II SA/Wa 1507/22

II SA/Wa 1507/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube
Tomasz Szmydt
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 758/23 - Postanowienie NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, , Protokolant ref. staż. Kinga Krysik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ", "Minister") decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec D. W. (dalej: "strona", "skarżąca"), art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
D. W. beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu J. W., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu wniosku podała, że jest wdową po [...] pożarnictwa J. W.. Skarżąca wskazała, że jej zmarły mąż nie angażował się w działania organów SB i UB. Ponadto strona jest osobą samotną, która przeszła dwie poważne operacje oraz została zakwalifikowana do I grupy inwalidzkiej.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W dniu [...] lipca 2018 r. skarżąca złożyła do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Minister, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.
W dniu [...] listopada 2018 r. D. W. wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2248/18)uchylił zaskarżoną decyzję.
W dniu 13 sierpnia 2019 r., na powyższy wyrok została złożona przez Ministra skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II OSK 1861/21 oddalił skargę kasacyjną Ministra.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ wydał powołana na wstępie decyzję.
Organ wskazał, że strona ma przyznane prawo do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu J. W., której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Z dokumentacji wynika również, że ww. został zwolniony ze służby w Zawodowej Straży Pożarnej w dniu [...] maja 1988 r.
Minister podał, że z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że J. W. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] maja 1945 r. do dnia [...] sierpnia 1945 r. Organ wskazał jednak, że według oświadczenia świadków służba ww. w Milicji Obywatelskiej trwała w okresie od dnia [...] maja 1945 r. do dnia [...] października 1945 r.
Organ podął też, że z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych pismem z dnia [...] maja 2022 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że J. W. pełnił służbę jako funkcjonariusz w [...] Komisariacie [...] w okresie od dnia [...] maja 1945 r. do dnia [...] października 1945 r. Powyższe informacje zostały podane przez byłego funkcjonariusza w piśmie z dnia [...] czerwca 1988 r.
W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 39 lat, 11 miesięcy i 22 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 5 miesięcy i 29 dni.
Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującej stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn.. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).
Organ wskazał, że całkowity okres służby J. W. wynosi 39 lat i 11 miesięcy i 22 dni, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 5 miesięcy i 29 dni, co stanowi około 1,2% ogółu służby. Minister stwierdził, że spełniona została przesłanka krótkotrwałej służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ wskazał też, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez J. W. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] grudnia 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.
Jednocześnie Minister wskazał, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. IPN [...]) pozwala na domniemanie, iż były funkcjonariusz świadomie podjął służbę na rzecz totalitarnego państwa, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa z wniosku D. W. stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu. Organ wskazał, że rozpoczęcie służby przez J. W. na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego i przymusowego naboru do MO, lecz nastąpiło z inicjatywy samego zainteresowanego, czego dowodem jest treść życiorysu napisana przez byłego funkcjonariusza w piśmie z dnia [...] czerwca 1988 r., w którym stwierdził, że "(...) Po wyzwoleniu [...] maja 1945 r. wstąpiłem w szeregi MO jako ochotnik (...)."
Minister zwrócił uwagę, że dla Polski zakończenie drugiej wojny światowej było jednocześnie rozpoczęciem walki z nowym, sowieckim okupantem, który już od momentu ponownego wkroczenia na ziemie naszego kraju w styczniu 1944 r. zwalczał wszelkie polskie dążenia do pełnej niepodległości. Rozpoczął się okres aresztowań, przesłuchań, tortur i mordów na żołnierzach polskiego podziemia antykomunistycznego. Powołana w 1944 r. Milicja Obywatelska miała stać na straży władzy ludowej i sojuszu ze Związkiem Radzieckim oraz walczyć z "bandami podziemia", w tym w szczególności z żołnierzami wyklętymi.
W ocenie organu wręcz niedorzecznym byłoby formułowanie tezy, w której stwierdza się, iż funkcjonariusz wstępujący w 1945 r. w szeregi formacji stojącej po stronie okupanta radzieckiego podejmował czynności ograniczające się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej.
W związku z powyższym Minister stwierdził, że charakter wykonywanych przez J. W. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji przesądził, iż przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Decyzja Ministra z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi D. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – zwanej dalej jako: "ustawa covidowa"), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Stosownie do wskazanej wyżej regulacji, nin. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie zdalnej, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022r., poz. 329 zwaną dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a.).
Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy P.p.s.a.).
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy P.p.s.a.).
Badając kontrolowany akt w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu albowiem została wydana zarówno z istotnym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie w całości.
W punkcie wyjścia rozważań podkreślenia wymaga, że sprawa była już bowiem przedmiotem sądowej kontroli zarówno przez tut. Sąd, jak przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 25 maja 2021r. w sprawie III OSK 1861/21 oddalił skargę kasacyjną Ministra od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2019r. w sprawie o sygn. II SA/Wa 2248/18 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.
W tym stanie rzeczy, zgodnie z 190 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną sprawie sygn. akt III OSK 1861/21 przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także: "NSA").
Przez ocenę prawną (o której mowa w art. 190 P.p.s.a.) należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1373/19; 13 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1292/18; 15 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 129/19 – wszystkie powołane orzeczenia, podobnie jak inne wskazane w nin. uzasadnieniu, opublikowane na www: cbois.nsa.gov.p).
Podkreślenia wymaga, że komentowane przepisy (tj. art. 190 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a.), mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt: II FSK 451/08, z dnia 23 września 2009r., sygn. akt: I FSK 494/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt: I GSK 940/09). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2010r., sygn. akt: II FSK 2129/08). Dodać należy, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999r. sygn. akt: I SA 2019/98 ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt: III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).
Ponieważ w rozstrzyganej sprawie nie nastąpiły żadne z wymienionych wyżej okoliczności, dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko NSA wyrażone w przywołanym wyroku w sprawie III OSK 1861/21, który oddalił skargę kasacyjną Organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. II SA/Wa 2248/18.
Sąd porządkowo przypomina, że NSA w przywołanym wyżej wyroku w konkluzji swoich wywodów wyraził ocenę prawną, że "Sąd pierwszej instancji zasadnie zarzucił organowi, iż ten nie przeprowadził postępowania dowodowego w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie wyjaśnił bowiem, czy skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, w sytuacji, gdy spełnienie tej przesłanki było przez stronę kwestionowane w rozpoznawanej sprawie".
Jednocześnie NSA wyjaśnił, że "(...) zgodnie z wynikającą z treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej normą materialnoprawną, organ badając, czy została ona spełniona przez wnioskodawcę powinien przede wszystkim zbadać, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a pomocniczą rolę w ustaleniu czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków. Przy czym sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Jak podnoszono bowiem wcześniej, brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych".
W ocenie Sądu, Organ ponownie rozstrzygając sprawę, nie wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązku podporządkowania się wyrażonym w przywołanych wyrokach (tj. tut. Sądu w sprawie II SA/Wa 2248/18 oraz NSA w sprawie III OSK 1861/21) ocenom prawnym co do dalszego postępowania, naruszając w ten sposób art. 153 i 190 P.p.s.a w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Organ mianowicie uznał, że "całkowity okres pełnionej służby wynosi 39 lat, 11 miesięcy i 22 dni, co stanowi 1,2% ogółu służby, a zatem "w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej".
Jednocześnie Organ uznał, że "zważywszy na fakt, że ww. nie pełnił służby po 12 września 1989r., stwierdzić należy, że nie spełnia ona wymogów przewidzianych w drugiej przesłance uwzględnionej w przepisie art. 8a ust. 1 pkt ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie".
Dalej Organ stwierdza, że "kluczowe w kontekście badania przez organ zaistnienia
jest jednak ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji".
Dokonując takich ustaleń/oceny Organ przyjął, że "(...) wnikliwa analiza dokumentacji przekazanej przez IPN wykazał, że rozpoczęcie przez Pana J. W. służby na rzecz totalitarnego państwa, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni (...), nie było efektem odgórnego i przymusowego naboru do MO, lecz nastąpiło z inicjatywy samego zainteresowanego, czego dowodem jest treść życiorysu napisana przez byłego funkcjonariusza w piśmie z dnia [...] czerwca 1988r., w którym stwierdził, że [po wyzwoleniu [...] maja 1945r. wstąpiłem w szeregi MO jako ochotnik]."
Z tego Organ wnioskuje, że "niedorzecznym byłoby formułowanie tezy, w której stwierdza się, iż funkcjonariusz wstępujący w 1945r. w szeregi formacji stojącej po stronie okupanta radzieckiego podejmował czynności ograniczające się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej" i dlatego "przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wynikającego z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej (...)".
