II SA/Wa 1460/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-04-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek specjalnySłużba Ochrony PaństwafunkcjonariuszKodeks postępowania administracyjnegorozstrzygnięcie organukontrola sądunaruszenie prawa procesowego

WSA w Warszawie uchylił rozkaz personalny Komendanta SOP dotyczący ustalenia dodatku specjalnego, uznając, że organ błędnie potraktował wniosek o stwierdzenie nieważności jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżąca, funkcjonariuszka SOP, wniosła o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego obniżającego jej dodatek specjalny z 34% do 5%. Organ administracji uznał jej wniosek za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydał rozkaz utrzymujący w mocy poprzedni. WSA w Warszawie uchylił ten rozkaz, stwierdzając, że organ naruszył przepisy k.p.a., błędnie wszczynając postępowanie odwoławcze zamiast postępowania o stwierdzenie nieważności.

Funkcjonariuszka A. I. zaskarżyła rozkaz personalny Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] czerwca 2024 r., który ustalił jej dodatek specjalny na poziomie 5% uposażenia zasadniczego, podczas gdy wcześniej wynosił on 34%. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności tego rozkazu, zarzucając rażące naruszenie prawa. Komendant SOP, zamiast rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności, potraktował go jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydał rozkaz personalny utrzymujący w mocy poprzedni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej naruszył przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a., ponieważ błędnie wszczął postępowanie odwoławcze, podczas gdy skarżąca złożyła jednoznaczny wniosek o stwierdzenie nieważności rozkazu. Sąd podkreślił, że wniosek o stwierdzenie nieważności może być złożony również wobec decyzji nieostatecznej, a organ powinien był rozpoznać sprawę w tym trybie. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżony rozkaz personalny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej naruszył przepisy k.p.a. poprzez błędne zakwalifikowanie wniosku strony o stwierdzenie nieważności jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wszczęcie postępowania odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca złożyła jednoznaczny wniosek o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego, a organ powinien był rozpoznać sprawę w tym trybie, a nie wszczynać postępowania odwoławczego. Wniosek o stwierdzenie nieważności może być złożony wobec decyzji nieostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o SOP art. 162 § ust. 1 - 6 i ust. 8 i 9

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ błędnie zakwalifikował wniosek o stwierdzenie nieważności jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o stwierdzenie nieważności może być złożony wobec decyzji nieostatecznej.

Godne uwagi sformułowania

nie można pozbawiać strony prawa wyboru trybu przewidzianego w przepisach k.p.a. sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

przewodniczący

Joanna Kube

sprawozdawca

Arkadiusz Koziarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących trybu stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności wobec decyzji nieostatecznych oraz prawidłowego kwalifikowania wniosków stron przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza SOP i jego dodatku specjalnego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – rozróżnienia między wnioskiem o stwierdzenie nieważności a wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.

Błąd proceduralny organu: wniosek o nieważność potraktowany jako ponowne rozpatrzenie sprawy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1460/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1, art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. I. na rozkaz personalny Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dodatku specjalnego uchyla zaskarżony rozkaz personalny
Uzasadnienie
Komendant Służby Ochrony Państwa, dalej: "Komendant SOP", "organ", rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 162 ust. 1 - 6 i ust. 8 i 9 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 325) zwanej dalej: "ustawą o SOP", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) zwanej dalej: "k.p.a.", oraz § 2 pkt 1 w związku z § 3 oraz § 2 pkt 4 w związku z § 6 pkt 3 oraz § 2 pkt 8 w związku z § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie dodatku przyznawanego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa uzasadnionego szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby (Dz. U. poz. 1601) ustalił od dnia [...] sierpnia 2024 r. do dnia [...] lipca 2025 r. dla funkcjonariusza SOP [...] A. I., dalej: "funkcjonariuszka", "skarżąca", na stanowisku [...], wysokość dodatku specjalnego równą 5% należnego uposażenia zasadniczego oraz pozostawił od dnia [...] maja 2024 r. na ww. stanowisku służbowym:
• dodatek uzasadniony szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby za wykonywanie zadań wymagających kwalifikacji kierowniczych - w wysokości 20% należnego uposażenia zasadniczego,
• dodatek, uzasadniony szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby za posiadanie kwalifikacji lub uprawnień specjalistycznych
i realizację zadań służbowych wymagających posiadania uprawnień radcy prawnego - w wysokości 40,2% kwoty bazowej,
• dodatek za pełnienie służby na obszarze miasta [...]
w rozumieniu ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [...] W. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817) - w wysokości 31,5% kwoty bazowej.
Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., nadał ww. rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z ustaleń w sprawie, rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2024 r. A. I. otrzymała w dniu [...] czerwca 2024 r.
W dniu [...] czerwca 2024 r. do Komendanta SOP wpłynęło pismo funkcjonariuszki zatytułowane "wniosek o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego", w którym to piśmie ww. nie zgodziła się z rozkazem personalnym,
w przedmiocie dodatków do uposażenia zasadniczego i wniosła na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 k.p.a. o stwierdzenie jego nieważności, z uwagi na wydanie rozkazu z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku zarzuciła szereg naruszeń przepisów prawa. Organ zwrócił uwagę, że wniosek z dnia [...] czerwca 2024 r. został wniesiony w ustawowym terminie do zwrócenia się z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przywołanym rozkazem. Organ powziął wątpliwości, co do jego charakteru i pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. wezwał funkcjonariusza do konkretnego sprecyzowania żądania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem uznania rzeczonego pisma za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W udzielonej pisemnej odpowiedzi z dnia [...] lipca 2024 r. A. I. poinformowała, że jej wniosek (odsyłając do jego tytułu, treści
i podstawy prawnej) zawiera jasno - w jej ocenie - określone żądanie i pozbawiony jest jakichkolwiek niejednoznaczności wymagających sprecyzowania.
Komendant SOP, uznając pismo strony z dnia [...] czerwca 2024 r. za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydał w dniu [...] lipca 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., rozkaz personalny nr [...], którym utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...]
A. I. pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. rozkaz personalny, wnosząc o stwierdzenie w całości nieważności:
• zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta SOP - z uwagi na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wszczęcie i przeprowadzenie przez organ z urzędu postępowania odwoławczego zamiast - zgodnie z jej wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r. oraz pismem z dnia
[...] lipca 2024 r. - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...];
• rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] obniżającego na stanowisku [...] - stanowisku równorzędnym do stanowiska dotychczas zajmowanego przez nią, tj. [...] - wysokość dodatku specjalnego z dotychczasowych 34% na 5% uposażenia zasadniczego - z powodu rażącego naruszenia prawa.
Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania braku podstaw do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...], wniosła o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto, wobec braku jakiegokolwiek postępowania dowodowego, poprzedzającego wydanie rozkazu personalnego Komendanta SOP nr [...] oraz zaniechania powiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie obniżenia dodatku specjalnego z 34% na 5% uposażenia zasadniczego, tj. około 4 tyś. zł miesięcznie, wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o:
a) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia Karty Opisu Stanowiska [....] w wersji obowiązującej na dzień wejścia w życie Regulaminu Organizacyjnego Służby Ochrony Państwa oraz Decyzji Nr [...] Komendanta SOP z dnia [...] sierpnia 2023 r. w sprawie wprowadzenia etatu czasu "P" Służby Ochrony Państwa, tj. [...] września 2023 r. - na okoliczność bezzasadności twierdzeń organu w zakresie "ograniczenia" jej zakresu zadań na tym stanowisku do zadań z zakresu pomocy prawnej. Na stanowisku [...] nigdy nie było zadań
z zakresu pomocy prawnej, zatem niemożliwe było ograniczenie przez organ zadań na tym stanowisku do zadań z zakresu pomocy prawnej;
b) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia kopii rozkazów personalnych wszystkich funkcjonariuszy, wyznaczonych od 2022 r. do chwili obecnej na stanowisko [...], podpisanych przez tych funkcjonariuszy Kart Opisu Stanowiska [...] wraz z informacją, czy komukolwiek poza nią obniżono, wyznaczając na stanowisko [...] dotychczasową wysokość dodatku specjalnego - na okoliczność zakresu zadań na stanowisku [...], bezzasadności twierdzeń organu o "redukcji zakresu obowiązków", jakiej miał dokonać, wydając rozkaz personalny nr [...] oraz nieracjonalnych twierdzeń organu, uzasadniających redukcję dodatku specjalnego z uwagi na okoliczność, że stanowisku [...] "nie podlega żaden pracownik" oraz na tym stanowisku nie zarządza się złożoną strukturą organizacyjną. Żaden z funkcjonariuszy, wyznaczonych przed nią na stanowisko [...] nie zarządzał złożoną strukturą organizacyjną, żaden z nich nie miał podwładnych, jednak organ nie dokonywał w odniesieniu do tych funkcjonariuszy obniżenia dodatku specjalnego;
c) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z kopii rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] o ustaleniu dla niej 25% dodatku specjalnego na stanowisku radcy prawnego (w załączeniu) - na okoliczność rażącego, niczym nieusprawiedliwionego obniżenia tego dodatku za wykonywanie zadań z zakresu pomocy prawnej na rzecz formacji do 5% uposażenia zasadniczego, bez wskazania jakiegokolwiek kryterium uzasadniającego to obniżenie; Skoro organ twierdzi, że obniżenie dodatku do 5% uposażenia wynika
z ograniczenia zadań wyłącznie do świadczenia pomocy prawnej powinien wskazać, co wydarzyło się pomiędzy wydaniem rozkazu Komendanta SOP nr [...]
o ustaleniu za świadczenie pomocy prawnej 25% dodatku, a wydaniem rozkazu personalnego nr [...] o ustaleniu za świadczenie pomocy prawnej 5% dodatku specjalnego? Powinno to być kryterium obiektywnie, sprawiedliwe i nadające się do zweryfikowania;
d) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z kopii rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o ustaleniu dla niej 28% dodatku specjalnego na stanowisku radcy prawnego (w załączeniu) - na okoliczność rażącego, niczym nieusprawiedliwionego obniżenia tego dodatku za wykonywanie zadań z zakresu pomocy prawnej na rzecz formacji z 28% do 5% uposażenia zasadniczego, bez wskazania jakiegokolwiek kryterium uzasadniającego, to obniżenie. Skoro organ twierdzi, że obniżenie dodatku do 5% uposażenia wynika
z ograniczenia jej zadań wyłącznie do świadczenia pomocy prawnej powinien wskazać, co wydarzyło się pomiędzy wydaniem rozkazu Komendanta SOP
nr [...] o ustaleniu za świadczenie pomocy prawnej 28% dodatku specjalnego,
a wydaniem rozkazu personalnego nr [...] o ustaleniu za świadczenie pomocy prawnej 5% dodatku specjalnego? Powinno to być kryterium obiektywne, sprawiedliwe i nadające się do zweryfikowania;
e) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia informacji, dotyczącej wysokości obniżenia dodatku specjalnego funkcjonariuszom SOP, którym wymierzono karę dyscyplinarną (według wiedzy skarżącej obniżenie dodatku specjalnego ukaranym dyscyplinarnie funkcjonariuszom mieści się w przedziale 1-7 punktów procentowych) - na okoliczność rażącego, niczym nieusprawiedliwionego obniżenia o 29 punktów procentowych dodatku specjalnego funkcjonariuszowi, który nigdy nie był dyscyplinarnie ukarany, posiada wzorową opinię i spowodowania przez wydanie tego rozkazu skutku, który nie znajduje żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach faktycznych sprawy i jest niezwykle dla niej dotkliwy;
f) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia kopii rozkazu personalnego Komendanta SOP o ustaleniu dla radcy prawnego przyjętego do służby
w SOP w czerwcu 2024 r. wysokości dodatku specjalnego - na okoliczność wysokości dodatku specjalnego dla funkcjonariusza, który dopiero rozpocznie realizację zadań z zakresu pomocy prawnej, celem ustalenia, jak ocenia organ znaczenie pomocy prawnej jako takiej, jej złożoność i stopień skomplikowania zadań, które mogą być przydzielone dopiero w przyszłości;
g) zobowiązanie organu do wskazania przyczyny "ograniczenia" wyłącznie
w odniesieniu do jej zakresu zadań na stanowisku [...] - na okoliczność arbitralności i dowolności rozstrzygnięcia kadrowego organu, skutkującego obniżeniem o około 4 tys. zł miesięcznie uposażenia;
h) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia informacji o wysokości dodatku specjalnego dla funkcjonariuszy, wyznaczanych na stanowiska kursantów - rozpoczynających służbę w formacji - na okoliczność rażącego, niczym nieusprawiedliwionego obniżenia jej dodatku specjalnego po 20 latach wzorowej służby do 5% uposażenia zasadniczego, podczas gdy funkcjonariusze rozpoczynający służbę otrzymują 10% dodatku specjalnego (według wiedzy skarżącej), wysokość tego dodatku nie jest to uzależniona od efektów ich służby, stopnia skomplikowania zadań ani opinii służbowej, gdyż tych okoliczności organ wtedy nie weryfikuje;
i) zobowiązanie Komendanta SOP do przedłożenia informacji o wysokości najniższego dodatku specjalnego, przyznanego za świadczenie pomocy prawnej na rzecz formacji - na okoliczność bezprecedensowego naruszenia w stosunku do niej art. 32 Konstytucji RP.
Zdaniem skarżącej, przeprowadzenie wyżej wymienionych dowodów pozwoli na ustalenie, jakimi kryteriami kierował się organ, obniżając jej wysokość dodatku specjalnego z 34% do minimalnej 5% - procentowej wysokości tego dodatku - zwalniając ją ze stanowiska [...] i wyznaczając na stanowisko równorzędne – [...]. Zaznaczyła, że z "uzasadnień" obu wydanych rozkazów personalnych nie sposób tego wyinterpretować.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do złożonych w skardze wniosków dowodowych, wyszczególnionych w pkt a, b, e, f, g, h, i - organ wniósł o ich nieuwzględnienie. Wskazał, że wszystkie sprawy administracyjne rozstrzygane są przez organ w sposób indywidualny, w każdym konkretnym przypadku odmiennie, w odniesieniu co do ich stanu faktycznego
i prawnego. Zgłoszone przez skarżącą wnioski dowodowe dotyczą innej kategorii osób oraz materii, nie mają merytorycznego powiązania ze sprawą skarżącej. Zagadnienia poruszane we wnioskach, oczywiście znane są z urzędu organowi, ale nie mają one odniesienia do przedmiotowej sprawy, dotyczą sfery innej problematyki. Dokumenty wnioskowane zaś w pkt. c i d skargi znajdują się w teczce akt personalnych skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935
z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpatrując skargę według wyżej wskazanych reguł, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony rozkaz personalny w sposób istotny uchybia przepisom prawa procesowego mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy stwierdzić, że art. 156 § 1 k.p.a. nie ogranicza stwierdzenia nieważności jedynie do decyzji ostatecznych, a mówi o stwierdzeniu nieważności decyzji. Przyjmuje się więc, że stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć zarówno decyzji ostatecznych, jak i nieostatecznych. Dlatego możliwe jest stwierdzenie nieważności zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony, nieostatecznej decyzji organu I instancji dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Warunkiem wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest więc wcześniejsze wyczerpanie toku instancji. Fakt, że strona nie wniosła odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) od decyzji organu I instancji nie stanowi przeszkody do złożenia przez nią wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1874/09). Nie można bowiem pozbawiać strony prawa wyboru trybu przewidzianego w przepisach k.p.a.
Jak podkreśla się w doktrynie (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 156.) i orzecznictwie, stwierdzenie nieważności może dotyczyć zarówno decyzji ostatecznych, jak i nieostatecznych. Początkowo Naczelny Sąd Administracyjny stał na stanowisku, że w stosunku do decyzji nieostatecznej nieważność może być stosowana jedynie z urzędu (por. wyrok NSA
w Warszawie z 5 stycznia 1982 r., sygn. akt II SA 919/81, ONSA z 1982 z.1 poz. 5). Obecnie Sąd ten uważa, że jest możliwe stosowanie nieważności wobec decyzji nieostatecznej na wniosek strony, byleby strona wyraźnie wskazywała na wybór trybu nadzwyczajnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 1992r., sygn. akt III SA 946/91 z aprobującą glosą J. Zimmermanna, Przegląd Sądowy z 1993 nr 7–8, s. 98).
Zgodnie z powołanym wyrokiem, art. 157 § 2 oraz inne przepisy Kodeksu nie zabraniają stronie składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przed upływem terminu jej zaskarżenia. Jeżeli strona wyraźnie powoła się na przepis art. 156 § 1, który wyklucza stosowanie trybu odwoławczego, to organ wyższego stopnia wskazany w art. 157 powinien rozpoznać wniosek w trybie nadzoru, jako organ pierwszej instancji. Nie można pozbawiać strony prawa wyboru trybu przewidzianego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Także NSA w Katowicach
w wyroku z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 216/97 podkreślił, że nie można odmówić organom administracji prawa do domagania się określenia przez stronę trybu, w jakim sprawa ma być rozpatrzona. W sytuacji jednak, gdy w podaniu strona wskazuje alternatywnie nadzwyczajne tryby rozpatrzenia sprawy, powołując się równocześnie na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zawartego
w decyzji ostatecznej, winny wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu wnoszącego podanie. Oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej może nastąpić w dwóch przypadkach, po pierwsze, gdy w terminie 14 dni od wydania decyzji nieostatecznej wkracza z urzędu organ wyższego stopnia i stwierdza nieważność nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, po drugie, gdy w terminie do złożenia odwołania strona w sposób niebudzący wątpliwości występuje nie z odwołaniem, ale
z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji (por. W. Chróścielewski [w:] Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami, 2021, s. 261).
W przedmiotowej sprawie skarżąca w terminie otwartym do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] złożyła jednoznaczny wniosek o stwierdzenie nieważności tego rozkazu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ, wbrew jednoznacznej treści złożonego przez nią wniosku oraz pisma wyjaśniającego z dnia [...] lipca 2024 r., uznał, że stanowi on wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca nie inicjowała postępowania odwoławczego od rozkazu personalnego Komendanta SOP z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], lecz złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności tego rozkazu. Intencję tę jednoznacznie potwierdziła również w złożonej skardze. W takim stanie rzeczy Komendant SOP nie powinien uruchamiać trybu odwoławczego, lecz rozpoznać sprawę w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności.
Tym samym Sąd stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany
z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. poprzez ich zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw faktycznych, jak i prawnych.
Końcowo Sąd zauważa, że nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego
w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podnieść należy, że - wobec wskazanych powyżej zagadnień procesowych - w sprawie nie wystąpiły istotne wątpliwości, których wyjaśnienie byłoby konieczne przed wydaniem wyroku w sprawie. Ponadto dokumenty, co do których skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie z nich dowodu, zostały przedstawione przez organ jako cześć akt postępowania administracyjnego. W świetle zaś art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wobec tego zbędne było wnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów.
Ponownie rozpoznając sprawę, rolą organu będzie rozpatrzenie sprawy
w ramach postępowania nieważnościowego, zainicjowanego złożonym przez skarżącą wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r.
Wobec uznania, że uchybienie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI