II SA/Wa 1436/16

II SA/Wa 1436/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński /przewodniczący/
Danuta Kania
Janusz Walawski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 3 par. 1 i  2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Danuta Kania, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant spec. Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] października 2013 r.; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącego R. M. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, dalej określana jako Komisja, na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.), w dniu [...] października 2013 r. wydała decyzję nr [...], która odmówiła przedstawienia dr hab. R. M. do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych.
Komisja w uzasadnieniu decyzji podała, że Rada Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu [....] w [...] wystąpiła do Komisji z wnioskiem o przedstawienie ww. do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych. Wniosek został skierowany do Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, która w głosowaniu tajnym odmówiła poparcia wniosku. Komisja nie znalazła wystarczających podstaw do uznania, iż Kandydat spełnia wymagania określone w art. 26 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, tj. że posiada on osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym, a przedstawiony dorobek naukowy – po habilitacji – uznany został za niewystarczający.
Dalej Komisja wyjaśniła, że książka wskazana jako profesorska pt. [...] zawiera w części zawartość rozprawy doktorskiej, zaś przedstawione w niej wyniki badań są z końca lat 80-tych i pierwszej połowy 90-tych XX wieku. Nadto jest zbiorem także wcześniej opublikowanych artykułów, które nie wnoszą niczego nowego w rozwój nauki. W ocenie Komisji wniosek został wysunięty przedwcześnie.
W dniu 23 lutego 2014 r. R. M. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (nazwany odwołaniem) od decyzji z dnia [...] października 2013 r. Komisji w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych. Następnie pismem z dnia 30 września 2015 r. wezwał Komisję do usunięcia naruszenia prawa w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o załatwienie wniosku i orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że do dnia wniesienia pisma tj. ponad 18 miesięcy od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zostało wydane rozstrzygnięcie.
W tym miejscu podać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. M. na bezczynność Komisji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w wyroku z dnia 24 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 7/16 stwierdził, że bezczynność Komisji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył Komisji grzywnę w wysokości 500 zł.
Sąd w uzasadnieniu wyroku podał m. in., iż od dnia złożenia wniosku z dnia 23 lutego 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy do dnia zakończenia postępowania decyzją administracyjną minął ponad 1 rok i 11 miesięcy. Uchybienie przepisowi art. 28 ust. 5 ustawy jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
Sąd uznał, że z akt sprawy wynika, że organ dysponując już przedmiotowym wnioskiem, dopiero po 3 miesiącach, tj. w dniu 7 lipca 2014 r. wystosował do Dziekana Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu [...] w [...] pisma o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do rozpoznania wniosku, która przesłana została niezwłocznie, bo już 14 lipca 2014 r. Od tej daty musiał upłynąć jeszcze ponad miesiąc do podjęcia dalszych czynności w sprawie, bo pismo do pierwszego recenzenta z prośbą o sporządzenie opinii w terminie do dwóch miesięcy, zgodnym z § 20 ust. 2 rozporządzenia, wystosowano dopiero 21 sierpnia 2014 r. Po upływie terminu do sporządzenia opinii, tj. po 30 września 2014 r., Komisja nie podejmowała żadnych czynności by wyjaśnić przyczynę braku złożenia opinii lub zdyscyplinować recenzenta. Przez okres prawie 8 miesięcy w sprawie nic się nie działo. Dopiero w dniu 28 maja 2015 r. wystosowano do recenzenta pismo wyznaczając nowy nieprzekraczalny termin na sporządzenie opinii do 12 czerwca 2015 r. z sankcją rozwiązania umowy. Wezwanie to okazało się skuteczne, bowiem opinia została sporządzona 5 czerwca 2015 r. Sąd podkreślił, że sporządzenie pierwszej recenzji trwało ponad 9 miesięcy, podczas gdy ustawowy termin do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 6 miesięcy, a opinia powinna być sporządzona w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące.
Sąd podkreślił, że przyczyną przewlekłości nie była okoliczność, że drugi z recenzentów odmówił sporządzenia opinii, bowiem jak wynika z akt sprawy, nastąpiło to niezwłocznie w terminie 3 dni od zlecenia - 20 lipca 2015 r.
Nadto, organ nie odniósł się do pisma skarżącego z dnia 30 września 2015 r. stanowiącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie dopełnił też obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 Kpa, albowiem w toku całego postępowania nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki.
W ocenie Sądu rozpoznającego skargę na bezczynność, zarówno czas trwania postępowania z wniosku R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] października 2013 r. o odmowie przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych, tj. ponad 1 rok i 11 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, by faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Komisja, na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1852 z późn. zm.), w dniu [...] stycznia 2016 r. wydała decyzję, którą utrzymała w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] października 2013 r.
W uzasadnieniu decyzji Komisja podała, że główną przesłanką wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy był fakt błędnego odnotowania w decyzji Komisji z dnia [...] października 2013 r., jako książki profesorskiej publikacji [...]. Tymczasem w toku postępowania prawidłowo Sekcja I wraz z recenzentami zakwestionowała właściwą rozprawę profesorską pt. [....].
Ten błąd, spowodowany oczywistą omyłką przy przygotowaniu treści decyzji niczego nie zmienia w negatywnej ocenie dorobku naukowego Kandydata (ww. fragment uzasadnienia decyzji Komisji miał być przedmiotem formalnego sprostowania Komisji w drodze postanowienia).
W tym miejscu podać należy, że Komisja na podstawie art. 113 § 1 Kpa w dniu [...] maja 2016 r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji wydała postanowienie nr [...], którym z urzędu sprostowała w decyzji z dnia [...] października 2013 r. oczywistą pomyłkę pisarską (...). W dniu 19 czerwca 2016 r. R. M. od powyżej określonego postanowienia złożył wniosek o ponownego rozpatrzenie sprawy (data nadania w urzędzie pocztowym: 21 czerwca 2016 r.) Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 czerwca 2016 r. i jak wynika z akt sprawy wniosek ten nie został rozpatrzony.
R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji z dnia [...] stycznia 2016 r., w której podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów:
1. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym zakresie sporządzonych recenzji, na podstawie których została dokonana merytoryczna ocena osiągnięć naukowych kandydata, znacznie przekraczających wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym oraz osiągnięć dydaktycznych, w tym kształcenia kadry naukowej;
2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa, poprzez ich niezastosowanie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania.
Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniosła się do zarzutów podniesionych w skardze, odmawiając im zasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podać, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Sąd nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie tytułu profesora oraz tego, czy posiada ona osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją nie doszło naruszenia norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu Centralnej Komisji, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. (patrz wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 212/08; publ. Lex nr 505357).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Centralnej Komisji zawartym w odpowiedzi na skargę, że "uzasadnienie decyzji CK jako decyzji administracyjnej, sporządzane wg reguł Kpa nie jest miejscem na przegląd prowadzonych polemik naukowych i przytaczania argumentów naukowych. Tym bardziej na etapie WSA nie jest możliwe prowadzenie przed sądem polemik naukowych".
Jednakże aby Sąd mógł zrealizować ustawowe zadanie i dokonać kontroli zaskarżonego aktu, to organ musi mu to umożliwić, a w szczególności zapewnić możliwość skontrolowania zaskarżonego aktu (rozstrzygnięcia) wydanego na podstawie mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.
Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.), w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego.
"Odpowiedniość" stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza stosowanie jednych przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji lub zmian, a niektórych z nich z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy.
Inaczej mówiąc, postępowanie w sprawach stopni i tytułu naukowego jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z odrębnościami wynikającymi z przepisów procesowych, zamieszczonych w powołanej powyżej ustawie.
W związku z tym, do tego postępowania będą miały "odpowiednie" zastosowanie przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którymi organ administracji publicznej, a takim jest Centralna Komisja, ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnić poprzez wskazanie podstawy faktycznej i prawnej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na podstawie jakich przepisów i na podstawie jakich dowodów Centralna Komisja wydała zaskarżoną decyzję, którą utrzymała w mocy decyzję poprzedzającą.
Wobec braku uzasadnienia powyżej określonych decyzji, a w szczególności lakonicznych stwierdzeń w nich zawartych powoduje, że Sąd nie miał możliwości ocenić, czy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przebiegało zgodnie z obowiązującymi w tym postępowaniu zasadami określonymi w przedmiotowej ustawie, jak również w innych przepisach mających w sprawie zastosowanie
W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych elementów, o których mowa w art. 107 § 3 Kpa, przy czym ocena ta uwzględnia specyfikę przedmiotowego postępowania, a w szczególności, że decyzja podejmowana jest w wyniku tajnego głosowania.
To, że organ nie miał w pełni obowiązku wypełnić dyspozycji zawartej w art. 107 § 3 Kpa nie oznacza, że swojego rozstrzygnięcia nie powinien uzasadnić w sposób umożliwiający Sądowi dokonania kontroli podjętego rozstrzygnięcia. Stwierdzić zatem należy, iż w niniejszej sprawie Sąd nie miał podstaw aby przyjąć, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Jednocześnie podkreślić należy, że uzasadnienie zawarte w odpowiedzi na skargę nie może zastępować uzasadnienia stanowiska organu, które powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest usunąć stwierdzone uchybienia, a rozstrzygnięcie uzasadnić w sposób pozwalający na jego skontrolowanie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej wyżej ustawy.