II SA/Wa 1504/24

II SA/Wa 1504/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Komendant Żandarmerii Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności pieniężnych oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej (dalej: "KGŻW", "organ II instancji") z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczeń pieniężnych.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 15 lutego 2024 r. M. W. (dalej: "Skarżący"), pełniący do dnia [...] stycznia 2023 r. zawodową służbę wojskową w Oddziale Specjalnym Żandarmerii Wojskowej (dalej: "OSŻW") w [...], na podstawie art. 456 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o Obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm.), złożył do OSŻW w [...] wniosek o naliczenie i wypłatę: zawieszonej części uposażenia zasadniczego; dodatków o charakterze stałym; należności pieniężnych o których mowa w art. 458 i 459 pkt. 1-3 ustawy o obronie Ojczyzny.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że decyzją Komendanta Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w [...] (dalej: "KOSŻW", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] został zawieszony w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, z ustaleniem okresu zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, tj. do dnia [...] stycznia 2023 r. Zaznaczył, że ww. decyzją zawieszono mu płatność połowy uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym.
Podniósł również, że po zakończeniu służby nie otrzymał świadczeń, o których mowa w art. 458 oraz 459 pkt. 1-3 ustawy o obronie Ojczyzny. Postępowanie karne wszczęte przeciwko Skarżącemu zostało warunkowo umorzone na okres próby 3 lat wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. (sygn. akt [...]). Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 25 kwietnia 2023 r.
Dalej Skarżący powołał art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny wskazując, że w niniejszej sprawie doszło do umorzenia toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego. Okoliczność ta znajduje również potwierdzenie w zaświadczeniu z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] stycznia 2024 r. Z dokumentu tego wynika, że Skarżący nie widnieje w kartotece karnej, co miałoby miejsce w przypadku wydania przez Sąd wyroku skazującego.
W dniu [...] marca 2024 r. nr [...] KOSŻW w [...] odmówił M. W. wypłaty zawieszonych mu świadczeń pieniężnych. Wskazał, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających wypłatę zawieszonych należności. W szczególności nie doszło do uniewinnienia Skarżącego, czy też umorzenia toczącego się wobec niego postępowania karnego. Nie stanowi o tym ani załączony do wniosku wyrok sądu karnego, który jest de facto wyrokiem stwierdzającym popełnienie przestępstwa i uznającym winę oskarżonego, ani też zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego. Załączony do wniosku wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. (sygn. akt [...]) wskazuje na zastosowanie innej instytucji prawa karnego, tj. warunkowego umorzenia postępowania karnego, której - wbrew stanowisku Skarżącego - nie można utożsamiać z instytucją umorzenia postępowania karnego.
Nadto organ I instancji zauważył, że brak informacji na temat Skarżącego w Krajowym Rejestrze Karnym w zakresie osób skazanych nie jest żadnym dowodem stwierdzenia jego niewinności. Oczywistym jest, że informacja na temat skazania nie będzie widniała w KRK, gdyż do skazania nie doszło. Sąd, warunkowo umarzając postępowanie, poddał sprawcę próbie i odstąpił od skazania, co jednak może ulec zmianie w przypadku naruszenia zasad okresu próby. Zatem osoba, przeciwko której warunkowo umorzono postępowanie w świetle prawa polskiego jest uznawana za osobę niekaraną i informacja taka nie jest zamieszczana w tzw. zaświadczeniu o niekaralności. Nie znaczy to jednak, że informacja o warunkowym umorzeniu postępowania nie figuruje w KRK. Przeciwnie, wystąpienie z zapytaniem o udzielenie informacji z kartoteki karnej do Biura Informacji KRK spowoduje uzyskanie informacji zwrotnej związanej z warunkowym umorzeniem postępowania karnego (w tzw. "Informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego").
Pismem z dnia 28 marca 2024 r. Skarżący wniósł odwołanie od powyższego pisma zarzucając naruszenie:
- art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu, skutkujące odmową wypłaty zawieszonych świadczeń,
- art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.", poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że nie wykazano podstaw do wypłaty wnioskowanych świadczeń.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji z zaleceniami co do zasad oraz obowiązku wypłaty wnioskowanych należnych świadczeń.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż ww. pismo KOSŻW ma cechy decyzji administracyjnej, jednak zawarte w nim stanowisko jest błędne. Traktowanie warunkowego umorzenia postępowania karnego (art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks Karny (Dz. U. z 2024 r., poz. 17), dalej: "k.k."), analogicznie jak przypadku skazania definitywnego za popełnione przestępstwo jest sytuacją niedopuszczalną i nie znajduje oparcia w przepisach, zasadzie równości wobec prawa czy też zasadzie proporcjonalności. Dokonana przez organ I instancji wykładnia art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny nie spełnia standardów demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), której częścią jest zasada ochrony praw nabytych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] KGŻW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji powołał art. 456 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
Wskazał, że [...] M. W. decyzją KOSŻW w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. został zawieszony w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, z ustaleniem okresu zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2022r. do dnia upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego, tj. do [...] stycznia 2023 r. Jednocześnie zawieszono żołnierzowi płatność połowy uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym - zgodnie z art. 456 ust. 1 ww. ustawy.
Postępowanie karne wszczęte przeciwko Skarżącemu zostało warunkowo umorzone na okres próby wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] , [...] Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2023 r. (sygn. akt.[...] ). Wyrok uprawomocnił się z dniem 25 kwietnia 2023 r.
Zawieszenie wypłaty połowy uposażenia zasadniczego oraz wypłaty dodatków o charakterze stałym żołnierza kończy się w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia go prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym. W takim przypadku żołnierzowi zawodowemu zwracana jest zawieszona część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, co stanowi art. 456 ust. 2 ww. ustawy. Co za tym idzie żołnierz otrzymuje także świadczenia, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3 ww. ustawy.
Dalej organ II instancji wskazał, że sytuacja, w której żołnierzowi zawodowemu przywracane są jego prawa, zależna jest od enumeratywnie określonych zdarzeń, tj. umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym.
Instytucja umorzenia postępowania karnego określona w art. 17 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Postępowania Karnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 37), dalej: "k.p.k.", jest odmienna od instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego określonego w art. 66 § 1 k.k.
Instytucja umorzenia postępowania karnego określona jest przepisami postępowania karnego i odnosi się do sytuacji tzw. negatywnych okoliczności, które uniemożliwiają kontynuowanie postępowania karnego. Okoliczności te noszą nazwę warunków dopuszczalności postępowania karnego bądź przesłanek procesowych. W przypadku ich zaistnienia wszczęte postępowanie się umarza, a nie kontynuuje. Natomiast instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego określona jest przepisami prawa karnego materialnego, którego wykonanie powierzone zostało wyłącznie sądom i jest prawnokarną reakcją na czyn przestępny sprawcy, który wiąże się z przypisaniem mu popełnienia przestępstwa oraz winy, ale bez konsekwencji w postaci skazania i wymierzenia kary, a wręcz przeciwnie - z zakończeniem prowadzonego postępowania karnego w formie jego warunkowego umorzenia na próbę, połączonego z reguły z odpowiednio dobranymi obowiązkami w postaci naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo zapłaty nawiązki.
W związku z powyższym, jak wskazał organ II instancji, wyrok orzekający o warunkowym umorzeniu postępowania karnego toczącego się przeciwko Skarżącemu nie ma wpływu na jego prawo do zawieszonych mu należności pieniężnych wraz z odsetkami.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2024 r. M. W., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję KGŻW z dnia [...] czerwca 2024 r. zarzucając naruszenie:
- art. 456 ust. 2 oraz art. 485 ust.2 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową wypłaty zawieszonych świadczeń oraz wadliwym uznaniem, że prawomocny wyrok Sadu umarzający warunkowo postępowanie karne nie ma wpływu na prawo Skarżącego do zawieszonych należności pieniężnych, określonych art. 458 oraz 459 ust. 1-3 ww. ustawy,
- art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że nie wykazano podstaw do wypłaty wnioskowanych świadczeń,
- art. 32 Konstytucji RP w związku z art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu i dyskryminacyjne, nierówne traktowanie żołnierzy w analogicznej sytuacji prawno-faktycznej.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Ponadto Skarżący wniósł o rozważenie przeprowadzenia przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów dotyczących przypadków zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania oraz w przedmiocie wstrzymania lub/oraz zawieszenia wypłaty świadczeń w związku z toczącym się postępowaniem karnym w danej sprawie, w zakresie wszystkich przypadków zdarzeń analogicznych (tj. objętych dyspozycją art. 456 lub 485 ustawy o obronie Ojczyzny) zarejestrowanych w Głównej Żandarmerii Wojskowej oraz w Oddziale Specjalnym Żandarmerii Wojskowej w [...], z uwzględnieniem wskazanych żołnierzy, za okres 2017 -2024 z uwzględnieniem: a) wypadek ŻW w styczniu 2017 - Kierowca A. M.; b) żołnierz C. O., c) żołnierz D. B.
W motywach skargi podniesiono w szczególności, że osoba, wobec której sąd warunkowo umorzył postępowanie karne zachowuje w świetle prawa status osoby niekaranej za przestępstwo popełnione umyślnie. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1158 ze zm.), dalej: "ustawa o KRK", również nie traktuje warunkowego umorzenia postępowania jako skazania, skoro w art. 1 ust 2 pkt 1 określa odrębną kategorię informacji, wskazując, iż KRK zawiera dane osób prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, zaś samo wskazanie w rejestrze możliwości zakończenia postępowania, nie wskazuje na skazanie danej osoby.
Podkreślono, że co najmniej w trzech analogicznych sprawach żołnierzy ŻW, mimo prowadzenia i warunkowego umorzenia postępowania karnego, wypłacono w całości świadczenia zawieszone w związku z wszczęciem postępowania karnego: "a) Wypadek ŻW - styczeń 2017 r. - kierowca A. M. G. (nr [...]) - warunkowe umorzenie, wypłacono świadczenia; b) C. O. - odebrano uprawnienia za alkohol lub punkty, wypłacono świadczenia, pozostał w czynnej służbie wojskowej; c) D. B. - 2023 r. - sprawa karna za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, warunkowe umorzenie, wypłacono świadczenia. Przypadki te świadczą o nierównym traktowaniu i wadliwej wykładni przepisów w zaskarżonej decyzji".
Wskazano również, że przesłanki zastosowania wobec sprawcy przestępstwa warunkowego umorzenia postępowania określa przepis art. 66 k.k., przy czym na tle wykładni art. 106 k.k. dotyczącego zatarcia skazania widać analogię z umorzeniem postępowania karnego, w tym zwłaszcza z warunkowym umorzeniem.
Inaczej niż w wypadku skazania definitywnego i zatarcia skazania, w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego na okres próby ustawodawca objął hipotezą art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny przypadki warunkowego umorzenia postępowania karnego na okres próby, gdyż pozytywny upływ okresu próby liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne a jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 k.k., staje się historyczna.
Orzeczone wobec Skarżącego warunkowe umorzenie postępowania karnego nie stanowi skazania w rozumieniu przepisów prawa karnego, co w konsekwencji sprowadza się do wniosku, że oceniając zasadność żądania o wypłatę zawieszonych świadczeń, zarówno w świetle art. 456, jak i art. 485 ustawy o obronie Ojczyzny, należało wniosek uwzględnić.
W odpowiedzi na skargę KGSG wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodów, zaś Skarżący przedstawił dodatkową argumentację na poparcie wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności z prawem podjętego aktu administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że w przypadku wydania przez sąd karny wyroku warunkowo umarzającego postępowanie istnieją podstawy do otrzymania przez żołnierza zawieszonej części uposażenia oraz zawieszonych należności pieniężnych wraz z odsetkami - zgodnie z art. 485 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 456 ust. 1 ww. ustawy żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3. Natomiast w myśl art. 456 ust. 2 ww. ustawy w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
W sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] KOSŻW w [...], na podstawie art. 225 ustawy o obronie Ojczyzny, zawiesił w czynnościach służbowych [...] M. W. od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego tj. do dnia [...] stycznia 2023r. Podstawę faktyczną ww. decyzji stanowiło wszczęcie postępowania karnego w sprawię o przestępstwo z art. 180a k.k. Jednocześnie, na podstawie art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, Skarżącemu została zawieszona płatność połowy uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym.
Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...], na podstawie art. 66 § 1 i § 2 k.k., warunkowo umorzył na okres próby 3 lat postępowanie karne przeciwko M. W. o zarzucane mu przestępstwa wyczerpujące dyspozycję art. 180a k.k. Jednocześnie Sąd, na zasadzie art. 67 § 2 k.k., w okresie próby oddał sprawcę pod dozór kuratora.
Trafnie zatem przyjął KOSŻW w piśmie z dnia 14 marca 2024 r., a stanowisko to podzielił KGŻW w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2024 r., że w świetle przedstawionych okoliczności prawnych i faktycznych nie istniały podstawy do wypłaty Skarżącemu zawieszonego uposażenia i należności pieniężnych, o których mowa w art. 456 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
W tym miejscu wskazać należy, że o ile wypłata uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym oraz pozostałych świadczeń, wymienionych w powołanym przepisie następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o tyle odmowa wypłaty przyznania tychże świadczeń powinna przybrać formę decyzji administracyjnej.
Decyzja administracyjna stanowi bowiem władczą formę działania organu administracji publicznej w sprawach indywidualnych, a jej konieczne (obligatoryjne) elementy określone zostały w art. 107 § 1 k.p.a. Przy czym zakwalifikowanie danego pisma jako decyzji administracyjnej nie wymaga, aby zawierało ono wszystkie elementy przewidziane w art. 107 § 1 k.p.a. Pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich (konstytutywnych) elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ (por. wyroki NSA: z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt SA 791/81; publ. ONSA 1981, nr 2 poz. 91 oraz z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81; publ. OSP 1982, z. 9-10 poz. 169 z glosą J. Borkowskiego; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 3134/14, CBOSA).
Rozstrzygnięcie KOSŻW z dnia [...] marca 2024 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji administracyjnej, tj oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy (odmowę wypłaty zawieszonych należności pieniężnych) oraz podpis osoby reprezentującej organ. Jest zatem decyzją administracyjną wydaną w toku instancji. Z tych przyczyn Skarżący prawidłowo stwierdził, że w sprawie ma zastosowanie art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, który uprawnia do wniesienia odwołania od decyzji KOSŻW do organu wyższego stopnia.
Zgodnie z ww. przepisem od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się w sprawach: 1) mianowania na stopień wojskowy; 2) przeniesienia do innego korpusu osobowego lub do innej grupy osobowej; 3) skierowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową; 4) powierzenia czasowego pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku (ust. 2). Skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach: 1) powołania do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej; 2) powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych; 3) wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego, a także przeniesienia do dyspozycji; 4) delegowania do pełnienia obowiązków (ust. 3). Niniejsza sprawa nie należy do zakresu przedmiotowego art. 122 ust. 2 i 3 ww. ustawy.
Odnosząc się do kwestii wykładni art. 485 ust. 2 ww. ustawy podzielić należy stanowisko organu, iż przepis ten przewiduje zwrot zawieszonej części uposażenia i pozostałych świadczeń tylko w dwóch przypadkach: umorzenia postępowania karnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu. Jest to katalog zamknięty, zatem w sytuacji, gdy wobec postawionego w stan oskarżenia żołnierza nie zapadnie prawomocny wyrok uniewinniający bądź postępowanie przed sądem karnym nie zostanie umorzone, organ nie ma podstaw do zwrotu należności, których wypłata została zawieszona do czasu zakończenia postępowania karnego.
W przedmiotowej sprawie nie zapadł prawomocny wyrok uniewinniający bądź umarzający postępowanie karne, lecz wyrok warunkowo umarzający postępowanie. Sąd orzekł, że postępowanie przeciwko M. W. o zarzucane mu przestępstwa wyczerpuje dyspozycję art. 108a k.k. Jednocześnie Sąd zastosował wobec Skarżącego instytucję warunkowego umorzenia postępowania karnego, o której mowa w art. 66 k.k.
Przepis ten stanowi, że sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa (ust. 1). Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności (ust. 2).
Podkreślić należy, że zastosowanie ww. instytucji musi być poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa; tym samym podstawą warunkowego umorzenia jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności.
Jedną z przesłanek warunkowego umorzenia postępowania jest brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu. Warunkowe umorzenie postępowania wymaga zatem bezspornego ustalenia samego faktu popełnienia przestępstwa i jego okoliczności. Nie jest wystarczające samo przyznanie się sprawcy do popełnienia zarzucanego mu czynu. Podjęcie przez sąd prawidłowej decyzji w zakresie warunkowego umorzenia postępowania wymaga, aby stan faktyczny sprawy nie budził żadnych wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego i dokonanej przez sąd jego oceny. Na podstawie zebranych dowodów sąd ustala sprawstwo oskarżonego, stopień jego zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, a więc okoliczności, które implikują inną przesłankę warunkowego umorzenia postępowania, a mianowicie wymóg, by okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt III KK 159/11, LEX nr 1101665). Z tego względu sam fakt warunkowego umorzenia postępowania definiuje, że oskarżonemu została przypisana wina za czyn, który popełnił. Warunkowe umorzenie postępowania jest prawnokarną reakcją na czyn przestępny sprawcy, która wiąże się z przypisaniem mu faktu popełnienia przestępstwa i winy (por. V. Konarska-Wrzosek (red.) Kodeks karny. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2023).
Nie ulega zatem wątpliwości, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie oznacza przypisanie sprawcy popełnienia przestępstwa, a więc i winy. Z tego względu warunkowego umorzenia postępowania nie można utożsamiać z umorzeniem postępowania na podstawie art. 17 k.p.k. W przepisie tym ustawodawca wprowadził negatywny katalog okoliczności, które uniemożliwiają kontynuowanie postępowania karnego. Jedną z (materialnych) przesłanek umorzenia postępowania jest niepopełnienie czynu albo brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.). W przypadku tej przesłanki chodzi o sytuację, kiedy czyn karalny nie wystąpił bądź też brak jest dowodów dostatecznie uprawdopodabniających fakt jego popełnienia. W takim przypadku można mówić, że istnieje pewność, iż działanie wypełniające znamiona przestępstwa faktycznie nie wystąpiło bądź też brak jest dostatecznych podstaw do udowodnienia zaistnienia takiego czynu. Tę przesłankę można ujmować zarówno przedmiotowo (brak czynu), jak i podmiotowo, tzn. że czynu takiego nie dopuściła się określona (znana bądź nieznana) osoba. W takim przypadku brak jest faktycznych podstaw ścigania i oskarżenia. Jest to ujemna przesłanka materialnoprawna, gdyż niedopuszczalność odpowiedzialności karnej za zarzucany czyn powoduje niedopuszczalność ścigania (K. Dudka (red.) Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Wyd. III).
W świetle powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, iż ustawodawca objął hipotezą art. 256 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny przypadki warunkowego umorzenia postępowania na okres próby z tego mianowicie powodu, że pozytywny upływ okresu próby liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku przekształca warunkowe umorzenie postępowania w umorzenie definitywne, a jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 k.k. staje się historyczna. Jak już wyżej wskazano umorzenie postępowania karnego oraz warunkowe umorzenie postępowania karnego to dwie odrębne instytucje procesowe, które odmiennie kształtują sytuację prawną oskarżonego. Ponadto przepis art. 256 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny zawiera zamknięty katalog przypadków wypłaty zawieszonych należności pieniężnych, zaś warunkowe umorzenie postępowania karnego nie zostało w tym katalogu przewidziane.
Zauważyć w tym miejscu należy, że powyższe stanowisko Skarżącego zaczerpnięte zostało z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 399/08, który zapadł w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Dotyczył mianowicie sytuacji, w której skarżący został zwolniony ze służby Celnej na podstawie art. 26 pkt 8 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego jeżeli czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. NSA wyraził pogląd, że stosując przepis art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej organy winny mieć na uwadze okoliczności wynikające z przepisów Kodeksu karnego i dotyczące skutków upływu okresu próby (art. 66 k.k., 67 k.k., 68 § 4 k.k.). Ponadto zwolnienie skarżącego po upływie ponad 2 lat od daty, w której upłynął przewidziany w postanowieniu o warunkowym umorzeniu postępowania okres próby, stanowi przekroczenie granic uznania administracyjnego.
Niezależnie od poczynionych wyżej uwag odnośnie zakresu przedmiotowego art. 256 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, który nie ma charakteru uznaniowego, warto na marginesie zauważyć, że w przypadku Skarżącego okres próby - orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] - w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie upłynął.
Odnosząc się natomiast do przedstawionego w toku postępowania zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] stycznia 2024 r., wskazać należy, jego treść pozostaje bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przesądzające znaczenie ma bowiem ww. wyrok Sądu karnego. Warto jednak zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRK, w Krajowym Rejestrze Karnym gromadzi się dane o osobach, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa. Ma to na celu monitorowanie okresu próby i wywiązywanie się z nałożonych obowiązków, zakazów i środków kompensacyjnych. Zatem dane o warunkowym umorzeniu postępowania karnego [...] M. W. powinny znajdować się w Krajowym Rejestrze Karnym zgodnie z ww. przepisem w celu kontroli okresu próby.
Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 256 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyny, ani prawa procesowego, tj. art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. Organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną wynikającą z art. 256 ust. 2 ww. ustawy. Zarzuty skargi nie podlegały zatem uwzględnieniu.
Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w skardze w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle ww. przepisu postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie charakter uzupełniający i jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (por. wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08; z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 699/08; CBOSA). Sąd nie powziął wątpliwości co do trafności rozstrzygnięcia sprawy, które wymagałyby przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Nadto Sąd zważył, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie, zatem okoliczności podnoszone przez Skarżącego, a dotyczące spraw innych funkcjonariuszy ŻW nie mogą mieć znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.