II SA/Wa 1413/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
terytorialna służba wojskowaodprawarekompensatażołnierz rezerwyżołnierz OTprawo administracyjnekoszty pracodawcyustawa o powszechnym obowiązku obrony RP

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą rekompensaty kosztów odprawy wypłaconej pracownikowi powołanemu do terytorialnej służby wojskowej, uznając, że przepis dotyczący żołnierzy rezerwy należy interpretować rozszerzająco na żołnierzy OT.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pieniężnego pracodawcy (GDDKiA) na pokrycie kosztów odprawy wypłaconej pracownikowi powołanemu do terytorialnej służby wojskowej (TSW). Organy administracji odmówiły rekompensaty, argumentując, że prawo do niej przysługuje tylko pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy, a pracownik w chwili powołania nie posiadał tego statusu. Sąd administracyjny uchylił decyzje, stwierdzając błędną wykładnię przepisów i uznając, że rekompensata przysługuje również pracodawcom zatrudniającym żołnierzy OT.

Przedmiotem sprawy była skarga Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego. Świadczenie to miało pokryć koszty odprawy wypłaconej pracownikowi GDDKiA, który został powołany do terytorialnej służby wojskowej (TSW). Organy administracji odmówiły przyznania rekompensaty, opierając się na interpretacji art. 134a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który stanowił, że świadczenie przysługuje pracodawcy zatrudniającemu żołnierza rezerwy. W ocenie organów, pracownik GDDKiA w chwili powołania do TSW nie posiadał statusu żołnierza rezerwy, a ponadto wniosek o rekompensatę został złożony po upływie terminu. GDDKiA argumentowała, że przepis należy interpretować szerzej, obejmując również żołnierzy OT, a termin na złożenie wniosku jest jedynie terminem końcowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska skarżącego. Sąd uznał, że organy dokonały błędnej, zbyt wąskiej wykładni art. 134a ust. 1 i 2 ustawy, ignorując wolę ustawodawcy objęcia świadczeniem również pracodawców zatrudniających żołnierzy OT. Sąd wskazał na oczywistą omyłkę ustawodawcy w brzmieniu ust. 2 i konieczność zastosowania wykładni celowościowej oraz historycznej, aby wyeliminować sprzeczność w systemie prawnym. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 134a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który literalnie odnosi się do żołnierzy rezerwy, należy interpretować rozszerzająco na żołnierzy obrony terytorialnej (OT). Wskazano na oczywistą omyłkę ustawodawcy i wolę objęcia świadczeniem również pracodawców zatrudniających żołnierzy OT, co wynika z wykładni celowościowej i historycznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.o.o. RP art. 134 § 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub służby terytorialnej pełnionej rotacyjnie przez żołnierza.

u.p.o.o. RP art. 134 § 2

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Świadczenie to jest rekompensatą poniesionych kosztów, w tym zwrotu kosztów wypłaconej żołnierzowi odprawy. Sąd uznał, że przepis ten, mimo literalnego brzmienia odnoszącego się do żołnierzy rezerwy, należy interpretować rozszerzająco na żołnierzy OT.

u.p.o.o. RP art. 134a § 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem OT, który pełni terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, przysługuje świadczenie pieniężne.

u.p.o.o. RP art. 134a § 2

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Świadczenie obejmuje zwrot kosztów wypłaconej odprawy. Sąd uznał, że przepis ten należy interpretować rozszerzająco na żołnierzy OT.

u.p.o.o. RP art. 134a § 5

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Pracodawca przesyła wniosek nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Sąd uznał, że jest to termin końcowy, a nie początkowy.

Pomocnicze

u.p.o.o. RP art. 125

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia TSW po raz pierwszy.

u.p.o.o. RP art. 98k § 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.o.o. RP art. 98k § 2

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 7a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 134 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 200

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 205 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 134a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP przez organy administracji, które ograniczyły prawo do rekompensaty tylko do pracodawców zatrudniających żołnierzy rezerwy, podczas gdy przepis powinien obejmować również żołnierzy OT. Termin na złożenie wniosku o rekompensatę (art. 134a ust. 5 ustawy) jest terminem końcowym, a nie początkowym, co oznacza, że wniosek złożony w trakcie pełnienia służby jest skuteczny. Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dowolną ocenę.

Godne uwagi sformułowania

pozostawienie w ust. 2 wyłącznie określenia "żołnierz rezerwy" jest oczywistą omyłką nie sposób doszukać się racjonalnych względów celowościowych, które mogłyby przemawiać za przyjęciem przez prawodawcę, że zwrot kosztów w formie świadczenia dotyczyć ma tylko pracodawcy, który zatrudnia żołnierzy rezerwy, lecz już nie żołnierzy OT wadliwa (zbyt wąska) wykładnia wskazanych regulacji doprowadziła do błędnego uznania, jakoby pracodawcy zatrudniającemu żołnierza TSW, za okres pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej, nie przysługiwało świadczenie, obejmujące zwrot wypłaconej odprawy.

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący

Andrzej Wieczorek

sprawozdawca

Łukasz Krzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rekompensaty kosztów ponoszonych przez pracodawców w związku z powołaniem pracowników do terytorialnej służby wojskowej, w szczególności rozszerzające stosowanie przepisów dotyczących żołnierzy rezerwy do żołnierzy OT."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wypłatą odprawy i powołaniem do TSW, ale jego zasady interpretacyjne mogą mieć zastosowanie do innych przepisów, gdzie występuje podobna nieścisłość lub luka prawna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne potrafią interpretować przepisy w sposób celowościowy, aby naprawić potencjalne błędy legislacyjne i zapewnić sprawiedliwość. Jest to ciekawy przykład wykładni prawa.

Sąd: Pracodawca dostanie zwrot kosztów odprawy za pracownika w wojsku, nawet jeśli nie był "żołnierzem rezerwy".

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1413/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2273/22 - Postanowienie NSA z 2023-07-26
III OSK 1173/22 - Postanowienie NSA z 2025-10-09
II SA/Sz 163/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-06-01
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1541
art. art. 125, 134 ust. 1, ust. 2, 134a ust. 1, ust. 2
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2019 r.; 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (zwany dalej Szefem Sztabu Generalnego WP/Organem) decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] (zwaną dalej decyzją z dnia [...] lutego 2021 r.) po rozpatrzeniu odwołania działającego
w imieniu Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad
(zwanego dalej Skarżącym/GDDKiA) od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] (zwaną dalej decyzją z dnia [...] września 2019 r.) o odmowie przyznania świadczenia, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Pracownik Skarżącego, Pan R. S. (zwany dalej Pracownikiem), jest zatrudniony na czas nieokreślony. Z karty powołania Seria P
Nr [...] wydanej przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień
w S. wynika, że powołany został do terytorialnej służby wojskowej (zwanej dalej TSW). O fakcie tym, Pracodawcę zawiadomiła Wojskowa Komenda Uzupełnień w S., wskazując w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r, że powołanie nastąpiło na okres od dnia [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2022 r.
W związku z powołaniem do TSW Skarżący wypłacił na rzecz Pracownika odprawę w wysokości 3325,14 zł. (wydruk z listy płac i potwierdzenie przelewu).
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. GDDKiA w L., jako Pracodawca Pracownika pełniącego terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, wystąpił do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. o rekompensatę kosztów związanych
z wypłatą odprawy dokonaną na rzecz pracownika.
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. decyzją z dnia [...] września 2019 r. odmówił przyznania świadczenia. Stwierdził, że zgodnie z zaświadczeniem
[...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej z dnia [...] sierpnia 2019 r. Pracownik pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie w dniach od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., a przed powołaniem do terytorialnej służby wojskowej nie był żołnierzem rezerwy, w rozumieniu art. 99 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1541 zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony RP). Wskazał, że zgodnie
z regulacją ustawową, prawo żądania rekompensaty wypłaconej odprawy przydługiej wyłącznie pracodawcy, który zatrudniał pracownika, który chwili powołania do terytorialnej służby wojskowej posiadał status żołnierza rezerwy. Podniósł, że Pracownik w chwili powołania do terytorialnej służby wojskowej nie posiadał statusu żołnierza rezerwy, a zatem brak jest podstaw do przyznania na rzecz pracodawcy rekompensaty wypłaconej odprawy.
Podniósł, że zgodnie z art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz
z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, o których mowa wart. 134a
ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z [...] pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Zauważył, że zgodnie z regulacją ustawową, prawo żądania rekompensaty wypłaconej odprawy przydługiej wyłącznie pracodawcy, który zatrudniał pracownika, który chwili powołania do terytorialnej służby wojskowej posiadał status żołnierza rezerwy. Podniósł, że ten Pracownik
w chwili powołania do terytorialnej służby wojskowej nie posiadał statusu żołnierza rezerwy, a zatem brak jest podstaw do przyznania na rzecz Pracodawcy rekompensaty wypłaconej odprawy.
Uznał, że w przedmiotowej sprawie żołnierz po raz pierwszy stawił się do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w dniu [...] czerwca 2019 r. i po zakończeniu 16-dniowego szkolenia podstawowego został zwolniony w dniu [....] lipca 2019 r. Wskazał, że od dnia [...] lipca 2019 r. zaczął bieg dziewięćdziesięciodniowy termin na złożenie wniosku w sprawie wypłaty świadczenia obejmującego zwrot kosztów odprawy wypłaconej na rzecz pracownika. Mając powyższe na uwadze
w chwili uzyskania statusu żołnierza rezerwy, przez Pracownika Pracodawcy upłynie termin na złożenie wniosku o rekompensatę kosztów odprawy. W ocenie Organu
I Instancji wobec jednoznacznej regulacji przepisów prawa, brak jest podstaw
do zastosowania reguły interpretacyjnej określonej w art. 7a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez przyjęcie, że uprawnienie do żądania rekompensaty wypłaconej odprawy przysługuje również pracodawcom, zatrudniającym pracowników, którzy w chwili powołania do terytorialnej służby wojskowej nie posiadali statusu żołnierza rezerwy.
W odwołaniu Pracodawca zakwestionował przedstawioną interpretację
i wnosił o uchylenie decyzji z [...] września 2019 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Szef Sztabu Generalnego WP utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2019 r. o odmowie przyznania świadczenia.
W ocenie Organu, Skarżący ma prawo do uzyskania rekompensaty wypłaconej odprawy, które jednak uzależnione jest od uzyskania przez pracownika statusu żołnierza rezerwy. Ze względu na niespełnienia przesłanek ustanowionych
w art. 134a ust. 1, 2 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie zachodziła konieczność oceniania dowodów na okoliczność "wypłacenia odprawy" i dlatego twierdzenia pracodawcy o należytym udokumentowaniu nie podlegają krytyce
w niniejszej sprawie.
Uznał, że uwzględnił wykładnię w zakresie art. 134a ust. 1, 2, 5 i 7 ustawy
o powszechnym obowiązku obrony RP, a także wskazówki w zakresie interpretacji literalnej, systemowej (w wąskim znaczeniu - systematyki przepisu prawa i szerokiej - regulacji prawnych odnoszących się do pełnienia TSW). Natomiast kwestionowanie ratio legis art. 134a ust. 1, 2 i 5 u.p.o.o.RP byłoby podważaniem kompetencji ustawodawczej Sejmu RP. Wskazał, że Organ jest zobowiązany do stosowania obowiązującego prawa.
Podniósł, że z prawa materialnego odnoszącego się do niniejszej sprawy wynika, że obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia TSW po raz pierwszy (art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP). Jednak prawo do rekompensaty jest związane z odbyciem TSW rotacyjnie przez pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, będącego równocześnie żołnierzem OT i za okres pełnienia TSW rotacyjnie w trakcie pozostawania żołnierzem OT (w okresie wskazanym w karcie powołania - decyzji administracyjnej), czyli w czynnej służbie wojskowej (TSW), ale po zwolnieniu z TSW i uzyskaniu statusu żołnierza rezerwy. Ustawodawca używa w art. 134a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wyrażenia: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT (...)", a zatem wiąże prawo
do rekompensaty z istnieniem ciągłości związku, relacji pracowniczej między pracodawcą a żołnierzem OT. W przypadku pełnienia służby wojskowej w ramach ćwiczeń wojskowych albo okresowej służby wojskowej, rekompensata odprawy wypłacana jest po zakończeniu tych rodzajów służb wojskowych. Dlatego też uznał za zasadne stosowanie analogicznej miary do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie w okresie TSW.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów:
a) prawa materialnego, tj.
- art. 134a ust. 1 i ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą odmową wypłaty świadczenia pieniężnego pracodawcy z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej przez pracownika, podczas gdy skarżący należycie wypłacił pracownikowi powołanemu do służby terytorialnej odprawę, odpowiednio udokumentował wydatki związane z wypłaconą odprawą oraz złożył prawidłowy wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego, obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy, a tym samym wniosek skarżącego o zwrot poniesionych wydatków był w pełni zasadny i zasługiwał na pozytywne rozpatrzenie,
- art. 134a ust. 1, 2 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że wskutek nieposiadania przez pracownika statusu żołnierza rezerwy, nie rozpoczął biegu termin ustanowiony powyższym przepisem, gdyż rozpoczęciem biegu terminu na złożenie wniosku przez pracodawcę o rekompensatę wypłaconej odprawy jest zwolnienie żołnierza OT
z pełnienia terytorialnej służby wojskowej, podczas gdy powyższy przepis nie ustanawia terminu początkowego warunkującego możliwość złożenia przez pracodawcę wniosku o rekompensatę, a jedynie przewiduje termin ostateczny, końcowy na wystąpienie z wnioskiem o rekompensatę.
- art. 98k ust. 1 i ust 2 ww. ustawy w związku z art. 134a ust. 1 ustawy polegające na ich niezastosowaniu i uznaniu, że obowiązek wypłaty rekompensaty aktualizuje się po zwolnieniu ze służby (TSW) i uzyskaniu statusu żołnierza rezerwy (str. 4), podczas gdy z przepisu 134a ust. 1 wprost wynika, że pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub służby terytorialnej pełnionej rotacyjnie przez tego żołnierza;
b) prawa procesowego, tj.
- art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 Kpa., poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz jego dowolną ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w pominięciu przy wydawaniu decyzji istotnych faktów oraz braku uznania, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy w postaci istnienia słusznego interesu skarżącej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżący w należyty sposób wypełnił obowiązki wynikające z art. 134a ust. 1 ustawy, a także przedłożył komplet dokumentów niezbędnych
do rozpatrzenia sprawy oraz wypłaciła należne pracownikowi świadczenie pieniężne do pracodawcy o wypłatę odprawy.
Jego zdaniem okoliczność wystąpienia przez Pracodawcę z wnioskiem
o wypłatę świadczenia (odprawy wypłaconej pracownikowi), na podstawie art. 134a ust. 2, ust. 5 w zw. z art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP,
w czasie, gdy pracownik ten jest nadal żołnierzem obrony terytorialnej, nie stanowi podstawy do odmowy wypłaty pracodawcy świadczenia (odprawy). Podkreśla, że przepis art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP zakreśla graniczne ramy czasowe, w których wniosek pracodawcy o wypłatę świadczenia może skutecznie zostać złożony, przy czym przepis ten wskazuje jedynie termin końcowy jego złożenia, a nie termin początkowy.
Zauważył, że w przepisie art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie wskazano jakiegokolwiek terminu początkowego warunkującego możliwość ubiegania się przez pracodawcę o zwrot kosztów wypłaconego świadczenia. Wskazał, że termin przewidziany w art. 134a ust. 5 ustawy dotyczy jedynie utraty uprawnienia do danego świadczenia, a nie nabycia/aktualizacji prawa do danego świadczenia. Uznał, że pracodawca może taki wniosek, o którym mowa
w art. 134a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, złożyć w każdym czasie odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza, a nie jedynie po uzyskaniu statusu żołnierza rezerwy.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2021 r.,
o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów procesu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Organu z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymująca
w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia
[...] września 2019 r. o odmowie przyznania świadczenia.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a.").
Istotą niniejszej sprawy jest ustalenie, czy Pracodawcy przysługuje prawo do świadczenia (wypłaconej odprawy) w sytuacji, gdy Pracownik, któremu odprawę już wypłacono w chwili powołania do OT nie posiada statusu żołnierza rezerwy.
W rozpatrywanej sprawie niesporne były jej okoliczności faktyczne - wypłata przez Pracodawcę należnej Pracownikowi odprawy, wobec powołania go do terytorialnej służby wojskowej. Spór sprowadza się do oceny, czy - w myśl art. 134 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP - wypłacona kwota odprawy podlega zwrotowi, w ramach tzw. świadczenia ze środków publicznych.
Poza sporem jest, że ustawodawca przewidział zasady wypłacania przez pracodawcę odprawy dla osób powołanych zarówno do zasadniczej i okresowej,
jak i terytorialnej służby wojskowej (tak art. 125 ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP). Równocześnie w art. 134a ust. 1 tej samej ustawy wyrażono zasadę wypłacania tzw. świadczenia na rzecz pracodawcy, który poniósł określone ciężary, związane z powołaniem do służby wojskowej zatrudnionych przezeń osób. Dotyczy to jednoznacznie zarówno żołnierzy rezerwy, jak i żołnierzy OT; obejmuje m.in. przypadek pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej.
W tym kontekście musi być więc odczytywany ust. 2 danej regulacji. Wskazano w nim, czym jest ustanowione ust. 1 świadczenie (rekompensatą kosztów), oraz jakie składniki obejmuje - w tym przez wymienienie, które wydatki pracodawcy nie są rekompensowane. Bez wątpienia, należne pracodawcy świadczenie obejmuje także zwrot kosztów wypłaconej żołnierzowi odprawy.
Zasadnie zauważa organ, że - we wskazanej jednostce redakcyjnej - użyto jedynie pojęcia żołnierz rezerwy. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wskazany przepis (ust. 2) określa zasady wypłaty świadczenia, które - z mocy ust. 1 - jest należne także pracodawcy, zatrudniającemu żołnierza OT, odbywającego terytorialną służbę wojskową. Pewne zasady wypłaty świadczenia - odnosząc je expressis verbis do żołnierzy TSW – zawarte są także w ust. 8 i 10 w art. 134a ustawy. W przepisach tych mowa jest bowiem nie tylko o żołnierzach rezerwy, ale także o żołnierzach OT. Wskazane normy pozostawałyby więc w oczywistej sprzeczności, o ile by przyjąć, jak to uczyniły organy, że ust. 2 faktycznie ogranicza możliwość uzyskania świadczenia jedynie do pracodawców, zatrudniających żołnierzy rezerwy. Orzekające w sprawie organy administracji obu instancji przyjęły, iż świadczenie - np. koszty odprawy - przysługuje tylko pracodawcom, zatrudniającym żołnierzy rezerwy. Takie rozumienie ust. 2 pomija jednakże zasadę wykładni w celu eliminacji oczywistych sprzeczności w systemie, przy założeniu racjonalności prawodawcy. Skoro wyraził on wolę wypłaty świadczenia, w tym także pracodawcy zatrudniającemu osoby będące żołnierzami OT (tak ust. 1), zaś - w myśl ust. 2 -świadczenie to ma stanowić rekompensatę poniesionych kosztów, niepodobna, aby założył on, że świadczenie w razie zatrudniania takich osób ma nie zostać w istocie wypłacone.
Celem eliminacji tej sprzeczności konieczne było odwołanie się do wykładni historycznej i celowościowej. Wojska obrony terytorialnej zostały wprowadzone do ustawy o obronie w ramach stosownych nowelizacji. W ich trakcie zmieniono także art. 134a - ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2138). Wprowadzono wówczas w danej jednostce redakcyjnej szereg modyfikacji, uwzględniając funkcjonowanie wojsk obrony terytorialnej. Jednakże stosownych pojęć nie wprowadzono do ust. 2. Z powyżej wskazanych względów - jednoznacznego wyrażenia przez prawodawcę woli objęcia świadczeniem kosztów pracodawcy, związanych z odbywaniem służby także przez żołnierzy OT - uprawnione jest przyjęcie, że pozostawienie w ust. 2 wyłącznie określenia "żołnierz rezerwy" jest oczywistą omyłką. Nie budzącą wątpliwości wolą prawodawcy było
w istocie stosowanie zasad, zamieszczonych w ust. 2, także do zatrudniających żołnierzy OT. Treść kontrowersyjnego przepisu należy wykładać generalnie zgodnie z wolą prawodawcy, skoro jest możliwa do odtworzenia. Gdy przy zastosowaniu prostego rozumienia językowo-logicznego norma nie może być prawidłowo odkodowana - wobec wskazanych wyżej sprzeczności - należy wykorzystać inne stosowne metody wykładni (tak samo w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., II SA/Wa 579/18, II SA/Wa 2076/21 i wielu następnych).
Nie sposób doszukać się racjonalnych względów celowościowych, które mogłyby przemawiać za przyjęciem przez prawodawcę, że zwrot kosztów
w formie świadczenia dotyczyć ma tylko pracodawcy, który zatrudnia żołnierzy rezerwy, lecz już nie żołnierzy OT.
Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, organ wadliwie zinterpretował art. 134a ust. 2 w zw. z ust. 1 tego artykułu, w zakresie zasad wypłaty świadczenia, m.in. odprawy. Wobec oczywistej sprzeczności wskazanych przepisów przy zastosowaniu prostej wykładni językowo-logicznej, niezbędnym było sięgnięcie do wyżej przedstawionych sposobów odkodowania ich znaczenia.
Podsumowując, wadliwa (zbyt wąska) wykładnia wskazanych regulacji doprowadziła do błędnego uznania, jakoby pracodawcy zatrudniającemu żołnierza TSW, za okres pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej, nie przysługiwało świadczenie, obejmujące zwrot wypłaconej odprawy. Naruszenie przepisów prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik danej sprawy, bowiem skutkowało odmową wypłaty świadczenia Pracodawcy.
Odnosząc się do zarzutów procesowych skargi, Sąd stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom określonym w art. 107
§ 3 Kpa. Strona Skarżąca w istocie nie zarzuca, by uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierało któregoś z niezbędnych elementów lub że sporządzono je w sposób uniemożliwiający kontrolę sądową. Zarzut ten zmierza bowiem w gruncie rzeczy do podjęcia polemiki z zaskarżoną decyzją.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., orzeczono jak sentencji wyroku. O zwrocie kosztów Sąd postanowił
w oparciu o przepis art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a..
Rozpatrując ponownie sprawę, organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz oceni dowody na okoliczność "wypłacenia odprawy" i jej wysokości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI