II SA/Wa 1390/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę żołnierza zawodowego na decyzję o odmowie pełnego pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego, uznając, że zastosowanie miały przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, a nie wcześniejszej ustawy pragmatycznej.
Skarżący, oficer zwolniony z zawodowej służby wojskowej, domagał się pełnego pokrycia kosztów kursu przekwalifikowania zawodowego. Organ administracji przyznał refundację w ograniczonej wysokości, powołując się na przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, które weszły w życie po zwolnieniu oficera ze służby. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku o pomoc rekonwersyjną, a nie przepisy ustawy pragmatycznej obowiązującej w dniu zwolnienia.
Sprawa dotyczyła skargi oficera rezerwy na decyzję Ministra Obrony Narodowej utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu mu prawa do pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego w ograniczonej wysokości. Oficer został zwolniony ze służby wojskowej w marcu 2022 r. i wystąpił o refundację kosztów kursu w marcu 2024 r. Organ administracji przyznał refundację w kwocie 4 647 zł, wskazując, że oficer korzystał już wcześniej z pomocy rekonwersyjnej, a limit refundacji wynika z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny (art. 236 ust. 9 pkt 1), która weszła w życie po jego zwolnieniu. Skarżący zarzucił naruszenie praw nabytych i stosowanie przepisów ustawy o obronie Ojczyzny zamiast ustawy pragmatycznej, która obowiązywała w dniu jego zwolnienia. Twierdził, że został wprowadzony w błąd co do wysokości przysługującego mu świadczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając argumentację organu za trafną. Sąd wyjaśnił, że rozstrzygnięcia wydaje się na podstawie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, a uprawnienie do pomocy rekonwersyjnej powstaje z dniem złożenia wniosku, a nie z dniem zwolnienia ze służby. Sąd podkreślił, że polski system prawny dopuszcza ingerencję w uprawnienia związane z zakończeniem zatrudnienia, a ocena zgodności przepisów z Konstytucją RP należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do TK. Kwestie ewentualnych roszczeń związanych z kosztami dojazdu i noclegów pozostały poza zakresem rozpoznawanej sprawy, gdyż nie zostały objęte wnioskiem oficera.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Prawo do pomocy rekonwersyjnej powstaje z dniem złożenia wniosku, a rozstrzygnięcie powinno być oparte na przepisach obowiązujących w dacie złożenia wniosku, a nie w dacie zwolnienia ze służby.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uprawnienie do pomocy rekonwersyjnej materializuje się dopiero z dniem wystąpienia z wnioskiem, a nie w dniu zwolnienia ze służby. W związku z tym, zastosowanie miały przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, obowiązujące w dacie złożenia wniosku, a nie przepisy wcześniejszej ustawy pragmatycznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
PPSA art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.O. art. 236 § ust. 3
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.o.O. art. 136 § ust. 8
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.o.O. art. 136 § ust. 9 pkt 1
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.o.O. art. 236 § ust. 10 pkt 2
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.o.O. art. 236 § ust. 1
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.s.w.ż.z. art. 120 § ust. 4a pkt. 1
Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 79
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów ustawy o obronie Ojczyzny obowiązujących w dacie złożenia wniosku o pomoc rekonwersyjną. Uprawnienie do pomocy rekonwersyjnej powstaje z dniem złożenia wniosku, a nie z dniem zwolnienia ze służby. Sądy administracyjne nie są właściwe do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP w zakresie zasad ochrony praw nabytych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie praw nabytych poprzez zastosowanie mniej korzystnych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny zamiast ustawy pragmatycznej. Wprowadzenie skarżącego w błąd co do wysokości przysługującego mu świadczenia. Naruszenie przepisów K.p.a. poprzez zlekceważenie przedstawionych dokumentów.
Godne uwagi sformułowania
prawo uzyskania pomocy przez zwalnianego żołnierza zawodowego materializuje się dopiero z dniem wystąpienia z wnioskiem - nie zaś w dniu zwolnienia ze służby polski system prawny dopuszcza ingerencję w uprawnienia osób w toku zatrudnienia (pełnienia służby), także w zakresie przywilejów, związanych z jego zakończeniem badanie zgodności norm rangi ustawowej z Konstytucją RP pozostaje tymczasem - w świetle art. 188 pkt 1 danego aktu - w wyłącznej kompetencji wyspecjalizowanego sądu, jakim jest Trybunał Konstytucyjny
Skład orzekający
Łukasz Krzycki
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Kube
sędzia
Mateusz Rogala
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy rekonwersyjnej dla żołnierzy zawodowych po zmianie przepisów, a także zakres kognicji sądów administracyjnych w kontekście oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i przepisów dotyczących pomocy rekonwersyjnej. Kwestia praw nabytych i oceny konstytucyjności jest szeroko komentowana w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praw nabytych i zmiany przepisów, co jest istotne dla wielu osób, choć kontekst wojskowy może ograniczać jej szerokie zainteresowanie.
“Czy zmiana prawa po zwolnieniu z wojska pozbawi Cię należnych świadczeń? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1390/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." - utrzymano w mocy orzeczenie Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we W. z [...] kwietnia 2024 r. o przyznaniu por. rez. S. F., zwanemu dalej "Oficerem", prawa do pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego na kursie "[...] - podstawy - przygotowanie do wykonywania zawodu [...]" - w wysokości 4 647 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministra Obrony Narodowej z [...] grudnia 2021 r. - uchylonym, w części ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2022 r. - zwolniono Oficera z zawodowej służby wojskowej - z dniem [...] marca 2022 r.,
wnioskiem z [...] marca 2024 r. Oficer wystąpił do organu I. instancji o pokrycie kosztów kursu "[...] - podstawy - przygotowanie do wykonywania zawodu [...]", zwanego dalej "Kursem" - w wysokości 5000 zł., decyzją z [...] kwietnia 2024 r. przyznano Oficerowi prawo do refundacji kosztów wnioskowanego szkolenia - w wysokości 4 647 zł.; w uzasadnieniu wskazano, że Oficer korzystał już z pomocy rekonwersyjnej w zakresie przekwalifikowania zawodowego - w wysokości [...] zł.; mając to na uwadze zrefundowano koszty do wysokości pozostałego limitu - [...] zł, wobec skutecznego wniesienia odwołania sprawę rozpoznawano w II. instancji, zgodnie z art. 236 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. ustawy o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248) - żołnierz zawodowy, którego zwolniono z zawodowej służby wojskowej może - na pisemny wniosek - w okresie 2 lat od dnia zwolnienia korzystać na terenie kraju z pomocy, w zakresie przekwalifikowania zawodowego - udzielanej przez właściwe organy; w ramach tej pomocy do wysokości limitów, można pokrywać koszty:
1) przekwalifikowania zawodowego, rozumianego jako zmiana posiadanych kwalifikacji zawodowych na inne, celem wykonywania nowego zawodu, nabycia nowych kwalifikacji w ramach tego samego zawodu, uzyskania innych kwalifikacji zawodowych niezbędnych do funkcjonowania na rynku pracy, uzyskania certyfikatu, licencji, zdania egzaminu lub uzyskania wpisu na listę uprawnionych do wykonywania zawodu,
2) przejazdów z miejsca zamieszkania do ośrodka szkolenia, w którym następuje przekwalifikowanie zawodowe,
3) zakwaterowania w okresie przekwalifikowania zawodowego (tak art. 136 ust. 8);
wedle art. 136 ust. 9 pkt 1 wskazanej ustawy wysokość za limitu przekwalifikowanie zawodowe wynosi 60% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego obowiązującego w dniu 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym zainteresowany wystąpił po raz pierwszy z wnioskiem o udzielenie pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym, żołnierzowi zawodowemu, którego zwolniono z zawodowej służby wojskowej, pokrywa się koszty, o których mowa w ust. 8 pkt 1, w wysokości: - po 4 latach służby wojskowej -100%, - po 9 latach służby wojskowej - 200%, - po 15 latach służby wojskowej - 300% limitu,
nadto - zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. - datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej,
w niniejszej sprawie Oficer korzystał już z pomocy rekonwersyjnej w zakresie przekwalifikowania zawodowego; na mocy decyzji organu I. instancji z [...] października 2023 r. zrefundowano mu koszty kursu na trenera personalnego - w wysokości [...] zł; decyzję tę wydano na wniosek z [...] września 2023 r.; Oficer nie wniósł tam o refundację przewidywanych kosztów przejazdu i zakwaterowania; decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna,
wnioskiem datowanym [...] marca 2024 r. Oficer wystąpił ponownie do organu I. instancji o refundację kosztów przekwalifikowania zawodowego - tym razem na Kursie; we wniosku tym również nie wnoszono o refundację kosztów przejazdu i zakwaterowania,
podniesione w odwołaniu zarzuty, że "w dniu zwolnienia przysługiwało mu 200% limitu w kwocie [...] zL{...)" oraz o wprowadzeniu Wnioskodawcy w błąd decyzją z [...] października 2023 r. - co do wysokości przysługującego mu świadczenia - są bezpodstawne; zgodnie bowiem z art. 236 ust. 10 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny - wysokość środków finansowych na przekwalifikowanie zawodowe po 9 latach służby wojskowej wynosi dwukrotność (200%) 60% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego, obowiązującego [...] stycznia roku kalendarzowego, w którym wystąpiono po raz pierwszy z wnioskiem o udzielenie pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym (to [...]zł); wobec tego Oficerowi przysługiwał pierwotnie limit - w wysokości [...] zł.
W skardze zarzucono wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem:
art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) - poprzez nieposzanowanie praw nabytych w związku z zapisem art. 120 ust. 4a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1131 ze zm.), zwanej dalej "ustawą pragmatyczną", oraz wydanie decyzji na podstawie niekorzystnych dla Oficera zapisów nowego aktu - ustawy o obronie Ojczyzny, art. 6, 7 i 8 K.p.a. - poprzez zlekceważenie faktów, wynikających z przedstawionych przez Oficera dokumentów służbowych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono:
prawa Oficera zapisano w ustawie pragmatycznej; wynika to z terminu pełnienia przezeń służby oraz zwolnienia (wedle art. 120 ust. 4a pkt. 1 danego aktu),
w związku z wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny uległy zmianie wysokości limitów finansowych, dotyczące pomocy rekonwersyjnej na przekwalifikowanie zawodowe; nastąpiło to od [...] kwietnia 2022 r. - już po zwolnieniu Oficera ze służby wojskowej; w dniu zwolnienia przysługiwało mu 200% limitu w kwocie [...] złotych, decyzją z [...] października 2023 r. Oficera wprowadzono w błąd - co do wysokości przysługującego mu świadczenia; mogło to spowodować niekorzystne rozporządzenie przezeń mieniem - zaplanowanie udziału w kursach zawodowych, przy ograniczonym budżecie, po bezprawnym zwolnieniu; w związku z brakiem szkolenia z zasad rekonwersji i nie ustaleniem takiego wymogu w ustawie, Oficer nie zachował rachunków za podróż lub noclegi,
oba kursy Oficer odbył w miejscowości innej niż jego adres zamieszkania; przysługiwały mu więc należności, związane z kosztem dojazdu i zakwaterowania; w tej kwestii wprowadzono Oficera w błąd - jakoby nie mógł się ubiegać o stosowny zwrot,
Oficera zwolniono z zawodowej służby wojskowej z naruszeniem prawa; potwierdza to stosowne orzeczenie sądu administracyjnego; Oficer jest ofiarą działań odwetowych za zasygnalizowanie naruszeń prawa,
Oficer wnioskuje o rozwiązanie kwestii zwrotu kosztów noclegu: pracownikowi, któremu nie zapewniono bezpłatnego noclegu i który nie przedłożył rachunku, przysługuje ryczałt za każdy nocleg,
