podmiot kryteriów takiej oceny, w szczególności odbiegających od kryteriów określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Takiego upoważnienia dla Zespołu nie zawiera również zarządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. na podstawie którego Zespół został powołany. Dlatego też opinia sformułowana przez Zespół nie może być rozstrzygająca ani wiążąca. Jest co najwyżej dowodem w sprawie, który powinien być oceniony przez organ w świetle całokształtu materiału dowodowego, w ramach wykonania przez organ obowiązków procesowych, określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Należy dodać, że zarówno ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym jak i rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznanych doktorantom, nie określają żadnych szczegółowych kryteriów czy wskazówek służących ocenie charakteru (wybitnego) osiągnięć naukowych doktoranta.
Odnosząc te ogólne rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że negatywna ocena wniosku skarżącego zawarta w zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania mu stypendium, została dokonana na podstawie opinii Zespołu do spraw oceny wniosków, powołanego zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, wydanym na podstawie art. 7 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2012 r. poz. 392 oraz z 2015 r. poz. 1064), który stanowi, że członek Rady Ministrów, po zawiadomieniu Prezesa Rady Ministrów powołuje rady i zespoły, jako organy pomocnicze w sprawach należących do zakresu jego działania. Powołany Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia, ocenił dorobek naukowy skarżącego (pięć monografii) według szczegółowych wytycznych przyjętych przez siebie w uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. (załącznik do uchwały). Wytyczne stanowią, że wnioski oceniane są metodą punktową. Przy ocenie osiągnięć Zespół kieruje się rangą danego osiągniecia i jego wybitnymi cechami, mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. W przypadku osiągnięć naukowych oceniane są wyłącznie osiągniecia o wysokiej randze, wysokim poziomie innowacyjności lub szczególnym nowatorstwie.
W treści protokołu oceny osiągnięć doktoranta, sporządzonego na podstawie tych wytycznych, zostały przytoczone przesłanki, które mogą stanowić podstawę odmowy przyznania stypendium: m. in. niska ranga wydawnictwa, niska innowacyjność tematyki publikacji, niski zasięg publikacji, niski wkład autorski (poniżej 11 procent), brak naukowego charakteru publikacji.
Sąd zauważa, że negatywna ocena osiągnięć doktoranta, zawarta w protokołach z posiedzenia Zespołu, odwołuje się jedynie do jednej z wyżej wymienionych, negatywnych przesłanek oceny - niskiej rangi wydawnictwa, co oznacza, że tylko z tego powodu dorobek skarżącego został oceniony negatywnie. Z protokołu wynika zatem, że Zespół nie zastosował wszystkich kryteriów przewidzianych w wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosków i tych, przytoczonych w protokole oceny dorobku skarżącego. Przede wszystkim Zespół nie ocenił monografii skarżącego pod względem merytorycznym. Ta okoliczność nie jest sporna, ponieważ organ sam stwierdził, że Zespół nie ocenia merytorycznie samego tekstu publikacji. Stwierdzenie to pozostaje w rozbieżności z przytoczonym wyżej protokołem oceny. Skoro bowiem przytacza on kilka kryteriów decydujących o ujemnej ocenie publikacji, to zdaniem Sądu, ogólna ujemna ocena publikacji nie może być wystawiona wyłącznie na podstawie zastosowania jednego z nich.
Trzeba ponadto dodać, że wspomniane wytyczne przewidują w stosunku do publikacji książkowych (monografii) jedynie ich ocenę punktową (maksymalnie 10 pkt), niepowiązaną z miejscem publikacji (wydawnictwem). Miejsce publikacji (wydawnictwo) ma natomiast znaczenie przy ocenie prac publikowanych w czasopismach, a więc innych niż książkowe. W Wytycznych nie ma też mowy o wydawnictwach o wysokiej lub niskiej randze albo o wydawnictwach renomowanych.
Określenie stypendium jako gratyfikacji za wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne jednoznacznie wskazuje, zdaniem Sądu, że przedmiotem oceny podmiotu decydującego o przyznaniu stypendium mają być osiągniecia, nie zaś wyłącznie okoliczności dotyczące ich zaprezentowania (publikacji). Inaczej mówiąc ocena publikacji naukowej wymaga oparcia w przesłankach merytorycznych, nie zaś wyłącznie formalnych. Kryteria formalne (takie jak miejsce publikacji, wydawnictwo) mogą być stosowane jedynie posiłkowo. Oczywiście zwykle zachodzi pewien związek pomiędzy "jakością" publikacji i miejscem jej wydania. Nie jest to jednakże zależność bezwzględna i potwierdzająca się bez wyjątku, w każdym przypadku.
Przepis art. 199c ust. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym zawierał upoważnienie dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, liczbę stypendiów i maksymalną wysokość stypendium oraz wzoru wniosku o przyznanie stypendium ministra, uwzględniając rodzaje osiągnięć naukowych oraz innych osiągnięć doktoranta poświadczających ich wybitny poziom oraz sposób udokumentowania tych osiągnięć.
Jak już powiedziano, z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych doktorantom wynika, że za wybitne osiągnięcia naukowe uważa się, w przypadku książek, książki o zasięgu co najmniej krajowym - o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności (§ 3 ust. 1). Niewątpliwie to kryterium ma charakter merytoryczny. Rangę czy poziom innowacyjności publikacji nadaje bowiem przede wszystkim wybór i znaczenie wybranej tematyki i sposób jej przedstawienia (opisania).
Rozporządzenie określa również sposoby dokumentowania przez doktoranta wybitnych osiągnięć naukowych: za pomocą kopii stron czasopisma lub książki zawierających nazwisko autora lub autorów, publikacji, nazwy wydawnictwa, miejsca wydania, miesiąca i roku wydania, nakładu ISBN lub numeru ISSN, jeżeli został nadany, albo zaświadczenia wystawionego przez wydawcę (§ 4 ust. 3 pkt 1). Takie dane jak wydawnictwo i miejsce wydania służą jedynie identyfikacji publikacji. Nie są natomiast wystarczające dla oceny jej wartości merytorycznej, a ta, jak wynika to z § 3 ust. 1 rozporządzenia jest podstawą przypisania jej wybitnego charakteru.
W zakresie oceny dorobku naukowego doktoranta ubiegającego się o stypendium za wybitne osiągnięcia należy również uwzględnić przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dotyczące ewaluacji jakości działalności naukowej. Z art. 267 ust. 1 ustawy wynika, że podstawowym kryterium ewaluacji jest poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności. Przepis art. 269 ust. 9 pkt 1 ustawy wskazuje zaś, że miarę osiągnięcia naukowego może stanowić w szczególności monografia naukowa wydana przez wydawnictwo publikujące recenzowane monografie naukowe.
Zdaniem Sądu w świetle tych dwóch przepisów, publikacja monografii w wydawnictwie, o którym mowa w art. 267 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy stanowi jedno, a nie jedyne kryterium oceny poziomu naukowego publikacji. Użycie określenia "w szczególności" wskazuje, że miarą osiągnięć naukowych aplikującego o stypendium mogą być inne jeszcze okoliczności. Jednakże podstawowym i zarazem decydującym powinno być kryterium rzeczywistego poziomu naukowego monografii, wymagające zastosowania przez organ rozstrzygający w sprawie o przyznanie stypendium.
Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przesłanek faktycznych i prawnych, które nie znajdują dostatecznego oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Te przepisy nie usprawiedliwiają bowiem odmowy przyznania stypendium wyłącznie ze względu na niską rangę wydawnictw, w których monografie objęte wnioskiem o stypendium zostały opublikowane, bez merytorycznego odniesienia się do wartości naukowej tych monografii.
Minister w zaskarżonej decyzji (o charakterze uznaniowym) nie wyjaśnił zatem dostatecznie wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji dopuści się również naruszenia prawa materialnego (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MNiSW z 17 lipca 2015 r.).
Na zakończenie należy zauważyć, że według § 4 zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, Zespół podejmuje rozstrzygnięcia w drodze uzgodnienia stanowisk albo w drodze głosowania zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy składu Zespołu (ust. 1). Zespół może również podejmować rozstrzygnięcia w trybie korespondencyjnego uzgodnienia stanowisk (ust. 2).
Akta sprawy nie zawierają list obecności osób biorących udział w plenarnym posiedzeniu Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra w dniu [...] grudnia 2018 r., zakończonym podjęciem uchwały - listy rankingowej wniosków o przyznanie stypendium, pozwalających na potwierdzenie zawartej w protokole z tego posiedzenia informacji o licznie obecnych i wyników głosowania. W oparciu o przedłożone Sądowi akta sprawy nie jest również możliwe ustalenie, czy uchwała Zespołu z dnia [...] kwietnia 2019 r. zawierająca ponowną ocenę wniosków o przyznanie stypendium (w ramach procedury odwoławczej), została podjęta wymaganą większością głosów.
Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] grudnia 2018 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Z tego powodu Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uchylił te decyzje. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.