II SA/Wa 1526/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Prezesa UODO o umorzeniu postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych przez IPN, uznając, że RODO ma zastosowanie do wnioskodawców udostępniających archiwa.
Sprawa dotyczyła skargi M.M. na decyzję Prezesa UODO o umorzeniu postępowania w sprawie nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez IPN. Sąd uchylił decyzję organu, uznając, że Prezes UODO błędnie zinterpretował przepisy RODO i ustawy o IPN, umarzając postępowanie z powodu braku właściwości. Sąd stwierdził, że RODO ma zastosowanie do ochrony danych osobowych osób wnioskujących o udostępnienie archiwów IPN, a nie tylko do prowadzenia Bazy Materiału Genetycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) o umorzeniu postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych przez Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Skarżący, M.M., zarzucił IPN nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych, w tym zamieszczenie adresu zamieszkania w dokumentach udostępnianych w odpowiedzi na skargi sądowe. Prezes UODO umorzył postępowanie, powołując się na brak właściwości, argumentując, że RODO nie ma zastosowania do działalności IPN, z wyjątkiem Bazy Materiału Genetycznego. Sąd administracyjny uznał tę argumentację za błędną. Sąd podkreślił, że choć ustawa o IPN ogranicza stosowanie RODO do prowadzenia Bazy Materiału Genetycznego, to nie wyłącza jego stosowania w odniesieniu do ochrony danych osobowych osób, które korzystają z zasobów IPN i wnioskują o udostępnienie archiwów. Sąd wskazał, że przepisy RODO, w tym zasady ograniczenia przetwarzania danych i ich zabezpieczenia, powinny mieć zastosowanie do danych osobowych wnioskodawców, chyba że ustawa o IPN stanowi inaczej. Ponieważ organ błędnie uznał brak swojej właściwości, uchylono jego decyzję i nakazano ponowne rozpatrzenie sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, RODO ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych osób wnioskujących o udostępnienie archiwów IPN, z wyjątkiem sytuacji ściśle określonych w ustawie o IPN (np. prowadzenie Bazy Materiału Genetycznego).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 71 ustawy o IPN, który ogranicza stosowanie RODO do Bazy Materiału Genetycznego, należy interpretować wąsko. Oznacza to, że RODO ma zastosowanie do ochrony danych osobowych osób, które korzystają z zasobów IPN i wnioskują o udostępnienie archiwów, a nie tylko do specyficznych baz danych prowadzonych przez IPN.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 105 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.IPN art. 36 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
k.p.a. art. 61a § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
RODO art. 2 § ust. 2 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 51 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 5
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.d.o. art. 34 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
RODO ma zastosowanie do ochrony danych osobowych osób wnioskujących o udostępnienie archiwów IPN. Prezes UODO błędnie zinterpretował przepisy ustawy o IPN i RODO, co skutkowało bezpodstawnym umorzeniem postępowania. Organ nadzorczy powinien rozpoznać skargę co do meritum, a nie umarzać postępowanie z powodu braku właściwości.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Prezesa UODO o braku właściwości organu do rozpatrzenia sprawy dotyczącej przetwarzania danych osobowych przez IPN w kontekście udostępniania archiwów.
Godne uwagi sformułowania
Mylnie jednak wyłożono ich treść - w kontekście realiów rozpoznawanej sprawy. Nie sposób jednak stąd wywodzić, jakoby reguły te nie znajdowały zastosowania wobec innych osób - nie objętych przedmiotem zainteresowania IPN - co do gromadzenia materiałów archiwalnych - wnioskujący o ich udostępnienie, zaś nie uwzględnionych wobec brzmienia art. 1. W tej sytuacji bezzasadne było umorzenie postępowania, wobec uznania braku właściwości organu w sprawie. Był on obowiązany rozpoznać skargi Wnioskodawcy, co do meritum.