sytuacja Oficera jest analogiczna do przypadku odebrania prawa do wcześniejszej emerytury żołnierzowi, którego powołano do zawodowej służby wojskowej przed [...] grudnia 2012 r. z powodu wprowadzenia nowych przepisów; Trybunał Konstytucyjny zwracał wielokrotnie uwagę, że na treść zasady demokratycznego państwa prawnego składa się szereg reguł, których nie ujęto expressis verbis w Konstytucji; wynikają one jednak z istoty i aksjologii demokratycznego państwa prawnego; należy do nich zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do stanowionego przez nie prawa; wynikają z niej też liczne dalsze, szczegółowe: m. in. poszanowania praw nabytych; u podstaw poszanowania praw nabytych znajduje się dążenie do zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i umożliwienia jej racjonalnego planowania przyszłych działań; zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, w sferze praw emerytalno-rentowych zasadą ochrony praw nabytych objęto zarówno te uzyskane w drodze skonkretyzowanych decyzji - przyznających świadczenia - jak i nabyte /n abstracto - zgodnie z ustawą - przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie; zdaniem Trybunału, treścią zasady praw nabytych jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających przysługujące jednostce prawa podmiotowe; zarówno w poprzednim jak i w aktualnym stanie prawnym, zasadę ochrony praw nabytych wywodzono z ogólnej zasady państwa prawnego, na równi z dwiema innymi fundamentalnymi zasadami ustrojowymi - państwa demokratycznego i państwa sprawiedliwego; wyrażono je w art. 2 Konstytucji RP; przywołano dalej kryteria oceny konstytucyjności określonego rozwiązania prawnego - z punktu widzenia zasady ochrony praw nabytych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W trakcie rozprawy Oficer wywodzi, że - wedle uzyskanych przezeń informacji - praktyka przyjęta przez organ - stosowania wobec zwolnionych wcześniej żołnierzy przepisów ustawy o obronie Ojczyzny - jest powszechna.
Sąd zważył, co następuje:
Skargę oddalono. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzją prawa nie naruszono.
Trafne są konstatacje organu, co do zasadności zastosowania wobec Oficera limitów pomocy rekonwersyjnej określonych wedle art. 236 ust. 9 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny - wobec daty wystąpienia przezeń z pierwszym wnioskiem w danym przedmiocie. Zasadnie zreferowano brzmienie stosownych regulacji oraz wskazano, wobec jakich uwarunkowań faktycznych sprawy, Oficerowi przysługuje pomoc rekonwersyjna w określonej wysokości. Trafnie wywiedziono, że - w realiach rozpoznawanej sprawy, które nie są zresztą sporne - wnioskowana pomoc nie może być udzielona w większej wysokości. Sąd zreferowaną uprzednio argumentację organu przyjmuje za własną.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie wskazać, co następuje.
Zarzuty skargi w istocie koncentrują się na próbie wywiedzenia, jakoby w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego wobec zastosowania mniej korzystnych dla Oficera reguł udzielania pomocy rekonwersyjnej - przewidzianych ustawą o obronie Ojczyzny, wobec wynikających uprzednio z ustawy pragmatycznej - obowiązującej na dzień zwolnienia Oficera ze służby.
Zarzut ten nie jest zasadny. Ogólną regułą jest bowiem procedowanie i wydanie rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych na podstawie przepisów prawa materialnego, obowiązujących na dzień orzekania w sprawie. Tylko w razie ustalenia przez pracodawcę stosownych reguł przejściowych - np. wobec spraw wszczętych właściwe - jest stosowanie przepisów uprzednich (uchylonych nowym aktem normatywnym). Musi to wynikać jednak z jednoznacznego brzmienia stosownego przepisu. Przypadek taki nie występuje w rozpoznawanej sprawie - brak konkretnej normy. Gdyby nawet zamieszczono regułę, stosowania przepisów uprzednich do spraw już wszczętych, nie znajdowałaby ona zastosowania w rozpoznawanym przypadku. Stosowny wniosek wpłynął do organu po wejściu w życie nowych przepisów - ustawy o obronie Ojczyzny. W przepisach przejściowych tego aktu nie wyrażono także zasady stosowania generalnie reguł uprzednich w sprawach żołnierzy zawodowych, zwolnionych ze służby na podstawie ustawy pragmatycznej.
Co kluczowe dla powyższej konstatacji, istotą instytucji pomocy rekonwersyjnej dla żołnierzy zawodowych jest powstanie określonego uprawnienia (do uzyskania stosownych kwot pomocy) - dopiero w następstwie skierowania przez zainteresowanego stosownego wniosku. W ustawie zakreślono - co do kosztów przekwalifikowania - jedynie maksymalną kwotę pomocy. Z woli prawodawcy więc - wbrew wywodom skargi - prawo uzyskania pomocy przez zwalnianego żołnierza zawodowego materializuje się dopiero z dniem wystąpienia z wnioskiem - nie zaś w dniu zwolnienia ze służby.
Odrębną - sygnalizowaną w skardze kwestią - jest przyjęcie przez prawodawcę koncepcji zmiany zakresu potencjalnym uprawnień, wynikających z odbycia służby przez określony czas - wobec osób, które mogły oczekiwać uzyskania konkretnych przywilejów. Istotnie ingerencja prawodawcy w tego rodzaju przypadkach (modyfikacje) winna być bardzo ostrożna i uwzględniać - w stosownym zakresie - regułę pewności prawa. Z drugiej strony brak podstaw dla przyjęcia, że w ugruntowanej w Polsce praktyce stanowienia prawa wyklucza się ingerencję w uprawnienia osób, wynikające z zakończenia zatrudnienia (odpowiednio służby) - także w kontekście pewnego pogorszenia ich sytuacji - gdy przemawiają za tym istotne racje. Ocena w tym względzie wymaga wpierw szerszej analizy, czy - wobec wszelkich zmian stanowionych ustawą o obronie Ojczyzny, dotyczących statusu zwalnianych ze służby osób - należy istotnie kwalifikować ich sytuację jako gorszą niż uprzednio - pomoc rekonwersyjna jest wszak tylko jednym, z przewidywanych świadczeń dla byłych żołnierzy zawodowych. W razie odpowiedzi twierdzącej, konieczne jest stosowne ważenie - przy uwzględnieniu szeregu ogólnych, wyrażonych w Konstytucji RP reguł - dla oceny racjonalnych granic podlegania ochronie tzw. "uzasadnionych oczekiwań".
W polskim systemie prawnym badanie zgodności norm rangi ustawowej z Konstytucją RP pozostaje tymczasem - w świetle art. 188 pkt 1 danego aktu - w wyłącznej kompetencji wyspecjalizowanego sądu, jakim jest Trybunał Konstytucyjny. W wyrażonej z kolei w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP regule stosowania tego aktu wprost zawarto in fine istotne ograniczenie - przez odesłanie do dalszych postanowień danego aktu, a więc także wyrażonego w m.in. art. 188, gdzie zakreślono wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego. Wskazany art. 8 ust. 2 dotyczy więc przypadków, gdy:
brzmienie stosownych - zawartych w Konstytucji RP - przepisów pozwala precyzyjnie zrekonstruować zakres praw bądź powinności jednostki, niedeterminowanych w określonym zakresie w ustawach szczególnych, lub wola prawodawcy budzi - wobec brzmienia przepisu - istotne wątpliwości (zasada tzw. "prokonstytucyjnej wykładni").
Przepis ten nie kreuje natomiast na rzecz sądów (czy także stosujących prawo organów administracji) kompetencji do oceny zgodności wszelkich norm szczególnych - także rangi ustawowej - z ogólnymi, wyrażonymi w Konstytucji RP, zasadami - jak przywoływane w skardze zasady ochrony praw nabytych czy pewności prawa. Ten trafny pogląd prezentowany jest także w judykaturze (patrz np. postanowienia NSA sygn. akt III OZ 283/21 oraz 370/21, wraz z przywołanymi w ich uzasadnieniach stanowiskami sądów i doktryny - dostępne w CBOSA). Odmienne odczytanie wyrażonych Konstytucją RP zasad ustrojowych wymagałoby zaaprobowania możliwości rozstrzygania spraw indywidualnych w oparciu o ogólnie sformułowane - nierzadko (w kontekście realiów sprawy) pozostające równocześnie w pewnej opozycji - normy konstytucyjne, z pominięciem woli prawodawcy - deklarowanej nawet jednoznacznie w przepisach rangi ustawowej. Prowadziłoby to do naruszenia jednej z podstawowych, stanowionej w części wstępnej Konstytucji RP (rozdział I: "Rzeczpospolita") reguły - trójpodziału władzy - w myśl art. 10 ust. 2. Skutkowałoby też wprost naruszeniem zasady "równowagi" władz - w rozumieniu art. 10 ust. 1 - przez przypisanie sądom (oraz odpowiednio innym, stosującym prawo organom) nieograniczonej w istocie kompetencji do niejako "kreowania" systemu prawnego - wedle rozumienia i ważenia znaczenia poszczególnych zasad konstytucyjnych - w ramach poszczególnych składów orzekających (odpowiednio piastujących funkcje organu osób).
Brak intencji prawodawcy przypisania sądom (w tym administracyjnym) kompetencji dla samodzielnego oceniania zgodności z Konstytucją RP aktów rangi ustawowej potwierdza wprost przyznanie im - bezpośrednio danym aktem - uprawnienia do kierowania stosownych pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego - gdy od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie toczącej się sprawy (tak art. 193).
W przedmiotowej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do skorzystania z danej instytucji. Jak wskazano bowiem w polskim systemie prawnym ugruntowaną praktyką jest pewna ingerencja w uprawnienia osób w toku zatrudnienia (pełnienia służby), także w zakresie przywilejów, związanych z jego zakończeniem. Nota bene przyjęcie odmiennych reguł - wobec generalnej specyfiki wykonywania zatrudnienia, jako okresu długotrwałego, przy założeniu zakazu wszelkich ingerencji w prawa - determinowałby konieczność kreowania szeregu reguł szczególnych, dotyczących nieznacznych nawet grup osób. Wprawdzie w polskim prawodawstwie znana i stosowana bywa praktyka różnicowania statusu prawnego osób - w zależności od okresów wykonywania zatrudnienia - tego rodzaju rozwiązania nie są jednak jedynymi uznanymi za dopuszczalne.
Sąd nie dopatrzył się więc przesłanek skierowania pytania prawnego - w myśl art. 193 Konstytucji RP. Nie ogranicza to praw Oficera do ewentualnego wywiedzenia skargi konstytucyjnej - wedle art. 79 wskazanego aktu.
Poza granicami rozpoznawanej sprawy, pozostają podnoszone przez Oficera w skardze kwestie, dotyczące ewentualnej zasadności jego roszczeń, związanych ze zwrotem kosztów dojazdów bądź noclegów. Co trafnie odnotował organ, w uzasadnieniu skarżonego aktu granice danej sprawy wyznacza zakres stosownego wniosku Oficera. Wystąpiono tam wyłącznie o zwrot kosztów szkolenia. Nie mogło tego zmienić zamieszczenie określonych zarzutów i wywodów w treści odwołania. Organ II. instancji był bowiem związany granicami sprawy zainicjowanej żądaniem, sformułowanym w I. instancji. Nie mógł więc zająć stanowiska, co do roszczeń nieskierowanych w stosownym trybie do właściwego organu. W kwestiach tych nie może się więc także wypowiedzieć Sąd - jako niedotyczących meritum rozpoznawanej sprawy. Nie mają też z nią związku podnoszone w skardze okoliczności zwolnienia Oficera z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Między stronami bezsporne jest bowiem samo uprawnienie Oficera do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej wobec zwolnienia ze służby. Różnice stanowisk dotyczy wyłącznie reguł, według których powinien ją uzyskać.
Wobec powyższego Sąd nie dostrzegł - w świetle argumentacji skargi ani z urzędu - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Organ trafnie skonstatował, że nie ma - w świetle obowiązujących przepisów - podstaw do przyznania Żołnierzowi pomocy rekonwersyjnej w większej wysokości niż uzyskana - wobec orzeczenia wydanego w I. instancji. Nie naruszono ani powołanych w skardze przepisów prawa materialnego, zakreślających reguły przyznawania pomocy rekonwersyjnej (przepisy ustawy pragmatycznej nie dotyczyły przypadku Oficera - wobec terminu złożenia przezeń pierwszego wniosku) ani też przepisów postępowania - co to powinności właściwego wyjaśnienia sprawy w jej istotnych aspektach.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.
-----------------------
Sygn. akt II SA/Wa 1390/24
#Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI