II SA/Wa 1410/24

II SA/Wa 1410/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska służbowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz skarżącego T. L. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją personalną – przywołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) zwanej dalej jako "K.p.a.", w zw. z art. 9 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 2098), zwanej dalej "ustawą pragmatyczną", oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 września 2006 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego do dyspozycji (Dz.U. z 2006 r. Nr 175 poz. 1286), zwanego dalej "rozporządzeniem o przenoszeniu" - Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej jako "Szef SKW") utrzymał w mocy swój rozkaz personalny z [...] lutego 2024 r., którym odwołał [...] T. L., zwanego dalej "Oficerem", ze stanowiska służbowego i przeniósł do swojej dyspozycji. Orzeczenie z [...] lutego 2024 r. opisywane będzie jako "Rozkaz".
W uzasadnieniu decyzji wskazano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Rozkazem odwołano Oficera z dniem [...] lutego 2024 r. ze stanowiska służbowego - Głównego Specjalisty w Wydziale [...] Zarządu [...] SKW – i przeniesiono do dyspozycji Szefa SKW - ze względu na przewidywane mianowanie na inne stanowisko służbowe; na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. Rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności,
- wobec skutecznego skierowania przez Oficera wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Szef SKW to uczynił,
- prawidłowy ustalono stan faktyczny niniejszej sprawy - uzasadniający wydanie Rozkazu; wydając rozstrzygnięcie oparto się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego i wzięto pod rozwagę wszystkie istotne - mające wpływ na wynik sprawy - okoliczności,
- wobec zarzutów przedstawionych przez Oficera wskazano, że - w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby - mianowano go z dniem [...] stycznia 2024 r. funkcjonariuszem w SKW (rozkazem personalnym z [...] grudnia 2023 r.) i wyznaczono na stanowisko Głównego Specjalisty w Wydziale [...], Zarządzie [...] SKW; następnie – [...] lutego 2024 r. - Rozkazem przeniesiono go do dyspozycji Szefa SKW - z uwagi na planowane mianowanie na inne stanowisko służbowe; Rozkaz doręczono stronie [...] lutego 2024 r.; materialnoprawną podstawą Rozkazu był art. 13 ust. 1 ustawy pragmatycznej,
- zagadnienie pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji Szefa SKW uregulowano w art. 13 ustawy pragmatycznej oraz w rozporządzeniu o przenoszeniu; stosownie do ust. 1 funkcjonariusza można odwołać z zajmowanego stanowiska i przenieść do dyspozycji Szefa SKW; zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia o przenoszeniu do dyspozycji można przenieść funkcjonariusza w przypadku przewidywanego mianowania na inne stanowisko służbowe albo przewidywanego zwolnienia ze służby - w związku z nabyciem przez niego prawa do emerytury w pełnym wymiarze; w sprawie pozostaje poza sporem, że celem przeniesienia Oficera do dyspozycji Szefa SKW było oczekiwanie na wyznaczenie funkcjonariusza na stanowisko służbowe; wskazano to w Rozkazie,
- Szef SKW jest właściwy do mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, zwalniania ze stanowisk służbowych w SKW, a także ich przenoszenia; wynika to wprost z art. 9 ust. 1 ustawy pragmatycznej; nie ulega zatem wątpliwości, że to Szef SKW - w ramach swojej właściwości, kierując się interesem i potrzebami SKW - jest zobowiązany do decydowania o istotnych warunkach pełnienia służby przez poszczególnych funkcjonariuszy - w taki sposób, aby zapewnić realizację zadań, do których zgodnie z ustawą powołano SKW; jest to służba specjalna - Służba Kontrwywiadu Wojskowego; niewątpliwie zatem Szef SKW był uprawniony do podjęcia z urzędu decyzji w przedmiocie odwołania Oficera z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do swojej dyspozycji; była ona oparta na konstrukcji uznania administracyjnego,
- ani w art. 13 ustawy pragmatycznej, ani w innym przepisie prawa nie określono warunków odwołania funkcjonariusza SKW z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do dyspozycji Szefa SKW; nie wskazano też kryteriów i przesłanek, którymi powinien kierować się organ - dokonując tej czynności; ocena zasadności i celowości przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji pozostaje niewątpliwie zatem wyłącznie w ocenie Szefa SKW; ustawodawca nie uzależnił także możliwości odwołania z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do dyspozycji Szefa SKW od subiektywnego przekonania funkcjonariusza, co do jego przydatności na dotychczas zajmowanym stanowisku; stosunek służbowy funkcjonariusza nie jest stosunkiem pracy, ale ma charakter administracyjnoprawny; wyraża się to w jednostronnym i władczym kształtowaniu stosunku służbowego funkcjonariusza przez Szefa SKW - poprzez wydawanie w tym zakresie rozkazów personalnych; SKW jest bowiem organizacją, o zhierarchizowanej strukturze; cel zaś, którego realizacji ma służyć, i przyjęty model struktury tej formacji wymagał ustanowienia odpowiednich mechanizmów, umożliwiających elastyczne kształtowanie stanów kadrowych w poszczególnych jednostkach organizacyjnych; służącym sprawnej realizacji tego zadania instrumentem jest uprawnienie Szefa SKW do odwołania funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska służbowego i jego przeniesienie do dyspozycji; dyspozycyjność i zdyscyplinowanie funkcjonariuszy SKW oraz obowiązek podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej jest jednym z podstawowych warunków wykonywania zadań nałożonych na służbę; każdy funkcjonariusz – składając, przysięgę w brzmieniu: "Ja, Obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków funkcjonariusza Służby Kontrwywiadu Wojskowego, przysięgam: służyć wiernie Rzeczypospolitej Polskiej i stać na straży Konstytucji. Przysięgam sumiennie i bezstronnie wykonywać obowiązki funkcjonariusza, w potrzebie z narażeniem życia, a także strzec honoru, godności i dobrego imienia Służby" - jest obowiązany - zgodnie z art. 38 ustawy pragmatycznej - dochować wynikających z jej roty obowiązków; tym samym pełniący służbę w SKW funkcjonariusz powinien mieć świadomość ograniczeń, jakie stąd wynikają; godzi się dobrowolnie i dopuszcza możliwość, że Szef SKW jest uprawniony do jednostronnego i władczego ustalenia treści jego stosunku służbowego - w tym odwołania z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do swojej dyspozycji,
- za bezzasadne uznano zarzuty Oficera, dotyczące pominięcia przy wydawaniu Rozkazu określonych w przepisach prawa pracy reguł, związanych z uprawnieniami rodzicielskimi funkcjonariusza; przedmiotem niniejszej sprawy jest bowiem odwołanie z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienie do dyspozycji Szefa SKW - nie zaś przeniesienie z dyspozycji Szefa SKW na określone stanowisko służbowe,
- odnosząc się do zarzutu, w którym kwestionowano nadanie Rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności wskazano: działanie to uzasadniał ważny interes społeczny; w niniejszej sprawie był równoważny z ważnym interesem służby; wskazano: "rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej" (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. Wydanie. Wydawnictw C.H. Beck, str. 524); niewątpliwie ważnym interesem społecznym, uprawniającym do zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności, jest potrzeba zapewnienia jednostkom organizacyjnym SKW odpowiedniej obsady kadrowej; należy mieć bowiem na względzie, że SKW to formacja, której zadania mają szczególne znaczenie dla obronności państwa oraz bezpieczeństwa i zdolności bojowej Sił Zbrojnych RP; istotą rygoru natychmiastowej wykonalności jest natomiast, że decyzja staje się wykonalna od dnia jej wydania; w niniejszej sprawie pozwoliło to na ochronę tak pojmowanego interesu społecznego; nadanie Rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności było jak najbardziej słuszne i uzasadnione – z punktu widzenia celowości służby; nie sposób uznać, aby działanie to nosiło cechę dowolności.
W skardze Oficer, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucił wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów
- postępowania:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – w szczególności poprzez:
brak ustalenia okoliczności, przemawiających za odwołaniem Oficera ze stanowiska i przeniesieniem do dyspozycji Szefa SKW,
niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł,
brak ustalenia dotychczasowej praktyki postępowania w analogicznym stanie faktycznym i prawnym;
w konsekwencji Rozkaz wydano bez wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego;
- art. 8 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w szczególności z pominięciem zasady bezstronności i równego traktowania - w celu zmuszenia Oficera do wystąpienia ze służby;
- art. 9 i 11 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niepoinformowanie Oficera o okolicznościach faktycznych, które miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji oraz Rozkazu, jak też niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy;
- art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 8 § 2 i art. 7 K.p.a., poprzez uznanie, że przedmiotem zawnioskowanych przez Oficera dowodów były okoliczności, niemające znaczenia dla sprawy; w konsekwencji dowodów nie dopuszczono; ich przeprowadzenie wykazałoby tymczasem utrwaloną praktykę rozstrzygania spraw - w analogicznym faktycznym i prawnym stanie;
- art. 80 K.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów;
- art. 108 § 1 K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie – bez podstaw faktycznych - że w sprawie istnieje konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
- art. 10 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niezapewnienie Oficerowi możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - przed wydaniem decyzji,
- prawa materialnego - art. 13 ust. 1 ustawy pragmatycznej w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia o przenoszeniu, poprzez:
- jego niewłaściwe zastosowanie - będące wynikiem wskazanych wcześniej naruszeń przepisów postępowania; sprowadzało się to do wydania zaskarżonej decyzji i Rozkazu wobec braku podstaw faktycznych - wyłącznie w celu przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, pomimo braku przesłanek określonych w art. 16 ust. 2 ustawy pragmatycznej oraz prośby Oficera, o której mowa w art. 16 ust. 3 wskazanego aktu i - w dalszej konsekwencji - przeniesienia do pełnienia służby w innej miejscowości – oddalonej o kilkaset kilometrów od miejsca zamieszkania - wbrew wynikającemu z przepisów prawa pracy zakazowi;
- jego niezastosowanie i nieuwzględnienie dotychczasowego przebiegu służby Oficera, posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz predyspozycji, istniejących możliwości etatowych i rzeczywistego braku potrzeb SKW ewentualnego mianowania funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe - wobec potrzeb kadrowych.
Wniesiono o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją Rozkazu, jako rażąco naruszających prawo, ewentualnie:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją Rozkazu, jako naruszających prawo,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego - według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in.:
- [...] lutego 2024 r. Oficera - Rozkazem doręczonym [...] lutego 2024 r. - przeniesiono do dyspozycji Szefa SKW - ze względu na przewidywane mianowanie na inne stanowisko służbowe; również [...] lutego 2024 r. Oficer odebrał kolejny rozkaz personalny Szefa SKW (z [...] lutego 2024 r.) w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe - starszego specjalisty, Ekspozytura w R, Inspektorat SKW w G.,
- w uzasadnieniu decyzji nie wskazano żadnych faktów, które leżały u podstaw podjęcia rozstrzygnięcia, czy też dowodów, na których organ się oparł; już tylko z tych względów zaskarżona decyzja nie powinna się ostać, albowiem w tym istotnym zakresie nie może poddać się kontroli sądowej; Sąd nie może się bowiem domyślać motywów, które legły u podstaw działania organu w tym zakresie; zarówno z Rozkazu, jak też decyzji wydanej na skutek wniesienia o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd ani też Oficer nie jest w stanie się dowiedzieć, jakie powody zdecydowały o odwołaniu z zajmowanego stanowiska i przeniesieniu do dyspozycji Szefa SKW; o powyższym Oficer dowiedział się z publikacji - czytając wywiad z Szefem SKW; w artykule oświadczył on: "Służba nie zamierza też zatrudniać byłych wiceministrów obrony, jak to miało miejsce w 2018 r., ani przyjmować w trybie ekstraordynaryjnym męża najważniejszej dyrektorki z MON, tak jak to się odbyło od [...] października do [...] grudnia 2023 r."; żona Oficera zajmowała tymczasem stanowisko dyrektora w Ministerstwie Obrony Narodowej i była jedną z najbardziej cenionych osób przez ówczesnego Ministra Obrony Narodowej; wskazane w cytowanej wypowiedzi daty pokrywają się zaś z okresem, kiedy prowadzono wobec Oficera procedurę rekrutacji do SKW; nie ma on najmniejszych wątpliwości, że wypowiedź Szefa SKW dotyczyła jego osoby, a odwołanie go ze stanowiska, przeniesienie do dyspozycji a następnie mianowanie na niższe stanowisko w jednostce oddalonej o prawie 500 km. od miejsca, w którym zamieszkiwał (wraz z żoną i 2-letnią córką), było formą represji politycznej i zmierzało do pozbycia się go z SKW; tym bardziej, że w przypadku pierwszej z wymienionych w wywiadzie osób - byłego wiceministra obrony - Szef SKW zastosował podobny mechanizm - przenosząc go do równie dalekiej jednostki, po to by w niedługim czasie zwolnić ze służby; dalej wywodzono, że długość procesu rekrutacyjnego Oficera nie była w SKW wyjątkowa,
- analizując stan faktyczny i prawny w sprawie zwrócić należy uwagę na daty poszczególnych rozkazów personalnych; Rozkaz - w przedmiocie przeniesienia Oficera do dyspozycji Szefa SKW - wydano [...] lutego 2024 r. doręczono zaś [...] lutego 2024 r.; w jego uzasadnieniu nie wskazano żadnych okoliczności, przemawiających za wydaniem takiej decyzji - ograniczając się jedynie do stwierdzenia: "Szef SKW podjął decyzję o odwołaniu funkcjonariusza z tego stanowiska"; [...] lutego 2024 r. wydano i doręczono Oficerowi rozkaz w przedmiocie przeniesienia go na niższe stanowisko służbowe - w jednostce znacznie oddalonej od dotychczasowego miejsca pełnienia służby i zamieszkania; z zestawienia powyższych dat w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości wynika, że [...] lutego 2024 r. istniała realna możliwość mianowania Oficera na nowe stanowisko służbowe; zastosowanie zaś procedury z art. 13 ust. 1 ustawy pragmatycznej stanowiło jedynie obejście reguły z art. 16 ust. 2 danego aktu, gdzie zawarto zamknięty katalog przypadków, w których można przenieść funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe - poza jego prośbą (tak art. 16 ust. 3 ustawy pragmatycznej),
- jedynym celem przeniesienia Oficera do dyspozycji Szefa SKW było przeniesienie go na niższe stanowisko służbowe - do odległej miejscowości – a w dalszej konsekwencji zwolnienie ze służby,
- rozkaz z [...] lutego 2024 r. nie jest przedmiotem niniejszego postępowania; nie sposób jednakże rozpatrywać niniejszą sprawę z jego całkowitym pominięciem; wbrew twierdzeniu organu, jest on bowiem ściśle powiązany z przedmiotem niniejszego postępowania - rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie były konieczne, aby wydać dany rozkaz i zrealizować cel; dowodzi on zatem z góry powziętego zamiaru zagospodarowania osoby Oficera w określony sposób - tym samym zaś niezasadność zastosowania instytucji przeniesienia do dyspozycji,
- nie jest prawdą zapis w uzasadnieniu decyzji: "w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że celem przeniesienia Skarżącego do dyspozycji Szefa SKW było oczekiwanie na wyznaczenie funkcjonariusza na stanowisko służbowe (...)"; przeniesienie do dyspozycji przełożonego w żaden sposób nie było związane z oczekiwaniem na nowe stanowisko; istniało ono wcześniej w etacie jednostki i możliwe było jego obsadzenie - z pominięciem etapu dyspozycji,
- jakkolwiek - zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia o przenoszeniu - do dyspozycji szefa SKW można przenieść funkcjonariusza w przypadku przewidywanego mianowania na inne stanowisko służbowe, zwrócić należy jednakże uwagę, że celem tego przepisu jest unormowanie sytuacji kadrowej osób zwalnianych z dotychczas zajmowanych stanowisk, które nie mogą być w danej chwili zagospodarowane na innym stanowisku służbowym; instrument ten znajduje uzasadnienie stricte utylitarne; zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w wyroku z 29 września 2021 r. (o sygn. akt II SA/Wa 2450/20, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") - wskazując: "Instytucja przeniesienia do dyspozycji, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.s.f.SKWiSWW, jest stosowana wówczas, gdy w danej chwili nie ma stanowiska służbowego, na które mogłoby nastąpić mianowanie, które odpowiadałoby, np. posiadanym przez funkcjonariusza kwalifikacjom zawodowym, dotychczasowemu doświadczeniu czy predyspozycjom albo możliwości etatowych formacji. Korzystanie z tej instytucji pozwała na racjonalne prowadzenie polityki kadrowej, co przejawia się m.in. w doborze stanowiska służbowego odpowiedniego dla danego funkcjonariusza, według ww. kryteriów. Bezpośrednim celem instytucji przeniesienia do dyspozycji przełożonego nie jest zmiana treści stosunku służbowego, ale uregulowanie sytuacji kadrowej funkcjonariusza. W okresie pozostawania w dyspozycji przełożonego funkcjonariusz w dalszym ciągu pełni służbę, nie jest jednak związany obowiązkami przypisanymi do konkretnego stanowiska służbowego, natomiast pozostaje w gotowości do realizacji poleceń przełożonego. Instytucja ta ma przejściowy charakter i poprzedza właściwe "zagospodarowanie" osobą funkcjonariusza. [...] Z istoty decyzji o przeniesieniu funkcjonariusza do dyspozycji Szefa SKW wynika, że nie sposób dokładnie przewidzieć, kiedy pojawi się możliwość przeniesienia go na określone stanowisko służbowe",
- w przypadku Oficera taka okoliczność nie zachodziła; już bowiem w dniu przeniesienia do dyspozycji Szefa SKW, mógł być mianowany na "przewidywane" stanowisko; na przeszkodzie stało to, że było to stanowisko niższe od zajmowanego, a nie było przesłanek, uzasadniających "degradację"; w innym stanie rzeczy organ wydałby rozkaz personalny - najpewniej z odpowiednim wyprzedzeniem z uwagi na konieczność reorganizacji życia wywołaną przeniesieniem na drugi koniec kraju - o zwolnieniu z zajmowanego stanowiska i mianowaniu na inne - z pominięciem dyspozycji,
- podobną tezę postawił Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie analogicznej instytucji przeniesienia do dyspozycji na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji; w wyroku z 26 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2773/15 – dostępny w CBOSA, stwierdzając: "Ponieważ okoliczność ta nie może zostać precyzyjnie określona w chwili przeniesienia do dyspozycji (w przeciwnym razie nie byłoby potrzeby korzystania z art. 37a, gdyż oznaczałoby to, że takie stanowisko istnieje), ustawodawca pozostawił organom luz czasowy pozwalający na przygotowanie dla policjanta właściwego stanowiska służbowego.",
- jak wynika z orzecznictwa, w uzasadnieniu decyzji uznaniowej przełożony musi wskazać, dlaczego uznaje za konieczne zastosowanie danej instytucji; w wydanym w tym przedmiocie rozkazie personalnym należy zamieścić odniesienie do prawdziwych i konkretnych zdarzeń, przemawiających za zwolnieniem funkcjonariusza z dotychczas zajmowanego stanowiska i w efekcie przeniesienie go do dyspozycji przełożonego - stanowiące prawną i logiczną konsekwencję zwolnienia z zajmowanego stanowiska; zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 730/13 – dostępny w CBOSA), m. in. z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy - na podstawie obowiązujących przepisów prawa - dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ - przy jej wydaniu - nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami - aby nie można było zarzucić dowolności; badaniu podlega zatem, czy - przy podjęciu decyzji - spełniono przewidzianą art. 7 K.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz, czy respektowano konstytucyjną zasadę równości wobec prawa; zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy ponadto, od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy wszechstronnie wyjaśniono - w świetle wszystkich mających zastosowanie przepisów prawa materialnego,
- w niniejszej sprawie motywów rozstrzygnięcia w ogóle nie wyjaśniono; organ nie mógł - z oczywistych względów - w uzasadnieniu wskazać prawdziwych i konkretnych powodów rozstrzygnięcia; nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie przekroczono granice uznania administracyjnego - decyzja nosi znamiona dowolności, zaś przytoczona w jej uzasadnieniu argumentacja nie jest wyczerpująca; tym samym doszło do naruszenia art. 9, 11, 80 oraz 107 § 3 K.p.a.,
- przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie nie zapewniono Oficerowi możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, oraz zgłoszenia ewentualnych nowych wniosków dowodowych – czym naruszono art. 10 § 1 K.p.a.; wprawdzie - pismem z 12 marca 2024 r. - wystosowano do Oficera takie zawiadomienie - w konsekwencji czego, czynność zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie miała miejsce 12 kwietnia 2024 r.; od tej daty do dnia wydania decyzji minęły jednakże prawie 2 miesiące; w związku z tym Oficer powinien mieć możliwość wypowiedzenia się, co do czynności dokonanych przez organ również w tym okresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 59-61), Oficer przywołał dokument, (załączając kopie) znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy tutejszego Sądu pod sygn. akt II SA/Wa 1763/24. Wywodził, że potwierdza on faktyczną możliwość przeniesienia go na wskazane tam stanowisko - z pominięciem etapu przeniesienia do dyspozycji.
W trakcie rozprawy (k. 63) Sąd wypuścił dowód z dokumentu - rozkazu personalnego z [...] lutego 2024 r. w przedmiocie przyniesienie Oficera z dyspozycji Szefa SKW na konkretne stanowisko.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć sformułowane w niej zarzuty są trafne tylko w części. Zasadnie wywiedziono, że zaskarżoną decyzję wydano bez wyjaśnienia istotnej w sprawie okoliczności, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu danego aktu - w myśl art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3, wobec art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie mogło mieć zaś istotny wpływ na wynik mniejszej sprawy.
Trafne jest prezentowane w skardze stanowisko, że zastosowana w sprawie instytucja - zwolnienia z zajmowanego stanowiska i przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji Szefa SKW (w myśl art. 13 ust. 1 ustawy pragmatycznej) – ma szczególny charakter wobec ogólnych, przewidzianych ustawą pragmatyczną rozstrzygnięć kadrowych (wymienione w art. 9). Przyjęte w ustawie pragmatycznej rozwiązanie mają nota bene analogiczny charakter, do przewidzianych w ustawach, regulujących funkcjonowanie innych służb mundurowych, gdzie także ustanowiono instytucje o tożsamych nazwach. Stąd zasadne jest także odwoływanie się do stanowiska judykatury, wyrażanego przy rozpoznawaniu spraw analogicznych - tak np. powołane w skardze orzeczenie, dotyczące funkcjonariusza Policji.
Wypada zauważyć, że - skoro instytucja odwołania i przeniesienia do dyspozycji, stanowi wyjątek od zasad ogólnych, co do powoływania na nowe stanowisko, gdzie bezspornie znajduje zastosowanie reguła art. 16 ustawy pragmatycznej, którą ograniczono możliwości przeniesienia na stanowisko niższe – to dopuszczalne przypadki jej wykorzystania należy wykładać wąsko. Nie można bowiem przyjąć – zakładając racjonalność prawodawcy - jakoby stanowiła ona tryb alternatywny dla orzekania jednym aktem o zmiany stanowiska (przeniesieniu). Można ją wobec tego stosować wyłącznie w razie wystąpienia konkretnych przesłanek. Regułą w służbach mundurowych jest zaś przypisanie każdemu funkcjonariuszowi konkretnego stanowiska, z którym wiąże się realizacja określonych zadań. W razie potrzeb organizacyjnych dokonuje się zmiany stanowiska – czego następstwem jest przypisanie nowych zadań. Z perspektywy działania określonej służby mundurowej może wystąpić jednak przypadek, gdzie dalsze wykonywanie zadań na danym stanowisku nie jest możliwe z perspektywy interesu służby, zaś wskazanie nowego - na dzień zwalniania z uprzedniego - nie jest możliwe bądź zasadne - z perspektywy potrzeb służby (patrz analogicznie powołany w skardze prawomocny wyrok WSA o sygn. akt II SA/Wa 2450/20). Przypadek taki ma charakter szczególny wobec ogólnej zasady przypisywania każdemu funkcjonariuszowi określonego stanowiska - determinującego zakres zadań. Zasadę tę odzwierciedlono w § 3 ust. 1 rozporządzenia o przenoszeniu. Wskazano tam kiedy w istocie jest dopuszczalne zwolnienie z dotychczasowego stanowiska - bez powołania na kolejne. W zamian za to przenieść zaś można funkcjonariusza do dyspozycji Szefa SKW. Są to przypadki:
- "przewidywanego mianowania funkcjonariusza na nowe stanowisko" lub
- "przewidywanego zwolnienia ze służby w związku z nabyciem przez niego prawa do emerytury w pełnym wymiarze".
W drugiej z wymienionych sytuacji, niepowołanie na kolejne stanowisko determinują oczywiste względy racjonalności. Mianowicie wprowadzanie w nowe obowiązki w okresie bezpośrednio przed zwolnieniem może nie znajdować racjonalnego uzasadnienia - z perspektywy korzyści służby. Pierwszy z wymienionych przypadków, należy zaś - w świetle sformułowanych wcześniej uwag - rozumieć w ten sposób, że "przewidywane" mianowanie na inne stanowisko, winno mieć charakter hipotetyczny - gdy nie jest obiektywnie możliwe przejście funkcjonariusza z poprzedniego na kolejne stanowisko, bez etapu pozostawania w dyspozycji. Stanowi to sytuację szczególną - okresowy braku przypisania zadań, związanych z konkretnym stanowiskiem (Funkcjonariuszowi nie wyznacza się stałego zakresu obowiązków służbowych – tak: §. 4 ust. 1 rozporządzenia o przenoszeniu). Wniosek ten potwierdza treść §. 3 ust. 2 rozporządzenia o przenoszeniu, gdzie wskazano - jako kryterium - "istniejące możliwości etatowe".
W tak zarysowanych ramach prawnych, trafne są zarzuty skargi, gdzie wywodzono, że orzeczenia w sprawie w istocie nie uzasadniono. Argumentacja organu sprowadza się do twierdzenia, że w sprawie istnieje potrzeba powołania Oficera na nowe stanowisko. Nie wskazano zaś, co przemawiało za jego zwolnieniem bez równoczesnego powołania na kolejne - a więc konkretnie za przeniesieniem do dyspozycji Szefa SKW. Organ – co sam trafnie zauważa - ma tu szeroki zakres uznania administracyjnego. Obowiązany jest jednakże swoje rozstrzygnięcie poprzeć racjonalnymi argumentami. Z treści uzasadnienia skarżonego aktu wynika tymczasem, jakoby organ mylnie przyjmował, że sama intencja powołania na nowe stanowisko może stanowić wystarczającą przesłankę zastosowania wskazanej szczególnej procedury przeniesienia do dyspozycji. Jak już wskazano, tak w istocie nie jest. W judykaturze przyjmuje się też jednolicie, że organ - zwalniając z dotychczasowego stanowiska i przynosząc do dyspozycji - jest obowiązany przywołać przesłanki takiego działania, pomimo że zakres uznaniowości jest w tym przypadku szeroki. (tak: m.in. wyroki NSA o sygn. akt I OSK 489/11 1952/15, III OSK 1952/21 oraz prawomocne WSA o sygn. akt II SA/Wa 1224/20 – dostępne w CBOSA). W orzecznictwie traktuje się, jako wyjątkowy przypadek odwołanie ze stanowiska kierowniczego, choć i tu wyrażane są analogiczne stanowiska (tak np. wyrok NSA o sygn. akt III OSK 1952/21 – dostępny w CBOSA). W przedmiotowej sprawie natomiast nawet nie podnoszono, aby stanowisko Oficera miało charakter kierowniczego.
Wobec braku uzasadnienia - nawet na etapie udzielenia odpowiedzi na skargę - gdzie przywołano by racjonalne przesłanki zwolnienia Oficera i przeniesienia do dyspozycji wobec szczególnego charakteru danej instytucji, strona - co wynika z wywodów skargi - zdana była wyłącznie na przypuszczenia, jakie mogły powody podjętych czynności – np. wobec publicznych wypowiedzi Szefa SKW o zamiarze usunięcia ze służby niektórych funkcjonariuszy. Wątpliwości, co do prawidłowości zastosowania danej instytucji, wynikać mogą także z przywołanego przez Oficera dokumentu - propozycji kadrowej, datowanej 13 luty bądź rozkazu personalnego, datowanego [...] luty 2024 r. Uprawdopodabnia to, że organ traktował instytucję przeniesienia do dyspozycji, jako alternatywną ścieżkę powołania na nowe stanowisko, wobec generalnie przewidzianej w ustawie - jednoczesnego zwolnienia z poprzedniego stanowiska i przeniesienia na kolejne – jednym orzeczeniem. Z treści propozycji kadrowej wynika że objęcie nowego stanowiska - proponowanego - miałby nastąpić kilka dni po opuszczeniu poprzedniego wedle Rozkazu ([...] lutego wobec [...] lutego 2024 r.). Nie wyjaśniono jednak, jakie racjonalne przesłanki przemawiały za zwolnieniem z dotychczasowego, bez jednoczesnego wskazania kolejnego – za potrzebą przeniesienia do dyspozycji. Prowadziło to do domysłów Oficera, że powodem zastosowania instytucji przeniesienia do dyspozycji, był w istocie zamiar "obejścia" jednoznacznych reguł, gdzie wprost ograniczono możliwości przeniesienia na stanowisko niższe na zasadach ogólnych (wskazany już art. 16 ustawy pragmatycznej). Przy tym, czy efekt taki mógł zostać faktycznie osiągnięty - wedle stanowiska judykatury, wyrażanego na gruncie stosowania regulacji analogicznych do stanowionych art. 13 ust. 3 ustawy pragmatycznej - wykracza poza granice niniejszej sprawy.
Brak w istocie uzasadnienia dla wydanego rozstrzygnięcia, nie pozwala – na danym etapie postępowania - odnieść się Sądowi do zarzutów skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, czy reguł materialnoprawnych, sformułowanych w zasadach ogólnych art. 7 oraz 8 § 1 K.p.a. - uwzględnienia także słusznego interesu strony, bezstronności i równego traktowania. Naruszenie przepisów postępowania w zakresie powinności właściwego uzasadnienia mogło mieć natomiast istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja nie poddaje się kontroli Sądu - z perspektywy oceny jej legalności.
Co trafnie odnotowano w skardze, także decyzje o charakterze uznaniowym, gdzie zakres swobody orzekania może być stosunkowo szeroki, podlegają kontroli sądów administracyjnych z perspektywy powołania racjonalnych - znajdujących oparcie w powszechnie akceptowanym społecznie systemie aksjologicznym - przesłanek wydanie rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu reguły ogólnej K.p.a. - racjonalnego ważenia interesu strony oraz publicznego, identyfikowanego tu ze służbą. Przyjęcie odmiennej koncepcji – choć, jak wychodzi organ, ma on swobodę dla realizacji właściwej polityki kadrowej - prowadziłoby do iluzoryczności sądowej kontroli orzeczeń administracyjnych. Nie wystarczy więc przywołanie w uzasadnieniu decyzji wystąpienia przesłanek, które umożliwiają określone działanie - podjęcie czynności, orzeczenia w jakim przedmiocie (choć i tu, nie ujęto ich prawidłowo w następstwie nieuwzględnienia szczególnego charakteru instytucji przeniesienia do dyspozycji). Konieczne jest także wskazanie przesłanek, które zdecydowały o jego podjęciu.
Chybione są natomiast zarzuty skargi, gdzie kwestionowano w istocie zasadność powierzenia Oficerowi nowego stanowiska w odległej miejscowości, w tym zaś kontekście naruszenie przepisów prawa pracy. Ocena legalności działania organu w tym zakresie wykracza poza granice mniejszej sprawy, gdzie przedmiotem jest wyłącznie zwolnienie z dotychczasowego stanowiska i przeniesienie do dyspozycji Szefa SKW. Chybione są więc także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, co do niedopuszczenia przez organ dowodów. Legalność zaproponowania Oficerowi nowego stanowiska nie ma bowiem znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Nie uchybiono też przepisom, dotyczącym powinności zapewnienia stronie udziału w postępowaniu. Na etapie pomiędzy zawiadomieniem Oficera o zebraniu materiału dowodowego i wydaniem orzeczenia nie uzupełniono bowiem akt sprawy, co uzasadniałoby stworzenie możliwości wypowiedzenia się strony.
Chybiony jest w końcu zarzut naruszenia art. 108 § 1 K.p.a., wobec nadania Rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd w tym składzie podziela dominujący judykaturze stanowisko, gdzie przyjęto że - w przypadku służb mundurowych - nadanie tego rygoru skutkującym zmianom stanowiska decyzjom personalnym jest uzasadnione istotnym interesem społecznym - zapewnieniem sprawnego funkcjonowania tego rodzaju formacji.
Bezzasadność zarzutów w powyższym zakresie, nie czyni jednak skargi pozbawioną podstaw - jak skazano, inne jej zarzuty są trafne.
Ponieważ analogiczną wadliwością - brak stosownego uzasadnienia - dotknięte są zarówno zaskarżone orzeczenia jak i poprzedzający je Rozkaz, Sąd uchylił oba te akty.
Sąd nie dopatrzył się natomiast przesłanek stwierdzenia nieważności tych orzeczeń. Braku właściwego uzasadnienia nie można bowiem identyfikować z wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 §. 1 pkt 2 in fine K.p.a. Jak wskazano wcześniej, nie jest natomiast możliwa na obecnym etapie sprawy ocena, czy - wydając orzeczenia - naruszono reguły prawa materialnego, zakreślające możliwość zastosowania instytucji przewidzianej art. 13 ust. 1 ustawy pragmatycznej.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 135 i 145 §. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. ), orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Poniesionym kosztem było wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.