III SA/Gd 355/24

III SA/Gd 355/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 145
art. 135ja ust. 1 pkt 5, ust. 4, art. 135n ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r., nr 5/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr 3/2024, wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 i art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 145), zwanej dalej "ustawą o Policji", Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie, umorzył postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec starszego posterunkowego M. S., obwinionego o to, że:
1) w dniu 27 grudnia 2023 r. na terenie powiatu [...], pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, gdyż będąc zobowiązanym do utrzymywania bieżącego kontaktu z dyżurnym jednostki zaniechał poinformowania go o czynnościach podjętych względem R. H. i bez zgody dyżurnego Komisariatu Policji w R. lub innej uprawnionej osoby opuścił rejon pełnienia służby, udając się do miejscowości Ł.,
- to jest o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w związku z § 29 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym;
2) w dniu 27 grudnia 2023 r. na terenie powiatu [...], pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., będąc jako funkcjonariusz Policji zobligowanym do kierowania się zasadami współżycia społecznego i postępowania w taki sposób aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, pomimo tego, że powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, jak również dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji w której służy, obowiązku tego nie dopełnił, gdyż przy wykorzystaniu radiowozu służbowego Kia nr rej. [...] doprowadził do wywiezienia znajdującego się pod wpływem alkoholu R. H. w odludne miejsce, narażając go tym samym na możliwość ewentualnego doznania uszczerbku na zdrowiu,
- to jest o czyn z art 132 ust. 1 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w związku z § 2, § 7 i § 23 załącznika do zarządzenia 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta;
3) w dniu 27 grudnia 2023 r. na terenie powiatów [...] i [...], pełniąc od godz. 16.00 służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w ten sposób, że będąc zobowiązanym do dokumentowania czynności służbowych w przydzielonym notatniku nr [...] czynności tych całkowicie zaniechał, dokumentując jedynie odprawę do służby,
- to jest o czyn z art 132 ust. 1 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych.
W uzasadnieniu wydanego aktu organ Policji wyjaśnił, że w dniu 27 grudnia 2023 r. Komenda Powiatowa Policji w Wejherowie została powiadomiona przez K. R. o fakcie ujawnienia przez niego w obrębie drogi leśnej, na terenie powiatu [...], skulonego w pozycji embrionalnej mężczyzny. Po podjęciu rozmowy wymieniony oświadczył, że w odludne miejsce został przewieziony przez policjantów.
Na podstawie wstępnie zainicjowanych działań ustalono, że funkcjonariuszami, którzy w dniu 27 grudnia 2023 r. podjęli czynności względem mężczyzny byli st. post. P. S. i st. post. M. S. z Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji Komisariatu Policji w R.
W wyniku wstępnych ustaleń stwierdzono, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że M. S. dopuścił się przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w związku z § 29 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym oraz 132 ust. 1 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z § 2, § 7 i § 23 załącznika do zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta".
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. nr 7/2023 Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie wszczął przeciwko st. post. M. S. postępowanie dyscyplinarne.
W toku postępowania dyscyplinarnego wykorzystano całość zgromadzonego materiału dowodowego zebranego w ramach wstępnych czynności, a także wykonano dodatkowe czynności, m.in. przesłuchano funkcjonariuszy KP w R. pełniących służbę w dniu 27 grudnia 2023 r., dyżurnego jednostki oraz kierownika OPI KP w R. Uzyskano zapis GPS trasy poruszania się radiowozu, w którym służbę pełnił obwiniony.
Analiza całokształtu sprawy w świetle poczynionych przez rzecznika dyscyplinarnego ustaleń dotyczących stanu faktycznego co do istoty i zakresu zarzucanych czynów, jak również okoliczność, że już po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego uzyskano dokumentację, na podstawie której stwierdzono, że obwiniony dopuścił w dniu objętym tym postępowaniem do zaistnienia nieprawidłowości polegającej na zlekceważeniu obowiązku dokumentowania przebiegu służby, wskazały na potrzebę weryfikacji treści zarzutów. W konsekwencji Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie w dniu 13 lutego 2024 r. wydał postanowienie nr 4/2024 o zmianie i uzupełnieniu zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym, które po zmianie przyjęły opisaną wyżej formę.
Przesłuchany w dniu 27 lutego 2024 r. w charakterze obwinionego st. post. M. S. częściowo przyznał się do popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych.
Zebrany przez Rzecznika Dyscyplinarnego materiał dowodowy pozwolił na merytoryczne zakończenie sprawy i podjęcie oceny w zakresie zarzucanych czynów, niemniej jednak z Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w Gdańsku wpłynęła informacja, że rozkazem personalnym z dnia 14 marca 2024 r. nr 412 Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku z dniem 29 marca 2024 r. zwolnił st. post. M. S. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji
Na podstawie wymienionej przesłanki uznano, że pomimo przeprowadzenia i zakończenia postępowania brak jest umocowania kompetencyjnego do dyscyplinarnego rozstrzygnięcia w tej sprawie w związku z tym, że M. S. nie jest już funkcjonariuszem Policji. Zmieniła się w sposób zasadniczy osobista sytuacja wymienionego, który aktualnie nie podlega regulacji prawnej dotyczącej policjantów, w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej orzekanej na podstawie postępowania dyscyplinarnego.
W odwołaniu od opisanego orzeczenia M. S. wskazał, że przedmiotowe orzeczenie jest przykładem lekceważenia prawa obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym do rozstrzygnięcia jego sprawy przez wydanie orzeczenia merytorycznego. Obowiązujące procedury administracyjne, a przede wszystkim art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, statuują domniemanie niewinności dopóki dana osoba nie zostanie uznana za winną prawomocnym rozstrzygnięciem, wyrokiem Sądu. Zaskarżone orzeczenie łamie te zasady ignorując fakt niewydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie obwinionego.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że wydane bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia Komendanta Wojewódzkiego Policji o usunięciu ze służby st. post. M. S. ma zablokować możliwość uzyskania przez niego merytorycznej decyzji w sprawie rzekomego wykroczenia dyscyplinarnego. Orzeczenie to zostało zaskarżone w terminie odwołaniem z dnia 25 marca 2024 r., w związku z czym, jako decyzja administracyjna nie stało się decyzją ostateczną, a więc stosownie do przepisu art. 16 § 1 k.p.a., decyzja ta może być podważona w zwykłym toku instancji, a następnie uchylona. Nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie pozbawia obwinionego możliwości wniesienia skutecznego odwołania i podważenia zaskarżonej decyzji. Nie można więc w oparciu o art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji uznać, że obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnego, co daje postawę do umorzenia postępowania w sprawie.
W przedmiotowej sprawie zachodzi także dodatkowa okoliczność przeciwna możliwości umorzenia postępowania w sprawie. Podstawą faktyczną w decyzji o zwolnieniu ze służby ma być zdarzenie wywiezienia i pozostawienia w obszarze leśnym R. H., w sytuacji gdy fakt ten miał być dopiero stwierdzony w zaskarżonym postępowaniu.
Taki sposób działania funkcjonariuszy publicznych musi być uznany nie tylko za działanie bezprawne, ale wręcz przestępcze - art 231 § 1 k.k. ("Funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia bądź nie dopełniając obowiązków działa na szkodę interesu publicznego bądź prywatnego" - popełnia przestępstwo ścigane z urzędu).
Jeżeli przesłanką decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji dnia 14 marca 2024 r. - rozkaz personalny nr 412 - miałoby być rzekome wykroczenie dyscyplinarne polegające na wywiezieniu R. H. do lasu, to należało poczekać aż sprawa dyscyplinarna o to rzekome zachowanie obwinionego zostanie ostatecznie prawomocnie osądzona. Tymczasem w sprawie zastosowano procedurę dokładnie odmienną, a mianowicie nie czekając na zakończenie postępowania w sprawie wykroczenia dyscyplinarnego uznano, że obwiniony jest sprawcą zarzucanego mu czynu. Jest to logiczny błąd, albowiem z okoliczności prawdziwej (1) wyprowadza się wniosek nieprawdziwy (0). Okolicznością prawdziwą jest bowiem brak uznania st. post. M. S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, a okolicznością fałszywą jest stwierdzenie, że jego wina została udowodniona.
Orzeczeniem z dnia 28 maja 2024 r. nr 5/2024, Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku utrzymał w mocy opisane orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało na podstawie na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, odpowiedzialności dyscyplinarnej podlegać może tylko i wyłącznie policjant. Przepisy Rozdziału 10 ustawy o Policji regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów odnoszą tę odpowiedzialność wyłącznie do policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą być one dolegliwe wyłącznie dla osoby pozostającej w stosunku służbowym. W ustawie o Policji brak jest przy tym przepisu stanowiącego, że zwolnienie policjanta ze służby pozostaje bez wpływu na prowadzone przez niego postępowanie dyscyplinarne. Przepis art. 135ja ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy jest normą prawną o charakterze obligatoryjnym. Sformułowanie cyt.: "obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu" oznacza, że bezprzedmiotowość odnosi się do podmiotu tego postępowania, czyli obwinionego. St. post. M. S. z chwilą rozwiązania z nim stosunku służbowego przestał być policjantem i z tego względu nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienie.
Zwolnienie ze służby w Policji powoduje, iż dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania - policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji po analizie akt postępowania dyscyplinarnego [...] nie znalazł podstaw do zastosowania art. 135j ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, tj. rozstrzygnięcia sprawy poprzez uniewinnienie obwinionego st. post. M. S. od zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Organ I instancji prawidłowo zatem ocenił materiał dowodowy i zgodnie z przepisami wydał orzeczenie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego.
Organ nadmienił ponadto, że zgodnie z art. 135ja ust. 4 ustawy o Policji, w przypadku przywrócenia do służby policjanta, wobec którego w dniu jego zwolnienia ze służby postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone na podstawie przesłanki, o której mowa w art. 135ja ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy, tj. z uwagi, że obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o uchyleniu orzeczenia o umorzeniu tego postępowania dyscyplinarnego, o ile nie nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej za czyn będący przedmiotem tego postępowania oraz wyznacza rzecznika dyscyplinarnego do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
W skardze na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie, M. S. zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, polegające na przypisaniu skarżącemu zachowań dających podstawę do zwolnienia ze służby w policji, mimo braku jakichkolwiek przesłanek w tym zakresie;
2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego, polegającego na okazaniu skarżącego rzekomemu pokrzywdzonemu – R. H. oraz na nieprzeprowadzeniu konfrontacji pomiędzy skarżącym, a rzekomym pokrzywdzonym – R. H., mimo przyznania w uzasadnieniu rozkazu personalnego, iż zeznania R. H. budzą wątpliwości co do zgodności z prawdą, są wielokrotnie sprzeczne ze sobą, a nadto przeprowadzenie tych dowodów pozwoliłoby w sposób jednoznaczny wykluczyć udział skarżącego w zarzucanym mu czynie;
3. obrazę przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 105 § 1 k.p.a., polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr 5/2024 Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie w przedmiocie umorzenia postępowania, mimo braku przesłanek ustawowych do takiej decyzji procesowej.
Powołując się na art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z kserokopii potwierdzonej za zgodność, tj. pisma Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt: [...] o umorzeniu śledztwa w stosunku do skarżącego za czyn będący postawą wydania decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji.
W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącego toczyły się jednocześnie postępowania w trzech trybach, tj.: postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie, postępowanie o zwolnienie ze służby w policji prowadzone przez Komendanta wojewódzkiego w Gdańsku oraz postępowanie przed Prokuraturą Rejonową w K.
Postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone i pozostało wyłącznie wydanie decyzji merytorycznej. Niestety skarżący nie doczekał tego rozstrzygnięcia, ponieważ pod pretekstem wcześniejszego zwolnienia ze służby postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 r. Na postanowienie to skarżący wniósł odwołanie, a jednocześnie Prokuratura Rejonowa w K. prowadząca postępowanie w tej sprawie umorzyła śledztwo.
Oznacza to, że w żadnym z postępowań prowadzonych w tej sprawie nie ustalono winy skarżącego w zakresie zarzucanego mu czynu, co więcej Prokuratura Rejonowa w K. nie znalazła podstaw do postawienia skarżącemu zarzutów.
W uzasadnieniu decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji na zasadzie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji znajdują się rozważania potwierdzające brak wiarygodności rzekomego pokrzywdzonego w zakresie relacji o zdarzeniu, którego rzekomo miał się dopuścić skarżący. Kwestie te mogły być usunięte w sposób jednoznaczny gdyby przeprowadzono okazanie skarżącego R. H. W toku postępowania zarówno dyscyplinarnego jak i przygotowawczego w Prokuraturze Rejonowej w K. zgromadzony materiał dowodowy podważył udział skarżącego w rzekomym wywiezieniu R. H. do kompleksu leśnego i pozostawienia go tam.
Skarżący zdaje sobie w pełni sprawę z faktu powoływania się w uzasadnieniu skargi na zaniechania w przeprowadzeniu postępowania dowodowego dotyczącego zwolnienia M. S. ze służby w Policji z uwagi na jej dobro i brak bezpośredniego nawiązania do tych okoliczności w zaskarżonej decyzji. W przedmiotowym postępowaniu rzeczywiście brak rozważań na ten temat, jednakże kategoryczne przyjęcie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, że M. S. dopuścił się wykroczenia dyscyplinarnego, stało się przesłanką do zwolnienia ze służby w Policji. Konsekwencją takiej decyzji było zamknięcie skarżącemu drogi do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia co do popełnienia zarzucanego mu wykroczenia dyscyplinarnego. Skarżący zwrócił uwagę, że prowadząca jednocześnie postępowanie w tej sprawie Prokuratura Rejonowa w K. nie dopatrzyła się nawet przesłanek do postawienia zarzutów. Postępowanie toczyło się wyłączne w sprawie, a nie przeciwko osobie.
Mając na uwadze niezależność Prokuratury od organów Policji zasadnym jest oparcie ustaleń faktycznych w sprawie na decyzji o umorzeniu śledztwa Prokuratury Rejonowej w K. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do sytuacji paradoksalnej uznania winy funkcjonariusza Policji w postępowaniu dyscyplinarnym, podczas gdy organ postępowania karnego uznał, że nie ma nawet podstaw do przedstawienia M. S. zarzutów. Manipulowanie w ten sposób argumentacją przez funkcjonariuszy Policji, w żadnym wypadku nie może być uznane za działanie zgodne z prawem. Stąd konieczność uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji i przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie do zakończenia postępowania dyscyplinarnego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydaną w sprawie decyzję w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego stanowił art. 135ja ust. 1 pkt. 5 ustawy o Policji. Stosownie do jego treści postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu.
Zauważyć w tym miejscu należy, że przytoczona wyżej regulacja została wprowadzona ustawą nowelizującą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) i obowiązuje od dnia 1 października 2020 r. Tym samym znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, w której postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu wszczęte zostało po jej wejściu w życie, tj. postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r.
Postępowanie dyscyplinarne było prowadzone wobec skarżącego według zasad i trybu wyznaczonego w rozdziale 10 ustawy o Policji zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Rozdział ten, co istotne, obejmuje swoim zakresem nie tylko kwestie przesłanek naruszenia dyscypliny służbowej, ale także wyznacza procedurę oraz katalog kar dyscyplinarnych i porządkowych. Przepisy tego rozdziału regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów odnoszą tę odpowiedzialność wyłącznie do policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą być one dolegliwe wyłącznie dla osoby pozostającej w stosunku służbowym. W ustawie o Policji brak jest przy tym przepisu stanowiącego, że zwolnienie policjanta ze służby pozostaje bez wpływu na prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne.
Rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 14 marca 2024 r. nr 412 skarżący został zwolniony ze służby w Policji. Wskazanemu rozstrzygnięciu został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (k. 53-63v akt sądowych). Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oznacza, że stosunek zatrudnienia skarżącego w Policji ustał. Z tą chwilą skarżący przestał podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej, która dotyczy wyłącznie tzw. czynnych policjantów. Rozkazem personalnym z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr 2727 Komendant Główny Policji utrzymał w mocy opisany wyżej rozkaz personalny (k. 64-74v akt sądowych).
Dodać należy, że zgodnie z przepisem art. 130 § 2 i 3 k.p.a. wniesienie odwołania w terminie nie wstrzymuje wykonania decyzji, gdy został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności oraz gdy podlega ona natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Organ odwoławczy może jednakże w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji (art. 135 k.p.a.). Jak zaś wynika z informacji nadesłanej przez pełnomocnika organu administracji publicznej (k. 52 akt sądowych), Komendant Główny Policji w sprawie zwolnienia ze służby w Policji skarżącego nie wstrzymał natychmiastowego wykonania decyzji.
W ocenie Sądu zasadnie zatem Komendant Wojewódzki Policji uznał, że postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego należy umorzyć. Co do istoty postępowanie dyscyplinarne prowadzone jest przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Wskutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje, że dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania – policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2678/14, to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd następujący: "Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem autonomicznym i niezależnym od postępowania karnego czy postępowania w sprawie o wykroczenia. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest odpowiedzialnością wewnętrzną członka korporacji lub formacji zawodowej w ramach stosunku prawnego łączącego daną osobę z tą korporacją lub formacją. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest więc odpowiedzialnością, która dotyczy członka danej korporacji lub formacji zawodowej. Owa odpowiedzialność stanowi jeden z elementów składowych stosunku służbowego w Policji. Rozdział 10 ustawy o Policji, regulujący odpowiedzialność dyscyplinarną, odnosi tę odpowiedzialność do policjantów, którzy pozostają w służbie. Tytuł tego rozdziału brzmi: "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Określając podmiot podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej ustawa używa określenia "policjant". Jednocześnie ustawa o Policji nie zwiera regulacji, która uzasadniałaby prowadzenie postępowania dyscyplinarnego względem funkcjonariusza Policji, którego stosunek zatrudnienia ustał. W systemie prawa publicznego można odnaleźć przykłady regulacji, które upoważniają organy dyscyplinarne do prowadzenia lub kontynuowania postępowania dyscyplinarnego pomimo ustania stosunku prawnego, który łączył członka lub funkcjonariusza z tą korporacją lub formacją zawodową. Na przykład przepis art. 275 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) stanowi, że ustanie zatrudnienia w uczelni nie wyłącza odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie dyscyplinarne popełnione w trakcie tego zatrudnienia." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 3636/21). Również takie stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 734/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 402/11).
Podzielając w pełni poglądy zawarte w przytoczonych orzeczeniach sądów administracyjnych Sąd uznał, że skoro skarżący nie posiadał po dacie zwolnienia ze służby w Policji statusu policjanta, to niedopuszczalne było prowadzenie wobec niego, to jest w stosunku do osoby pozostającej poza służbą, postępowania dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, odpowiada tylko i wyłącznie czynny zawodowo funkcjonariusz Policji. Zbędnym stało się w konsekwencji merytoryczne zakończenie postępowania dyscyplinarnego. Obligowało to organ do umorzenia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Dodać należy, że za takim rozumieniem powołanych wyżej przepisów przemawia również treść art. 135ja ust. 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym w przypadku przywrócenia do służby policjanta, wobec którego w dniu jego zwolnienia ze służby postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone na podstawie przesłanki, o której mowa w ust. 1 pkt 5, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o uchyleniu orzeczenia o umorzeniu tego postępowania dyscyplinarnego, o ile nie nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej za czyn będący przedmiotem tego postępowania, oraz wyznacza rzecznika dyscyplinarnego do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Jeżeli więc skarżący zostałby skutecznie przywrócony do służby, miałby zastosowanie właśnie art. 135ja ust. 4 u.p. i pomimo uprzedniego umorzenia postępowania dyscyplinarnego, w sposób opisany dyspozycją powołanego przepisu, sprawa skarżącego mogłaby zostać poddana ponownej ocenie w postępowaniu dyscyplinarnym.
Reasumując, w ocenie Sądu uznać należy, że w sytuacji, gdy skarżący przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu w toku postępowania dyscyplinarnego, stosownie do art. 135n ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy, organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie.
Z konstrukcji podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. wynikało przy tym, że nie dotyczą one elementów procedury postępowania dyscyplinarnego ani wydanego w jego ramach orzeczenia, lecz pozostają w zasadzie w związku z rozkazem personalnym o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. W ocenie Sądu w zakresie sprawy administracyjnej odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów nie mieszczą się zawarte w rozdziale 5 pt. "Służba w Policji" ustawy o Policji sprawy zwolnienia ze służby (art. 41 ustawy o Policji). Tymczasem w skardze podnoszone są przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia ww. przepisów, których miał się dopuścić przy wydawaniu decyzji administracyjnych w sprawie jego zwolnienia ze służby. Argumentacja w tym zakresie nie mogła w konsekwencji prowadzić do uwzględnienia skargi na zaskarżone obecnie orzeczenie, skoro jego przedmiotem (a więc również przedmiotem oceny sądu administracyjnego) nie była kwestia, czy skarżący w sposób zgodny z prawem został zwolniony ze służby, ale postępowanie dyscyplinarne, w którym miał on status obwinionego. Wobec tego tak sformułowane zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy administracyjnej.
Pismo Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 4 czerwca 2024 r., z którego to pisma skarżący domagał się przeprowadzenia dowodu, do skargi, ani do pisma z dnia 31 lipca 2024 r., skarżący nie dołączył. Z uwagi zaś na odrębność postępowania dyscyplinarnego i postępowania karnego ewentualna treść tego pisma nie mogła mieć znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Tak sformułowany wniosek dowodowy w konsekwencji nie spełniał warunków określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.