II SA/Wa 1430/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza Straży Granicznej na decyzję odmawiającą wypłaty ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed 24 sierpnia 2005 r., uznając brak podstaw prawnych do ich rekompensaty.
Skarga dotyczyła odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny wypracowane przez funkcjonariusza Straży Granicznej przed 24 sierpnia 2005 r. Organy administracji, a następnie WSA, uznały, że zgodnie z przepisami wprowadzonymi ustawą z 22 kwietnia 2005 r., prawo do ekwiwalentu przysługuje jedynie za służbę pełnioną po tej dacie. Sąd podkreślił, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty za okres wcześniejszy, a wola ustawodawcy była jednoznaczna co do braku retroaktywnego działania nowych przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby. Skarżący domagał się ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed 24 sierpnia 2005 r. Organy administracji odmówiły, wskazując, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., prawo do ekwiwalentu przysługuje za służbę pełnioną po wejściu w życie tej ustawy, która weszła w życie 24 sierpnia 2005 r. Sąd podzielił to stanowisko, podkreślając, że przepisy te nie mają zastosowania do okresu sprzed ich wejścia w życie i nie przewidują działania wstecz. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych, a także wniosek o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że obowiązujące przepisy są jasne i nie ma podstaw do kwestionowania ich zgodności z Konstytucją w kontekście tej sprawy. Skarga została oddalona na mocy art. 151 PPSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, funkcjonariuszowi nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za nadgodziny wypracowane przed 24 sierpnia 2005 r., ponieważ prawo do ekwiwalentu, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., przysługuje jedynie za służbę pełnioną po tej dacie, a nowe przepisy nie działają wstecz.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa nowelizująca z 2005 r. wprowadziła prawo do ekwiwalentu za nadgodziny, ale tylko za te wypracowane po dacie jej wejścia w życie (24 sierpnia 2005 r.). Brak jest podstaw prawnych do wypłaty za okres wcześniejszy, a wola ustawodawcy była jednoznaczna co do braku retroaktywnego stosowania przepisów. Sąd podkreślił, że nie można przyznawać należności za okres nieuregulowany przepisami lub gdy prawo takiej należności nie przewidywało.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 118 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej
Przepis w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 757), który wszedł w życie 24 sierpnia 2005 r. Przyznaje ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby, ale tylko za służbę pełnioną po tej dacie.
u.z.u.s.g. art. 23 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten stanowi, że ekwiwalent pieniężny przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. po 24 sierpnia 2005 r.).
Pomocnicze
u.z.u.s.g. art. 26
Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw
Określa datę wejścia w życie przepisów, w tym art. 1 pkt 36 i art. 23, które zaczęły obowiązywać 24 sierpnia 2005 r.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do orzekania jak w sentencji.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania dla dobra strony.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.z.u.s.g. art. 1 § pkt 34
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw
Przepis wprowadzający prawo funkcjonariusza do otrzymania czasu wolnego od służby w zamian za ponadnormatywny czas służby (wszedł w życie 15 czerwca 2001 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do ekwiwalentu za nadgodziny przysługuje tylko za służbę pełnioną po 24 sierpnia 2005 r. Nowe przepisy nie działają wstecz (lex retro non agit). Brak podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu za okres, gdy prawo takiej należności nie przewidywało. Dokument prywatny nie stanowi podstawy do ustalenia stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 118 ust. 1 pkt 2 u.s.g. w brzmieniu nadanym ustawą z 2013 r. Prawo do ekwiwalentu wynika wprost z art. 118 ust. 1 pkt 2 u.s.g. bez ograniczeń czasowych. Zdarzeniem prawnym jest moment zwolnienia ze służby, a nie okres wypracowania nadgodzin. Naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez błędne ustalenie ilości nadgodzin.
Godne uwagi sformułowania
Norma prawna ma zastosowanie do tych czynów, stosunków, czy zdarzeń, które powstają od momentu jej wejścia w życie. W polskiej kulturze prawnej nie wypracowano niespornych reguł rozwiązywania problemów intertemporalnych w przypadku braku przepisów przejściowych. Regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Poszanowanie podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Żaden organ administracyjny nie może przyznawać należności za okres nieuregulowany przepisami prawa i nadto za okres gdy prawo takiej należności nie przewidywało.
Skład orzekający
Olga Żurawska-Matusiak
przewodniczący
Andrzej Kołodziej
członek
Adam Lipiński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz, prawo do ekwiwalentu za nadgodziny dla funkcjonariuszy służb mundurowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej i przepisów obowiązujących w określonym czasie. Interpretacja przepisów przejściowych może być odmienna w innych kontekstach prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanych z prawami nabytych i stosowaniem przepisów przejściowych, co jest istotne dla prawników procesowych i administracyjnych. Choć dotyczy funkcjonariuszy, mechanizm prawny jest uniwersalny.
“Czy nadgodziny sprzed lat należą się funkcjonariuszowi? Sąd rozstrzyga o prawie wstecz.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1430/15 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2015-12-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-08-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Adam Lipiński /sprawozdawca/ Andrzej Kołodziej Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej Hasła tematyczne Straż graniczna Sygn. powiązane I OSK 927/16 - Wyrok NSA z 2018-02-28 Skarżony organ Komendant Straży Granicznej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby oddala skargę. Uzasadnienie Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie wypłaty W. K. należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby. W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, co następuje: W. K. rozkazem personalnym Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2014 r. został zwolniony ze służby z dniem [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, tj. na własną prośbę. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. wyżej wymieniony zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o wyliczenie i podanie na dzień [...] lutego 2015 r. niewykorzystanego czasu wolnego od służby oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej. Na podstawie posiadanych dokumentów organ pierwszej instancji ustalił, iż W. K. do [...] sierpnia 2005 r. wypracował nadliczbowe 434 godziny i 5 minut, natomiast od tej daty do dnia zwolnienia ze służby nie wystąpiły godziny nadliczbowe. Na tej podstawie faktycznej Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. odmówił wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby. Organ pierwszej instancji wskazał i omówił jaki ekwiwalent został wypłacony w dacie zwolnienia zainteresowanego ze służby, przytoczył treść art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r. i wskazał, że na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757) wspomniany ekwiwalent przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 i pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem, skoro W. K. wypracował nadgodziny przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., to w świetle przytoczonych przepisów, brak jest podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed dniem [...] sierpnia 2005 r. W. K. odwołał się do Komendanta Głównego Straży Granicznej, który po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, iż z art. 23 ust. 1 wynika, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z art. 26 pkt 1, zawierającego przepisy o wejściu w życie regulacji, wynika, że art. 1 pkt 36 (nowelizujący art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a w brzmieniu przyznającym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny bez trzyletniego ograniczenia) i art. 23 wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r. Trybunał Konstytucyjny w pkt 8 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 uznał, że "Art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe": a) jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji, b) nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji". W wyniku wykonania ww. wyroku, z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351). Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m.in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3. Norma prawna ma zastosowanie do tych czynów, stosunków, czy zdarzeń, które powstają od momentu jej wejścia w życie. Ustawodawca mógł więc zadecydować, że od chwili wejścia w życie należy ją stosować do wszelkich stosunków, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych norm, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Tymczasem ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów i czasu wolnego, do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Jednocześnie z uzasadnienia projektu tej ustawy (senacki druk nr 387 z dnia 15 marca 2012 r.) wynika, że ... obradujące wspólnie komisje senackie - Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Komisje przychyliły się też do poglądu, że przyznanie prawa do ekwiwalentu z mocą wsteczną rodziłoby poważne konsekwencje dla finansów publicznych. W polskiej kulturze prawnej nie wypracowano niespornych reguł rozwiązywania problemów intertemporalnych w przypadku braku przepisów przejściowych. Nie przyjęła się jednoznacznie reguła, że wobec braku rozstrzygnięcia ustawodawcy stosuje się regułę bezpośredniego działania nowego prawa (Komentarz do zasad techniki prawodawczej z dnia 20 czerwca 2002 r. Sławomira Wronkowska, Maciej Zieliński, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2004, str. 81). Dlatego uzasadniając powyższe stanowisko, organ wskazał na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OSK 722/12), w którym stwierdzono: "Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, Nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa". W ocenie organu, zrezygnowanie przez ustawodawcę z występującego w art. 118 ust. 2 ograniczenia wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata, nie spowodowało przyznania prawa do ekwiwalentu "za nadgodziny" wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r., gdyż po pierwsze, jak wskazano wyżej w uzasadnieniu projektu ustawy nie było to intencją ustawodawcy; po drugie, przed tym dniem funkcjonariuszom Straży Granicznej (a także innych służb) nie przysługiwało prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. W. K. wypracował nadgodziny, za które żąda wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, przed dniem [...] sierpnia 2005 r. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. prawo do ekwiwalentu przysługuje dopiero za służbę pełnioną po dniu 24 sierpnia 2005 r., a W. K. po tym dniu nie wypracował żadnych ponadnormatywnych godzin. W. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organowi drugiej instancji zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej przez niezastosowanie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), obowiązującym od dnia 5 grudnia 2013 r. i oparciu decyzji na treści art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym przed ww. nowelizacją tego przepisu; II. błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przed datą [...] sierpnia 2005 r. w sytuacji gdy z treści przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej wprost wynika, że "funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany przed zwolnieniem ze służby czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 ww. ustawy" bez wskazania żadnych ograniczeń czasowych; III. wadliwe przyjęcie przez organy obu instancji, że stosunkiem, zdarzeniem czy też stanem prawnym istniejącym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, do którego należy odnieść treść przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351) jest okres w jakim wypracowane zostały przez skarżącego ponadnormatywne godziny czasu służby, w sytuacji gdy zdarzeniem tym jest moment zwolnienia ze służby skarżącego w dniu [...] lutego 2015 r., albowiem prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 ww. ustawy aktualizuje się z chwilą rozwiązania stosunku służby z funkcjonariuszem i w świetle treści przepisu art. 118 ww. ustawy brak jest jakichkolwiek ograniczeń czasowych dotyczących wypracowanych wcześniej godzin ponadnormatywnego czasu służby, za które należy się ekwiwalent pieniężny; IV. naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w całości, poprzez nienależyte ustalenie liczby wypracowanych przez skarżącego godzin ponadnormatywnego czasu pracy na dzień [...] sierpnia 2005 r. jako 434 godziny i 5 minut w sytuacji gdy z dokumentu karty ilości nadgodzin wypracowanych przez skarżącego i nie zrekompensowanych w formie czasu wolnego od służby wynika, że już na dzień [...] grudnia 2004 r. skarżący posiadał 3813 takich godzin oraz nienależyte uzasadnienie stanowiska organu w tym zakresie. W. K. wniósł o rozważenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757) z art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351). W konkluzji skargi W. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do twierdzeń skargi, organ wskazał, iż z akt sprawy wynika iż skarżący wypracował 434,5 nadgodziny przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Sukcesywnie odbierał wypracowane nadgodziny, jednak z uwagi na wskazanie konkretnego dnia, jako daty zwolnienia ze służby, nie było możliwości udzielenia pozostałego czasu wolnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa, poprzez przyjęcie, iż na dzień [...] sierpnia 2005 r. organ ustalił 434,5 nadgodziny podczas gdy skarżący miał ich 3813, należy zauważyć, że przed wydaniem decyzji organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. I.dz. [...] poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby i przysługującym mu prawie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. W. K. nie skorzystał z tego prawa. W odwołaniu od decyzji organu I instancji również nie podnosił tych zarzutów ani nie przedstawił załączonej do skargi kserokopii druku "Karta ilości nadgodzin wypracowanych przez funkcjonariusza i nie zrekompensowanych w formie czasu wolnego od służby według stanu na dzień [...] grudnia 2004 r.". Wynika z niego, że skarżący w latach 1996-2004 wypracował 3813 nadgodzin. Opisana kserokopia nie jest podpisana przez jakiegokolwiek przedstawiciela organu, zawiera natomiast podpis skarżącego, co wskazuje, iż jest to dokument prywatny. Organ zaoponował w przedmiocie wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw. W ocenie organu, ewentualne stwierdzenie niekonstytucyjności art. 23 ust. 1, nie usunie wszystkich wątpliwości w przypadku skarżącego jeżeli nie zostanie zakwestionowana niekonstytucyjność przepisu, który wprowadził prawo funkcjonariusza do otrzymania czasu wolnego od służby w zamian za ponadnormatywny czas służby, tj. art. 1 pkt 34 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 45, poz. 498), która weszła w życie z dniem 15 czerwca 2001 r. Skoro bowiem przed tą datą prawo do czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę nie przysługiwało, to pozostaną wątpliwości, czy za nadgodziny wypracowane przed dniem 15 czerwca 2001 r. przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest chybiona. Zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Natomiast z art. 118 ust. 2a cytowanej ustawy wynika, iż funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za 3 ostatnie lata. Brzmienie powołanego przepisu art. 118 ustawy o Straży Granicznej wprowadzone zostało w życie przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757). Zgodnie z art. 26, ustawa ta weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2005 r., z wyjątkiem między innymi, art. 1 pkt 36 i art. 23, które zaczęły obowiązywać po upływie 3 miesięcy od dnia ich ogłoszenia, tj. w dniu 24 sierpnia 2005 r. Stąd też stan faktyczny niniejszej sprawy – dotyczący wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby powstałego do dnia [...] sierpnia 2005 r. w ogóle nie może być regulowany tymi przepisami. Stosownie do treści art. 23 tej ustawy, przyznanie ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 1 pkt 36 za niewykorzystany czas wolny od służby, możliwe jest tylko za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, nie zaś jak tego domaga się skarżący w niniejszej sprawie, za okres wstecz licząc od daty wejścia omawianej ustawy w życie. Wola ustawodawcy jest tu jednoznaczna. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (senacki druk nr 387 z dnia 15 marca 2012 r.) wynika, że ... obradujące wspólnie komisje senackie – Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Powyższe stanowi o prawidłowości decyzji podjętych w niniejszej sprawie przez organy Straży Granicznej obu instancji. W niniejszej sprawie przyczyną wydania decyzji odmownej i jej utrzymania w mocy przez organ drugiej instancji był brak podstawy prawnej do pozytywnego rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącego, zawartego w jego wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. W tym miejscu podkreślić należy, iż żaden organ administracyjny nie może przyznawać należności za okres nieuregulowany przepisami prawa i nadto za okres gdy prawo takiej należności nie przewidywało. Pozytywne dla strony rozstrzygnięcie organu administracji w postępowaniach administracyjnych wyznaczają bowiem konkretne przepisy funkcjonujące w konkretnym czasie. Natomiast podstawy prawnej do rozstrzygnięcia jakiejkolwiek sprawy administracyjnej nie można upatrywać jedynie w przepisach Konstytucji RP. Dlatego w niniejszej sprawie poza zakresem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostaje kwestia, czy sprawę rozliczenia czasu wolnego od służby za okres wstecz od daty [...] sierpnia 2005 r. ustawodawca uregulował w sposób słuszny i celowy, a w szczególności dlaczego nie nadał mocy wstecznej ustanowionej normie prawnej w ustawie nowelizującej. Zagadnienie to - jak przyjmuje się zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie – należy do sfery objętej swobodą przysługującą organowi władzy ustawodawczej, której członkowie ponoszą odpowiedzialność polityczną (porównaj wyroki TK: z dnia 20 listopada 1995 r., K 23/95, z dnia 29 maja 1996 r., K 22/95, z dnia 20 grudnia 1999 r., K 4/99 i z dnia 10 lipca 2000 r., SK 21/99 oraz wyrok NSA z dnia 25 września 2007 r., I OSK 1861/06). Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 orzekł o niezgodności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji z Konstytucją, co nie oznacza, że uznał on również niekonstytucyjność art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r., II SA/Wa 1093/10). Nadto konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji, biorąc także pod uwagę przepisy przejściowe, a przy ich braku – cezurę obowiązywania danego przepisu wskazaną w ustawie. W odniesieniu do wypłaty równoważnika za niewykorzystany czas wolny (art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej) cezurę czasową stanowi art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., który wprowadził ten równoważnik. Dlatego też ten przepis jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujący. Błędny jest pogląd skarżącego, uzasadniający zasadność skargi jedynie od przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy pragmatycznej, bez baczenia jaki wpływ na czasowe ograniczenie stosowania powyższego przepisu ma art. 23 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., zwłaszcza gdy zauważy się, iż przedtem prawo do czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę nie przysługiwało. Powyższe ustalenia prawne czynią całkowicie chybionymi zarzuty skargi zawarte w pkt I, pkt II i w pkt III. Z uwagi na powyższe czasowe ograniczenie, co do wprowadzenia zasady wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny – data [...] sierpnia 2005 r. – wszelkie rozważania, co do ilości wypracowanych przez skarżącego przed tą datą nadgodzin, nie ma w niniejszej sprawie żadnego sensu, skoro brak jest podstaw prawnych do wypłaty równoważnika pieniężnego za okres przed dniem [...] sierpnia 2005 r. Z tych też względów zarzut pkt IV skargi jest w niniejszej sprawie nieistotny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzega potrzeby wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw. Treść tego przepisu jest jasna i mieści się w granicach prawa. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela pogląd Komendanta Głównego Straży Granicznej, iż ewentualne stwierdzenie niekonstytucyjności art. 23 ust. 1, nie usunie wszystkich wątpliwości w przypadku skarżącego jeżeli nie zostanie jednocześnie zakwestionowana niekonstytucyjność przepisu, który wprowadził prawo funkcjonariusza do otrzymania czasu wolnego od służby w zamian za ponadnormatywny czas służby, tj. art. 1 pkt 34 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 45, poz. 498), która weszła w życie z dniem 15 czerwca 2001 r. Skoro bowiem przed tą datą prawo do czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę nie przysługiwało to pozostaną wątpliwości, czy za nadgodziny wypracowane przed dniem 15 czerwca 2001 r. w ogóle przysługuje ekwiwalent pieniężny. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy Straży Granicznej obu instancji, które mogłoby stanowić o stwierdzeniu nieważności albo o uchyleniu podjętych decyzji i dlatego, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI