II SA/WA 1553/24

II SA/Wa 1553/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. K. oraz małoletniej K. S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżących D. K. oraz małoletniej K. S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D. K. solidarnie kwotę 614 (słownie: sześćset czternaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako "Prezes UODO") postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781) oraz w zw. z art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej jako "RODO", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi D. S. oraz małoletniej K. S. z dnia [...] marca 2024 r. dotyczącej udostępnienia dr P. K. przez A. S. dokumentów zawierających ich dane osobowe, w celu sporządzenia "Metaanalizy zgromadzonych materiałów pod kątem wpływu wychowawczego D. S. na małoletnią K. S.", na potrzeby postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes UODO podał, że skarżące w skardze z dnia [...] marca 2024 r. zwróciły się do organu o "podjęcie interwencji" w sprawie udostępnienia ich danych osobowych przez A. S. dr. P. K., prowadzącemu prywatną praktykę psychologiczną.
Skarżące podniosły, że D. S. oraz A. S. pozostawali w związku małżeńskim. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. małżeństwo to zostało rozwiązane. Sąd powierzył władzę rodzicielską nad małoletnią K. S. matce – D. S..
A. S. w dniu [...] września 2022 r. złożył do Sądu Rejonowego wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej D. S. względem ich małoletniej córki K. S.. Jako jeden z dowodów popierających twierdzenia zawarte we wniosku przedstawił "Metaanalizę" sporządzoną w dniu [...] września 2022 r. przez dra P. K.. D. S. o tym fakcie dowiedziała się dopiero w momencie, gdy sąd doręczył jej odpis niniejszego pisma.
Następnie Prezes UODO wyjaśnił, że może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Uprawnienia te i właściwość wynikają między innymi z RODO, jak również z szeregu regulacji szczegółowych, które wskazują na ograniczenia kompetencji Prezesa UODO w odniesieniu do przetwarzania danych przez określone podmioty bądź w określonych okolicznościach.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. c RODO rozporządzenie nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Motyw 18 preambuły RODO stanowi natomiast, że rozporządzenie nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach działalności czysto osobistej lub domowej, czyli pozostającej bez związku z działalnością zawodową lub handlową. Działalność osobista lub domowa może między innymi polegać na korespondencji i przechowywaniu adresów, podtrzymywaniu więzi społecznych oraz działalności internetowej podejmowanej w ramach tej sfery. Działalność osobista lub domowa to także prowadzenie spraw o charakterze rodzinnym, w tym dotyczących ustalenia opieki nad dziećmi.
W ocenie Prezesa UODO dokumentacja zawierająca dane osobowe skarżących została udostępniona dr P. K. przez A. S. wyłącznie w celu osobistym, jakim było sporządzenie "Metaanalizy", która została wykorzystana jako dowód w postępowaniu sądowym z zakresu spraw rodzinnych i opiekuńczych dotyczących jego małoletniego dziecka. To zaś prowadzi do wniosku, że Prezes UODO nie ma kompetencji do przeprowadzenia w tej sprawie stosownego postępowania administracyjnego.
D. S. w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniej K. S., działając przez pełnomocnika adw. E. U., zaskarżyły wyżej wspomniane postanowienie Prezesa UDOO z dnia [...] lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżące zarzuciły temu postanowieniu naruszenie:
1) art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.c. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie:
- powodów i podstaw, w oparciu o które A. S. przetwarzał, a następnie udostępnił dane osobowe skarżących (w tym dane szczególnie wrażliwe) P. K.;
- przyczyn przyjęcia przez Prezesa UODO, że zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. c RODO nie ma on kompetencji do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy już z samych przedstawionych przez skarżące twierdzeń wynika, że udostępnienie ich danych osobowych (w tym danych szczególnie wrażliwych) podmiotowi prowadzącemu działalność zawodową w sporządzeniu metaanalizy na potrzeby postępowania sądowego świadczy o przekroczeniu przez osobę fizyczną czynności o charakterze czysto osobistym;
- wpływu, jakie na życie skarżących miało przetwarzanie a następnie udostępnienie ich danych osobowych P. K.;
- przyczyn przyjęcia przez Prezesa UODO, że nie doszło do naruszenia ich prawa do ochrony danych osobowych, w sytuacji, gdy z przedstawionych przez nie twierdzeń wynika, że wskutek udostępnienia danych osobowych przez A. S. doszło do rażących negatywnych konsekwencji względem skarżących;
2) art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wszczęcia postępowania,
3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 lit. c RODO poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej przy wybiórczym i dowolnym podejściu do zasad leżących u podstaw postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza zasady proporcjonalności i równego traktowania w postaci nieuzasadnionego przyjęcia, że A. S. przetwarzał, a następnie udostępnił do podmiotu prowadzącego działalność zawodową danych osobowych skarżących (w tym danych szczególnej kategorii) w ramach czynności o czysto osobistym charakterze.
Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł m. in., że skarżące nigdy nie wyraziły zgody na przetwarzanie, a następnie udostępnienie ich danych osobowych na potrzeby sporządzenia "Metaanalizy", która jest nierzetelna, a w konsekwencji niezwykle krzywdząca dla skarżących.
Ponadto, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z dnia 6 listopada 2003 r. C-101/01, wyrok z dnia 11 grudnia 2014 r. C-212/13 odnoszące się do art. 3 ust. 2 tiret drugie dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.Urz. UE L 1995 Nr 281, s.31), pełnomocnik skarżących wywodził, że wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. c RODO, powinno być interpretowane jako obejmujące wyłącznie działania wchodzące w zakres życia prywatnego lub rodzinnego jednostki. Istotny jest związek ze sferą o czysto osobistym lub domowym charakterze należącą do osoby, która dokonuje tego przetwarzania. W przypadku, gdy przetwarzanie rozciąga się choćby częściowo na przestrzeń publiczną i tym samym jest skierowane poza sferę prywatną osoby dokonującej w ten sposób przetwarzania danych, nie powinno ono być rozumiane, jako czynność o czysto osobistym lub domowym charakterze. Pełnomocnik dodał, że czynności o charakterze osobistym na podstawie tego przepisu to czynności ściśle i obiektywnie związane z życiem prywatnym osoby, które jednocześnie nie naruszają w sposób dotkliwy sfery osobistej innych osób, natomiast czynności o charakterze domowym są związane z życiem rodzinnym i mają miejsce w ramach gospodarstwa domowego lub w innych miejscach dzielonych z członkami rodziny, takich jak drugie miejsce zamieszkania, pokój hotelowy lub samochód prywatny. Nie wystarczy, aby zamierzone czynności przedstawiały związek z czynnościami o charakterze osobistym lub domowym, lecz wymagane jest ponadto, aby związek ten miał charakter wyłączny. Zdaniem skarżących, samo udostępnienie ich danych osobowych zupełnie obcej osobie, prowadzącej ponadto działalność zawodową, przesądza o przekroczeniu powyższego zakresu.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W zaskarżonym postanowieniu Prezes UODO przyjął, że udostępnienie dr. P. K. przez A. S. dokumentów zawierających dane osobowe skarżących, w celu sporządzenia, na potrzeby postępowania sądowego, "Metaanalizy zgromadzonych materiałów pod kątem wpływu wychowawczego D. S. na małoletnią K. S.", nie podlega pod rozporządzenie 2016/679, stosownie do art. 2 ust. 2 lit. c tego rozporządzenia. Organ argumentował, że dokumentacja zawierająca dane osobowe skarżących została udostępniona dr. P. K. przez A. S. wyłącznie w celu osobistym, jakim było sporządzenie "Metaanalizy", która została wykorzystana jako dowód w postępowaniu sądowym z zakresu spraw rodzinnych i opiekuńczych dotyczących małoletniego dziecka. To zaś prowadzi do wniosku, że Prezes UODO nie ma kompetencji do przeprowadzenia w tej sprawie stosownego postępowania administracyjnego. Uzasadniając to stanowisko Prezes UODO odwołał się do wspomnianego przepisu art. 2 ust. 2 lit c RODO oraz motywu 18 preambuły do niniejszego rozporządzenia.
Powołany powyżej przepis stanowi, że "niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych: c) przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze". Dopełnieniem tego przepisu, w którym ustawodawca unijny odniósł się do pojęcia "czynności o czysto osobistym i domowym charakterze" jest motyw 18 preambuły do rozporządzenia zgodnie z którym "niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach działalności czysto osobistej lub domowej, czyli bez związku z działalnością zawodową lub handlową. Działalność osobista lub domowa może między innymi polegać na korespondencji i przechowywaniu adresów, podtrzymywaniu więzi społecznych oraz działalności internetowej podejmowanej w ramach takiej działalności. Niniejsze rozporządzenie ma jednak zastosowanie do administratorów lub podmiotów przetwarzających, którzy udostępniają środki przetwarzania danych osobowych na potrzeby takiej działalności osobistej lub domowej". Przykładem tego rodzaju przetwarzania, które – co do zasady - nie znajdzie się w zakresie zastosowania RODO, może być przetwarzanie danych w prywatnych notatnikach teleadresowych, prywatnych komputerach czy innych prywatnych urządzeniach umożliwiających zautomatyzowane przetwarzanie danych (np. smartfonach, tabletach) oraz jak wskazuje się w doktrynie działalność osób fizycznych na portalach społecznościowych, o ile nie jest związana z działalności zawodową lub handlową (P. Fajgielski [w:] Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 2).
Jak wynika z powyższego wskazany wyżej motyw 18 oprócz wyjaśnienia, że przetwarzanie danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach działalności czysto osobistej lub domowej pozostaje bez związku z działalnością zawodową lub gospodarczą wskazuje wyraźnie, że rozporządzenie ma jednak zastosowanie "do administratorów lub podmiotów przetwarzających, którzy udostępniają środki przetwarzania danych osobowych na potrzeby takiej działalności osobistej lub domowej", a to oznacza, że podmioty przetwarzające dane w ramach działalności osobistej lub domowej, które udostępniają środki przetwarzania danych osobowych nie są objęte wyłączeniem wynikającym z art. 2 ust. 2 lit. c RODO.
W zaskarżonym postanowieniu organ nie uwzględnił pełnego brzmienia motywu 18 preambuły do rozporządzenia, ograniczając się do jego zdania pierwszego i drugiego z całkowitym pominięciem zdania trzeciego odnoszącego się do udostępnienia środków przetwarzania danych osobowych, a w konsekwencji nie wyjaśnił dostatecznie, że zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się (np. wyrok NSA z dnia 16 października 2024 r. sygn. akt III OSK 4984/21), że przez "środki przetwarzania danych" w tym przypadku rozumieć należy miejsce lub nośnik, na którym dane się znajdują, czyli np. prywatne notatniki, opinie, wyniki badań. Dopóki środki te (przetwarzania danych przez osobę fizyczną) dostępne są jedynie w granicach tzw. zacisza domowego lub innego prywatnego miejsca (np. auta) osoby przetwarzającej dopóty jest to przetwarzanie w ramach czynności o czysto osobistym i domowym charakterze. Jednakże w sytuacji, gdy z inicjatywy podmiotu przetwarzającego dostęp do tego typu "środka przetwarzania danych" zostanie udzielony szerszemu gronu działanie takie będzie znajdowało się pod ochroną wynikającą z RODO. Wskazuje na to wyraźnie zdanie trzecie motywu 18 wyjaśniającego treść art. 2 ust. 2 lit. c RODO. Takie stanowisko zaprezentowane zostało również w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 grudnia 2014 r., C-212/13, na który powołał się m.in. pełnomocnik skarżących w skardze.
Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Prezes PUODO nie uzasadnił dostatecznie wyczerpująco przyjętego przez siebie stanowiska, przez co naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania Sądu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 329 ze zm.), orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
O zwrocie kosztów postępowania w łącznej kwocie 614 zł (obejmujących wpis sądowy od skargi - 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżących - 480 zł i opłatę skarbową od dwóch pełnomocnictw – 34 zł) rozstrzygnięto w punkcie drugim sentencji wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.