II SA/Wa 1384/20

II SA/Wa 1384/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III OSK 6288/21 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 303
art. art. 3, 7 pkt 2, ust. 3
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku Pani Z.Ł. - skarżącej z dnia [...] października 2019 r. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. działając na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019r. poz. 303) dalej r.ś.u., przyznał Pani Z.Ł. prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w kwocie 249,91 zł..
Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W dniu [...] marca 2019 r. wydano decyzję przyznającą skarżącej świadczenie. Wskazano, że prawo do niego powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Decyzja ta przyznawała skarżącej wyrównanie do posiadanych dochodów.
W maju 2019 r. wstrzymano wypłatę świadczenia, ustalając, iż wynagrodzenie za pracę, otrzymywane przez skarżącą, przekracza wysokość najniższej emerytury
z FUS - a zatem brak jest możliwości dalszej wypłaty świadczenia. Wydano także decyzję o zwrocie nienależnych świadczeń za maj 2019 r.
Następnie, wobec wystąpienia przez skarżącą w październiku 2019 r. ponownie o świadczenie, organ wezwał ją do dostarczenia dowodów odnośnie otrzymywanego przez nią wynagrodzenia. Dowody te skarżąca przekazała przy piśmie z dnia 19 grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rodzicielskie świadczenia uzupełniające powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Przyznane świadczenie stanowi dopełnienie emerytury Skarżącej do wysokości najniższej emerytury i wynosi 242,91 zł. W przypadku zmiany wysokości emerytury, rodzicielskie świadczenie uzupełniające podlega przeliczeniu z urzędu. Podkreślono, że kwota emerytury wraz z uzupełniającym świadczeniem rodzicielskim nie może być wyższe od kwoty najniższej emerytury. Wskazano również przypadki kiedy prawo
do świadczenia nie przysługuje w przypadku:
- ustalenia prawa do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury,
- osiągania dochodu, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zapewniającego niezbędne środki utrzymania.
- zamieszkiwania za granicą, utraty obywatelstwa polskiego, uraty prawa pobytu lub prawa stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub uznania dalszego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za nielegalny,
- tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności,
z wyjątkiem odbywania tej kary w systemie dozoru elektronicznego.
Skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2020 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje od pierwszego dnia miesiąca,
w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Brak jest zatem możliwości przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z mocą wsteczną.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie oraz decyzję z dnia [...] kwietnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Domagała się zmiany zaskarżonych decyzji z uwagi na naruszenie przepisów wymienionych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r. oraz naruszenie zasady zaufania do Państwa. Wskazała ponadto na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz trudną sytuację materialną.
W dniu [...] kwietnia 2021 r. wpłynęło do Sądu pismo stanowiące uzupełnienie skargi, w którym wskazano na przewlekłe prowadzenie postępowania, które doprowadziło do opóźnienia wypłaty świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią
w mocy decyzja z [...] kwietnia 2020 r. odpowiadają prawu.
Celem rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego jest zabezpieczenie sytuacji dochodowej osób, które poświęciły się wychowaniu co najmniej czworga dzieci i w związku z długoletnim zajmowanie się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 omawiane świadczenie może być przyznane:
1) matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci;
2) ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę.
Kolejny warunek przyznania świadczenia określa art. 3 ust. 2 r.ś.u.,
a mianowicie świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16. roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są:
1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub
2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub
3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 3 ust. 3 r.ś.u. świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania.
Z kolej według art. 3 ust. 4 r.ś.u. świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania.
Rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie przysługuje osobie, która jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności (art. 3 ust. 6 r.ś.u.), przy czym przepis ten nie znajduje zastosowania do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (art. 3 ust. 7 r.ś.u.). Świadczenie to nie przysługuje również osobie uprawnionej do emerytury lub renty
w wysokości co najmniej najniższej emerytury (art. 3 ust. 9 r.ś.u.)
Okolicznością bezsporną między stronami postępowania jest pobieranie przez skarżącą emerytury w kwocie 957,09 złotych brutto w wysokości niższej niż kwota najniższej emerytury dlatego też skarżącej zostało przyznane świadczenie uzupełniające.
Zgodnie z art. 7 pkt 2 r.ś.u., jego wysokość jest uzależniona od wysokości pobieranej emerytury bo stanowi jej dopełnienie do wysokości najniższej emerytury.
Konstrukcja art. 3 r.s.u., w szczególności ust. 1 – 3 i ust. 5 tego artykułu, wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć organ rentowy. Oznacza to, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, a także przepisy regulujące postępowanie administracyjne i przepisy prawa materialnego.
Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ administracji publicznej winien pamiętać o tym, iż uznanie administracyjne nie pozwala mu na dowolność
w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej: "NSA" z 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608).
Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu
o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (vide wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w uznanie administracyjne, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2107 ze zm.).
Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja mieści się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez Prezesa ZUS przekroczone.
Świadczenie z art. 3 r.ś.u. ma charakter specjalny; ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupie uprawnionych do niego osób, zapewniając im określone środki po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Doceniając trud wychowawczy rodziców w rodzinach wielodzietnych, którzy zrezygnowali
z zatrudnienia lub go nie podjęli i z tego powodu nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od najniższej emerytury, przedmiotowe świadczenie może być przyznane w kwocie równej minimalnej emeryturze (od 1 marca 2019 r. 1.100 zł brutto) lub jako uzupełnienie do tej kwoty. Nie jest to jednak świadczenie socjalne, uzależnione od potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione.
W ocenie Sądu, organ nie uchybił obowiązkom procesowym, ponieważ właściwie ustalił kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, stwierdzając, iż dochód skarżącej wynosi 957,09 złotych brutto, co jest niższe od kwoty brutto najniższej emerytury 1.200 zł. Zgodnie zaś z art. 7 pkt 2 ustawy
o rodzinnym świadczeniu uzupełniającym, jego wysokość jest uzależniona od wysokości pobieranej emerytury bo stanowi jej dopełnienie do wysokości najniższej emerytury, która w chwili orzekania przez organ wynosiła 1.200 zł brutto.
Dokonał też prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną określoną w przepisie art. 3 ust. 3 r.ś.u.
W konsekwencji, uznać trzeba, iż organ prawidłowo rozstrzygnął, przyznając skarżącej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
Skarżąca w swojej skardze kwestionowała wysokości przyznanego rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w wysokości 242,19 zł miesięcznie. Powyższa kwota wskazana przez organ w ocenie Sądu jest prawidłowa, gdyż stanowi uzupełnienie do kwoty najniższej emerytury, tj. do kwoty 1.200 zł brutto.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje od pierwszego dnia miesiąca,
w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Brak jest zatem możliwości przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z mocą wsteczną.
Na zakończenie należy dodać, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma wpływu na ocenę zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.