II SA/WA 1561/24

II SA/Wa 1561/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 541 ust. 12
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia od obowiązku pełnienia służby wojskowej oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] marca 2024 r. Wojewoda P. (dalej: "skarżący", "Wojewoda") wystąpił do Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej: "WCR") w S. o wyłączenie, na podstawie art. 541 ust. 7 ustawy z dnia [...] marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.; dalej: "u.o.O."), 12 osób zatrudnionych na stanowiskach dyspozytorów medycznych w Dyspozytorni Medycznej w S. w Wydziale Państwowego Ratownictwa Medycznego [...] Urzędu Wojewódzkiego w G., z obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W poz. nr 12 tego wniosku został wskazany J. B..
W uzasadnieniu wniosku Wojewoda wymienił zadania wykonywane podczas dyżuru przez dyspozytora medycznego oraz zadania przypisane do stanowiska głównego dyspozytora medycznego. Uwzględniając zadania dyspozytora medycznego, skarżący zaakcentował wagę tego stanowiska w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego (dalej: "PRM"). W przypadku nagłego powołania wymienionych we wniosku 12 osób w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, zachodziłoby duże ryzyko braku zachowania ciągłości funkcjonowania ww. stanowisk, a co za tym idzie niemożność realizacji ich ustawowych zadań. Zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny, jednostki wykonujące zadania państwa w zakresie ratownictwa powinny funkcjonować w sposób nieprzerwany i gotowy do natychmiastowego podejmowania działań, do których zostały powołane. Jak podsumował skarżący, wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz lata praktyki w zawodzie ww. osób, są dla niego bardzo cenne, zaś podczas wojny miałyby duże znaczenia nie tylko dla systemu PRM, ale i dla bezpieczeństwa ludności.
Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...]Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w S. (dalej: "Szef WCR w S.", "organ pierwszej instancji"), w oparciu o art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 541 ust. 9 i ust. 12 u.o.O. oraz w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2022 r. w sprawie wyłączenia z obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2559; dalej: "rozp."), odmówił wyłączenia J. B. z obowiązku pełnienia służby wojskowej.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że J. B., poprzez nadanie w czasie pokoju przydziału mobilizacyjnego, został wyznaczony na stanowisko służbowe określone w etacie jednostki wojskowej. W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny wykonuje zadania szczególnie ważne dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Ponadto Szef WCR przytoczył treść art. 541 ust. 12 u.o.O.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wojewoda zarzucił Szefowi WCR w S. brak szczegółowego ustalenia i należytego wyjaśnienia, dlaczego J. B. nie może podlegać wyłączeniu z obowiązku pełnienia służby wojskowej w sytuacji, gdy materiał dowodowy, w tym zakres obowiązków ww. pracownika, wskazuje, iż powołanie go do służby wojskowej groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego, niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, tj. dyspozytorni medycznej w S. działającej w systemie zarządzania kryzysowego,
Po rozpoznaniu odwołania, Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej: "Szef CWCR", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...], mając za podstawę art. 104 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 541 ust. 5 pkt 2 i ust. 12 u.o.O., a także § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 7 oraz § 10 rozp., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że - w ramach uzupełnienia materiału dowodowego - uzyskał informację z WCR, iż kpr. pchor. rez. J. B. posiada nadany przydział mobilizacyjny w korpusie osobowym medycznym, a weryfikacja danych w ewidencji wojskowej - uwzględniając rotację w stanie osobowym, wiek i stan zdrowia żołnierzy pasywnej rezerwy, jak też skalę poboru do ochotniczych form służby wojskowej - wskazuje na uzasadnioną obawę braku uzupełnienia jednostek wojskowych osobami posiadającymi deficytowe specjalności wojskowe w przypadku uwzględnienia wniosku o wyłączenie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Szef CWCR zaznaczył, iż J. B. nie jest jedyną osobą zatrudnioną w Wydziale PRM [...] Urzędu Wojewódzkiego w G.. Skoro Wojewoda objął wnioskiem - oprócz ww. pracownika - 11 innych dyspozytorów medycznych, to nie można przyjąć, że powołanie J. B. do służby wojskowej (w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny) zagroziłoby zaprzestaniem pracy ww. wydziału. W zorganizowanej strukturze jednostek urzędu wojewódzkiego nie jest możliwe, aby tego typu wydział obsługiwany był wyłącznie przez jedną osobę i brak było ustalonego planu zastępstw na czas nieobecności. W tej sytuacji możliwe są jedynie rozważania co do skali zakłócenia pracy wydziału przy powołaniu danego żołnierza rezerwy do służby wojskowej.
Organ drugiej instancji odnotował, iż skarżący powołuje się na pracę żołnierza rezerwy jako dyspozytora medycznego, na stanowisku dyspozytor medyczny oraz główny dyspozytor medyczny, przy czym dokumentuje nie groźbę poważnego zakłócenia pracy wydziału, którego częścią jest dyspozytornia, lecz duże ryzyko braku zachowania ciągłości funkcjonowania tej dyspozytorni, a więc jedynie możliwość przemijającego w czasie zakłócenia pracy w przypadku powołania J. B. do służby wojskowej. Zresztą nawet gdyby Wojewoda udokumentował groźbę zaprzestania lub poważnego zakłócenia pracy Wydziału PRM [...] Urzędu Wojewódzkiego w G., to i tak jego wniosek nie mógłby zostać uwzględniony. Otóż kpr. pchor. rez. J. B. jest objęty przydziałem mobilizacyjnym, o którym mowa w art. 2 pkt 29 u.o.O.; posiada specjalność wojskową i kwalifikacje, które w świetle danych zawartych w ewidencji wojskowej, nie są aktualnie możliwe do odpowiedniego osobowego zastąpienia go na tym przydziale. W przedmiotowej sprawie zaistniał przypadek objęty dyspozycją art. 541 ust. 12 u.o.O., co wyklucza możliwość wyłączenia ww. pracownika z obowiązku pełnienia służby, nawet gdyby z wniosku wynikało, iż brak tego wyłączenia groziłby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy Wydziału PRM [...] Urzędu Wojewódzkiego.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucja odmowy wyłączenia z art. 541 ust. 12 u.o.O. oraz realizujący ją § 10 i odpowiednio § 8 ust. 1 rozp. wyprzedzają wyłączenie na wniosek, uregulowane przepisami art. 541 ust. 5 pkt 2 i ust. 7 u.o.O. oraz § 7 i § 8 ust. 1 rozp. Spełnienie warunków przewidzianych w art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O. nie stanowi bezwzględnej podstawy do wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (nie skutkuje automatycznie tym wyłączeniem), ponieważ art. 541 ust. 12 u.o.O. stanowi, iż odmowa dokonania tego wyłączenia, mimo spełnienia jego ustawowych warunków, może nastąpić, jeżeli istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, zaś w ewidencji wojskowej nie występują zasoby osób, którym z racji posiadanego wieku, stopnia wojskowego, wykształcenia, kwalifikacji, stanu zdrowia lub miejsca zamieszkania można nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny.
Zestawienie treści obu ww. przepisów ustawy prowadzi do konstatacji, że wyłączenie na wniosek od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny nie ma charakteru obligatoryjnego w sytuacji, jeżeli z jednej strony spełnione są warunki wynikające z art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O., a z drugiej strony - brak jest w ewidencji wojskowej osób, którym można by nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny w celu uzupełnienia Sił Zbrojnych w zastępstwie osoby objętej wnioskiem o wyłączenie.
W konsekwencji nawet gdyby uznać, iż wniosek skarżącego byłby w pełni uzasadniony, to z uwagi na aktualne braki osobowe, spełniające kryteria kwalifikacyjne i specjalistyczne, charakteryzujące tego żołnierza w kontekście potrzeb określonej jednostki wojskowej zestawionych z jego stanowiskiem służbowym w tej jednostce - wniosek ten nie mógłby skutkować wydaniem decyzji o żądanym włączeniu.
W dalszej kolejności Szef CWCR podkreślił, że przyjął w sprawie za nadrzędny interes bezpieczeństwa i obronności, materializujący się w potrzebach Sił Zbrojnych na szczeblu jednostki wojskowej (vide art. 2 pkt 9, pkt 12 i pkt 22 u.o.O.), stosownie do nadanego J. B. przydziału mobilizacyjnego i zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. W obecnym czasie zdjęcie ww. żołnierza z uzupełnieniowego stanu osobowego spowodowałoby niemożliwe do uzupełnienia braki osobowe Sił Zbrojnych i tym samym obniżyłoby zdolność bojową jednostki wojskowej oznaczonej w nadanym temu żołnierzowi przydziale mobilizacyjnym.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji przypomniał, iż w decyzji Szef WCR w S. podał, że kpr. pchor. rez. J. B. wpisuje się w hipotezę odmowy dokonania wyłączenia od obowiązku pełnienia przez niego czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wymieniając prawotwórcze elementy tej hipotezy, tj. specjalność wojskową i kwalifikacje, zestawione z brakiem aktualnie możliwości osobowego uzupełnienia o nie właściwej jednostki wojskowej, co w przypadku wyłączenia go z tego obowiązku skutkowałoby obniżeniem jej zdolności do działania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Nadto w decyzji Szefa WCR w S. wskazano, iż ww. żołnierzowi został nadany przydział mobilizacyjny, co oznacza, że stanowi on zabezpieczenie Sił Zbrojnych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na specyfikę niniejszej sprawy obejmującą informacje niejawne, takie jak nadany przydział mobilizacyjny czy zasoby osobowe ewidencji wojskowej. Nie sposób wymagać, by dane w tym zakresie pojawiły się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zwłaszcza w kontekście niedoboru w konkretnej jednostce wojskowej. Dlatego Szef CWCR nie ocenił decyzji organu pierwszej instancji jako lakonicznej.
W końcowej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż w sprawie istotne jest stanowisko służbowe danego żołnierza (vide art. 2 pkt 34 u.o.O.), a nie jego stopnień etatowy (vide art. 2 pkt 35 u.o.O.). Ustawowe przesłanki odmowy dokonania wyłączenia z obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, znoszą ustawowe przesłanki tego wyłączenia. W odwołaniu Wojewoda przewartościowuje, a wręcz odwraca tę zasadę, czego organ odwoławczy nie może zaakceptować.
Opisana wyżej decyzja Szefa CWCR stała się przedmiotem skargi Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., w której zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. (naruszenie zasady prawdy obiektywnej) poprzez brak szczegółowego ustalenia i wyjaśnienia, dlaczego akurat J. B. nie może podlegać wyłączeniu z obowiązku pełnienia służby wojskowej, co przekłada się na brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności nieustalenie, że ww. osoba powinna zostać wyłączona z urzędu z obowiązku pełnienia służby wojskowej jako osoba, która ze względu na posiadane kwalifikacje lub zajmowane stanowisko jest niezbędna dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, względnie wyłączona na wniosek jako osoba, której powołanie do służby wojskowej groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, w szczególności pracy dyspozytorni medycznej w S. działającej w systemie zarządzania kryzysowego,
2) art. 77 § 1 w związku z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia, że osoba, o wyłączenie której wnosił skarżący, spełnia przesłanki opisane w art. 541 ust. 12 u.o.O., co przekłada się na brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji w tym zakresie; w szczególności organ nie w ustalił w sposób dostateczny, czy dana osoba posiada kwalifikacje i jakie to są kwalifikacje, które czynią daną osobę niezastąpioną (niekwalifikującą się do odmowy) z uwagi na brak zasobów osób w ewidencji wojskowej;
II. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy dostarczony materiał dowodowy, zakres obowiązków osoby, o której wyłączenie wnosił skarżący, i jej umiejscowienie w systemie zarządzenia kryzysowego, będącym elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym przemawiają za tym, że powołanie do służby wojskowej tej osoby groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego, niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, w szczególności pracy dyspozytorni medycznej w S. działającej w systemie zarządzania kryzysowego,
2) art. 541 ust. 12 u.o.O. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy kwalifikacje osoby objętej wnioskiem nie mają charakteru specjalistycznego, powodującego obiektywny stan niemożliwości niezastąpienia danej osoby innymi osobami z zasobu ewidencji wojskowej; ewentualnie, że okoliczność ta nie została ustalona w sposób dostateczny i stanowi pozorowane usprawiedliwienie wadliwej i arbitralnej decyzji organu,
3) art. 541 ust. 5 pkt 1 lit. d u.o.O. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy osoba objęta wnioskiem, ze względu na posiadane kwalifikacje lub zajmowane stanowiska, jest niezbędna dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa, co oznacza, że powinna zostać wyłączona w procedurze prowadzonej z urzędu; odwoławczy nie zbadał, mimo takiego obowiązku prawnego i dodatkowo sygnalizacji takiej konieczności przez skarżącego w treści odwołania, czy wystąpiły przesłanki wyłączenia od służby wojskowej opisane w art. 541 ust. 5 pkt 1 u.o.O., tj. w procedurze prowadzonej z urzędu, niezależnie od tego, iż niniejsze postępowanie toczy się z wniosku Wojewody.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda rozwinął poszczególne jej zarzuty. Zdaniem skarżącego, art. 541 ust. 5 pkt 1 u.o.O. umożliwia każdorazowo wyłączenie od służby wojskowej nawet w sprawach wszczynanych na wniosek, jeżeli zachodzą przesłanki określone w ww. przepisie. Dlatego Szef CWCR błędnie ograniczył się do badania przesłanek z art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O. Ponadto organ "jakby" nie dostrzega okoliczności, że główny dyspozytor medyczny jest stanowiskiem wyjątkowo newralgicznym w systemie PRM, którego obsadzenie wymaga szczegółowo unormowanych kwalifikacji. Mianowicie główny dyspozytor medyczny jest osobą koordynującą funkcjonowanie dyspozytorni medycznej. Wojewoda opisał zakres odpowiedzialności głównego dyspozytora medycznego oraz wymogi, jakie musi spełniać osoba na tym stanowisku. Nieobecność takiej osoby będzie oznaczać nieobsadzenie kluczowego dla ochrony życia i zdrowia ludzi (ale też bezpieczeństwa narodowego z uwagi na funkcje dyspozytorni medycznej w systemie zarządzania kryzysowego, jak też przy zdarzeniach masowych) stanowiska w dyspozytorni medycznej. Tak więc zachodzi przesłanka przewidująca, iż powołanie do służby wojskowej groziłoby poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego.
Skarżący skonkludował, że osoby zajmujące stanowiska dyspozytorów medycznych to skrajnie ograniczony rezerwuar osobowy, który nie powinien być w sposób arbitralny czy nieracjonalny nieproporcjonalnie zmniejszany.
W odpowiedzi na skargę Szef CWCR wniósł o: stwierdzenie niewłaściwości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; oddalenie skargi; przeprowadzenie rozprawy również pod nieobecność organu odwoławczego lub jego pełnomocnika. Organ drugiej instancji podkreślił, iż zaskarżona decyzja została wydana nie w imieniu własnym Szefa Ośrodka Zamiejscowego w G. Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, ale z upoważnienia Szefa CWCR.
Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy dodał, że skarżący pomija fakt, iż jego wniosek, obejmujący 12 osób będących dyspozytorami medycznymi w Dyspozytorni Medycznej w S., został częściowo uwzględniony, bowiem odmowa wyłączenia dotyczy jedynie 4 spośród tych 12 osób. Co więcej, w ramach bieżącej analizy zasobów kadrowych w ewidencji wojskowej, kolejnego dyspozytora medycznego z Dyspozytorni Medycznej w G., co do którego Wojewoda również zaskarżył decyzję Szefa CWCR, wyłączono z obowiązku pełnienia służby wojskowej, korzystając z uprawnień autokontrolnych. Nie jest więc tak, jak podnosi skarżący, że organy obu instancji nie ustalają szczegółowo i nie wyjaśniają, czy w przypadku dyspozytorów medycznych zachodzą przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O. W tym aspekcie organ odwoławczy wyjaśnił, iż analiza posiadanych zasobów rezerw osobowych w specjalności wojskowej tożsamej z posiadaną przez kpr. pchor. rez. J. B. oraz możliwości wyłączenia tego żołnierza pasywnej rezerwy potwierdziła, że aktualnie brak jest żołnierzy rezerwy posiadających właściwą lub pokrewną specjalność wojskową, którym można by nadać przydział mobilizacyjny w zamian za ww. osobę. I tak z informacji przekazanych przez WCR w S. wynika, iż specjalność wojskowa, którą posiada kpr. pchor. rez. J. B. jest zaliczana do korpusu osobowego medycznego z grupy osobowej ratownictwa medycznego i jest klasyfikowana jako deficytowa. W związku z powyższym, jak też uwzględniając powiększające się deficyty w poszczególnych specjalnościach wojskowych, wyłączenie z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny mogłoby skutkować nieskompletowaniem jednostek wojskowych. Także WCR w Człuchowie poinformowało, że w zasobach rezerw osobowych nie znajdują się żołnierze pasywnej rezerwy o specjalności wojskowej posiadanej przez ww. żołnierza. Tożsame stanowisko zajął Szef WCR w G., wskazując dodatkowo na zwiększone potrzeby mobilizacyjne macierzystych jednostek wojskowych, częste rotacje na przydziałach mobilizacyjnych oraz potrzebę uzupełnienia potrzeb jednostek wojskowych osobami ze specjalistycznymi kwalifikacjami. Również Szef WCR w Malborku potwierdził brak możliwości nadania przydziałów mobilizacyjnych żołnierzom rezerwy do jednostek wojskowych znajdujących się na terenie administrowanym przez WCR w S.. Podobnie Szef WCR w G., akcentując posiadane zasoby żołnierzy rezerwy, nie wskazał osób, którym z racji posiadanego wieku, stopnia wojskowego, wykształcenia, kwalifikacji, stanu zdrowia lub miejsca zamieszkania można by nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny.
Prawomocnym postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r., sygn. [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził swoją niewłaściwość oraz przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić obu stronom trzeba, że w procedurze sądowoadministracyjnej zasadą jest jawność posiedzeń sądowych. Stanowi o tym art. 90 § 1 powołanej in fine niniejszego uzasadnienia ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Dlatego zgłoszone przez strony postępowania żądania rozpoznania sprawy na rozprawie należy zakwalifikować jako bezprzedmiotowe. Wniosek stron mógłby dotyczyć jedynie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (vide art. 119 pkt 2 i art. 120 ww. ustawy), ale nie został on sformułowany.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Instytucja wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny została unormowana w art. 541 u.o.O. Zgodnie z przepisami ww. art., znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie, nie powołuje się do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osób, które zostały wyłączone z obowiązku jej pełnienia (ust. 1). Wyłączenia dokonuje szef WCR, a w przypadku żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową dowódca jednostki wojskowej (ust. 2). Wyłączenie następuje (m.in.) na wniosek i dotyczy osób, których powołanie do służby wojskowej, o której mowa w ust. 1, groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa. (ust. 5 pkt 2). Podstawę wyłączenia na wniosek stanowi pisemny, udokumentowany wniosek kierowników urzędów państwowych lub samorządowych albo przedsiębiorców w stosunku do osób, o których mowa w ust. 5 pkt 2 (ust. 7). Informacja o wyłączeniu podlega zamieszczeniu w ewidencji wojskowej (ust. 8). Odmowa dokonania wyłączenia na wniosek lub jej uchylenie w czasie pokoju stanowi decyzję administracyjną, od której służy wnioskodawcy odwołanie do Szefa CWCR (ust. 9). Odmowa dokonania wyłączenia może nastąpić, jeżeli istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, a w ewidencji wojskowej nie występują zasoby osób, którym z racji posiadanego wieku, stopnia wojskowego, wykształcenia, kwalifikacji, stanu zdrowia lub miejsca zamieszkania można nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny (ust. 12). Tryb wyłączenia od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej, szczegółowy wykaz kwalifikacji lub stanowisk, których posiadanie lub zajmowanie powoduje wyłączenie z urzędu, wzory zawiadomień i wniosków w sprawie wyłączenia, przy uwzględnieniu konieczności uzupełnienia stanu osobowego Sił Zbrojnych na wypadek ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz nakłady poniesione przez Siły Zbrojne na wyszkolenie żołnierzy rezerwy (ust. 13).
W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek, który jest jednym z dwóch ustawowych trybów wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej. Jak wskazuje § 6 rozp., wyłączenie na wniosek może być prowadzone w stosunku do osób zatrudnionych (m.in.) w: (pkt 1) urzędach państwowych lub samorządowych, (pkt 7) podmiotach wykonujących działalność leczniczą, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 499 ze zm.) oraz będących dysponentami jednostek systemu PRM, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 91; dalej: "ustawa o PRM").
Wprawdzie procedura wnioskowa implikuje udokumentowanie, że powołanie danej osoby do służby wojskowej groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy, to dostrzec należy, iż - niezależnie od sposobu udokumentowania wniosku - odrębną, fakultatywną przesłankę negatywną wyłączenia przewiduje art. 541 ust. 12 u.o.O. Z przepisem tym koreluje treść § 10 rozp., w myśl którego odmowa wyłączenia na wniosek odpowiednio żołnierza pasywnej rezerwy albo żołnierza aktywnej rezerwy, albo żołnierza w czynnej służbie wojskowej może nastąpić na podstawie decyzji szefa WCR lub dowódcy jednostki wojskowej, jeżeli zwolnienie tego żołnierza z obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny spowodowałoby niemożliwe do uzupełnienia braki w stanie osobowym Sił Zbrojnych, obniżyłoby zdolność bojową jednostki wojskowej albo jeżeli Siły Zbrojne poniosły nakłady na uzyskanie przez tego żołnierza kwalifikacji specjalistycznych przydatnych w Siłach Zbrojnych lub nie zostały spełnione przesłanki wskazane w § 6 ust. 1.
Powołując się na przesłanki zawarte w ww. przepisach, tj. art. 541 ust. 12 i § 10 rozp. zasadnie organy obu instancji uznały, iż zaistniały one w rozpoznawanej sprawie. O ile trzeba zgodzić się ze skarżącym, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest lakoniczne, to sanował je organ odwoławczy, uzupełniając materiał dowodowy i przestawiając obszerne motywy swojego rozstrzygnięcia. Odniósł się również do wszystkich zarzutów zamieszczonych w odwołaniu.
Prawidłowo zatem Szef CWCR przyjął pierwszeństwo przesłanki negatywnej określonej w art. 541 ust. 12 u.o.O. względem, przewidzianego w art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O., wymogu udokumentowania wniosku, który to wymóg warunkuje zaistnienie przesłanki pozytywnej. Właściwie organ odwoławczy uwzględnił przy tym interes bezpieczeństwa i obronności, przez który należy rozumieć całokształt potrzeb państwa mających na celu zapewnienie ochrony podstawowych wartości takich jak: suwerenność, niepodległość, nienaruszalność terytorium, pozycja międzynarodowa oraz ład i porządek konstytucyjny (vide art. 2 pkt 9 u.o.O.), jak też potrzeby Sił Zbrojnych (vide art. 2 pkt 22 u.o.O.).
W świetle powyższego, za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 541 ust. 12 u.o.O. "poprzez jego niezastosowanie", skoro przepis ten został ewidentnie zastosowany, a organ drugiej instancji powołał go tak w rozstrzygnięciu, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Szef CWCR trafnie podniósł, iż J. B. nie jest jedyną osobą zatrudnioną w Dyspozytorni Medycznej w S. na stanowisku dyspozytora medycznego (wniosek skarżącego obejmował 12 dyspozytorów medycznych zatrudnionych w ww. dyspozytorni), dlatego można rozważać jedynie kwestię skali ewentualnych zakłóceń pracy dyspozytorni, a nie zagrożenie zaprzestania lub poważnego zakłócenia pracy urzędu państwowego, która to praca ma być niezbędna dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa. Dostrzec też wypada brak jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się indywidualnie do ww. pracownika (Wojewoda przytoczył we wniosku zakres zadań i warunków wymaganych na stanowisku głównego dyspozytora medycznego, uregulowany przepisami art. 26 ust. 2b i ust. 2d ustawy o PRM). Zresztą, jak wynika z odpowiedzi na skargę, wniosek skarżącego w znacznej części załatwiono pozytywnie, gdyż decyzję o odmowie wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej wydano jedynie wobec 4 osób. Tym samym organ drugiej instancji dostatecznie wyjaśnił powody niezastosowania w sprawie art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.O.
Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 70 ust. 6 u.o.O. ewidencję wojskową aktualizuje się na bieżąco, zaś krąg podmiotów uprawnionych do przetwarzania zawartych w niej danych jest ograniczony (vide art. 70 ust. 4 i ust. 5 u.o.O.). Orzekające w sprawie organy właśnie z uwagi na aktualne braki osobowe - spełniające kryteria kwalifikacyjne i specjalistyczne, charakteryzujące kpr. pchor. rez. J.a B.ego w kontekście potrzeb określonej jednostki wojskowej zestawionych z jego stanowiskiem służbowym w tej jednostce - wydały decyzje odmowne.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 541 ust. 5 pkt 1 lit. d u.o.O. poprzez niewyłączenie ww. żołnierza z urzędu z obowiązku pełnienia służby wojskowej. Po pierwsze, wniosku przewidzianego w art. 541 ust. 5 pkt 2 i ust. 7 u.o.O. nie można utożsamiać z zawiadomieniem, o którym mowa w art. 541 ust. 6 u.o.O. (chodzi tu o pisemne zawiadomienie [imienny wykaz osób] przekazane przez Kancelarię Sejmu albo Senatu Rzeczypospolitej Polskiej lub kierowników urzędów jednostek samorządu terytorialnego w stosunku do osób podlegających z urzędu wyłączeniu z obowiązku pełnienia służby wojskowej). Po wtóre, zgodnie z § 3 rozp., szczegółowy wykaz kwalifikacji lub stanowisk wskazanych w art. 541 ust. 5 pkt 1 lit. d u.o.O., których zajmowanie powoduje wyłączenie z urzędu, jest określony w załączniku nr 1 do rozp. Według pkt 13 załącznika nr 1 do rozp., w ramach wojewódzkiej administracji zespolonej, wyłączeniu z urzędu podlegają: 1) dyrektorzy generalni urzędów wojewódzkich; 2) dyrektorzy wydziałów (biur, gabinetów). Z kolei w pkt 20 ppkt 8 załącznika nr 1 do rozp. (m.in.) są ujęte osoby zajmujące etatowe stanowiska pełnomocników kierowników jednostek organizacyjnych do spraw ochrony informacji niejawnych zatrudnione w urzędach wojewódzkich. Natomiast w pkt 20 ppkt 12 załącznika nr 1 do rozp. jest mowa o pracownikach centrów powiadamiania ratunkowego (a nie pracownikach dyspozytorni medycznych).
Jako nieuzasadnione należy zakwalifikować zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Jak już wzmiankowano, lakoniczne uzasadnienie decyzji Szefa WCR w S. zostało naprawione na etapie postepowania odwoławczego. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, poczynił wszystkie istotne dla sprawy ustalenia faktyczne, a następnie dokonał prawidłowej subsumcji przepisów do stanu faktycznego. Jednocześnie Szef CWCR przedstawił szerszą argumentację na poparcie swojego stanowiska, w szczególności wyjaśnił z jakich względów odmówił wyłączenia kpr. pchor. rez. J. B. z obowiązku pełnienia służby wojskowej dając pierwszeństwo potrzebom Sił Zbrojnych w sytuacji braku możliwości zastąpienia ww. żołnierza ze względu na jego specjalność i kwalifikacje.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.