W ocenie Sądu, tak wyprowadzony wniosek stanowi nie tylko rażąco dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ale także swoistego rodzaju "zastąpienie" ustaleń faktycznych w zakresie indywidualnego przypadku na rzecz domniemania faktycznego przesądzającego o tym, że samo wstąpienie w opisanym okresie do służby przed 12 września 1989r. – w realiach sprawy - do MO w 1945r. "samo w sobie" było ukierunkowane na realizowanie zadań państwa totalitarnego.
Tymczasem, jak słusznie wskazał NSA w rozstrzyganej sprawie III OSK 1861/21, "(...) Dokonując wykładni kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości tego pojęcia nie można wskazać ogólnych, uniwersalnych cech, które mogłyby być wykorzystywane w każdym przypadku."
Dlatego też "Organ, oceniając spełnianie przez wnioskującego warunków do wydania wobec niego decyzji z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej powinien zbadać nie tylko występowanie okoliczności dotyczących krótkotrwałej służby i rzetelnego wykonywania zadań, ale również ocenić, w sytuacji gdy nie zostaną one spełnione (podkreślenie Sądu) czy nie występują inne szczególne okoliczności pozwalające na zastosowanie dobrodziejstwa z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Z powyższego wynika zatem, że spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki wymienionej w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) już samo w sobie obejmuje swym zakresem sytuacje "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Reasumując powyższe, Sąd stwierdza, że Organ, poprzez wadliwą wykładnie art.8a ustawy zaopatrzeniowej, nieprawidłowo przyjął, że do zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z tego przepisu zaistnienie przesłanki opisanej w pkt.1 w/w przepisu jest niewystarczające do uznania "szczególnie uzasadnionego przypadku", co skutkowało przekroczeniem granic tzw. uznania administracyjnego w kontekście ustaleń faktycznych oraz błędną oceną sprawy w jej całokształcie.
Jak bowiem wskazano w przywołanych rozważaniach NSA, w sytuacji, kiedy przesłanki określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy są spełnione w stosunku do wnioskodawcy, co w realiach rozpoznawanej sprawy w odniesieniu do "krótkotrwałej służby" przyznaje Organ wprost, to tym samym uznać należy, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Podkreślenia wymaga przy tym, że nawet gdyby podzielić pogląd Organu, że w każdej sytuacji, tj. nawet przy spełnieniu przesłanki "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990r. oraz "rzetelnego" wykonywania zadań służbowych i aktywności Skarżącego po 12 września 1989r. należy badać odrębnie czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", to Organ nie wykazał, że wstąpienie J. W. do służby w MO w 1945r. i jego zaangażowanie w czasie tej służby, notabene jak słusznie podnosi Skarżąca, stanowiące krótkotrwały "epizod" w jego życiu zawodowym, a co ma poparcie w zgromadzonych przez Organ aktach sprawy, bo trwające od [...] maja 1945r. do [...] października 1945r., było w jakikolwiek sposób bezpośrednio ukierunkowane lub charakteryzowało się zindywidualizowanym zaangażowaniem na realizowane zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, w konsekwencji czego nabyte przez niego prawa do zaopatrzenia emerytalnego są niesłusznie - z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Wręcz przeciwnie, ze zgromadzonych na tę okoliczność dowodów wynika, że J. W. samowolnie zrezygnował ze służby w MO i już nigdy nie podjął służby w jakichkolwiek organach takich służb, a świadczenie emerytalne "wypracował" w straży pożarnej.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu, Organ dokonał wbrew ocenie prawnej NSA zawartej w wyroku III OSK 1861/21 wadliwej wykładni przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej a na tym tle nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i – w konsekwencji - z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego, odmówił Skarżącemu wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, przez co naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz przepisy procesowe, tj. w szczególności art. 7 oraz art. 80 k.pa. w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygając sprawę ponownie, Organ jest związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że pomimo wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, odstąpiono od szczegółowego wskazania co do dalszego trybu postępowania, o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. albowiem wydana decyzja została oparta na wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym poddanym ocenie przez Organ, z tym, że przekroczono granice uznania administracyjnego w zakresie nieuznania przesłanki "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.", o której mowa w art. 8a pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, w stosunku do J. W..