II SA/Wa 1448/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc finansowastudia podyplomoweustawa o Policjiprawo o szkolnictwie wyższymstudentuczestnik studiówfunkcjonariusz Policjirenta rodzinnakryterium wieku

WSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza Policji na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej na studia podyplomowe, uznając, że studia podyplomowe nie są studiami wyższymi w rozumieniu ustawy o Policji.

Skarżący, syn zmarłego funkcjonariusza Policji, ubiegał się o pomoc finansową na studia podyplomowe. Organ administracji odmówił przyznania pomocy, argumentując, że studia podyplomowe nie są studiami wyższymi w rozumieniu ustawy o Policji, a skarżący nie posiada statusu studenta. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i podkreślając, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie rozróżnia szkolnictwo wyższe od studiów podyplomowych, a skarżący nie spełniał również kryterium wieku.

Sprawa dotyczyła skargi D. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji odmawiającą przyznania pomocy finansowej na kształcenie na studiach podyplomowych. Pomoc ta jest przewidziana dla dzieci policjantów, którzy zginęli w związku ze służbą, na podstawie art. 116a ustawy o Policji. Skarżący, który wcześniej otrzymywał pomoc na studia magisterskie, chciał kontynuować naukę na studiach podyplomowych. Organ administracji odmówił, powołując się na definicje zawarte w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którą studia podyplomowe nie są studiami wyższymi, a ich uczestnik nie jest studentem. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że interpretacja organu jest prawidłowa. Sąd podkreślił, że ustawa o Policji wymaga statusu "studenta szkoły wyższej", a ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie rozróżnia studentów od uczestników studiów podyplomowych. Dodatkowo, sąd zauważył, że skarżący w momencie wydawania decyzji przekroczył już 25. rok życia, co stanowiło kolejną przesłankę negatywną do przyznania pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba uczęszczająca na studia podyplomowe nie jest "studentem szkoły wyższej" w rozumieniu art. 116a ustawy o Policji.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie rozróżnia szkolnictwo wyższe (studia I i II stopnia, jednolite magisterskie) od studiów podyplomowych. Status studenta nabywa się z chwilą złożenia ślubowania, natomiast uczestnik studiów podyplomowych nie nabywa tego statusu. Przepis art. 116a ustawy o Policji wymaga statusu "studenta szkoły wyższej", a nie "uczestnika studiów podyplomowych".

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u. Policji art. 116a

Ustawa o Policji

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na kształcenie dzieci policjantów, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą

P.s.w.n. art. 83

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Status studenta nabywa się z chwilą złożenia ślubowania.

P.s.w.n. art. 76 § ust. 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego.

P.s.w.n. art. 160 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Uczestnik studiów podyplomowych nie nabywa praw studenckich.

u.e.r. FUS art. 68 § ust. 2

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis dotyczący przedłużenia prawa do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów w szkole wyższej, nawet po ukończeniu 25 lat.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Studia podyplomowe nie są studiami wyższymi w rozumieniu ustawy o Policji. Uczestnik studiów podyplomowych nie posiada statusu studenta szkoły wyższej. Skarżący przekroczył 25. rok życia, co wyklucza przyznanie pomocy finansowej.

Odrzucone argumenty

Interpretacja pojęcia "student szkoły wyższej" powinna być autonomiczna i nie opierać się na ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Należy stosować analogię do przepisów dotyczących renty rodzinnej (uchwała SN III UZP 6/19).

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem W sytuacji, gdy ani ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ani wydany na podstawie art. 116a ust. 3 tej ustawy akt wykonawczy (...) nie zawierają własnej definicji "studenta szkoły wyższej", prawidłowe było odwołanie przez organ w tym zakresie do przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Osoba przyjęta na studia podyplomowe nie nabywa statusu studenta, lecz uczestnika studiów podyplomowych. Rozważania Sądu Najwyższego w powołanej uchwale skoncentrowane były zatem wyłącznie na zdefiniowaniu pojęcia "studiów w szkole wyższej", na potrzeby przepisów określających zasady ustalania uprawnień do świadczeń emerytalno- rentowych finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zatem nie mogą mieć per analogiam zastosowania w niniejszej sprawie przy wykładni przepisu art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, który posługuje się pojęciem "studenta szkoły wyższej".

Skład orzekający

Ewa Marcinkowska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"student szkoły wyższej\" na potrzeby przepisów szczególnych (np. świadczenia socjalne, pomoc finansowa) w kontekście rozróżnienia na studia wyższe i studia podyplomowe."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji zawartej w ustawie o Policji. Interpretacja pojęcia "student" może być odmienna w innych aktach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa, która ma bezpośrednie przełożenie na prawa obywateli ubiegających się o świadczenia. Rozróżnienie między "studentem" a "uczestnikiem studiów podyplomowych" jest kluczowe.

Studia podyplomowe to nie studia wyższe? Kogo Policja wspiera finansowo?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1448/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na kształcenie oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił w całości swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2022 r. i orzekł o odmowie przyznania D. P. pomocy finansowej na kształcenie w Uniwersytecie im. [...] w [...] na Studiach Podyplomowych w roku akademickim 2022/2023.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Komendant Główny Policji decyzjami nr [...] z [...] listopada 2020 r. oraz nr [...] z [...] listopada 2021 r. przyznał D. P. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) pomoc finansową na naukę w latach: 2020/2021 oraz 2021/2022 na kształcenie w Uniwersytecie im. [...] w [...], na niestacjonarnych studiach magisterskich, kierunek [...]. Wnioskodawca uzyskał wykształcenie wyższe magisterskie (pełne) - tytuł magistra (dyplom o numerze [...] z [...] lipca 2022 r.).
Pismem z [...] września 2022 r. D.P. zwrócił się do KGP o przyznanie pomocy finansowej na kształcenie ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie Policji, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na kształcenie dzieci policjantów, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą.
Wnioskodawca wskazał, że zamierza kontynuować naukę na Uniwersytecie im. [...] w [...] przez dwa semestry w nadchodzącym roku akademickim (2022/2023), rozpoczynając naukę na studiach podyplomowych. Do wniosku załączył kopię odpisu skróconego aktu zgonu P. P. (ojca), kserokopię orzeczenia komisji lekarskiej potwierdzającego związek śmierci funkcjonariusza ze służbą, oświadczenie o kontynuowaniu nauki, oświadczenie o zobowiązaniu się do zawiadomienia organu o przerwaniu nauki oraz kopię podania o przyjęcie na studia podyplomowe.
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2022 r. wydaną na podstawie art. 116a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277, ze zm.) oraz na podstawie § 3 i 5 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na kształcenie dzieci policjantów, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą (Dz. U. z 2007 r. Nr 102, poz. 707 ze zm.), odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej na kształcenie w Uniwersytecie im. [...] w [...] na Studiach Podyplomowych w roku akademickim 2022/2023.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż aktualnie złożony wniosek o pomoc finansową nie dotyczy kontynuacji nauki w rozumieniu przepisów o pomocy finansowej adresowanej do dzieci pozostałych po policjantach, którzy ponieśli śmierć w związku ze służbą, zawartych w art. 116a ust. 1-3 ustawy o Policji oraz rozbudowanych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r.
Zdaniem organu w sprawie należało odwołać się do definicji legalnej pojęcia "szkoły wyższej" zawartej w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 5, zgodnie z którym "studia wyższe" to studia prowadzone przez uczelnię posiadającą uprawnienia do ich prowadzenia, kończące się uzyskaniem tytułu zawodowego (licencjat, inżynier, magister lub tytuł równorzędny - art. 2 ust 1 pkt 6). Z kolei "studentem" jest osoba kształcąca się na studiach pierwszego lub drugiego stopnia albo jednolitych studiach magisterskich (art. 2 ust. 1 pkt 20 tej ustawy). Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (art. 2 ust. 1 pkt 5 i 18k) za studenta uznają więc osobę kształcącą się na studiach wyższych, natomiast za studia wyższe - studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię uprawnioną do ich prowadzenia.
W efekcie powyższego, w myśl ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, słuchacz studiów podyplomowych nie jest w ogóle studentem, a to oznacza, że nie przysługują mu prawa takie jak osobom uczęszczającym na studia licencjackie, magisterskie, czy doktoranckie.
Organ podniósł, że przyznana dotychczas wnioskodawcy przez organ pomoc finansowa zabezpieczała jego środki na kształcenie, ww. osiągnął zasadniczy cel kształcenia, tj. ukończył pozytywnie wyższą szkołę i ma możliwości samodzielnego utrzymania. Wprawdzie wnioskodawca nie ukończył 25 roku życia, jednakże nie jest to wystarczający warunek jaki powinien spełniać, aby uzyskać przedmiotową pomoc. Definicja ustawowa szkoły wyższej nie obejmuje studiów podyplomowych, które są inną niż studia wyższe formą kształcenia przeznaczoną dla osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych.
W tej sytuacji, wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy na kształcenie na studiach podyplomowych nie może być pozytywnie załatwiony, bowiem nie spełnia ona jednego z wymogów ustawowych, a mianowicie podjęta forma kształcenia nie mieści się w zakresie wymienionych szkół i nie kontynuuje kształcenia na roku programowo wyższym.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. P. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie wnioskowanej pomocy.
W uzasadnieniu wniosku zarzucił, że organ błędnie odwołał się w sprawie do definicji szkoły wyższej oraz studenta zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, z uwagi na odmienne uzasadnienia aksjologiczne instytucji na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz instytucji z art. 116a ustawy o Policji, która swym kształtem ma wspierać dzieci funkcjonariuszy w uzyskaniu pełnego wykształcenia. Co za tym idzie uzasadnienie aksjologiczne tej instytucji zbliżone jest do renty rodzinnej. W związku z powyższym skarżący na zasadzie analogii powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt III UZP 6/19 , w której Sąd ten wskazał, że "Osobie, która osiągnęła 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów podyplomowych, przedłuża się prawo do renty rodzinnej do zakończenia tego roku studiów (art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z póżn. zm.)."
Komendant Główny Policji, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej na kształcenie w Uniwersytecie im. [...] w [...] na Studiach Podyplomowych w roku akademickim 2022/2023.
W uzasadnieniu podjętej decyzji organ przywołał treść art. 116a ustawy o Policji.
W ocenie organu wniosek D. P. o przyznanie pomocy finansowej na kształcenie na studiach podyplomowych, nie mieści się w żadnym z przypadków, o których mowa w tym przepisie oraz nie podlega przepisom rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. Zatem wydana w tym zakresie przez organ decyzja jest prawidłowa.
Organ wyjaśnił, że w art. 116a ustawy o Policji ustawodawca enumeratywnie wskazał przypadki, w których niniejsza pomoc finansowa jest należna. W celu uzyskania pomocy finansowej na dalsze kształcenie, należy spełnić kumulatywnie cztery przesłanki. Po pierwsze, śmierć policjanta musi charakteryzować się związkiem przyczynowo-skutkowym z pełnieniem przez niego służby. Po drugie, zstępni ubiegający się o przyznanie tego świadczenia powinni być na utrzymaniu policjanta, który doznał śmierci na służbie. Po trzecie, muszą oni spełniać warunki do nabycia renty rodzinnej po funkcjonariuszu. Po czwarte, muszą być uczniami bądź słuchaczami ponadpodstawowych szkół publicznych lub niepublicznych, publicznych lub niepublicznych szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły ponadpodstawowej, słuchaczami kolegiów pracowników służb społecznych lub być studentami na studiach wyższych, z zastrzeżeniem jednak, że pomoc przyznawana jest nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia.
Z uwagi natomiast na fakt, iż zarówno art. 116a ustawy o Policji, jak i rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. nie zawierają definicji legalnej wyrażenia "student studiów wyższych", koniecznym było sięgnięcie do przepisów regulujących problematykę kształcenia na uczelniach wyższych tj. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.). W myśl art. 83 tej ustawy osoba przyjęta na studia rozpoczyna studia i nabywa prawa studenta z chwilą złożenia ślubowania. W związku z czym, a contrario słuchacz studiów podyplomowych nie nabywa praw studenckich. Zatem określeniem jakiego należy użyć wobec skarżącego jest "słuchacz", nie "student". Zgodnie z powyższym, wnioskodawca był "studentem" od dnia [...] października 2017 r. (data przyjęcia na studia i złożenia ślubowania) do dnia [...] lipca 2022 r. (data złożenia egzaminu dyplomowego), bowiem w myśl art. 76 ust. 7 ww. ustawy datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego. Ponadto, zgodnie z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie wyodrębnia się dwa rodzaje kształcenia - szkolnictwo wyższe (dział II ustawy) oraz studia podyplomowe, kształcenie specjalistyczne i inne formy kształcenia (dział III ustawy). Dodatkowo w odniesieniu do obu rodzajów kształcenia inaczej nazywa się ich uczestnikami. W ramach Działu II ww. ustawy określone są m. in. poziomy (tj. studia pierwszego stopnia; studia drugiego stopnia; jednolite magisterskie - art. 64 ust. 1), profile studiów (art. 64 ust. 2) oraz prawa i obowiązki studentów. Natomiast Dział III ww. ustawy reguluje kwestie związane m. in. z programem studiów podyplomowych oraz uczestnikami tej formy kształcenia. W żadnym z przepisów zawartych w Dziale III Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustawodawca nie posługuje się wyrażeniem "student" na uczestnika studiów podyplomowych. Wprost przeciwnie, używa wyrażenia "uczestnik studiów podyplomowych."
Odnosząc się do zarzutu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że "pojęcie studiów wyższych" zawarte w art. 116a ustawy o Policji ma charakter autonomiczny i nie ma prawnych podstaw, ażeby posiłkować się ustawą o szkolnictwie wyższym, organ podniósł, iż we wskazanym przepisie ustawodawca wskazał wprost, że żądane świadczenie przysługuje "słuchaczom kolegiów pracowników służb społecznych" lub "studentom szkół wyższych". Tak szczegółowe i konkretne rozróżnienie nie daje zatem podstaw do wybiórczego zastosowania tych dwóch odrębnych sformułowań. Nie można więc postawić znaku równości pomiędzy wskazanymi wyrażeniami, tj. "słuchaczami kolegiów pracowników służb społecznych" oraz "studentami szkół wyższych". Powyższego nie zmienia także przywołana przez wnioskodawcę uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2019 r. o sygn. akt III UZP 6/19, która została wydana w odniesieniu do przepisów regulujących przyznawanie renty rodzinnej. Renta rodzinna jest bowiem innym, odrębnie przyznawanym świadczeniem, aniżeli pomoc finansowa określona w art. 116a ustawy o Policji.
Organ wyjaśnił jednocześnie, iż zaskarżona decyzja winna zostać uchylona w całości, z uwagi na fakt, że jej rozstrzygnięcie oparte zostało na podstawie błędnej wykładni definicji "studenta", zaczerpniętej z przepisów uchylonej już ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Wobec uchylenia ww. ustawy z dniem 1 października 2018 r., jej przepisy w momencie wydawania decyzji w dniu [...] listopada 2022 r. pozostawały już bez mocy normatywnej, a organ nie mógł oprzeć na nich wnioskowania, zmierzającego w konsekwencji do przyjętego rozstrzygnięcia. Zatem decyzja, której rozstrzygnięcie powstało w oparciu o nieistniejącą normę prawną, nie jest prawidłowa i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
W skardze na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 116a ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię pojęcia "student szkoły wyższej" i nadaniu temu pojęciu znaczenia, jak w ustawie "o szkolnictwie wyższym", podczas gdy pojęcie to ma znaczenie autonomiczne;
2. art. 160 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w świetle okoliczności sprawy zastosowanie winien znaleźć art. 116a ustawy o Policji samodzielnie.
W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione wcześniej w odwołaniu, że organ błędnie odwołał się w sprawie do definicji szkoły wyższej oraz studenta zawartych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z uwagi na odmienne uzasadnienia aksjologiczne instytucji na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz instytucji z art. 116a ustawy o Policji, która swym kształtem ma wspierać dzieci funkcjonariuszy w uzyskaniu pełnego wykształcenia. Co za tym idzie uzasadnienie aksjologiczne tej instytucji zbliżone jest do renty rodzinnej. W związku z powyższym skarżący ponownie powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt III UZP 6/19.
Nadto wskazał, że fakt, iż w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce użyto pojęcia uczestnik studiów w odniesieniu do studenta studiów podyplomowych, nie powinien skutkować odmową przyznania pomocy studentowi studiów podyplomowych. Należy bowiem w tym przypadku kierować się celem ustawodawcy, przyjmując derywacyjną metodę wykładni, gdzie sam rezultat wykładni językowej przedstawia się jako niewystarczający, albowiem wykładnia ta winna zostać potwierdzona przez wykładnię aksjologiczną, co w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż nietrafny jest argument skarżącego odwołującego się per analogiom do regulacji art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251). Z przepisu tego wynika, że jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Zatem przepis ten nie wymaga, by osoba, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej posiadała ściśle określony status, tj. studenta, uczestnika studiów albo słuchacza. Istotne jest jedynie, by była w chwili osiągnięcia wskazanego tym przepisem wieku na ostatnim roku studiów w szkole wyższej. W kontekście spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, konieczne i niezbędne jest natomiast ustalenie nie tylko formy kształcenia, ale przede wszystkim posiadanego przez osobę ubiegającą się o pomoc finansową statusu jaki ona posiada w związku z podjętą formą kształcenia na uczelni wyższej. Ponadto istnieje wyraźna różnica pomiędzy treścią art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, a art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. O ile ten ostatni przepis wymaga, by dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, o tyle art. 116a ust. 2 ustawy o Policji wymaga od osoby, by ta miała status studenta szkoły wyższej. Literalne brzmienie tej części przepisu art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w której mowa o ostatnim roku w szkole wyższej, umożliwia zatem objęcie zakresem znaczeniowym pojęcia "studia" w szkole wyższej również studiów podyplomowych. Z kolei sformułowanie "student szkoły wyższej" uniemożliwia objęcie jego zakresem uczestnika, czy też słuchacza, studiów podyplomowych. Przepis art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w ogóle nie posługuje się pojęciem "studia wyższe". Wyrażenie "ostatni rok studiów w szkole wyższej" nie jest zatem tożsame z określeniem "ostatni rok studiów wyższych".
Niezależnie od powyższego organ zaznaczył, że skarżący obecnie nie spełnia także kryterium wieku, o którym mowa w art. 116a ust. 2 ustawy o Policji. Skarżący urodził się bowiem w dniu [...] kwietnia 1998 r. Zatem w dniu [...] kwietnia 2023 r. ukończył 25 lat. Z przepisu art. 116a ust. 2 ustawy o Policji wynika natomiast wprost, że pomoc finansowa, o której mowa w art. 116a ust. 1 ustawy o Policji, przysługuje m.in. studentom szkół wyższych do czasu ukończenia kształcenia, ale nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia. Decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej ma natomiast charakter konstytutywny, w tym znaczeniu, że przyznaje ona indywidualnie oznaczonemu adresatowi określone prawo, pod warunkiem jednak spełnienia przez niego, w dniu wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie, wszystkich wymogów do jego przyznania. Skoro zatem w dniu wydania decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2023 r. skarżący miał już ukończone 25 lat to niewątpliwie już wówczas nie spełniał (i nadal nie spełnia) kryterium wiekowego do przyznania mu pomocy finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 116a ustawy o Policji. Przepis ten stanowi w ust. 1, że w przypadku policjanta, którego śmierć nastąpiła w związku ze służbą, każdemu z dzieci będących na jego utrzymaniu, które w dniu jego śmierci spełniały warunki do uzyskania renty rodzinnej, Komendant Główny Policji przyznaje pomoc finansową na kształcenie, ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie Policji. Zgodnie natomiast z ust. 2, pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, przysługuje uczniom i słuchaczom ponadpodstawowych szkół publicznych i niepublicznych oraz publicznych i niepublicznych szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły ponadpodstawowej, a także słuchaczom kolegiów pracowników służb społecznych, oraz studentom szkół wyższych do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia.
W niniejsze sprawie kwestią sporną było to jak należy rozumieć użyte w przepisie sformułowanie "student szkoły wyższej", czy mieści się w tym pojęciu także osoba uczęszczająca na studia podyplomowe.
W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy ani ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ani wydany na podstawie art. 116a ust. 3 tej ustawy akt wykonawczy, tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na kształcenie dzieci policjantów, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą (Dz. U. 2023 r. poz. 863), nie zawierają własnej definicji "studenta szkoły wyższej", prawidłowe było odwołanie przez organ w tym zakresie do przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.), która reguluje materię związaną kształceniem na uczelniach wyższych.
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyodrębnia natomiast dwa rodzaje kształcenia - szkolnictwo wyższe (Dział II) oraz studia podyplomowe, kształcenie specjalistyczne i inne formy kształcenia (Dział III). W ramach Działu II określone są m. in. poziomy (tj. studia pierwszego stopnia; studia drugiego stopnia; jednolite magisterskie - art. 64 ust. 1), profile studiów (art. 64 ust. 2) oraz prawa i obowiązki studentów. Natomiast Dział III ww. ustawy reguluje kwestie związane m. in. z programem studiów podyplomowych oraz uczestnikami tej formy kształcenia. Status studenta, zgodnie z art. 83 tej ustawy, osoba przyjęta na studia nabywa z chwilą złożenia przez nią ślubowania i co do zasady, traci status studenta z chwilą złożenia egzaminu dyplomowego (art. 76 ust. 7 ustawy). Z kolei przyjęcie na studia podyplomowe nie wiąże się z nabyciem statusu studenta. Osoba przyjęta na studia podyplomowe jest uczestnikiem tych studiów (art. 160 ust. 3 ustawy). Studia podyplomowe przeznaczone są bowiem dla osób, które w chwili przyjęcia na nie posiadają już tytuł zawodowy (licencjata, inżyniera, magistra - lub równoważny. W konsekwencji osoba przyjęta na studia podyplomowe nie nabywa statusu studenta, lecz uczestnika studiów podyplomowych. Studia podyplomowe nie skutkują też uzyskaniem tytułu zawodowego. Uczestnik tych studiów nie otrzymuje po ich zakończeniu dyplomu, a wyłącznie świadectwo ukończenia tych studiów (art. 160 ust. 4 ustawy).
W ocenie Sądu, w świetle powyższych regulacji, prawidłowa jest zatem konstatacja organu, że osoba uczęszczająca na studia podyplomowe nie ma statusu "studenta szkoły wyższej", a tym samym nie mieści się w żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 116a ust. 2 ustawy o Policji.
Odwoływanie się przez skarżącego do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt III UZP 6/19 , w której Sąd ten stwierdził, że "Osobie, która osiągnęła 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów podyplomowych, przedłuża się prawo do renty rodzinnej do zakończenia tego roku studiów (art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) nie ma w niniejszej sprawie uzasadnienia. Powołany w tej uchwale przepis art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Istnieje zatem wyraźna różnica pomiędzy treścią art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, który posługuje się pojęciem "studenta szkoły wyższej", a art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który posługuje się pojęciem "studiów w szkole wyższej". O ile ten ostatni przepis wymaga, by dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, o tyle art. 116a ust. 2 ustawy o Policji wymaga od osoby, by ta miała status studenta szkoły wyższej. W powołanej przez skarżącego uchwale Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że ustawodawca w art. 68 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej posłużył się sformułowaniem "ostatni rok studiów w szkole wyższej", a nie wyrażeniem "ostatni rok studiów wyższych", a szkoła wyższa prowadzi różne rodzaje studiów, w tym studia podyplomowe i doktoranckie. Z tej przyczyny studia podyplomowe pozostają w dalszym ciągu "studiami w szkole wyższej", czego nie zmieniają legalne definicje tych studiów ustanowione w Prawie o szkolnictwie wyższym. Sąd Najwyższy uznał zatem, że określenie "studia w szkole wyższej" odnoszące się do instytucji znanych prawu ubezpieczeń społecznych ma charakter autonomiczny względem pojęcia "studia", czy "studia wyższe" funkcjonującego na gruncie kolejnych regulacji normatywnych określających ustrój szkolnictwa wyższego. Inaczej rzecz ujmując, zdaniem Sądu Najwyższego, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych (ściślej: przepisy określające zasady ustalania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) w sposób wyczerpujący i zarazem odrębny od innych dziedzin prawa definiują pojęcie "studiów w szkole wyższej". Dlatego też, z uwagi na specyfikę towarzyszącą poszczególnym instytucjom prawa ubezpieczeń społecznych należy przyjąć, że forma edukacji szkolnej określana mianem "studiów podyplomowych", która w rozumieniu przepisów o ustroju szkolnictwa wyższego nie jest klasyfikowana normatywnie jako "studia", nie stanowi - z założenia - prawnej przeszkody w dalszym pobieraniu renty rodzinnej sierocej na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej, według reguł identycznych z tymi, które obowiązują w przypadku pobierania nauki w szkole wyższej w ramach "zwykłych" studiów.
Rozważania Sądu Najwyższego w powołanej uchwale skoncentrowane były zatem wyłącznie na zdefiniowaniu pojęcia "studiów w szkole wyższej", na potrzeby przepisów określających zasady ustalania uprawnień do świadczeń emerytalno- rentowych finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zatem nie mogą mieć per analogiam zastosowania w niniejszej sprawie przy wykładni przepisu art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, który posługuje się pojęciem "studenta szkoły wyższej".
Jak słusznie zauważył Komendant Główny Policji, skoro na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w sposób niebudzący wątpliwości, można zrekonstruować znaczenie pojęcia "student szkoły wyższej", a tym samym precyzyjnie określić jego granice znaczeniowe, to nie może być jednocześnie mowy o jego odmiennym - autonomicznym znaczeniu na gruncie przepisów ustawy o Policji. Nieuprawnionym byłoby też utożsamianie zwrotu "student szkoły wyższej" ze zwrotem "studia w szkole wyższej". Osoba będąca słuchaczem studiów podyplomowych nie jest "student szkoły wyższej", w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a tym samym nie przysługuje jej pomoc finansowa na kształcenie, o której mowa w art. 116a ustawy o Policji.
Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy na etapie rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pojawiła się dodatkowa przesłanka negatywna do przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej, gdyż w dniu [...] kwietnia 2023 r ukończył on 25 lat, a tym samym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie spełniał także kryterium wieku, o którym mowa w art. 116a ust. 2 ustawy o Policji, co słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI