II SA/WA 1413/23

II SA/Wa 1413/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Sygn. powiązane
III OSK 2100/24 - Wyrok NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 26 ust. 4
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego w [...] Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz B. C. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] stycznia 2023 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji: [...] stycznia 2023 r.) B. C. (dalej: "skarżący") wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej: "Dyrektor OR AMW", "organ pierwszej instancji") o wypłatę odprawy mieszkaniowej, wskazując, że on i jego małżonka mają dzieci, a członkami jego rodziny są żona – M. C. oraz trzej synowie (w tym dwoje pełnoletni): D. C. (kawaler), K. C. (kawaler) i J. C. (kawaler).
W toku postępowania administracyjnego, wszczętego ww. wnioskiem, organ pierwszej instancji ustalił, że na mocy rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z [...] grudnia 2022 r. nr [...] skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2023 r. i przeniesiony do pasywnej rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Dowódca [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej wydał zaświadczenie [...] grudnia 2022 r. stwierdzające, iż skarżący nie wniósł odwołania od ww. rozkazu i akt ten stał się ostateczny z dniem [...] grudnia 2022 r. Przed zwolnieniem ze służby, skarżący rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z [...] maja 2022 r. nr [...] został wyznaczony z dniem [...] kwietnia 2022 r. na stanowisko służbowe [...] o stopniu etatowym [...]. Na dzień zwolnienia z zawodowej służby wojskowej skarżący posiadał wysługę w wymiarze 20 lat, 3 miesięcy i 25 dni czynnej służby wojskowej, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, co oznacza, że z dniem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nabył uprawnienia emerytalno-rentowe. Skarżący realizował swoje potrzeby mieszkaniowe poprzez wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
Sąd Okręgowy w [...], [...] Wydział [...], w sprawie o sygn. akt [...] orzekł rozwiązanie małżeństwa skarżącego i jego ówczesnej małżonki – A. C. przez rozwód, a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi wówczas synami powierzył matce – A. C., ograniczając władzę rodzicielską skarżącemu do prawa współdecydowania o istotnych sprawach dzieci w zakresie wyboru szkoły i zawodu oraz ustalając miejsce pobytu dzieci przy matce. W dniu [...] marca 2022 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie wydał zaświadczenie dla celów ustalenia prawa do świadczenia dobry start/świadczenia wychowawczego nr [...] o umieszczeniu z dniem [...] marca 2022 r. małoletniego J. C. w rodzinie zastępczej J. W. i M. W., tj. rodziców byłej żony skarżącego, zamieszkałych w [...] przy ul. [...].
W dniu [...] grudnia 2022 r. B. C. zawarł związek małżeński z M. C., a w oświadczeniu z [...] stycznia 2023 r. obecna żona skarżącego, tj. M. C. podała, że na dzień wskazany w oświadczeniu wspólnie zamieszkiwała wraz z mężem w miejscowości [...] przy ul. [...]. Z kolei synowie skarżącego – D. C. i K. C. w pismach z [...] stycznia 2023 r. oświadczyli, iż w okresie od [...] stycznia 2023 r. do [...] kwietnia 2023 r. zamieszkują wraz z ojcem (tj. skarżącym) w [...] przy ul. [...].
W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora OR AMW była żona skarżącego – A. C. wyjaśniła (w piśmie z [...] lutego 2023 r.), że skarżący zamieszkiwał w [...] przy ul. [...] wraz z synami, przy czym z D. C. od listopada 2002 r. do [...] listopada 2013 r., z K. C. od [...] lipca 2003 r. do [...] listopada 2013 r., a z J. C. od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2013 r. Od [...] listopada 2013 r. małżonkowie byli w separacji, zaś od grudnia 2014 r. skarżący nie zamieszkiwał z dziećmi. Z kolei od września 2022 r. zarówno ona, jak i małoletni syn J. C. zamieszkują u jej rodziców (tj. J. W. i M. W.) w [...] przy ul. [...]. Natomiast rodzice A. C. w pismach z [...] lutego 2023 r. wskazali, iż od [...] stycznia 2023 r. do [...] lutego 2023 r. skarżący zamieszkiwał w [...] przy ul. [...], gdzie prowadził wspólne gospodarstwo domowe z trzema synami.
Ponadto organ pierwszej poczynił następujące ustalenia w kwestiach meldunkowych skarżącego i członków jego rodziny:
• skarżący jest zameldowany na pobyt stały w [...] przy ul. [...] od [...] stycznia 2023 r., a na pobyt czasowy w [...] przy ul. [...] od [...] stycznia 2023 r.;
• obecna małżonka skarżącego – M. C. jest zameldowana na pobyt stały od [...] stycznia 2013 r. w [...] przy ul. [...];
• synowie skarżącego – D. C., K. C. i J. C. są zameldowani na pobyt stały w [...] przy ul. [...] od [...] lipca 2008 r., a na pobyt czasowy w [...] przy ul. [...] od [...] stycznia 2023 r.
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] organ pierwszej instancji, mając za podstawę art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 98; dalej: "ustawa o AMW"), art. 47 ust. 1 pkt 1 i pkt 3, ust. 2 pkt 4 oraz ust. 5 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 9, art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1623 ze zm.; dalej: "u.z.s.z."), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a.") a także § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie warunków i trybu wypłaty odprawy mieszkaniowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1195; dalej: "rozp. z 2016 r."), orzekł o wypłacie skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Dyrektor OR AMW przedstawił stan faktyczny i przytoczył zastosowane w sprawie przepisy stwierdzając, że skarżący spełnia przesłanki do wypłaty odprawy mieszkaniowej. Podkreślił jednak, iż zaświadczenie z [...] stycznia 2023 r. nr [...] o jego zameldowaniu wraz z synami w domu dziadków dzieci – J. W. i M. W. na pobyt czasowy na okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] kwietnia 2023 r. nie dowodzi, że dzieci stale zamieszkują z ojcem. Nawet chwilowe zamieszkiwanie dwóch spokrewnionych ze sobą osób nie oznacza pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązek meldunkowy jest wyłącznie obowiązkiem administracyjnym, nie jest bezpośrednio związany z prawami wynikającymi z systemu prawa cywilnego i nie zawsze odzwierciedla stan rzeczywisty. Według organu pierwszej instancji, oświadczenia złożone przez: skarżącego, jego obecną i byłą żonę, rodziców byłej małżonki oraz pełnoletnich synów – D. C. i K. C. dowodzą jedynie chwilowego zamieszkiwania skarżącego z dziećmi w [...] przy ul. [...].
Dyrektor OR AMW zaakcentował, iż [...] października 2014 r. Sąd Okręgowy w [...], [...] Wydział [...] (w sprawie o sygn. akt [...]) ograniczył skarżącemu władzę rodzicielską nad małoletnimi wówczas synami do prawa współdecydowania o ich istotnych sprawach, ustalając ich miejsce pobytu przy matce, a z dniem [...] marca 2022 r. małoletni syn J. C. został umieszczony w rodzinie zastępczej u J. W. i M. W. (tj. dziadków macierzystych). Po przeprowadzonej analizie zgromadzonej dokumentacji, organ pierwszej instancji skonkludował, iż skarżący na stałe zamieszkuje wraz z obecną żoną – M. C. w [...] przy ul. [...], jego dwaj pełnoletni synowie – D. C. i K. C. na stałe zamieszkują w [...] przy ul. [...], a małoletni syn J. C. (omyłkowo podano imię "D." zamiast "J.") zamieszkuje w [...] przy ul. [...]. Według Dyrektora OR AMW, pominięcie tego faktu i przyjęcie, że potrzeby mieszkaniowe dzieci (jako członków rodziny żołnierza) będzie zabezpieczał z odprawy ich ojciec, byłoby sprzeczne z zasadą słuszności. Zatem nie ma podstaw do zaliczenia dzieci skarżącego do kręgu osób, które uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.z.s.z.
Do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej organ pierwszej instancji przyjął:
• należną maksymalną powierzchnię użytkową podstawową kwatery w dniu wskazanym przez żołnierza w oświadczeniu wynikającą z następujących tytułów:
a) stanu rodzinnego - 2 osoby x 12 m kw. = 24 m kw.,
b) stanowiska służbowego 0 norm x 12 m kw = 0 m kw.,
c) normy mieszkaniowej, o której mowa w art. 26 ust. 4 u.z.s.z. - 0 m kw.;
• cenę 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna (III kwartał 2022 r.), określonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 listopada 2022 r. w wysokości 5.295 zł;
• wysługę 21 lat, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, jaką żołnierz zawodowy posiadał w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej;
• wskaźnik 1,66.
Kwota odprawy mieszkaniowej została obliczona wedle wzoru: 2 x 12 m kw. x 1,66 x 5.295 zł x (21 x 3%) = [...] zł.
W odwołaniu od ww. decyzji organu pierwszej instancji skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego M. S.) wniósł o wydanie decyzji reformatoryjnej i przyznanie mu prawa do odprawy mieszkaniowej uwzględniającej normy przypadające na jego dzieci, ewentualnie domagał się wydania decyzji kasatoryjnej i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący zgłosił dowód z dokumentu w postaci dodatkowego oświadczenia jego żony – M. C., stanowiącego korektę jej oświadczenia z [...] stycznia 2023 r. Skarżący jako błędne uznał także nieprzyznanie normy za stanowisko służbowe. Zarzucił też obrazę prawa materialnego, a to art. 26 ust. 4 u.z.s.z. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, iż w dacie wskazanej przez niego do wypłaty odprawy, nie należy mu się dodatkowa powierzchnia użytkowa, skoro skarżący i jego małżonka nie posiadają dzieci, mimo że Dyrektor OR AMW prawidłowo ustalił, iż skarżący na dzień złożenia wniosku i wskazania daty do ustalenia norm pozostawał w związku małżeńskim i nie posiadał dzieci z tego związku.
Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji poczynił dowolne wnioski, których nie da się wyprowadzić z dowodów znajdujących się w aktach sprawy. W szczególności nie ustalił, dlaczego dla małoletniego J. C. ustanowiono rodzinę zastępczą. Otóż było to związane z chorobą psychiczną jego matki – A. C.. Dzieci mieszkały wcześniej wraz z ich matką w jej mieszkaniu przy ul. [...] w [...], a w związku z pogorszeniem się jej stanu zdrowia, przeprowadziły się do domu dziadków macierzystych przy ul. [...]. Z kolei ze względu na trudną sytuację życiową dzieci i obowiązek opieki, przeprowadził się do nich skarżący.
Po rozpoznaniu odwołania, Prezes Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Prezes AMW", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 4 ustawy o AMW oraz art. 47 ust. 5 w związku z art. 26 ust. 1 i ust. 3 u.z.s.z., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem jest prawo skarżącego do odprawy mieszkaniowej. Skarżący przedłożył wymagane przepisami dokumenty potwierdzające zwolnienie z zawodowej służby wojskowej oraz posiadanie 20 lat, 3 miesięcy i 25 dni wysługi (21 pełnych lat). Sporna okazała się liczba norm przyjęta do wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej, ponieważ skarżący domagał się uwzględnienia trzech norm na synów. Organ drugiej instancji, po analizie dokumentów, podzielił wątpliwości Dyrektora OR AMW co do wiarygodności złożonych oświadczeń i prawdziwości twierdzenia o wspólnym zamieszkiwaniu skarżącego z synami, a tym samym wspólnym zamieszkiwaniu z byłą żoną w domu jej rodziców w [...] przy ul. [...]. Nadto Prezes AMW zwrócił uwagę, że zarówno domniemany okres zamieszkiwania wspólnego skarżącego z dziećmi od [...] stycznia 2023 r. do [...] kwietnia 2023 r., jak i okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] lutego 2023 r. są okresami krótkimi. Jeśli zważy się fakt, iż datą wskazaną przez skarżącego (wedle której wylicza się odprawę) jest [...] stycznia 2023 r., a początek wspólnego zamieszkiwania jego z dziećmi przypada na [...] lub [...] stycznia 2023 r., to skarżący zamieszkiwałby wspólnie z synami 7 dni lub 24 dni, co można nazwać jedynie pobytem okazjonalnym. Powołując się na orzecznictwo, organ odwoławczy podniósł, że potrzeby mieszkaniowe powinny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej. Właśnie z takim celem odprawy mieszkaniowej, a nie z naliczeniem kwoty należnej odprawy na dzień, w którym żołnierz posiada "najliczniejszą" rodzinę, związane jest prawo, o którym mowa w art. 47 u.z.s.z. i tak rozumianemu uprawnieniu żołnierza zwolnionego ze służby wojskowej, odpowiadają obowiązki organu Agencji w zaspokojeniu tego prawa. Nie jest możliwe, aby uwzględnić w kwocie odprawy mieszkaniowej normy na synów skarżącego, gdyż zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, nie byli oni "wspólnie zamieszkałymi" dziećmi skarżącego, w rozumieniu art. 26 ust. 3 u.z.s.z.
Odnosząc się do kwestii pominięcia przez organ pierwszej instancji przy wyliczaniu odprawy mieszkaniowej normy przysługującej żołnierzowi z tytułu zajmowanego stanowiska, Prezes AMW wyjaśnił, iż na podstawie § 2 rozp. z 2016 r., skarżącemu przysługuje 1 norma powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego, która zależna jest od zajmowanego stanowiska służbowego. Jednakże norma ta została wzięta pod uwagę przez Dyrektora OR AMW, z tym że w wyniku oczywistej pomyłki pisarskiej na 6 stronie pierwszoinstancyjnej decyzji z [...] kwietnia 2023 r. została uwzględniona w pkt a) "stan rodzinny", zamiast w pkt b) "stanowisko służbowe". Otóż w pkt a) powinny zostać wpisane normy przysługujące z tytułu stanu rodzinnego, w tym przypadku - 1 norma uwzględniająca małżonka żołnierza, natomiast w pkt b) normy z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego - w tym przypadku 1 norma. Niemniej jednak ogólna ilość należnych norm została przyjęta prawidłowo.
Odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia normy na przyszłe dziecko, organ drugiej instancji zaakcentował, iż art. 26 ust. 4 u.z.s.z. stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, który zawarł związek małżeński, przyznaje się dodatkową powierzchnię użytkową podstawową w wysokości jednej normy, jeżeli on i małżonek nie posiadają dzieci. Przepis ten, według wykładni literalnej, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W ocenie Prezesa AMW, ustawodawca przewidział dodatkową powierzchnię użytkową podstawową w wysokości jednej normy w sytuacji, gdy żaden z małżonków, którzy zawarli związek małżeński, nie posiada dzieci, a nie tylko wspólnych dzieci. W przypadku posiadania dziecka przez któregokolwiek z małżonków do ustalenia powierzchni użytkowej podstawowej, stosuje się wówczas przepis art. 26 ust. 3 pkt 2 u.z.s.z. Takie stanowisko potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1052/13 i z 16 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1249/15. Tymczasem skarżący posiada trzech synów z pierwszego małżeństwa z A. C., w związku z czym nie spełnia przesłanki określonej w art. 26 ust. 4 u.z.s.z.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Prezesa AMW skarżący (nadal reprezentowany przez ww. radcę prawnego M. S.) zarzucił obrazę następujących przepisów:
1. art. 47 ust. 5 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 i 2 u.z.s.z. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżącemu pełniącemu zawodową służbę wojskową nie przysługuje prawo do otrzymania odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem norm na wszystkich członków rodziny w dacie wskazanej przez żołnierza zawodowego w sytuacji, gdy literalne brzmienie przepisu określonego w art. 47 ust. 5 u.z.s.z. wskazuje, iż ilość przysługujących żołnierzowi norm należy liczyć według daty wskazanej przez żołnierza;
2. art. 26 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.z.s.z. w związku z § 3 rozp. z 2016 r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że okresy zamieszkiwania skarżącego z dziećmi są okresami krótkimi, które można określić jako "pobyt okazjonalny", pomimo iż z treści tych przepisów nie wynika jaki okres zamieszkiwania i korzystania ze wspólnego lokalu należy uznać za okres minimalny uprawniający do odprawy, mając na uwadze, że na dzień [...] stycznia 2023 r. skarżący rzeczywiście zamieszkiwał z małoletnimi dziećmi w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w [...];
3. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 15 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a polegającą na całkowitym pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego dowodów w postaci oświadczeń M. W. i J. W., mimo iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ drugiej instancji powinien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, poddając swojej ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący na dzień wystąpienia o odprawę nie zamieszkiwał z dziećmi przy ul. [...] w [...];
4. art. 26 ust. 4 u.z.s.z. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, iż skarżącemu nie należy się dodatkowa norma przewidziana w tym przepisie, gdyż posiada dzieci z poprzedniego małżeństwa, mimo że przepis ten używa spójnika "i", zamiast "lub", a celem tego przepisu jest przyznanie dodatkowej normy na przyszłość dla ewentualnego dziecka;
5. art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności poprzez działanie organu nie na podstawie i w granicach prawa, pominięcie słusznego interesu obywatela - strony oraz dokonanie wykładni przepisów contra legem poprzez tworzenie własnych przesłanek do przyznania norm na wspólnie zamieszkujące dzieci skarżącego.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, a także rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne jej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Prezes AMW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie, jednak tylko w części jej zarzuty są trafne.
Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 u.z.s.z. przewiduje odprawę mieszkaniową dla żołnierza, który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej.
W świetle art. 26 ust. 1 - 4 u.z.s.z., przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny. Norma powierzchni użytkowej podstawowej, która przysługuje żołnierzowi z jednego tytułu, wynosi 8-12 m2. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego norma wynosi nie mniej niż 16 m2 (ust. 1). Struktura kwatery powinna obejmować: 1) dla żołnierza samotnego - jeden pokój z kuchnią albo aneksem kuchennym; 2) dla rodziny dwuosobowej - dwa pokoje z kuchnią albo aneksem kuchennym; 3) dla rodziny trzyosobowej - trzy pokoje z kuchnią albo aneksem kuchennym; 4) dla rodziny czteroosobowej lub większej - trzy albo cztery pokoje z kuchnią albo aneksem kuchennym (ust. 2). Członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są: 1) małżonek; 2) wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego (ust. 3). Żołnierzowi zawodowemu, który zawarł związek małżeński, przyznaje się dodatkową powierzchnię użytkową podstawową w wysokości jednej normy, jeżeli on i małżonek nie posiadają dzieci (ust. 4).
Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 7 u.z.s.z., zostało wydane rozp. z 2016 r. regulujące normy powierzchni użytkowej podstawowej przysługujące żołnierzom zawodowym. Zgodnie z § 2 rozp. z 2016 r., w zależności od zajmowanego stanowiska służbowego ustala się ilość norm powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego przysługujących żołnierzowi zawodowemu zajmującemu stanowisko służbowe o stopniu etatowym: 1) od generała brygady (kontradmirała) do generała (admirała) - trzy normy; 2) od majora (komandora podporucznika) do pułkownika (komandora) - dwie normy; 3) do kapitana (kapitana marynarki) włącznie - jedna norma. Natomiast § 3 rozp. z 2016 r. stanowi, że normy określone w § 2 ulegają zwiększeniu o jedną normę na każdego członka rodziny, o którym mowa w art. 26 ust. 3 u.z.s.z.
Stosownie do treści art. 47 ust. 1 pkt 1 u.z.s.z. odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 100% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego. Odprawę oblicza się i wypłaca m.in. według następujących zasad: zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok, w którym następuje zwolnienie ze służby, przyjmuje się jako rok pełny (pkt 1).
Jak wskazuje art. 47 ust. 5 u.z.s.z., żołnierzowi zawodowemu, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, na jego wniosek złożony przed zwolnieniem ze służby, wydaje się decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej, przyjmując do obliczenia wartość przysługującego lokalu mieszkalnego, ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, niezależnie od ilości norm należnych żołnierzowi w dniu jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, oraz wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna, określonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 4-6. W przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza i dalszego pełnienia służby odprawa ponowna i jej wyrównanie za pozostały okres nie przysługuje.
Z treści przepisów art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.z.s.z. wynika prawo żołnierza do wskazania dowolnego dnia miarodajnego do ustalenia jego stanu rodzinnego, jako elementu koniecznego do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej. Rolą organów orzekających w przedmiocie odprawy mieszkaniowej jest (m.in.) weryfikacja podanego na określoną datę stanu rodzinnego.
W ocenie Sądu, organy obu instancji, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustaliły krąg członków rodziny skarżącego w rozumieniu art. 26 ust. 3 u.z.s.z., ograniczając go do małżonki skarżącego – M. C.. Trafnie tak Dyrektor OR AMW, jak i Prezes AMW przyjął, że w sprawie skarżącego nie można mówić o "wspólnym zamieszkiwaniu" własnych dzieci skarżącego, tj. trzech synów z jego pierwszego małżeństwa wraz ze skarżącym. Jak wynika z akt administracyjnych, od [...] listopada 2023 r. skarżący i jego pierwsza żona – A. C. pozostawali w separacji. Po ww. dacie A. C. wraz z dziećmi mieszkała w stanowiącym jej własność lokalu przy ul. [...] w [...] (dzieci są tam zameldowane od [...] lipca 2008 r. na pobyt stały). Następnie wyrokiem z [...] października 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w [...], [...] Wydział [...] orzekł rozwód pierwszego małżeństwa skarżącego, ograniczając jednocześnie skarżącemu władzę rodzicielską nad małoletnimi wówczas synami do prawa współdecydowania o ich istotnych sprawach w zakresie wyboru szkoły i zawodu oraz ustalając ich miejsce pobytu przy matce. W związku z pogorszeniem się stanu zdrowia A. C., najpierw – [...] marca 2022 r. małoletni J. C. został umieszczony w rodzinie zastępczej - u dziadków macierzystych, tj. J. W. i M. W. zamieszkałych w [...] przy ul. [...], a we wrześniu 2022 r. do swoich rodziców przeprowadziła się była żona skarżącego. Pozostali synowie - pełnoletni K. C. i D. C. pozostali w mieszkaniu ich matki w [...] przy ul. [...].
Natomiast w dniu [...] grudnia 2022 r. skarżący zawarł drugi związek małżeński - z M. C..
Skarżący podaje, że od [...] stycznia 2023 r. do [...] lutego 2023 r. zamieszkiwał razem z synami i ich dziadkami macierzystymi w [...] przy ul. [...] (dzieci są tam zameldowane na pobyt czasowy od [...] stycznia 2023 r. do [...] kwietna 2023 r.). W ww. dwupiętrowym domu zajmowali piętro. Mieszka tam również była małżonka skarżącego, zajmując parter. Twierdzenia skarżącego, chociaż zgodne z oświadczeniami dziadków dzieci, byłej żony skarżącego i jego dwóch pełnoletnich synów – K. C. i D. C., nie zmieniają faktu, iż zamieszkiwanie skarżącego z dziećmi nie jest stałe, lecz czasowe, czy - jak to ujął organ drugiej instancji - okazjonalne. Za takim charakterem zamieszkiwania skarżącego z synami przemawiania z jednej strony dokonane na 5 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie odprawy mieszkaniowej zameldowanie synów oraz skarżącego w domu rodziców byłej żony skarżącego – i to na pobyt czasowy, a z drugiej strony - oświadczenie obecnej małżonki skarżącego, która w załączonym do wniosku oświadczeniu wskazała, iż mieszka wraz z mężem w nalązycym do niej lokalu przy [...] w [...] (dopiero na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji skarżący przedstawił korektę z [...] kwietnia 2023 r. tego oświadczenia swojej żony).
Podsumowując, niewątpliwie z racji zajmowanego przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2023 r. stanowiska służbowego ([...] z zaszeregowaniem etatowym [...]) skarżącemu przysługuje prawo do jednej normy. Uprawnienie do drugiej normy wynika z zasadnego przyjęcia przez organy obu instancji, że w dniu [...] stycznia 2023 r. członkiem rodziny skarżącego była tylko jego żona M. C.. Jednakże, zdaniem Sądu, okoliczność ta implikuje konieczność uwzględnienia kolejnej normy w myśl przepisu art. 26 ust. 4 u.z.s.z. Mianowicie organy obu instancji błędnie uznały, iż w ww. przepisie chodzi o jakikolwiek dzieci, czyli tak wspólne, jak i własne żołnierza albo jego małżonka, a także zarówno zamieszkałe na stałe z nimi, jak i niezamieszkałe z nimi. Takie rozumowanie jest niezgodne z przyjętą przez ustawodawcę definicja pojęcia "dzieci", zamieszczoną w art. 26 ust. 3 pkt 2 u.z.s.z.: "wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, zwane dalej >>dziećmi<<". Skoro kolejny ustęp (tj. ust. 4) przepisu art. 26 u.z.s.z. posługuje się pojęciem "dzieci" żołnierza zawodowego i małżonka, to należy odwołać się do rozumienia przyjętego w poprzednim ustępie. Tak więc zakres przedmiotowy art. [...] ust. 4 u.z.s.z. obejmuje dzieci żołnierza i małżonka, które podlegałyby uwzględnieniu przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, skarżący i jego żona – M. C. takich dzieci nie posiadają, a w konsekwencji – jak właściwie podnosi pełnomocnik skarżącego – doszło do naruszenia art. 26 ust. 4 u.z.s.z. poprzez nieprzyznanie normy na przyszłość dla ewentualnego dziecka z drugiego małżeństwa skarżącego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 §1pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Prezesa AMW z [...] maja 2023 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora OR AMW z [...] kwietnia 2023 r., o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Objęły one wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego – radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).