II SA/Wa 1410/07

II SA/Wa 1410/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Dąbrowska
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 19a
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za lokal mieszkalny 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.Ł. kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 (słownie pięćdziesiąt dwa, osiemdziesiąt) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
II SA/Wa 1410/07
UZASADNIENIE
Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz w związku z art. 19a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. uchylił decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., odmawiającej umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za lokal mieszkalny Nr 29 położony w S. przy ul. [...] w kwocie 29.031,07 zł, w części obejmującej 11.331,77 zł stanowiącą połowę należności głównej i postanowił umorzyć połowę należności głównej.
W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu 4 grudnia 2006 r. M. H. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z wnioskiem o umorzenie kwoty 29.031,07 zł (w tym: należność główna - 22.663,55 zł, odsetki - 6.367,52 zł) za lokal mieszkalny Nr 29 położony w S. przy ul. [...]. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., ww. organ przekazał powyższy wniosek, zgodnie z właściwością, do rozpatrzenia przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie. Prezes WAM w toku postępowania administracyjnego ustalił, że w ww. lokalu zamieszkują: M. H. wraz z synami - M. oraz M. H. i podkreślił, że umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji w przypadku, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. Po rozwodzie z żoną panu M. H. powierzone zostało wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi, na rzecz których zasądzone zostały od M. H. alimenty w wysokości po 50 zł na osobę, następnie podwyższone do kwoty 150 zł miesięcznie na osobę. Wymieniona alimentów nie płaciła, prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Z tych względów decyzjami z dnia [...] września 2006 r. przyznane zostały zaliczki alimentacyjne w wysokości 150 zł na osobę. Ponadto M. H. pobiera zasiłek rodzinny na syna M. w wysokości 64,00 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 90,00 zł. W związku z powstałym zadłużeniem wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w stosunku do M. H. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., które jest nieskuteczne. Z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową łączne prowadzenie obu egzekucji w trybie egzekucji sądowej przejął Komornik Rewiru IIl przy Sądzie Rejonowym w S. Ponadto pan M. H. został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wymieniony na podstawie ugody zawartej w dniu [...] grudnia 2006 r. przed Sądem Rejonowym w R. - Sądem Rodzinnym zobowiązał się łożyć na rzecz powódki M. H. raty alimentacyjne w kwocie po 650,00 zł miesięcznie. Ustalając wysokość dochodów dłużnika organ podniósł, iż pan M. H. pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1.814,14 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 972,24 zł. Od dnia 1 lutego 2007 r. otrzymuje również dodatek mieszkaniowy w wysokości 37,99 zł. Według stanu na dzień 23 lutego 2007 r. wymieniony dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości 1015,15 zł. Natomiast z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów oraz wykazanych wydatków w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego z dnia 23 lutego 2007 r. wynika, że stanowią one kwotę 2.324,04 zł. Różnica pomiędzy dochodami, a wydatkami stanowi kwotę w wysokości 308,89 zł. Odmawiając umorzenia wnioskowanej należności Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, iż trudna sytuacja materialna zobowiązanego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległości publicznych, gdyż powinien on wykazać odpowiednią aktywność w kierunku uzyskiwania takich dochodów, które pozwolą w przyszłości na spłatę zaległych zobowiązań. Organ pierwszej instancji wskazał także, iż z załączonego do akt sprawy zaświadczenia z Internatu Zespołu Szkół im. H. Sienkiewicza w K. z dnia 23 października 2006 r. wynika, iż pan M. H. zamieszkuje w nim od dnia 1 września 2006 r. Stawka żywieniowa wynosi 10 zł za dzień, natomiast za środki czystości oraz działalność internatu pobierana jest kwota w wysokości 30 zł miesięcznie. Natomiast pan M. H. jest studentem I roku na studiach dziennych, nie otrzymuje stypendium pieniężnego, w 2005 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Orzeczeniem z dnia 19 stycznia 2006 r. zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 stycznia 2009 r., ale jest zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych oraz kontynuowania nauki. Organ podniósł, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, iż dłużnicy mogą spełniać przesłanki określone w § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Prowadzone wobec pana M. H. postępowanie egzekucyjne jest bowiem nieskuteczne ze względu na to, że pierwszeństwo w związku ze zbiegiem egzekucji ma Urząd Skarbowy i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił jednak, iż wymieniony zawarł przed Sądem ugodę z panią M. H., w której zobowiązał się łożyć na jej rzecz raty alimentacyjne w kwocie po 650,00 zł miesięcznie. W przypadku niewywiązywania się dłużnika z powyższego zobowiązania alimenty dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym będą miały pierwszeństwo przed wszystkimi innymi potrąceniami. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził ponadto, iż nie może dać wiary, co do faktycznych dochodów dłużnika, gdyż według wykazanych przez pana M. H. dochodów, jego wydatki przeważają w znacznym stopniu otrzymywane przez niego środki pieniężne. Nie można jednoznacznie, więc stwierdzić, że egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika i członków jego rodziny. W dniu 10 kwietnia 2007 r. odwołanie do Ministra Obrony Narodowej skierował M. H. Wskazał, iż obecnie przebywa na urlopie zdrowotnym z powodu złego stanu zdrowia wywołanego częściowo przez wysokie zadłużenie i wniósł o umorzenie zaległych należności za mieszkanie.
Rozpatrując sprawę Minister Obrony Narodowej wskazał, że podstawy prawne pozwalające umorzyć należności oraz podniósł, że organ I instancji wydając decyzję negatywną dla dłużników wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy wynikające z zebranego materiału dowodowego, w tym uwzględnił ich sytuację majątkową. Minister podzielił stanowisko, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie przesądzić, że egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika i członków jego rodziny. Jak wynika bowiem z porównania wykazanych przez M. H. dochodów, miesięczne wydatki, które ponosi, w znacznym stopniu przewyższają uzyskiwane przez niego kwoty. Ponadto zauważenia wymaga, iż młodszy syn dłużnika M. otrzymał w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. stypendium socjalne w wysokości 125 zł. M. H. jest natomiast zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Ministra Obrony Narodowej na uwzględnienie zasługuje natomiast fakt, iż prowadzone w stosunku do dłużnika postępowanie egzekucyjne jest nieskuteczne. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, do chwili obecnej Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. nie przekazał żadnej kwoty objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. W przedmiotowej sprawie wystąpiła zatem przesłanka wskazana w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Stąd organ drugiej instancji postanowił zmienić zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2007 r. i umorzył połowę należności głównej w kwocie 11.331,77 zł.
W dniu 22 lipca 2007 r. skargę na powyższą decyzję złożył M. H. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w toku postępowania. W skardze podkreślił, że większa część zadłużenia w lokalu powstała przed datą uzyskania pełnoletniości, a obecnie gdy ukończył już 18 lat należności są spłacane regularnie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 19a z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten wskazuje, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności Agencji mogą m.in. być umarzane. Przesłanki umorzenia precyzuje § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). W przypadku skarżącego w grę wchodziły dwie przesłanki:
- z § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia tj. dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej na podstawie art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego lub egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny; .
- z § 2 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.
Jednak należy podkreślić, że decyzja wydana w sprawie jest decyzją uznaniową, a więc nawet jeśli wystąpią okoliczności określone w § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, organ nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego. Uznaniowość decyzji administracyjnej oznacza, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu realizacji celu wyrażonego w przepisie ustawy, jakim jest umorzenie należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności.
Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył żadnej z wymienionych powyżej reguł postępowania. Zebrany materiał dowodowy dotyczący sytuacji materialnej osób zamieszkujących lokal mieszkalny położony w S. przy ul. [...] jest wyczerpujący. Zbadano nie tylko stan majątkowy M. H. i jego syna M. H., ale także określono ich sytuację osobistą. Organ wykazał, że okolicznością, która przemawia za umorzeniem połowy należności jest fakt, że postępowanie prowadzone wobec dłużników jest nieskuteczne, bowiem Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. nie przekazał żadnej kwoty objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. W przedmiotowej sprawie wystąpiła zatem przesłanka wskazana w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, ale jednocześnie w sprawie ustalono (czego skarżący nie kwestionuje), że z zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie przesądzić, że egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika i członków jego rodziny. Jak wynika bowiem z porównania wykazanych przez M. H. dochodów, miesięczne wydatki, które ponosi, w znacznym stopniu przewyższają uzyskiwane przez niego kwoty. Ponadto zauważenia wymaga, iż młodszy syn dłużnika M. otrzymał w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. stypendium socjalne w wysokości 125 zł, a sam skarżący jest zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Nie można, więc przyjąć, iż przynajmniej część należności nie może być spłacona.
Treść zaskarżonej decyzji odpowiada regułom określonym w art. 107 § 1 k.p.a., obszerne uzasadnienie ze wskazaniem stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranego materiału dowodowego jest zgodna z zasadą przekonywania określoną w art. 11 k.p.a. Organ bowiem drobiazgowo przedstawił powody rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.