Skład orzekający
Tomasz Szmydt
przewodniczący
Łukasz Krzycki
sprawozdawca
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu stosowania RODO do działalności Instytutu Pamięci Narodowej w zakresie udostępniania archiwów oraz właściwość organów ochrony danych osobowych w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej IPN i jego działalności, ale może stanowić podstawę do interpretacji podobnych kwestii w innych instytucjach przechowujących archiwa historyczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony danych osobowych w kontekście dostępu do historycznych archiwów, co jest istotne zarówno dla prawników, jak i dla osób zainteresowanych historią i prawami obywatelskimi.
“Czy RODO chroni Twoje dane w archiwach IPN? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1526/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-04-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dorota Kozub-Marciniak Łukasz Krzycki /sprawozdawca/ Tomasz Szmydt /przewodniczący/ Symbol z opisem 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych Hasła tematyczne Ochrona danych osobowych Skarżony organ Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 1575 art. art. 36 ust. 3 pkt 1, 71 Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Dz.U. 2022 poz 2000 art. art. 61a par. 1, 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. art. 2 ust. 2 lit. a, 5, 6, 51 ust. 1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant st. sekr. sądowy Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz strony skarżącej M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym aktem - przywołując art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 119 z 4 maja 2016), zwanego dalej "RODO", wobec skarg p. M.M., zwanego dalej "Wnioskodawcą", na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez Dyrektora Oddziału w W. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "Dyrektorem", polegające na zamieszczeniu adresu zamieszkania Wnioskodawcy w odpowiedzi na dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – umorzono postępowanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - wobec skarg Wnioskodawcy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające – opisano jakie stanowiska zajęły strony, - art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2023 r. poz. 102 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o IPN", stanowi, że akt ten reguluje ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; w myśl art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o lPN, dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN") udostępnia się w celu publikacji materiału prasowego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), z upoważnienia redakcji albo wydawcy; zgodnie z art. 36 ust. 2 tej ustawy dokumenty, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na pisemny wniosek, skierowany do dyrektora oddziału IPN - właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy; w myśl art. 36 ust. 3 pkt 1 ustawy o IPN wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy; stosownie do art. 36 ust. 4b danego aktu osoby, które korzystają z dokumentów, o których mowa w ust. 1, do celów, wymienionych w ust. 1 pkt 2 i 3, mają prawo do uzyskiwania - na wniosek – informacji, ze znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN zbiorów danych, rejestrów i kartotek organów bezpieczeństwa państwa - w tym dotyczących tożsamości tajnych informatorów lub pomocników przy operacyjnym zdobywaniu informacji, - z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przytoczonych przepisów ustawy o IPN wynika, że Dyrektor przetwarza dane osobowe Wnioskodawcy, których dotyczy niniejsze postępowanie - w ramach realizacji ustawowych zadań IPN, - IPN utworzono w celu realizacji zadań, określonych w art. 1 ustawy o IPN, - w art. 2 ust. 2 lit. a RODO, wskazano, że akt ten nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych w ramach działalności, nieobjętej zakresem prawa Unii, - działalność IPN - polegająca na realizacji określonych w art. 1 ustawy o IPN zadań – nie jest objęta zakresem prawa Unii Europejskiej, - art. 1 ustawy o IPN stanowi m.in., że akt ten reguluje: (pkt 1) ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; (pkt 1a) opracowywanie, publikowanie i udostępnianie inwentarza archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu; (pkt 1b) ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczanie, udostępnianie i publikowanie akt pracowników służby zagranicznej, wytworzonych lub gromadzonych w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r., oraz dokumentów osobowych, które zostały wytworzone w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r., przekazanych do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przez ministra właściwego do spraw zagranicznych; (pkt 1c) ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczanie, udostępnianie i publikowanie dokumentów innych niż określone w pkt 1-1 b, jeżeli ustawa tak stanowi; (pkt 2b) przygotowywanie i publikowanie katalogów prowadzonych przez Biuro Lustracyjne; (pkt 2c) prowadzenie rejestrów oświadczeń lustracyjnych, analizę oświadczeń lustracyjnych oraz przygotowywanie postępowań lustracyjnych, - działalności objęte zakresem prawa Unii Europejskiej określono w art. 3, 4 i 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), zwanego dalej "Traktatem"; art. 3 tego aktu stanowi: (ust. 1) Unia ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach: a) unia celna; b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego; c) polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro; d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa; e) wspólna polityka handlowa, (ust. 2) Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres; art. 4 Traktatu przewiduje: (ust. 2) Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do następujących głównych dziedzin: a) rynek wewnętrzny; b) polityka społeczna w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie; c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna; d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych; e) środowisko; f) ochrona konsumentów; g) transport; h) sieci transeuropejskie; i) energia; j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie, (ust. 3) w dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji, (ust. 4) W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań i wspólnej polityki, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji; zgodnie z art. 6 Traktatu Unia ma kompetencje do prowadzenia działań, mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań Państw Członkowskich; do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą: a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego; b) przemysł; c) kultura; d) turystyka; e) edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport; f) ochrona ludności; g) współpraca administracyjna, - porównanie wskazanych w art. 1 ustawy o IPN zadań, w ramach których IPN przetwarza dane osobowe osób wnioskujących o udostępnienie wytworzonych przez organy bezpieczeństwa państwa informacji lub dokumentów przechowywanych przez IPN, z działalnościami określonymi w art. 3, 4 i 6 Traktatu wskazuje, że zadania IPN nie należą do żadnej z działalności wymienionych w tym akcie, - jedyny wyjątek dla zastosowanie przepisów RODO do działalności IPN wynika z art. 71 ustawy o IPN; zgodnie z nim - przy uwzględnieniu art. 53f ust. 1 danego aktu - w określonej w art. 1 danej ustawy działalności IPN przepisy RODO stosuje się do prowadzenia Bazy Materiału Genetycznego, zwanego dalej "Bazą" - utworzonej w celu prowadzenia prac poszukiwawczych oraz identyfikacji tożsamości osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych; w Bazie znajdują się również informacje o osobach żyjących; obejmuje dane i informacje o osobach, których krewni stracili życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych, - wobec treści art. 71 - w zw. z art. 53f ust. 1, art. 53b ustawy o IPN oraz art. 2 ust. 2 lit. a RODO - w działalności IPN przepisy RODO stosuje się więc wyłącznie do Bazy; w konsekwencji RODO nie jest stosowane do innych zbiorów danych, prowadzonych przez IPN w celu realizacji jego ustawowych zadań, określonych w art. 1 ustawy o IPN; na to, że wprowadzenie danego brzmienia art. 71 danego aktu miało na celu stosowanie RODO jedynie wobec Bazy, wskazują wprost dokumenty wytworzone podczas prac nad zmianą tego przepisu (tak: str. 4-5 pisma Prezesa IPN do Ministra Cyfryzacji z dnia 13 października 2017 r.), w szczególności zaś uzasadnienie do projektu zmiany, gdzie wskazano: ,,[w] związku z powyższym proponuje się nowe brzmienie art. 71 ustawy o IPN, które poprzez pozytywne wskazanie obowiązku stosowania w działalności IPN rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016, str. 1) jedynie do prowadzenia Bazy materiału genetycznego, wyłączy z zakresu jego stosowania pozostałe przepisy ustawy o IPN", - tym samym organ - będący, stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwanej dalej "ustawą o danych", nadzorczym wymienionym art. 51 ust. 1 RODO – nie ma uprawnień do rozpatrywania sprawy, dotyczącej przetwarzania danych osobowych w zbiorach danych, prowadzonych w ramach realizacji zadań ustawowych IPN innych niż Baza, - skargi wniesione w niniejszej sprawie przez Wnioskodawcę dotyczą zaś przetwarzania przez Dyrektora danych osobowych osoby wnioskującej o udostępnienie dokumentów oraz informacji ze znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN zbiorów danych, rejestrów i kartotek organów bezpieczeństwa państwa - zatem danych osobowych, niewchodzących w skład Bazy, - powoduje to, że niniejsze postępowanie podlega umorzeniu - na podstawie art. 105 § 1 ustawy K.p.a. - jako bezprzedmiotowe; zgodnie bowiem z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, wydaje się decyzję o umorzeniu postępowania; jak wskazuje się w doktrynie: "bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym." (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 489); ustalenie zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., zobowiązuje organ publiczny do umorzenia postępowania; nie ma bowiem - w razie zaistnienia tej przesłanki - podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty; dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby zaś o jego wadliwości, - reasumując, organ nie jest uprawniony do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie; skutkuje to bezprzedmiotowością postępowania, a w konsekwencji koniecznością jego umorzenia. W skardze podnoszono, że organ – wedle stanowiska Wnioskodawcy - sprzeniewierza się swoim ustawowym obowiązkom - w sytuacji nierównoprawności podmiotów postępowania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadny jest zarzut Wnioskodawcy w zakresie, gdzie wywiedziono, że - umarzając postępowanie - organ uchybił przepisom prawa materialnego, zakreślającym granice jego kompetencji. Trafnie wprawdzie - w uzasadnieniu skarżonego - aktu przywołano brzmienie znajdujących zastosowanie w sprawie regulacji normatywnych - wyznaczających zakres kompetencji organu wyspecjalizowanego w sprawie ochrony danych osobowych. Ich ponowne przytaczanie byłoby stąd bezzasadne. Mylnie jednak wyłożono ich treść - w kontekście realiów rozpoznawanej sprawy. Słusznie odnotował wprawdzie organ, że jest on właściwy jedynie w zakresie, gdzie zastosowanie znajduje prawo Unii Europejskiej (tak art. 2 ust. 2 lit. a w zw. z art. 51 ust. 1 RODO i art. 34 ust. 2 ustawy o danych). Mylnie jednak wywiódł, że jego reguły - zwłaszcza w kontekście przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (tak art. 4 ust. 2 lit. j Traktatu) - nie znajdą zastosowania do ochrony danych osobowych wnioskodawców, co do obsługi podań, kierowanych do danej instytucji publicznej - jaką jest IPN. W szczególności ograniczeń w zakresie stosowania RODO w danym zakresie nie sposób wywieść z art. 71 ustawy o IPN. Wynika to z następujących uwarunkowań formalnoprawnych. Co trafnie odnotował organ, w myśl powołanego art. 71 w działalności IPN określonej w art. 1 przepisy RODO stosuje się do prowadzenia Bazy. Takie brzmienie danej regulacji uprawnia przyjęcie, że - wedle jednoznacznie wyrażonej woli prawodawcy (potwierdza to reguła rozumowania a contrario oraz przywołana przez organ treść uzasadnienia nowelizacji przepisu) – ograniczone jest stosowanie przepisów RODO w kontekście działań merytorycznych danej instytucji - związanych z przetwarzaniem danych osobowych wobec osób, których działalność jest objęta bazą archiwalną Instytutu, np. w kontekście przetwarzania tych danych w zakresie wskazanym art. 1 ustawy o IPN: - w pkt 1 "udostępniania" dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, - w pkt 2 "udostępniania" inwentarza archiwalnego IPN. W danym obszarze w samej ustawie o IPN zawarto wyczerpujący zakres reguł ochrony danych osobowych co do tych, których działalność jest przedmiotem zainteresowań IPN - wedle celów powołania tej instytucji. Kwestie te nie wchodzą w istocie w zakres regulacji prawodawstwa Unii Europejskiej. Inaczej mają się jednak rzeczy, co do ochrony praw osobistych osób, które aktualnie korzystają z zasobów IPN - zgromadzone dane są im udostępniane - nie są zaś przedmiotem zainteresowania tej instytucji - w kontekście gromadzenia zasobów archiwalnych, dotyczących zagadnień objętych jej właściwością. Z art. 1 nie sposób wywieść, aby wolą prawodawcy było odmienne uregulowanie reguł ochrony praw tych osób – np. w kontekście reguły ograniczenia przetwarzania danych osobowych do celów niezbędnych, przy zachowaniu stosownych środków ich zabezpieczenia (tak reguły ogólne art. 5 i 6 RODO). W art. 1 nie wskazano też zasady prowadzenia baz danych o takich osobach. Jedynie w dalszej części ustawy o IPN ustanowiono w stosownym zakresie podstawy gromadzenia danych osobowych, dotyczących wnioskujących o udostępnienie zbiorów archiwalnych - tak np. art. 36 ust. 3 pkt 1 ustawy o IPN. Nie przewidziano jednak odmiennych ogólnych reguł przetwarzania tych danych osobowych - wobec tych, wynikających w RODO. Względy wykładni językowo-logicznej, przy uwzględnieniu zasady wąskiego rozumienia wyjątków od reguły (tak samo przepisów wyłączających – jak art. 71 u.IPN) przemawiają więc za przyjęciem, że reguły RODO znajdą zastosowanie w zakresie przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy. Trafnie więc organ zauważa, że przepisy RODO stosuje się w kontekście gromadzenia informacji w Bazie - zwłaszcza, że dotyczą one osób żyjących - rodzin ofiar represji. Nie sposób jednak stąd wywodzić, jakoby reguły te nie znajdowały zastosowania wobec innych osób - nie objętych przedmiotem zainteresowania IPN - co do gromadzenia materiałów archiwalnych - wnioskujący o ich udostępnienie, zaś nie uwzględnionych wobec brzmienia art. 1. Organ mylnie więc wywiódł, jakoby z art. 71 - wobec treści art. 1 Ustawy IPN - wynikał brak jego właściwości w sprawie przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy, jako występującego o udostępnienie informacji z zasobów archiwalnych IPN. Woli ustanowienia takich regulacji nie sposób też przypisać racjonalnemu prawodawcy - brak przesłanek celowościowych, które mogłyby przemawiać za ograniczeniem stosowania przepisów RODO w procesie przetwarzania danych osobowych wnioskodawców o udostępnienie zbiorów archiwalnych IPN. Za przyjętym przez Sąd rozumieniem przepisów ustawy o IPN przemawiają więc także względy wykładni celowościowej. W tej sytuacji bezzasadne było umorzenie postępowania, wobec uznania braku właściwości organu w sprawie. Był on obowiązany rozpoznać skargi Wnioskodawcy, co do meritum. Jedynie na marginesie należy odnotować, że - wobec przywoływanej przez organ argumentacji - ewentualne ustalenie braku właściwości nie wymagało przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego – w przedmiocie właściwości. Gdyby argumentację organu uznać za trafną, nie było podstaw do uznania, jakoby doszło do wszczęcia postępowania wobec skarg Wnioskodawcy a więc niezbędne jest jego umorzenie. Zasadna byłaby zaś odmowa wszczęcia postępowania (tak. art. 61a § 1 K.p.a.). Ewentualne uchybienie przepisów postępowania w danym zakresie nie mogło mieć jednak znaczenie dla wyników danej sprawy, gdzie organ mylnie wywiódł, jakoby nie był właściwy dla rozpoznania skarg Wnioskodawcy. Ich zasadność musi jednak pozostać - na danym etapie sprawy - poza granicami rozważań Sądu - badającego legalność działania organu. Tenże musi wpierw zająć stanowisko w sprawie - co do meritum skarg Wnioskodawcy w kontekście przetwarzania jego danych. Reasumując, wadliwie wykładając przepisy prawa materialnego - zakreślające granice kompetencji danego organu - naruszono również przepisy prawa procesowego – art. 105 § 1 K.p.a. Bezzasadnie bowiem umorzono postępowanie w sprawie. Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Na danym jej etapie nie sposób bowiem wykluczyć zasadności skarg, dotyczących przetwarzania danych osobowych. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji - w myśl art. 200 danego aktu. Koszty stanowił uiszczony wpis sądowy od skargi. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI