II SA/Wa 141/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi J. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą przyznania renty specjalnej. Skarżący powoływał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, wynikającą z jego działalności opozycyjnej w latach 80-tych oraz paraliżu spowodowanego przeżyciami związanymi z aresztowaniem brata. Prezes Rady Ministrów uznał, że choć sytuacja bytowa wnioskodawcy jest trudna, to nie występują inne, szczególnie uzasadniające okoliczności, które pozwoliłyby na przyznanie świadczenia na warunkach innych niż ustawowe. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Podkreślono, że przyznanie świadczenia z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach ma charakter wyjątkowy i pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, jednakże decyzja uznaniowa musi być oparta na wszechstronnym rozważeniu okoliczności i nie może być dowolna. Sąd stwierdził, że Prezes Rady Ministrów nieprawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, naruszając przepisy proceduralne, w tym art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji nie zawierało rozważań co do występowania szczególnych okoliczności, a jedynie ograniczyło się do przedstawienia stanu faktycznego. Sąd wskazał, że dotychczasowe orzecznictwo łączyło "szczególnie uzasadniony przypadek" z wybitnymi zasługami lub zdarzeniami losowymi. W ocenie Sądu, zasługi skarżącego, poparte przez osoby publiczne, wymagały szczegółowego odniesienia, czego organ zaniechał, powołując się na uznanie administracyjne. Brak należytego uzasadnienia świadczył o dowolności organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście świadczeń specjalnych oraz zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami uznaniowymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania renty specjalnej na podstawie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach; wymaga uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uzasadnił odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku (renty specjalnej) na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wystarczającego uzasadnienia odmowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie wykazał, dlaczego podniesione przez skarżącego okoliczności, w tym jego zasługi opozycyjne i trudna sytuacja, nie są wystarczające do przyznania świadczenia specjalnego. Brak szczegółowych rozważań organu co do występowania "szczególnie uzasadnionych przypadków" świadczy o dowolności decyzji.
Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego nad decyzjami wydawanymi w ramach uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny kontroluje decyzje uznaniowe pod kątem zgodności z prawem, w tym czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami, ale nie orzeka co do istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć decyzje uznaniowe pozostają pod kontrolą sądu, to zakres tej kontroli polega na weryfikacji dopuszczalności wydania decyzji, przestrzegania granic uznania i dostatecznego uzasadnienia, a nie na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy.
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. FUS art. 82 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prezes Rady Ministrów może przyznać emeryturę lub rentę w szczególnie uzasadnionych przypadkach na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia te mają charakter wyjątkowy i ich przyznanie pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, które jednak nie może być dowolne i musi być oparte na wszechstronnym rozważeniu okoliczności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy własnej decyzji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy. • Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz wymogi uzasadnienia decyzji. • Uzasadnienie decyzji organu było lakoniczne i nie zawierało rozważań co do występowania szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. • Uznanie administracyjne wymaga szczególnej staranności i nie może być dowolne.
Godne uwagi sformułowania
zakres uznania jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone • Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji, stosownie do art. 7 kpa, ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela • Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami • Wykorzystanie uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. • dotychczasowe orzecznictwo administracyjne łączy znaczenie określenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi
Skład orzekający
Ewa Pisula-Dąbrowska
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Antoniuk
członek
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście świadczeń specjalnych oraz zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami uznaniowymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania renty specjalnej na podstawie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach; wymaga uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet tych podejmowanych w ramach uznania, oraz jak sąd administracyjny kontroluje przestrzeganie przez organy zasad postępowania.
“Czy uznanie administracyjne zwalnia urzędnika z obowiązku uzasadnienia decyzji? Sąd mówi: nie!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.