II SA/WA 157/24

II SA/Wa 157/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę o wymierzenie grzywny -art.154 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 154
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na niewykonanie przez Partię Polityczną "Porozumienie dla demokracji" wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 87/22 oddala skargę
Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] (dalej Skarżący) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) skargę na bezczynność partii politycznej [...] (dalej Strona/Partia)
w przedmiocie niewykonania przez Stronę Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 87/22 (dalej Wyrok) uwzględniającego skargę na bezczynność Strony w udostępnianiu informacji publicznej.
Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał Wyrok z dnia 5 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 87/22, na mocy którego uwzględniono skargę na bezczynność Strony w udostępnianiu informacji publicznej oraz nakazano Stronie rozpoznanie wniosku w terminie 14 dni od otrzymania akt wraz z prawomocnym. Wskazano, że Strona pomimo upływu tego terminu Wyroku nie wykonała. Podniósł, że po niemal roku od dnia wydania Wyroku, Strona skierowała do Skarżącego pismo z dnia 20 czerwca 2023 r., w którym zapewniła o przygotowywaniu wnioskowanej przez Skarżącego informacji i deklarowała jej przesłanie do końca lipca 2023 r. Pomimo upływu tego terminu Strona Wyroku nie wykonała. Skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 9 sierpnia 2023 r. ponaglił Stronę, w odpowiedzi na ponaglenie Strona ponownie wydłużyła sobie termin na wykonanie Wyroku do końca sierpnia 2023 r.
Pomimo upływu tego terminu Strona Wyroku nie wykonała. Skarżący pismem z dnia 8 stycznia 2024 r. wezwał Stronę do natychmiastowego wykonania Wyroku, co nie przyniosło jednak skutku.
W ocenie Skarżącego, w związku, zaistnieniem przesłanek wynikających z art. 154 P.p.s.a. niniejsza skarga spełnia wymogi formalne, a nadto jest uzasadniona merytorycznie. Wobec powyższego Skarżący wnosił o:
1. wymierzenie Organowi grzywny w wysokości 30.000,00 zł.
2. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
3. rozpoznanie sprawy poza kolejnością na zasadzie art. 21 pkt 2 U.d.i.p.
4. o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
W ocenie Skarżącego wysokość postulowanej grzywny wynika z długości stanu bezczynności Organu po uprawomocnieniu się Wyroku, zwodniczości jego działania i nieskuteczności wcześniej wymierzonej grzywny w przymuszaniu Organu do poszanowania ładu prawnego w Rzeczypospolitej.
W odpowiedzi na skargę Strona wniosła o jej oddalenie i wskazała, że
w dniu 10 stycznia 2024r. Skarżący wystąpił o wykonanie Wyroku poprzez udzielenie opisanych w nim informacji publicznej.
Strona wskazała, że pismem z dnia 20 czerwca 2023r. przekazała Skarżącemu :
• Informacje dot. wszystkich umów zawartych przez Partię z kontrahentami od 01.01.2020 do dnia wykonania wniosku,
• historię rachunków bankowych ze wszystkich kont od 01.01.2020 do dnia wykonania wniosku
• skany uchwał podjętych w okresie od 01.01.2020 do dnia wykonania wniosku dotyczących wysokości składek wraz ze zmieniającymi je uchwałami
• umów i porozumień z innymi partiami politycznymi, stowarzyszeniami, fundacjami, ruchami politycznymi w okresie od 01.01.2020 do dnia wykonania wniosku
Partia poinformowała Skarżącego, że nie jest w posiadaniu umowy koalicyjnej
z 26 września 2020 r. i w związku z powyższym wystosowała pismo do Partii PiS
o udostępnienie tych dokumentów. Wskazywała, że wniosek Skarżącej obejmował ogromną ilość dokumentów, których zebranie, a następnie przygotowanie (zanimizowanie) i wysłanie wymagało ogromnego nakładu pracy. Partia od 2023 r. nie zatrudnia żadnego pracownika, wspomaga się wyłącznie wolontariuszami,
w których zakresie obowiązków nie leży wykonywanie tego typu prac i mogą to robić wyłącznie w wolnych chwilach, po zakończeniu swoich obowiązków zawodowych
w podmiotach, niezależnych od Partii, w których są zatrudnieni. Były też dłuższe okresy czasu, w których w Partii nie było żadnego wolontariusza. Z powodu braku jakichkolwiek funduszy Partia nie mogła zatrudnić nikogo, kto mógłby poświęcić się wskazanej pracy na pełen etat. Z tego tez względu kompletowanie dokumentów trwało znaczny okres czasu. Partia nie posiadała wszystkich dokumentów, których żądała Skarżąca.
Zauważyła, że w dniu 31 sierpnia 2023 r. rezygnację z funkcji złożyła prezes Partii, Przewodnicząca Konwencji Krajowej oraz kolejno sekretarz Partii i skarbnik Partii, a więc wszystkie najważniejsze osoby decyzyjne w Partii. Brak osób uprawnionych do reprezentacji Partii, osób decyzyjnych i konieczność ich wyboru spowodowała kryzys w działaniach Partii, skutkujący znacznym opóźnieniem w jej działaniach aż do czasu wyboru i rejestracji nowego Przewodniczącego Konwencji Krajowej pełniącego obowiązki Prezesa Zarządu.
Wskazała, że w okresie od dnia rezygnacji władz Partii do czasu rejestracji nowych, to jest od dnia 30 sierpnia 2023 r. do dnia 12 października 2023 r. Partia nie była w stanie wykonywać żadnych działań ze względu na brak osób, które mogłyby podjąć decyzje, a także brak pracowników oraz wolontariuszy. Podniosła, że
w związku z reorganizacją skutkującą brakiem ciągłości w przejmowaniu obowiązków przez nowe władze i nowych wolontariuszy, informacja o niewykonaniu wyroku nie została przekazana i dopiero po otrzymaniu wezwania Skarżącej do wykonania wyroku z dnia 8 stycznia 2024 podjęte zostały dalsze działania. Należy podkreślić, że działania te zostały podjęte bezzwłocznie. Po przezwyciężeniu kryzysu i rejestracji nowych władz Partii podjęte zostały działania w celu pozyskania wolontariuszy do prac w Partii i ponownie podjęto działania w celu wykonania zobowiązań Partii.
Oświadczyła, że w dniu 18 stycznia 2024 przedmiotowy wyrok został wykonany
w całości (pismo z dnia 18.01.2024 wraz z potwierdzeniem nadania).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest bezczynność partii politycznej [...]
w przedmiocie niewykonania przez Stronę Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 87/22 uwzględniającego skargę na bezczynność Strony w udostępnianiu informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z dnia 2 grudnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 8 lutego 2023r., Dz. U. z 2023 r., poz. 259 -zwaną dalej P.p.s.a.").
Przechodząc do oceny zasadności niniejszej skargi Sąd zauważa, że przedmiotem kontroli Sądu jest sposób prowadzenia przez Partię postępowania po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia
5 sierpnia 2022 r.
W ocenie Sądu stan faktyczny nie jest jasny. Partia przez niemal nie wykonała wyroku.
Strona pismem z dnia 20 czerwca 2023r. przekazała Skarżącemu żądane dokumenty.
Zgodnie z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.,
w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1).
W przypadku uwzględnienia skargi, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego
i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie
o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego (§ 4 i 5). Grzywnę, o której mowa
w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego
(§ 7).
Przesłanką wymierzenia organowi grzywny na podstawie przywołanego przepisu jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał prawomocnego wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
W tym przypadku w rozpoznawanej sprawie niewątpliwa jest bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy niemniej jednak w świetle wyjaśnień Strony bezczynność ma usprawiedliwione podstawy. Oceniając działalność Partii od daty otrzymania przez organ w/w wyroku do dnia udzielenia odpowiedzi Strona generalnie miała opisane w odpowiedzi trudności w prowadzeniu postępowania.
Jak wyjaśniła Strona w dniu 31 sierpnia 2023 r. rezygnację z funkcji złożyła prezes Partii, Przewodnicząca Konwencji Krajowej oraz kolejno sekretarz Partii
i skarbnik Partii, a więc wszystkie najważniejsze osoby decyzyjne w Partii. Brak osób uprawnionych do reprezentacji Partii, osób decyzyjnych i konieczność ich wyboru spowodowała kryzys w działaniach Partii, skutkujący znacznym opóźnieniem w jej działaniach aż do czasu wyboru i rejestracji nowego Przewodniczącego Konwencji Krajowej pełniącego obowiązki Prezesa Zarządu.
Strona wskazała, że w okresie od dnia rezygnacji władz Partii do czasu rejestracji nowych, to jest od dnia 30 sierpnia 2023 r. do dnia 12 października 2023 r. Partia nie była w stanie wykonywać żadnych działań ze względu na brak osób, które mogłyby podjąć decyzje, a także brak pracowników oraz wolontariuszy. Podniosła, że w związku z reorganizacją skutkującą brakiem ciągłości w przejmowaniu obowiązków przez nowe władze i nowych wolontariuszy, informacja o niewykonaniu wyroku nie została przekazana i dopiero po otrzymaniu wezwania Skarżącej do wykonania wyroku z dnia 8 stycznia 2024 podjęte zostały dalsze działania. Należy podkreślić, że działania te zostały podjęte bezzwłocznie. Po przezwyciężeniu kryzysu i rejestracji nowych władz Partii podjęte zostały działania w celu pozyskania wolontariuszy do prac w Partii i ponownie podjęto działania w celu wykonania zobowiązań Partii.
Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki
i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie
w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz
z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi.
Strona pismem z dnia 20 czerwca 2023r. a więc przed wniesieniem skargi przekazała Skarżącej informacje do przekazania, których zobowiązana została w/w wyrokiem.
Wobec tego Sąd w tym zakresie nie miał kompetencji do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Jednocześnie - w ocenie Sądu - brak było przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny.
Trzeba wskazać, że orzeczenie przez Sąd w zakresie sankcji finansowej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a ma zmusić organ do podjęcia adekwatnego do okoliczności sprawy rozstrzygnięcia, bo takie było orzeczenie Sądu i tego domaga się skarżący. Poza tym Sąd zwraca uwagę, że dodatkowa sankcja finansowa (grzywna) nakładana jest w szczególnie drastycznych przypadkach rażącej przewlekłości organu. W tego typu przypadkach musi wystąpić nagromadzenie m.in. takich okoliczności jak to, że: 1) sprawa ma charakter nieskomplikowany pod względem podmiotowym i przedmiotowym, wniosek o wszczęcie postępowania był poparty kompletną dokumentacją, niezbędną do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, sprawa nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego
w kierunku wyjaśnienia wielu okoliczności; 2) przewlekłość organu jest wynikiem ewidentnie złej woli organu, zwłoka organu ma charakter uporczywy i nie wiadomo jakie są jej przyczyny; 3) nie ma żadnych przeszkód natury faktycznej lub prawnej do wydania w sprawie decyzji kończącej postępowanie.
Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie takie okoliczności jednocześnie nie wystąpiły. Niniejsza sprawa w związku z trudnościami w organach reprezentujących Partię ma charakter skomplikowany, dotyczy przedstawienia dokumentacji, która
z uwagi na brak organów partii i jej pracowników jest bardzo trudna do odszukania.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.