II SA/Wa 1578/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza PSP na decyzję MSWiA odmawiającą uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby, uznając, że tryb z art. 155 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych.
Skarżący, były funkcjonariusz PSP zwolniony ze służby na własne żądanie w 2003 r., wnioskował o uchylenie tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., powołując się na swój słuszny interes i potrzebę powrotu do służby. Organy administracji, a następnie WSA, uznały, że decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP ma charakter związany, a nie uznaniowy. W związku z tym, tryb z art. 155 k.p.a., który wymaga uznaniowości decyzji i istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, nie mógł zostać zastosowany. Sąd podkreślił, że uchylenie takiej decyzji nie jest możliwe, a ponowne podjęcie służby wymaga przejścia procedury naboru.
Skarżący, M. A., były oficer Państwowej Straży Pożarnej (PSP) zwolniony ze służby w 2003 r. na własne żądanie, złożył wniosek o uchylenie tej decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Argumentował, że posiada wykształcenie oficerskie, doświadczenie i chęć powrotu do służby, co leży w jego słusznym interesie, a także może służyć interesowi społecznemu w obliczu braków kadrowych w PSP. Komendant Główny PSP odmówił uchylenia decyzji, wskazując, że art. 155 k.p.a. dotyczy decyzji uznaniowych, a decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP ma charakter związany. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając obligatoryjny charakter zwolnienia na żądanie strażaka i brak możliwości zastosowania art. 155 k.p.a. do decyzji związanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że zasada trwałości decyzji administracyjnych jest ograniczona nadzwyczajnymi trybami, jednak art. 155 k.p.a. ma zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, gdzie organ nie ma swobody decyzyjnej. Decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP jest decyzją związaną, gdyż organ ma obowiązek zwolnić strażaka w określonym terminie. Ponadto, uchylenie takiej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. wywoływałoby skutek na przyszłość (ex nunc) i nie mogłoby dotyczyć ponownego nawiązania stosunku służbowego, które wymaga przejścia procedury naboru. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a argumenty skargi niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP ma charakter związany, a nie uznaniowy, dlatego tryb z art. 155 k.p.a. nie ma do niej zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 155 k.p.a. dotyczy decyzji uznaniowych, gdzie organ ma swobodę decyzyjną. Decyzja o zwolnieniu ze służby na żądanie strażaka jest decyzją związaną, gdyż organ ma obowiązek ją wydać w określonym terminie. Ponadto, uchylenie takiej decyzji nie może prowadzić do obejścia przepisów o nawiązaniu stosunku służbowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o PSP art. 43 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
Przepis ten stanowi podstawę obligatoryjnego zwolnienia strażaka ze służby na jego pisemne żądanie w terminie do 3 miesięcy. Jest to decyzja związana.
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb z art. 155 k.p.a. ma zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych. Uchylenie decyzji w tym trybie nie może prowadzić do skutku sprzecznego z prawem ani obejścia przepisów o nawiązaniu stosunku służbowego.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o PSP art. 28
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP ma charakter związany, a nie uznaniowy, co wyklucza zastosowanie art. 155 k.p.a. Uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do obejścia przepisów o nawiązaniu stosunku służbowego. Ponowne podjęcie służby w PSP wymaga przejścia procedury naboru na zasadach ogólnych.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadał słuszny interes w powrocie do służby, a jego wniosek o uchylenie decyzji o zwolnieniu leży w interesie społecznym. Brak możliwości ponownego ubiegania się o służbę w PSP z powodu limitu wieku (poniżej 26 lat).
Godne uwagi sformułowania
decyzja o zwolnieniu ze służby w PSP na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, niewątpliwie jest decyzją, na podstawie której strażak nabył prawo. Decyzja wydawana na podstawie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową. Wymienione przesłanki [zgoda strony, interes społeczny/słuszny interes strony, brak przepisu szczególnego sprzeciwiającego się uchyleniu/zmianie] muszą zostać spełnione kumulatywnie. Zastosowanie trybu określonego w art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne, a contrario jego zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Uchylenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. wywołuje skutek na przyszłość (ex nunc). Nie usuwa zatem skutku wywołanego ostateczną decyzją o zwolnieniu ze służby w PSP, dokonanym na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP. Skutek ten polega na zakończeniu stosunku służbowego.
Skład orzekający
Arkadiusz Koziarski
sprawozdawca
Danuta Kania
przewodniczący
Joanna Kruszewska-Grońska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście decyzji związanych, w szczególności decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia ze służby na własne żądanie na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP. Interpretacja art. 155 k.p.a. jako niedopuszczalnego dla decyzji związanych jest utrwalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy możliwości powrotu do służby w PSP po latach, co może być interesujące dla funkcjonariuszy. Kluczowe jest wyjaśnienie ograniczeń art. 155 k.p.a. w kontekście decyzji związanych.
“Czy można wrócić do służby w PSP po 20 latach? Sąd wyjaśnia ograniczenia art. 155 k.p.a.”
Sektor
służby mundurowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1578/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/ Danuta Kania /przewodniczący/ Joanna Kruszewska-Grońska Symbol z opisem 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art.151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej "MSWiA") decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej (dalej KGPSP) z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji KGPSP z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia M. A. (dalej "skarżący") ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych: Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] KGPSP zwolnił skarżącego z dniem [...] lipca 2003 r. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu KGPSP wskazał, że zwolnienie ze służby następuje w związku z pisemnym żądaniem skarżącego, z zachowaniem terminu określonego w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230, z późn. zm.), dalej "ustawa o PSP". Wnioskiem z dnia [...] lutego 2024 r. skarżący zwrócił się do KGPSP o uchylenie na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej "k.p.a."), powyższej decyzji KGPSP z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wyjaśnił, że jest absolwentem Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w [...], którą ukończył w 1999 r. Wskazał, że posiada stopień oficerski [...] i chce ponownie wrócić do służby jako oficer PSP. Podał również, że w PSP przepracował zawodowo 10 lat, a jego wiedza, umiejętności i doświadczenie mogłyby nadal służyć społeczeństwu w celu ochrony życia, zdrowia i mienia przed nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska, które ostatnio występują coraz częściej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., KGPSP odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu KGPSP wyjaśnił, że zgodnie z zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, co może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewiduje art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ wyjaśnił, że decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że do organu rozstrzygającego należy ocena w konkretnej sprawie, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań. Dalej organ podał, że decyzja KGPSP z dnia [...] lipca 2003 r. dotycząca zwolnienia ze służby w PSP na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, niewątpliwie jest decyzją, na podstawie której strażak nabył prawo. Organ podkreślił, że nabycie prawa nie jest związane z rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym dla strony, ale z faktem, że decyzja swoim rozstrzygnięciem kształtuje sytuację prawną strony przez danie uprawnienia lub nałożenie obowiązku. Sprawa zwolnienia ze służby dotyczy zaś całkowitej zmiany dotychczasowego statusu prawnego strażaka - jako obywatela, pozbawiając go przynależności do określonej grupy zawodowej, zwalniając z określonych obowiązków i pozbawiając określonych uprawnień. KGPSP podkreślił również, że postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz do zbadania, czy zachodzą przesłanki przemawiające za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Przy czym postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest samodzielnym postępowaniem o zmianę lub uchylenie decyzji. Jest także postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania zwykłego i stanowi odstępstwo od powyżej wskazanej zasady trwałości decyzji ostatecznych uregulowanej wart. 16 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, określonych w art. 155 k.p.a., którymi są: - wyraźna zgoda strony; - istnienie słusznego interesu strony lub (i) interesu społecznego; - brak przepisu szczególnego sprzeciwiającego się uchyleniu lub zmianie decyzji. Wymienione przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie, co oznacza że brak którejkolwiek z nich czyni zastosowanie trybu art. 155 k.p.a. bezwzględnie niedopuszczalnym. Organ zwrócił uwagę na lakoniczne uzasadnienie wniosku skarżącego o uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby w PSP. Zdaniem KGPSP skarżący nie odniósł się przekonywująco do żądań zawartych we wniosku, zaś swój wniosek umotywował jedynie tym, że kontynuowanie służby w PSP pozostaje w jego słusznym interesie, który - w jego ocenie - nie koliduje z interesem społecznym. Organ podniósł, że występując z wnioskiem o uchylenie decyzji ostatecznej strona powinna dowieść, że zaszły racjonalne przesłanki przemawiające za powrotem strażaka do służby w PSP. Dokonując oceny żądania przez stronę uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której nabyła prawo, należy mieć na uwadze, że ciężar przedstawienia i udowodnienia okoliczności wskazujących na istnienie interesu społecznego leży po stronie wnioskodawcy. W ocenie KGPSP nie występują przesłanki uzasadniające celowość uchylenia decyzji ostatecznej wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. pozwalającej na ponowne podjęcie służby przez skarżącego. Istotnym warunkiem skorzystania z nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji jest zaistnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Oznacza to, że organ uprawniony przez przepisy prawa do rozstrzygnięcia sprawy powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony jeżeli nie stoi on w kolizji z interesem społecznym. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie interes strony wyrażający się chęcią powrotu do służby nie pokrywa się z interesem społecznym, utożsamianym z interesem służby. W ocenie organu w powyższej sprawie nie zachodzi przesłanka interesu społecznego, który wskazywałby celowość przywrócenia do czynnej służby skarżącego. Pomimo posiadania stopnia oficerskiego, skarżący od 20 lat nie jest związany z Państwową Strażą Pożarną, co budzi wątpliwości czy do służby powróciłby strażak spełniający najwyższe standardy zawodowe. W ocenie KGPSP tak długa przerwa w wykonywaniu zawodu strażaka, brak systematycznego udziału w różnych formach doskonalenia zawodowego organizowanych przez jednostki PSP, zmieniające się przepisy oraz procedury, wzrost zadań nałożonych na Państwową Straż Pożarną sprawiają, że wiedza oraz umiejętności zdobyte w latach 1999-2003 dziś nie są aktualne. Końcowo KGPSP wskazał, że skarżący opiera żądanie na własnym (strony) interesie. Natomiast z perspektywy interesu społecznego wyrażającego się w interesie Państwowej Straży Pożarnej, a w tym jej bieżących potrzeb, możliwości budżetowych i potrzeb kadrowych poszczególnych jednostek (także dotychczasowej jednostki PSP, w której ww. pełnił służbę) stwierdzić należy, że niedostrzegalna jest ani konieczność, ani zasadność uchylenia prawomocnej decyzji. Nawet strona w lakonicznym wniosku w żaden sposób nie uzasadniła swojego stanowiska. Zatem racjonalne rozważenie dwóch obecnie niespójnych ze sobą interesów (strony i społecznego) przemawia za negatywnym dla strony rozstrzygnięciem. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] MSWiA, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu MSWiA wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP stanowił art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, zgodnie z którym strażaka zwalnia się ze służby w przypadku zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy. Organ zauważył, że z przywołanej regulacji prawnej wynika, iż użyte w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP określenie "zwalnia się ze służby" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny. Przepis ten nakłada na organ obowiązek zwolnienia strażaka ze służby w terminie do 3 miesięcy od daty zgłoszenia przez niego pisemnego żądania o zwolnienie ze służby. Zdaniem MSWiA z uwagi na kategoryczne sformułowanie tego przepisu, organ nie ma możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa strażaka do wystąpienia ze służby. Innymi słowy, strażak ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego, a organ obowiązany jest wydać w zakreślonym terminie stosowną decyzję o zwolnieniu go ze służby. Pisemne zgłoszenie przez strażaka wystąpienia ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP nie ma wyłącznie charakteru procesowego żądania dotyczącego uruchomienia procedury zwolnieniowej. Wywołuje ono także skutki w zakresie prawa materialnego. Prawo pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby jest bowiem elementem wyznaczającym materialnoprawny status strażaka, łączący się z dobrowolnym, a nie przymusowym charakterem służby. Jest to zatem czynność o charakterze mieszanym, w której występują łącznie elementy materialnoprawne i procesowe. Na gruncie przesłanki określonej w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP uznanie organu ogranicza się w tym przypadku jedynie do kwestii wskazania konkretnej daty zwolnienia, która jednakże zawsze powinna przypadać w trzymiesięcznym okresie od momentu złożenia rezygnacji. W ocenie organu na gruncie rozpatrywanej sprawy okolicznością o fundamentalnym znaczeniu pozostaje fakt, iż uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych na podstawie art. 155 k.p.a., nie może dotyczyć wszystkich decyzji. Przepis ten może mieć tylko zastosowanie w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy prawa, nie dające organowi żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym. Zgodnie z wiążącą organy zasadą legalizmu (praworządności), w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Bezsprzecznie tryb określony w art. 155 k.p.a. służący do weryfikacji decyzji ostatecznych może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne, a contrario jego zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Reasumując MSWiA stwierdził, że z uwagi na związany charakter decyzji podjętej przez KGPSP na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, orzekającej o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP, określony w art. 155 k.p.a. tryb jej uchylenia nie znajduje zastosowania. Dalej organ stwierdził, że argumenty wyrażone przez skarżącego zarówno w raporcie z dnia [...] lutego 2024 r. o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. przedmiotowej decyzji, jak i w odwołaniu z dnia [...] maja 2024 r., cechuje blankietowy charakter i jako taki nie sposób uznać je za sprecyzowane zindywidualizowanym przesłankami przemawiającymi za zaistnieniem w sprawie interesu społecznego. W uzupełnieniu MSWiA wskazał, że jeśli wola skarżącego wyraża się w ponownym pełnieniu służby w PSP, brak jest przeciwwskazań prawnych do wzięcia udziału w naborze do służby w Państwowej Straży Pożarnej, który jest otwarty i konkurencyjny w ramach postępowania kwalifikacyjnego (art. 28 ustawy o PSP). Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jest oficerem Państwowej Straży Pożarnej w stanie spoczynku w stopniu służbowym [...]. Do służby w PSP wstąpił [...] września 1993 r., a zwolnił się z niej dobrowolnie [...] lipca 2003 r. Spowodowane to było tym, że [...] lipca 2003 r. wstąpił do służby w Policji, którą zakończył [...] kwietnia 2011 r. Wskazał, że nie mógł w tamtym czasie przejść z PSP do Policji za tzw. porozumieniem stron, gdyż nie było w tej kwestii stosownych przepisów prawa. Dlatego też musiał zwolnić się na pisemne żądanie. Do Policji został zwerbowany, gdyż pilnie był potrzebny absolwent Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w [...] do obsadzenia na stanowisko [...] w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...]. Skarżący wskazał, że z doniesień medialnych dowiedział się, że Komendant Główny PSP zgłosił problem do MSWiA w związku z brakiem około 450 oficerów w celu prawidłowego, nieprzerwanego funkcjonowania i wykonywania zadań nałożonych na Państwową Straż Pożarną. W związku z tym mając na uwadze ważny interes społeczny, jako oficer PSP w stanie spoczynku, złożył pisemny wniosek na podstawie art. 155 k.p.a. o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca2003 r. We wniosku nie podnosił powyższej kwestii braków kadrowych ponieważ wydawało mu się to oczywiste. Odnośnie zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że może się starać ponownie na ogólnych zasadach o przyjęcie do PSP, skarżący podniósł, iż jest to niestety niemożliwe, gdyż ustawa o PSP zezwala na przyjmowanie osób, które nie ukończyły 26 lat. W odpowiedzi na skargę MSWiA wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją MSWiA utrzymał w mocy decyzję KGPSP z dnia [...] kwietnia 2024 r. odmawiającą uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji KGPSP z dnia [...] lipca 2003 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby. Wyjaśnić należy, że ustanowiona w art. 16 § 1 k.p.a. zasada ochrony trwałości decyzji administracyjnych nie oznacza bezwzględnego zakazu wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje bowiem kilka nadzwyczajnych trybów postępowania umożliwiających bądź to weryfikację (po wyeliminowanie z obrotu prawnego włącznie) decyzji ostatecznej z uwagi na jej wady (kwalifikowane lub nie), bądź też uchylenie lub zmianę decyzji prawidłowej pod względem prawnym (por. szerzej np. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, s. 694 i nast.) Przepisy wprowadzające dopuszczalność nadzwyczajnej weryfikacji decyzji ostatecznej jednocześnie chronią jednak jej stabilność, przewidując szereg rygorystycznych obwarowań ograniczających zbyt szerokie ich stosowanie, w postaci przesłanek, które bezwzględnie muszą zaistnieć, aby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego bądź zmiana treści decyzji były możliwe. W konsekwencji zastosowanie któregokolwiek z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznej wymaga uprzedniego ustalenia, czy istotnie zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie konkretnej normy. Jednym z trybów, o których mowa powyżej, jest możliwość uregulowana w art. 155 k.p.a., który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Decyzja wydawana na podstawie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową. Na podstawie powołanego przepisu można zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, w których przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem. Tylko w takim obszarze wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. W przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozstrzygnięcie, stosowanie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalne. Organ, dysponując zgodą strony na zmianę lub uchylenie decyzji, w pierwszej kolejności ustala, czy przepisy prawa materialnego dają mu możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, a dopiero później rozważa, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zmiana lub uchylenie decyzji zgodnie z żądaniem strony nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. W interesie społecznym leży bowiem poszanowanie prawa, a słuszny interes strony może być uwzględniany wyłącznie w granicach określonych prawem. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że regulacja zawarta w art. 155 k.p.a. w zasadzie odnosi się do decyzji uznaniowych (por. m.in. wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 607/10). Nie wyklucza się także sytuacji, w których rozstrzygnięcie w części ma charakter związany i uchylenie takiej decyzji na podstawie tego przepisu jest możliwe, jeśli uchylenie lub zmiana nie odnosi się do "związanej" części weryfikowanego rozstrzygnięcia. Podkreślić bowiem należy, że kwestia przydatności charakteru decyzji (uznaniowość i związanie) dla wykładni przesłanek art. 155 k.p.a. wynika ze skutków wzruszenia decyzji w trybie określonym w tym przepisie. Istota ta tkwi w stanowisku, według którego zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie tego przepisu nie może doprowadzić do skutku sprzecznego z prawem (por. wyroki NSA z: z 18 października 2007 r, II OSK 1406/06 i z 12 lutego 2014 r, II OSK 1932/13 ). Podstawę materialnoprawną decyzji KGPSP z 11 lipca 2003 r. nr 577/03 o zwolnieniu skarżącego ze służby stanowił art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP. Przepis ten stanowi, że strażaka zwalnia się ze służby w przypadku zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia – w terminie do 3 miesięcy. Uzasadnieniem dla tej normy z jednej strony jest ochrona funkcjonariusza przed nadmiernie odległym wyznaczeniem daty zwolnienia ze służby, co mogłoby prowadzić do zniweczenia dobrowolnego charakteru służby, z drugiej zaś strony wzgląd na dobro służby, które może wymagać, aby strażak przez jakiś czas wykonywał jeszcze swoje obowiązki służbowe. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że organ ma obowiązek zwolnić strażaka w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego żądania zwolnienia ze służby i nie może wydać decyzji odmownej. W takim przypadku możliwość działania organu jest ograniczona. Organ nie bada przesłanek i motywów wystąpienia funkcjonariusza z raportem o zwolnienie ze służby i nie przeprowadza postępowania dowodowego w tym zakresie. W istocie rola organu sprowadza się do ustalenia, czy zostało zgłoszone przez strażaka pisemne wystąpienie ze służby oraz czy zwolnienie ma nastąpić we wskazanej przez niego dacie, czy też z uwagi na potrzeby służby termin ten należy określić w innej dacie, nie później niż do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego żądania w tym przedmiocie. W konsekwencji oznacza to, że przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę prawną wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, nie przewiduje dla organu innego rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej pisemnym wystąpieniem strażaka ze służby, w którym wyraził on wolę zakończenia pełnienia służby, aniżeli wydanie decyzji o zwolnieniu. Powołany przepis określa wprost obowiązek i sposób rozstrzygnięcia, do którego organ musi się zastosować. W sferze uznania organu pozostaje jedynie określenie daty, w jakiej nastąpi zwolnienie ze służby, z zastrzeżeniem, że musi ona mieścić się w oznaczonym ustawą terminie 3 miesięcy. Jak słusznie zatem wskazał MSWiA w zaskarżonej decyzji uchylenie tego rodzaju decyzji na podstawie art. 155 k.pa. nie jest możliwe. Podkreślenia również wymaga, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został całkowicie zrealizowany (por. wyrok SN z 26 listopada 2012 r., III SK 7/12, wyrok NSA z 4 listopada 2015 r., I OSK1688/14). Przyjmuje się również, że nie jest możliwa zmiana decyzji w kwestii dotyczącej terminu, w sytuacji gdy termin ten już upłynął (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2015 r., VII SA/WA 745/15, wyrok WSA w Łodzi z 8 marca 2016 r., II SA/Łd 1000/15). Jak wskazał NSA w wyroku z 4 czerwca 2008 r., I OSK 920/07, z którym to stanowiskiem zgadza się Sąd rozpoznający sprawę niniejszą, uchylenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. wywołuje skutek na przyszłość (ex nunc). Nie usuwa zatem skutku wywołanego ostateczną decyzją o zwolnieniu ze służby w PSP, dokonanym na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP. Skutek ten polega na zakończeniu stosunku służbowego. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. nie może dotyczyć sprawy ponownego podjęcia przez skarżącego służby w PSP. Byłby to tryb nawiązywania stosunku służbowego nie przewidziany w ustawie o PSP, nieuwzględniający wymogów materialnych i proceduralnych, określonych w przepisach wykonawczych, tj. w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 września 2021 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz. 1772, z późn. zm.). W ten sposób doszłoby do obejścia przepisów o nawiązaniu stosunku służbowego strażaka. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawa o PSP nie przewiduje możliwości powrotu do służby w PSP. Możliwe jest ponowne podjęcie służby w Państwowej Straży Pożarnej, które odbywa się na zasadach ogólnych, po dopełnieniu wszystkich wymogów związanych z procedurą naboru do służby w tej formacji. Skarga jest zatem niezasadna, choć uzasadnienie decyzji organu I instancji jest częściowo błędne. Potrzeba badania przez organ przesłanek wynikających z art. 155 k.p.a., tj. przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony, zachodzi jedynie wówczas, gdy do zmiany decyzji może dojść w granicach zakreślonych przepisami prawa. Z opisanych wyżej względów sytuacja taka nie zachodziła w niniejszej sprawie. Niemniej jednak organ ten prawidłowo odmówił uchylenia decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w trybie art. 155 k.p.a. Ponadto w zaskarżonej decyzji MSWiA przedstawił prawidłową argumentację wskazującą na brak możliwości uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o zwolnieniu ze służby wydanej na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP. Zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem, zaś zarzuty podniesione skardze są niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI