II SA/Wa 1483/18

II SA/Wa 1483/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1706/21 - Wyrok NSA z 2022-12-01
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art.120 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 2067
art.132 ust.1, art.135i i ust.4 i7, art. 135j ust.1, art. 135f ust.7, art. 134
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Wieczorek, Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku - oddala skargę -
Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] orzeczeniem nr [...] r. z dnia [...] czerwca 2018 r. wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. o uznaniu D. S. winnym zarzucanych czynów i wymierzeniu kary dyscyplinarnej – ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
Do wydania powyższego orzeczenia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] marca 2017 r. Komendant Miejski Policji w [...], na podstawie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji polecił przeprowadzić czynności wyjaśniające nr [...] w sprawie wprowadzenia w błąd przez [...] D. S. innego policjanta oraz rozpisania w notatniku służbowym czynności, które nie zostały wykonane.
W wyniku podjętych czynności wyjaśniających ustalono, że [...] D. S. pełnił służbę w nocy z [...] na [...] marca 2017 r. Na zakończenie służby w notatniku służbowym dokonał zapisu "6:00 zakończenie służby", następnie przedstawił notatnik do rozliczenia. Rozliczenia służby w notatniku dokonał [...] R. P., który odnotował na końcu strony nr [...] powyższy fakt, opieczętował pieczęcią imienną oraz parafował. Około godziny 13:30 [...] D. S. będąc w sali odpraw [...] poprosił [...] R. P., aby ten wydał mu notatnik służbowy, gdyż chciał w nim udokumentować nieobowiązkowy udział w badaniu psychologicznym, które w tym dniu z policjantami Wydziału [...] przeprowadzali psychologowie z KWP z/s w [...]. Notatnik został mu wydany. Po dokonaniu wpisów policjant zdał notatnik ww. policjantowi, który odruchowo wpis potwierdził pieczęcią imienną z parafą. Po tym fakcie D. S. opuścił salę odpraw. Nadzorujący przekonany był, że policjant wpisał samo badanie, jednak po wczytaniu się w zapisy w notatniku zauważył, iż został wprowadzony w błąd gdyż policjant przed zapisem ,, 7:30 oczekiwanie na badanie,..." Dokonał jeszcze jednego zapisu "6:00 Zapoznanie z aktami prawnymi, praca organizacyjna". Z tego zapisu wynika, że czynności zapoznania z aktami prawnymi miał wykonywać od godziny 6:00 do godziny 7:30. Z notatki służbowej [...] R. P. wynikało, że policjant takich czynności nie mógł wykonywać gdyż wszystkie pisma do zapoznania znajdują się na sali odpraw [...], która pod nieobecność nadzorującego jest zamykana na klucz. Policjant w dniu [...].03.2017 r., nie zwracał się natomiast do nadzorującego, aby udostępnił mu pisma do zapoznania.
Po zapoznaniu się ze sprawozdaniem z czynności wyjaśniających, Komendant Miejski Policji w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., na podstawie art. 134i ustawy o Policji, wszczął przeciwko [...] D. S. postępowanie dyscyplinarne zarzucając mu, że:
1. w dniu [...] marca 2017 r. pomiędzy godziną 13:00, a 14:00 udokumentował w notatniku służbowym czynność służbową, której faktycznie nie wykonał, to jest o czyn z art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w zw. z § 4 ust. 1 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26.06.2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych,
2. w dniu [...] marca 2017 r. pomiędzy godziną 13:00, a 14:00 wprowadził w błąd [...] R. P. co do wykonywanych przez siebie czynności służbowych wyłudzając podstępnie ich potwierdzenie w notatniku służbowym, co mogło być ze szkodą dla policjanta, to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
W następstwie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. uznał [...] D. S. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku.
Na skutek złożonego przez obwinionego odwołania Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego z uwagi na fakt, iż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawierało opisu stanu faktycznego i prawnego, ustalonego na podstawie zgromadzonego materiału oraz nie wskazano w nim współmierności wymierzonej kary dyscyplinarnej do popełnionych przewinień dyscyplinarnych. .
Komendant Miejski Policji w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji uznał [...] D. S. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
W uzasadnieniu orzeczenia organ przedstawił opis stanu faktycznego i prawnego, ustalonego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz wskazał, iż dokonując analizy zebranego materiału dowodowego należało przyjąć, że czyny jakich dopuścił się [...] D. S. w zakresie przedstawionych zarzutów były przez niego zawinione.
Obwiniony miał bowiem pełną świadomość spoczywających na nim obowiązków służbowych, co dało podstawę do stwierdzenia, iż zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego dopuścił się celowo. W toczącym się postępowaniu wykazano bowiem, że miał on zamiar popełnienia wskazanego w zarzutach przewinienia dyscyplinarnego oraz chciał je umyślnie popełnić.
Komendant Miejski Policji w [...] stwierdził również, iż wymierzona kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.
Ponadto, przy wymiarze kary wzięto pod uwagę samo popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, tj. udokumentowanie w notatniku służbowym czynność służbowej, która faktycznie nie została wykonana, a przy tym celowe wprowadzenie w błąd innego policjanta, co do wykonywanych przez [...] D. S. czynności służbowych wyłudzając podstępnie ich potwierdzenie w notatniku służbowym, co mogło być ze szkodą dla policjanta.
Naruszenie dyscypliny służbowej w powyższym przypadku stanowi zgodnie z 132 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji wprowadzenie w błąd innego policjanta, co mogło spowodować szkodę w służbie, bądź policjantowi.
Zachowanie takie należy uznać za kierowanie się niskimi pobudkami, mające naganny charakter, stanowiący wyższy stopień szkodliwości czynu, wynikający z zamiaru niestawienia się do kolejnej służby z powodu przepracowanych 16 godzin i należnej z tego tytułu ustawowej przerwy między służbami. Postawa taka skutkuje utratą zaufania zarówno w oczach przełożonego oraz innych policjantów, jak również zakłóca w sposób jednoznaczny harmonogram służb.
Organ zaznaczył jednocześnie, że zarówno w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających, jak również postępowania dyscyplinarnego policjant w żaden sposób nie odniósł się do pobudek działania, jak również okoliczności jego popełnienia. Swoim zachowaniem uporczywie dążył natomiast do przedłużania toczącego się postępowania dyscyplinarnego, jak również ignorowania przełożonego dyscyplinarnego.
Biorąc zatem pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, mając na uwadze charakter popełnionego przewinienia, jego konsekwencji dla służby, postawę obwinionego, jego dotychczasowego przebiegu służby, pomimo uprzedniej niekaralności policjanta, zasadnym jest wymierzenie kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia D. S. zarzucił organowi I instancji:
dokonanie niesamodzielnych ustaleń faktycznych, a to poprzez to, że w zaskarżonym orzeczeniu, powielono w istocie te ustalenia, które zostały zawarte we wcześniejszym orzeczeniu nr [...] Komendanta Wojewódzkiego w [...], więc zaniechanie wypełnienia zaleceń organu ad quem; nadto gdy owe ustalenia orzeczenia [...] zostały poczynione bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i w istocie sprowadzały się do "wyręczenia" organu ad quo, które to tenże organ powielił;
naruszenie - i to w sposób istotny - konstytucyjnego prawa obwinionego do obrony poprzez:
- zaniechanie przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień obwinionego, po zapoznaniu się przez niego z materiałem dowodowym, o co wnosił podczas jego pierwszego przesłuchania;
- uniemożliwienie obwinionemu zapoznania się z materiałem dowodowym, przed wydaniem skarżonego orzeczenia (obraza art. 135i ustawy o Policji), co uniemożliwiło mu odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego i ewentualne złożenie wniosków dowodowych;
dopuszczenie do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego przez funkcjonariuszy, co do których zachodziły uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności i co do których wnosił o ich wyłączenie od postępowania, a zatem zaakceptowanie sytuacji, w której to skonfliktowani z obwinionym funkcjonariusze prowadzili przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, które z tego powodu nie może zostać uznane za rzetelne;
całkowite zignorowanie - przez organ orzekający, za funkcjonariuszami prowadzącymi postępowanie dyscyplinarne – składanych przez obwinionego wniosków dowodowych, zażaleń oraz skarg i zakończenie postępowania dowodowego, co skutkowało m.in. wydaniem orzeczenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
obrazę art. 134 pkt 3 w zw. z art. 134c ustawy o Policji, wskutek orzeczenia wobec obwinionego kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku bez ustawowego wytknięcie mu niewłaściwego postępowania (jakiego?) i uprzedzenia, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną;
obrazę art. 135i ust. 7 ustawy o Policji wskutek wydania przez rzecznika dyscyplinarnego KMP w [...] postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych i zaniechania sprawozdania, które winno zostać doręczone obwinionemu, celem zapoznania się z ustaleniami i motywami rzecznika, tak aby mógł podjąć skuteczną obronę;
wydanie skarżonego orzeczenia pomimo, iż w dniu [...] marca 2018 r. obwiniony przebywał na zwolnieniu lekarskim,
co w efekcie czyni prowadzone postępowanie dyscyplinarne nierzetelnym, prowadzonym z naruszeniem prawa, w tym z naruszeniem prawa obwinionego do obrony.
Niezależnie od powyższego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił także:
8. błędne przyjęcie, iż dopuścił się zarzucanych mu czynów, w sytuacji gdy materiał dowodowy nie daje do tego podstaw, także dlatego, że jest niepełny wobec uniemożliwienia obwinionemu złożenia wyjaśnień - po uprzednim zapoznaniu się przez niego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, o co wnosił - w których chciał się odnieść w sposób szczegółowy do zarzucanych mu czynów.
Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia nr [...] i umorzenie postępowania dyscyplinarnego wobec jego osoby lub uchylenie ww. orzeczenia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Komendantowi Miejskiemu Policji w [...].
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, orzeczeniem nr [...] r. z dnia [...] czerwca 2018 r. wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2018 r.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego potwierdza bezsprzecznie fakt naruszenia przez [...] D. S. dyscypliny służbowej w sposób określony w pierwszym z przedstawionych mu zarzutów. Dowody wskazują jednoznacznie na to, że obwiniony dokonał w swoim notatniku służbowym zapisu, że w godz. 6:00 - 7:30 zapoznawał się z aktami prawnymi, podczas gdy faktycznie takiej czynności nie wykonywał. Z przepisu § 4 ust. 1 Wytycznych Nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych wynika natomiast, że w notatniku służbowym policjant dokumentuje czynności służbowe, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz inne, niezbędne informacje, dotyczące przebiegu służby. Dlatego inne czynności wykonywane po zakończeniu służby przez [...] D. S. na terenie KMP w [...], nie powinny zostać w ogóle odnotowane w jego notatniku służbowym.
Z zebranego materiału dowodowego wynika też, że [...] D. S. popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na wprowadzeniu w błąd [...] R. P. (drugi z zarzucanych policjantowi czynów), co do wykonywanych przez niego czynności po zakończeniu służby na terenie KMP w [...] po godz. 06:00.
W myśl natomiast przepisu art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji, naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeśli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie. Bez wątpienia takie postępowanie mogło przynieść szkodę [...] R. P., która polegałaby na poświadczeniu nieprawdy odnośnie czynności wykonywanych na terenie KMP w [...] przez obwinionego. Mogło to spowodować utratę zaufania do [...] R. P. ze strony przełożonych i innych policjantów oraz narazić go na odpowiedzialność dyscyplinarną.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, iż stan faktyczny w postępowaniu dyscyplinarnym zostaje ustalony po dokonaniu analizy akt postępowania dyscyplinarnego i oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Jeżeli materiał dowodowy został zebrany w sposób wyjaśniający wszystkie istotne okoliczności sprawy, ustalony stan faktyczny nie może być różny we wskazaniach organów I i II instancji. Z tego powodu nie można uwzględnić zarzutu obwinionego, że w zaskarżonym orzeczeniu ustalony stan faktyczny został powielony przez organ I instancji, skoro materiał dowodowy został zebrany właśnie przez ten organ.
Odnosząc się do zarzutu w przedmiocie niedoręczenia obwinionemu postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2017 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zostało przesłane obwinionemu za pośrednictwem poczty w dniu [...].05.2017 r. (wykaz nr [...] przesyłek poleconych, stanowiący kartę nr [...] akt postępowania). Z adnotacji sporządzonych przez pracowników poczty wynika, że przesyłka była awizowana, a następnie zwrócona z powodu nie podjęcia jej w terminie przez adresata (karta nr [...] akt postępowania). Pouczenie obwinionego o jego prawach i obowiązkach jest natomiast integralną częścią postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego.
W ocenie organu odwoławczego, nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut obwinionego, że naruszono jego konstytucyjne prawo do obrony, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z jego wyjaśnień, o co wnosił podczas pierwszego przesłuchania w charakterze obwinionego, oraz naruszono przepis art. 135i ust. 1 ustawy o Policji poprzez niezapoznanie go z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem orzeczenia. Z materiałów zebranych w aktach postępowania dyscyplinarnego wynika bowiem, że obwiniony wielokrotnie nie zgłaszał się na wezwania rzecznika dyscyplinarnego. Tłumaczył to albo zapomnieniem o wyznaczonym terminie (notatka urzędowa rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...].07.2017 r. stanowiąca kartę nr [...] akt postępowania), albo nieznajomością położenia ulic w mieście [...] (oświadczenie [...] D. S. z dnia [...].07.2017 r. stanowiące kartę nr [...] akt postępowania). Przesłuchany wreszcie w charakterze obwinionego w dniu [...].11.2017 r. [...] D. S. oświadczył, że nic nie zrozumiał, nie będzie składał żadnych wyjaśnień, nie odpowiedział też, czy przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu czynów. Oświadczył też, że nie będzie zapoznawał się z aktami postępowania dyscyplinarnego. Zażądał natomiast wskazania innego terminu przesłuchania go w charakterze obwinionego. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że rzecznik dyscyplinarny dołożył staranności, aby czynności z udziałem obwinionego dokonać. Zgodnie bowiem z przepisem art. 135f ust. 9 ustawy o Policji, nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego. Także odmowa zapoznania się z aktami postępowania lub złożenia podpisu stwierdzającego tę okoliczność nie wstrzymuje postępowania (art. 135i ust. 4 przywołanej ustawy). Tylko pobyt obwinionego na zwolnieniu lekarskim, uniemożliwiał ich przeprowadzenie i bezwzględnie tamował bieg postępowania, ponieważ zgodnie z przepisem art. 135f ust. 10 przywołanej ustawy, udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznanie z aktami postępowania dyscyplinarnego obwinionego zwolnionego od zajęć służbowych z powodu choroby wymaga zgody lekarza, który orzekł czasową niezdolność obwinionego do służby. Pobyt obwinionego na zwolnieniu lekarskim nie stanowi natomiast przeszkody w wydaniu przez przełożonego dyscyplinarnego postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania dyscyplinarnego celem jego merytorycznego zakończenia, czy też wykonania czynności kończących postępowanie dyscyplinarne (wydania postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym rzecznika dyscyplinarnego, wydania przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych, wydania przez przełożonego dyscyplinarnego stosownego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie dyscyplinarne). Są to bowiem czynności proceduralne, nie wymagające udziału w nich obwinionego.
Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że prawa obwinionego przysługujące mu w toku postępowania dyscyplinarnego zostały zawarte w art 135f ustawy o Policji. Z przepisu tego wynika, że katalog praw przysługujących obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym jest zbiorem zamkniętym. Składając skargi, obwiniony wykracza zatem poza swoje uprawnienia, przysługujące w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. W toku postępowania dyscyplinarnego, obwiniony złożył szereg skarg i wniosków, które nie zostały przez niego podpisane. Pismem l. dz. [...] z dnia [...].12.2017 r. Komendant Miejski Policji w [...] na podstawie art. 120 § 1 K.p.k., wezwał obwinionego do usunięcia w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia pisma, braku formalnego w postaci złożenia podpisów na przedmiotowych dokumentach. W związku z odmową obwinionego wykonania nakazanych czynności, pisma te zostały bez rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie policjanta świadczy o jego umyślnym zaniechaniu podpisania wysyłanej korespondencji, zmierzającym do przedłużenia okresu trwania postępowania dyscyplinarnego.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał też zarzut obwinionego, że przełożony dyscyplinarny do prowadzenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego wyznaczył policjantów, mających negatywne nastawienie do osoby obwinionego. Obwiniony nie przedstawił bowiem na poparcie tej tezy żadnych obiektywnych dowodów. Nie można natomiast przypisać działaniu rzecznika dyscyplinarnego stronniczości tylko dlatego, że wykonywane przez niego czynności i podejmowane decyzje w postępowaniu dyscyplinarnym są niezgodne z oczekiwaniami obwinionego. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Komendant Miejski Policji w [...] wyłączył od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko obwinionemu dotychczasowego rzecznika dyscyplinarnego [...] R. G. i wyznaczył do dalszego prowadzenia postępowania [...] P. A. wskazując w uzasadnieniu, że decyzja ta została podjęta celem zapewnienia prawidłowego toku postępowania dyscyplinarnego. Z powyższego wynika, że zarówno rzecznicy dyscyplinarni, jak i przełożony dyscyplinarny dołożyli wszelkich starań, aby zapewnić prawidłowy przebieg postępowania i zagwarantować skorzystanie przez obwinionego z przysługujących mu uprawnień. Natomiast sam obwiniony poprzez swoje postępowanie zmierzające do przedłużenia, utrudnienia biegu postępowania dyscyplinarnego spowodował, że z części uprawnień nie mógł w pełni korzystać.
W ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego, zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy potwierdził popełnienie przez obwinionego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i pozwolił na wydanie stosownego rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie. W przedmiotowej sprawie wszystkie czynności dowodowe zostały wykonane, nie zachodzi zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, jak podnosi to obwiniony.
Rozpatrując zarzut obwinionego, że przełożony dyscyplinarny dokonał obrazy przepisu art. 134 pkt 3 ustawy o Policji poprzez orzeczenie wobec niego kary dyscyplinarnej - ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, bez wskazania na czym polegało jego niewłaściwe postępowanie, organ odwoławczy wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przełożony dyscyplinarny w uzasadnieniu orzeczenia wskazał bowiem, na czym polegały popełnione przez obwinionego przewinienia dyscyplinarne, określił ich umyślność, uzasadnił też wymiar wymierzonej kary dyscyplinarnej.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 135i ust. 7 ustawy o Policji organ odwoławczy podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie obwiniony odmówił zapoznania się z aktami postępowania. Sprawozdanie zostało zaś sporządzone przez rzecznika dyscyplinarnego w dniu [...] marca 2018 r. i stanowi karty nr [...] akt postępowania. Wbrew natomiast zarzutowi obwinionego, w tym przypadku rzecznik dyscyplinarny nie miał obowiązku zapoznania, czy też doręczenia obwinionemu sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Przepisy Rozdziału 10 ustawy o Policji przewidują bowiem wykonanie takiej czynności tylko w przypadku podjęcia przez przełożonego dyscyplinarnego decyzji o wymierzeniu kary wydalenia ze służby w Policji.
Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego, wina [...] D. S. nie budzi wątpliwości. Obwiniony podejmując decyzję o wpisaniu do notatnika służbowego czynności, których nie wykonywał, wprowadzając w błąd innego policjanta, zdawał sobie bowiem sprawę z konsekwencji wynikających z ujawnienia takiego postępowania, a więc przynajmniej godził się na popełnienie zarzucanych mu czynów. Zarzucane mu czyny popełnił zatem z winy umyślnej w zamiarze ewentualnym.
Badając zasadność wymierzenia kary dyscyplinarnej - ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku wyższy przełożony dyscyplinarny stwierdził, że kara ta jest współmierna do popełnionych przewinień. Nie stwierdzono dowolności działania organu I instancji w tym zakresie. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego oraz ocena przebiegu służby policjanta w pełni uzasadniają zastosowanie takiej sankcji.
W skardze na powyższe orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S. zarzucił organowi naruszenie przepisów mające istotny wpływy na wynik postępowania, tj.:
1. art. 134 pkt 4 w zw. z art. 134c ustawy o Policji, wskutek orzeczenia wobec skarżącego kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku, bez dokonania ustawowego wytknięcia skarżącemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenia, że ponowne popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, będzie skutkować wyznaczeniem na niższe stanowisko w trybie dyscyplinarnym lub ukaraniem surowszą karą dyscyplinarną;
2. art 135i ust. 1 ustawy o Policji, wskutek uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z materiałem dowodowym, przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia, co uniemożliwiło mu odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszenie wniosków dowodowych;
3. art. 135i ust. 7 ustawy o Policji, wskutek wydania przez rzecznika dyscyplinarnego
Komendy Miejskiej Policji w [...] postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych i zaniechaniu sprawozdania, które winno zostać doręczone skarżącemu, celem zapoznania się z ustaleniami i motywami rzecznika, co umożliwiłoby skarżącemu odniesienie się do tych ustaleń;
4. art. 135j ust. 1 ustawy o Policji poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechania przez organ rozpoznania składanych przez skarżącego wniosków dowodowych, zażaleń oraz skarg, a także poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego;
5. art. 135j ust. 1 w zw. z art. 135k ust. 1 ustawy o Policji poprzez nie odniesienie się organu odwoławczego do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, rozważenie także uchylenia orzeczenia organu I Instancji oraz zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 134 pkt 4 w zw. z art. 134c ustawy o Policji, orzeczenie wobec skarżącego kary ostrzeżenia o niepełnej przydatność na zajmowanym stanowisku winno zawierać także wytknięcie niewłaściwego postępowania (ze wskazaniem o jakie postępowanie chodzi) i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, to może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną. Takiego wytknięcia brak w skarżonym orzeczeniu I Instancji.
Nadto, w przedmiotowym postępowaniu obowiązek zapoznania obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego nie został spełniony, a skarżącemu uniemożliwiono zapoznanie się z materiałem dowodowym, przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia, co uniemożliwiło mu odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszenie wniosków dowodowych.
Także postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych nie zostało skarżącemu doręczone, a tym samym nie był on w stanie się z nimi zapoznać i odnieść się do poczynionym w sprawozdaniu ustaleń. Nadto skarżącemu nie zostało także doręczone sprawozdanie o którym mowa w art. 137i ust. 7 ustawy o Policji.
Powyższe uchybienia skutkowały pozbawieniem skarżącego prawa do aktywnego udziału w postępowaniu poprzez merytoryczne odniesienie się do ustaleń, a tym samym naruszono jego prawo do przedstawienia swoich racji i argumentów na ich poparcie, wobec braku możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Organ prowadzący postępowanie nie podjął także wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poza uwagą rzecznika dyscyplinarnego i jego przełożonego pozostało bowiem szereg wniosków dowodowych, skarg i zażaleń skarżącego - co czyni zgromadzony materiał niekompletnym, a dokonane ustalenia wybiórczymi.
Skarżący zaznaczył, że od początku postępowania wykazywał aktywny w nim udział poprzez składanie wniosków, skarg i zażaleń. W toku prowadzonego przesłuchania zaznaczył natomiast, że szczegółowe wyjaśnienia chce złożyć po zapoznaniu się z materiałem dowodowy, przed zakończeniem postępowania. Taka postawa skarżącego jednoznacznie wskazywała zatem na gotowość złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do zarzucanych mu czynów. Wydanie postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych pozbawiły natomiast skarżącego możliwości złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych, co jednoznacznie przemawia za tym, iż zostało naruszone prawo skarżącego do obrony.
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że przełożony dyscyplinarny dokonał obrazy przepisu art. 134c ustawy o Policji organ podniósł, iż analiza treści zaskarżonego orzeczenia prowadzi do wniosku, że przełożony dyscyplinarny w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, na czym polegały popełnione przez obwinionego przewinienia dyscyplinarne, określił ich umyślność, uzasadnił też wymiar wymierzonej kary dyscyplinarnej.
W ocenie organu nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżącego, że dokonano obrazy przepisu art. 135i ust. 1 ustawy o Policji poprzez niezapoznanie go z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem orzeczenia, co uniemożliwiło mu odniesienie się do zebranego materiału dowodowego i zgłoszenia wniosków dowodowych. Skarżący w dniu [...].11.2017 r., po przesłuchaniu w charakterze obwinionego, został poinformowany przez rzecznika dyscyplinarnego o tym, że następnie zostanie zapoznany z materiałami postępowania dyscyplinarnego. Obwiniony z prawa tego nie skorzystał. Zgodnie natomiast z art. 135i ust. 4 ustawy o Policji, odmowa zapoznania się z aktami postępowania lub złożenia podpisu stwierdzającego tę okoliczność nie wstrzymuje postępowania. Rzecznik dyscyplinarny dokonuje natomiast wzmianki o odmowie w aktach postępowania. W powyższej sprawie, na okoliczność odmowy zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego przez obwinionego rzecznik dyscyplinarny sporządził stosowną notatkę urzędową (karta nr [...] akt postępowania).
Wbrew też zarzutowi obwinionego, w tym przypadku rzecznik dyscyplinarny nie miał obowiązku zapoznania, czy też doręczenia obwinionemu sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego.
Odpowiadając natomiast na zarzut skarżącego, w przedmiocie zaniechania rozpoznania składanych przez niego zażaleń i skarg, organ ponownie zaznaczył, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony złożył szereg skarg i wniosków, które nie zostały przez niego podpisane. Pismem I. dz. [...] z dnia [...].12.2017 r. Komendant Miejski Policji w [...] na podstawie art. 120 § 1 K.p.k., wezwał obwinionego do usunięcia w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia pisma, braku formalnego w postaci złożenia podpisów na przedmiotowych dokumentach. W związku z odmową obwinionego wykonania nakazanych czynności, pisma te pozostały bez rozpatrzenia.
Zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy potwierdził popełnienie przez skarżącego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i pozwolił na wydanie stosownego rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie. W przedmiotowej sprawie wszystkie czynności dowodowe zostały wykonane, nie zachodziła zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego.
Organ zaznaczył jednocześnie, że skarżący nie uzasadnił w żaden sposób sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 135j ust. 1 w zw. z art. 135k ust. 1 ustawy o Policji, co uniemożliwia polemikę w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).
Oceniając zaskarżone orzeczenie w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga D. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów oraz postępowanie w tych sprawach regulują przepisy Rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017, poz. 2067 ze zm.). W zakresie nieuregulowanych w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się natomiast odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego (art. 135p ust. 1 ustawy o Policji).
Stosownie do treści art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zgodnie z kolei z przepisem art. 132a ww. ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:
1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;
2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
W świetle powyższego przepisu przewinienie dyscyplinarne policjanta może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. Przy czym ustalenie umyślności bądź nieumyślności przewinienia dyscyplinarnego, warunkuje wystąpienie winy przy jego popełnieniu.
Przewinienie umyślne może być popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Zamiar bezpośredni polega na chęci popełnienia przewinienia. Zamiar ewentualny charakteryzuje się natomiast tym, że policjant nie chce popełnić określonego przewinienia, lecz mimo wszystko godzi się na jego popełnienie.
Nieumyślność przewinienia dyscyplinarnego polega z kolei na tym, że policjant nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia. W takiej sytuacji popełnienie przewinienia ma charakter nieumyślności spowodowanej niezachowaniem ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Dla stwierdzenia nieumyślności wymagane jest tym samym ustalenie, że przewinienie zostało popełnione wskutek niezachowania reguł ostrożności, a więc określony skutek można przypisać policjantowi tylko wtedy, gdy naruszył reguły postępowania, które miały chronić właśnie przed spowodowaniem tego skutku.
W ocenie Sądu, w świetle zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanych przewinień dyscyplinarnych oraz, że do popełnienia tych przewinień dyscyplinarnych doszło z winy umyślnej. Dowody wskazują bowiem jednoznacznie na to, że skarżący w dniu [...] marca 2017 r. dokonał w swoim notatniku służbowym zapisu, że w godz. 6:00 - 7:30 zapoznawał się z aktami prawnymi, podczas gdy faktycznie takiej czynności nie wykonywał. Ponadto wprowadził w błąd [...] R. P., co do wykonywanych przez niego czynności po zakończeniu służby na terenie KMP w [...] po godz. 06:00.
Organ prawidłowo też przypisał działaniu skarżącego winę umyślną z zamiarem ewentualnym, gdyż dopuszczając się popełnienia zarzucanych przewinień dyscyplinarnych skarżący miał obiektywne możliwości przewidywania skutków swojego działania. Podejmując decyzję o wpisaniu do notatnika służbowego czynności, których faktycznie nie wykonywał oraz wprowadzając w błąd innego policjanta, zdawał sobie bowiem sprawę z konsekwencji wynikających z ujawnienia takiego postępowania.
Fakt popełnienia przez skarżącego zarzucanych przewinień dyscyplinarnych znalazł potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w szczególności w zeznaniach świadków T. Z. oraz R. P., które są zbieżne, spójne, logiczne i wzajemnie się potwierdzają.
Skarżący w toku postępowania dyscyplinarnego nie ustosunkował się do przedstawionych mu zarzutów oraz nie złożył wyjaśnień, mimo podejmowanych wielokrotnie przez rzecznika dyscyplinarnego prób przesłuchania go w charakterze obwinionego. Przesłuchany w dniu [...] listopada 2017 r. w charakterze obwinionego odmówił natomiast składania wyjaśnień. Odmówił też zapoznania się z materiałami postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonej na tę okoliczność przez [...] P. A. notatce służbowej, (karta nr [...] akt postępowania).
Mając powyższe na uwadze, jako nieuzasadniony należy ocenić podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ w toku postępowania dyscyplinarnego art. 135i ust. 1 ustawy o Policji poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zgodnie bowiem z art. 135i ust. 4 ww. ustawy odmowa zapoznania się z aktami postępowania lub złożenia podpisu stwierdzającego tę okoliczność nie wstrzymuje postępowania. Rzecznik dyscyplinarny dokonuje natomiast wzmianki o odmowie w aktach postępowania.
Nieuzasadniony jest też zarzut skarżącego, że rzecznik dyscyplinarny zaniechał sporządzenia i doręczenia mu sprawozdania o którym mowa w art. 135i ust. 7 ustawy o Policji. Sprawozdanie takie zostało sporządzone przez rzecznika dyscyplinarnego, natomiast wbrew zarzutowi skarżącego, w tym przypadku rzecznik dyscyplinarny nie miał obowiązku zapoznania go, czy też doręczenia mu sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Zgodnie bowiem z art. 135j ust. 1 ustawy o Policji obwinionemu doręcza się sprawozdanie tylko w sytuacji, gdy przełożony dyscyplinarny poweźmie zamiar wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Wbrew też zarzutom skarżącego, organ pozostawił bez rozpoznania tylko te ze złożonych przez niego w toku postępowania dyscyplinarnego wniosków i skarg, którym nie mógł nadać biegu z uwagi na nieusunięcie braków formalnych. W toku postępowania dyscyplinarnego skarżący złożył bowiem szereg skarg i wniosków, które nie zostały przez niego podpisane pomimo, iż Komendant Miejski Policji w [...], działając na podstawie art. 120 § 1 K.p.k., wezwał go do usunięcia tego braku formalnego w postaci złożenia podpisów na przedmiotowych dokumentach.
Zgłaszane przez skarżącą toku postępowania dyscyplinarnego wnioski dowodowe, których braki formalne zostały uzupełnione były natomiast każdorazowo rozpoznawane przez rzecznika dyscyplinarnego zgodnie z art. 135f ust. 7 ustawy o Policji. Postanowienia rzecznika dyscyplinarnego o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych były też poddawane kontroli przełożonego, w następstwie składanych przez skarżącą zażaleń.
Odmawiając uwzględnienia zgłoszonych wniosków dowodowych rzecznik dyscyplinarny wyjaśniał też każdorazowo przyczyny tej odmowy.
Organy obu instancji rozważyły też okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skarżącego, odniósł się natomiast szczegółowo w swoim orzeczeniu do zarzutów podniesionych przez niego w odwołaniu.
Wymierzając karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku przełożony dyscyplinarny wyjaśnił w uzasadnieniu orzeczenia na czym polegało niewłaściwe postępowanie obwinionego, określił jego umyślność, uzasadnił też wymiar wymierzonej kary dyscyplinarnej. Wbrew też zarzutom skarżącego, przełożony dyscyplinarny wyjaśniał w orzeczeniu, co oznacza wymierzenie kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, przytaczając treść art. 134c ustawy o Policji.
W ocenie Sądu, wymierzona kara dyscyplinarna ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku jest adekwatna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ustawy o Policji.
Wymierzając tę karę organy obu instancji wzięły pod uwagę rodzaj popełnionych przewinień dyscyplinarnych, okoliczności ich popełnienia, skutki, w tym następstwa dla służby oraz rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków. Uwzględniono także zachowanie policjanta przed popełnieniem przewinień dyscyplinarnych i po ich popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg jego służby.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy wystąpiły okoliczności wymienione w art. 134h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji uzasadniające zaostrzenie kary. Nie wystąpiła natomiast żadna z okoliczności określonych w ust. 3 tego artykułu, która uzasadniałaby złagodzenie wymiaru kary.
Należy jednocześnie w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że na wymierzenie kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi Policji przede wszystkim wpływ ma waga czynu i stopień winy, zaś dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji.
Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości, czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji.
W ocenie Sądu analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] prowadzi do wniosku, iż przedstawiona ocena wymiaru kary nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] odpowiadają prawu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.