II SA/Wa 1383/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2010-12-03
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
świadczenie specjalnerentaubezpieczenie społecznezasługizdarzenia losowePrezes Rady MinistrówWSA Warszawaprawo emerytalne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego, uznając brak wybitnych zasług lub szczególnych zdarzeń losowych.

Skarżący S. K. domagał się przyznania świadczenia specjalnego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, twierdząc, że pobicie w 1982 r. spowodowało chorobę i utratę możliwości zarobkowych, a także powołując się na rzekomą działalność opozycyjną. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając brak wybitnych zasług i nieprzekonujące dowody na pobicie czy działalność opozycyjną. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że sytuacja bytowa nie jest jedynym kryterium, a brak wybitnych zasług lub nadzwyczajnych zdarzeń losowych uniemożliwia przyznanie świadczenia specjalnego.

Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia specjalnego. Skarżący twierdził, że został pobity w 1982 r., co miało spowodować rozwój choroby i uniemożliwić mu dalszą pracę zarobkową, a także powoływał się na rzekomą działalność opozycyjną. Domagał się renty specjalnej od 1995 r. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak wiarygodnych dowodów na pobicie, działalność opozycyjną oraz brak wybitnych zasług. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, potwierdził, że przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wymaga nie tylko trudnej sytuacji bytowej, ale także wybitnych zasług lub szczególnych zdarzeń losowych. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia tych przesłanek, a jego twierdzenia dotyczące pobicia i działalności opozycyjnej były niespójne i niepotwierdzone. W związku z tym, WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając decyzję Prezesa Rady Ministrów za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przyznanie świadczenia specjalnego wymaga nie tylko trudnej sytuacji bytowej, ale także wybitnych zasług lub szczególnych zdarzeń losowych, które nie zostały w tej sprawie wykazane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał wybitnych zasług ani szczególnych zdarzeń losowych. Twierdzenia o pobiciu i działalności opozycyjnej były niespójne i niepotwierdzone, a sytuacja bytowa nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia specjalnego, które nie ma charakteru socjalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 82 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Świadczenie specjalne może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy występują wybitne zasługi lub szczególne zdarzenia losowe, a sytuacja bytowa wnioskodawcy jest trudna. Świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 13 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa właściwość miejscową wojewódzkiego sądu administracyjnego.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Twierdzenia o pobiciu i jego związku z chorobą. Twierdzenia o działalności opozycyjnej. Trudna sytuacja bytowa jako jedyna podstawa do przyznania świadczenia specjalnego.

Godne uwagi sformułowania

Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności, jak również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe. Świadczenia specjalne nie stanowią natomiast formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z tytułu jakichkolwiek zdarzeń.

Skład orzekający

Adam Lipiński

sprawozdawca

Iwona Dąbrowska

członek

Sławomir Antoniuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczenia specjalnego z FUS, w szczególności wymogu wybitnych zasług lub szczególnych zdarzeń losowych, a także charakteru tego świadczenia."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy indywidualnej sytuacji wnioskodawcy i specyficznych okoliczności faktycznych. Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń specjalnych może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak trudne jest uzyskanie świadczenia specjalnego, nawet w przypadku trudnej sytuacji życiowej i powoływania się na przeszłe represje. Podkreśla znaczenie dowodów i obiektywnych kryteriów w postępowaniu administracyjnym.

Czy trudna sytuacja życiowa i przeszłe krzywdy gwarantują świadczenie specjalne? Sąd wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1383/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński /sprawozdawca/
Iwona Dąbrowska
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I OSK 542/11 - Wyrok NSA z 2011-07-28
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
art. 82 ust.1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego: 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu J. H. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści złotych) i 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100 złotych) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lipca 2010 r., którą odmówił przyznania świadczenia specjalnego S. K. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W jej uzasadnieniu organ wskazał, co następuje:
S. K. uzasadniając wniosek o przyznanie renty specjalnej podał, że w dniu 15 października 1982 r. został pobity w miejscu pracy, w C., w godzinach wieczornych, przez funkcjonariuszy MO i ORMO lub z ich inspiracji, pod niesłusznym zarzutem, iż był sprawcą znieważania symboli religijnych w kościele. Twierdzi, że pobito go w celu pozbawienia zaufania społecznego niezbędnego dla podjęcia działalności opozycyjnej w strukturach zorganizowanych. Wcześniej podejmował osobiste, niezorganizowane formy działalności, wyrażające się brakiem prawomyślności wobec PZPR, której był członkiem. Na skutek pobicia uaktywniła się choroba [...] jak [...] i [...], która rozpoznana została dopiero w opinii [...] z [...] r. Choroby te spowodowały zaniechanie działalności zawodowej w związku z niezdolnością do pracy. Wskazał na istniejącą od 35 roku życia niepełnosprawność. Uważa, iż gdyby był czynny zawodowo po 35 roku życia nabyłby prawo do znacznie wyższego świadczenia, niż otrzymywane obecnie. Podniósł, że wytoczył kilka spraw sądowych, ale z powodu przedawnienia były one oddalane. Ogólnikowo nadmienia o intrygach politycznych Gminy C. z lat 1969-86 skierowanych przeciwko niemu. Od Prezesa Rady Ministrów oczekuje przyznania renty specjalnej od 1 maja 1995 r. w kwocie 812 zł, tj. w kwocie odpowiadającej ustalonej kwocie przyznanej mu renty pracowniczej, której wypłata została zawieszona z uwagi na pobieranie przez niego wyższej renty rolniczej.
W trakcie postępowania administracyjnego wnioskodawca nadesłał napisane przez siebie oświadczenia, podpisane przez M. G. i K. K. (przy czym sekretarz Gminy C. odmówiła potwierdzenia, że podpisy te złożone zostały własnoręcznie przez te osoby). W oświadczeniach tych wnioskodawca wskazuje na pobicie go w C., przy kotłowni centralnego ogrzewania, obok restauracji - miejscu jego pracy. Świadek miał widzieć S. K. na drugi dzień z rozciętą powieką i sińcami. S. K. w latach 1982/1983 "przy piwie" chwalił się, że nie płacił składek członkowskich PZPR i nie chodził na zebrania oraz zdał legitymację partyjną w 1982 lub w 1983 r. S. K. podał też, że dwa lata temu zmarł jego przyjaciel, który mógłby potwierdzić treść oświadczenia świadka M. G. oraz prawdziwość oświadczeń wnioskodawcy. W innym, w taki sam sposób sporządzonym oświadczeniu, wskazywał, że "przy spotkaniach przy piwie i kieliszku czegoś mocniejszego, tak gdzieś w połowie 1997 roku S. K. opowiadał, że w czasie zatrudnienia w [...], w charakterze wartownika, uwolnił się od przynależności do O.R.M.O. za cenę wyrzucenia z PZPR i z pracy pod pozorem porzucenia pracy".
S. K. nadesłał też podziękowanie złożone mu w 1972 r. przez I Sekretarza PZPR za zaangażowaną postawę w przygotowanie i przeprowadzenie wyborów do Sejmu.
Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że wnioskodawca, poza pracą w gospodarstwie rolnym, podejmował pracę poza rolnictwem. Zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w latach 1969-1973 (umowa rozwiązana za porozumieniem stron), od grudnia 1976 r. do maja 1977 r. (pracę porzucił), od grudnia 1984 r. do kwietnia 1985 r. (pracę porzucił) oraz od grudnia 1986 r. do marca 1987 r., od listopada 1987 r. do kwietnia 1988 r. i od października do listopada 1988 r. – na umowy na czas określony, na sezony grzewcze, po zawarciu ostatniej umowy, sam się zwolnił. W styczniu 1993 r. zarejestrowany był jako bezrobotny bez prawa do świadczeń. Z informacji otrzymanych z ZUS wynika, że nie zostały uwzględnione przy ustalaniu stażu pracy okresy zatrudnienia na podstawie umów zlecenia, bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne to jest: 10 października 1982 r. - 15 kwietnia 1983 r.; 21 października 1987 r. - 15 kwietnia 1988 r.; 15 października 1988 r. - 30 kwietnia 1989 r. - oraz okres zatrudnienia od 1 listopada 1987 r. do 30 kwietnia 1988 r. - gdy wymiar pracy był niższy niż ½ etatu.
Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia orzeczeniem z dnia [...] r. zaliczyła S. K. do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia od 1986 r. do maja 1996 r. W 1993 r. decyzją KRUS przyznana została wnioskodawcy renta rolnicza i świadczenie to otrzymuje nadal. Z orzeczeń wydanych przez lekarza orzecznika ZUS, Komisji Lekarskiej ZUS oraz biegłych sądowych wynika, że S. K. nie jest uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie ma więc prawa do otrzymywania dodatku pielęgnacyjnego z organu rentowego. Natomiast orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. wnioskodawca zaliczony został, z powodu choroby [...], do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od 12 listopada 2007 r., co uprawnia go do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego z ośrodka pomocy społecznej.
S. K. wielokrotnie występował do ZUS o przyznanie renty inwalidzkiej bądź renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty w drodze wyjątku. O to ostatnie świadczenie występował także do Prezesa KRUS. Występował także do sądów powszechnych z roszczeniami cywilnymi. Przeciwko Prezesowi Rady Ministrów o zasądzenie renty dożywotniej w kwocie 2000 zł miesięcznie waloryzowanej i wyrównywanej przez ZUS. W 2003 r. i w 2006 r. przeciwko Wójtowi Gminy C. domagając się miedzy innymi renty, renty skapitalizowanej i odszkodowania w związku z zaniechaniem skierowania go na przymusowe leczenie odwykowe. Występował też z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa-Wojewodzie [...] o zapłatę kwoty 126.000 zł i rentę w wysokości 7.000 zł z tytułu szkody spowodowanej niewłaściwą diagnozą lekarską. Powództwa powyższe zostały bądź oddalone albo uległy przedawnieniu.
Na potrzeby tych postępowań cywilnych były sporządzane opinie [...]. Potwierdziły one występowanie u S. K. choroby [...] i choroby [...]. Przy czym biegli nie mogli ustalić w jakim stopniu objawy chorobowe wynikały z [...], a w jakim z rozwijającego się procesu [...], albowiem wcześniejsze rozpoznanie [...]było niemożliwe.
W 2008 r. wnioskodawca złożył zawiadomienie w Komendzie Powiatowej Policji w G. w sprawie zaistniałego w okresie 1969-1986 w C. narażenia go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci trwałej [...]. Podał, że w latach tych ówczesne władze Urzędu Gminy C. reprezentowane przez naczelnika i sekretarza gminy, podejmowały dyskryminacyjne i polityczno-administracyjne decyzje wobec niego oraz jego matki, M. K. i dlatego nie skierowały go na odpowiednie leczenie [...], narażając go tym samym na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Natomiast w zawiadomieniu z dnia 4 czerwca 2010 r. do Komendy Powiatowej Policji w G. S. K. poinformował o pobiciu go w dniu 15 października 1982 r. w C. przez bliżej nieustalone osoby, będące funkcjonariuszami Milicji Obywatelskiej lub osobami z O.R.M.O., albo na polecenie tych osób przez inne osoby, które to pobicie naraziło go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 lub w art. 157 Kk. Organy ścigania odmówiły wszczęcia postępowania w tych sprawach. Rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy przez organy odwoławcze.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. podał, że S. K. jest osobą z zaburzeniami [...], ale nie leczy się systematycznie i nie jest pod opieką poradni specjalistycznej. Od kilku lat sukcesywnie zwraca się o udzielanie pomocy finansowej. Otrzymuje rentę w rolniczą w kwocie 702 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Ze świadczenia rentowego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 203 zł, nie ma to jednak wpływu na wyliczenie dochodu dla celów pomocy społecznej. Mimo, iż dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pomocy ze środków pomocy społecznej, S.K. wielokrotnie udzielana była pomoc, głównie w formie rzeczowej (zakupy węgla, kołdry wełnianej), otrzymywał też odzież i inne artykuły pierwszej potrzeby. Regularnie jest mu też proponowana pomoc w formie artykułów żywnościowych, ale rezygnuje z tej pomocy, każdorazowo składając stosowne oświadczenia. Panu K. udzielana jest także pomoc w postaci szeroko rozumianej pracy socjalnej. Wnioskodawca o pomoc zwraca się systematycznie, ale interesuje go wyłącznie pomoc finansowa, którą, jak podano, faktycznie przeznacza na pokrycie kosztów związanych z prowadzeniem aktywnej korespondencji do wszystkich możliwych instytucji, do których może odwołać się od jakiejkolwiek decyzji lub złożyć skargę na rozpatrzenie sprawy niezgodnie z jego oczekiwaniami. Środki te, co podkreślił Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, mógłby przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb bytowych.
W ocenie Prezesa Rady Ministrów z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby spełniona była jedna z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z akt nie wynika, aby S. K. posiadał jakiekolwiek zasługi mogące uzasadniać przyznanie renty specjalnej, tym bardziej więc, aby legitymował się wybitnymi zasługami. Z dokumentów nie wynika też, aby S. K. prowadził jakąkolwiek działalność o charakterze opozycyjnym, mogącą spowodować jakiekolwiek szykany czy represje. Niespójne informacje podawane przez wnioskodawcę, dotyczące niepłacenia składek członkowskich z tytułu przynależności do PZPR na znak protestu, rezygnacji z przynależności do ORMO, a na początku lat 80-tych do PZPR oraz informacje dotyczące niestawienia się, po wprowadzeniu stanu wojennego, w jednostce, do której, jako szeregowiec-rezerwista miał przydział, jak twierdzi, również na znak protestu, w ocenie organu nie są wiarygodne. Nawet jednak w przypadku uznania tych informacji za wiarygodne, nie świadczyłyby o tym, że w sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia specjalnego, ani też o tym, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi zasługami w działalności opozycyjnej. Za bezsporne można przyjąć jedynie, że wnioskodawca, jak wynika z nadesłanego podziękowania I Sekretarza PZPR z 1972 r., był zaangażowanym członkiem tej partii. To, czy został z tej partii wyrzucony w 1977 roku, a następnie, jak twierdzi, w 1980 roku namówiony do powrotu, ale i tak nie płacił składek, a w 1982 r. lub 1983 r. zdał legitymację partyjną, niezależnie od oceny wiarygodności tych informacji, nie stanowi - w świetle zebranego materiału - podstaw do przyjęcia, że było to związane z jakąkolwiek działalnością wnioskodawcy o charakterze opozycyjnym. Odnosi się to także do twierdzeń wnioskodawcy dotyczących wyrzucenia go z pracy w 1977 r. Niewiarygodne - w ocenie organu - są też informacje podawane przez wnioskodawcę dotyczące pobicia w dniu 15 października 1982 r. przez MO albo ORMO, lub z ich inspiracji, pod zarzutem profanacji symboli religijnych, czy też w związku wystąpieniem z PZPR, lub też, jak podaje w innym miejscu, aby uniemożliwić mu przystąpienie do zorganizowanej działalności opozycyjnej. Wnioskodawca nie wyjaśnił, dlaczego nie zaangażował się w taką działalność przed pobiciem. Z akt sprawy nie wynika, aby należał do NSZZ "Solidarność". Twierdzenie zainteresowanego, że pobicie w roku 1982 spowodowało uaktywnienie się jego [...] nie zostało potwierdzone w opiniach biegłych. Z opinii [...] z dnia [...] r. wynika, że wnioskodawca podczas badania przez lekarza [...] podał, że nie przebył żadnych urazów głowy z utratą przytomności, co dodatkowo potwierdził w jednym z pism do KPRM. Natomiast w czasie zeznań składanych w czerwcu 2010 r. w związku ze złożonym zawiadomieniem o pobiciu, wnioskodawca podał, że w wyniku tego pobicia utracił przytomność. Zeznania świadków, na które wnioskodawca się powołuje, nie mogą wnieść żadnych nowych, istotnych okoliczności w sprawie, bowiem nie byli oni świadkami pobicia wnioskodawcy, a jedynie widzieli go na drugi dzień z rozciętą powieką i sińcami na twarzy, a wszystkie informacje podawane w oświadczeniach pisanych przez wnioskodawcę są im znane jedynie z jego opowieści.
Żadne dokumenty nie potwierdzają też, aby dyscyplinarne zwolnienie z pracy z powodu porzucenia pracy w 1977 r. miało charakter polityczny, a ponadto sam wnioskodawca w pozwie z 2006 r. podał, że zwolnienie to spowodowane było uzależnieniem od [...].
Także inne okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, dotyczące nieskierowania go na przymusowe leczenie odwykowe, czy wcześniejsze niezdiagnozowanie choroby [...], nie stanowią podstawy przyznania świadczenia specjalnego, bowiem nie są to okoliczności szczególne w rozumieniu powołanego przepisu. Ponadto wnioskodawca domaga się przyznania renty specjalnej jako odszkodowania za nieskierowanie go na przymusowe leczenie uzależnienia od [...] przez władze gminne, świadczenia specjalne nie stanowią natomiast formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z tytułu jakichkolwiek zdarzeń.
Z akt nie wynika również, aby sytuacja bytowa wnioskodawcy była wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Fakt, że wnioskodawca z powodu uzależnienia od [...], którego sam nie próbował leczyć przed 1986 r., a następnie choroby [...], nie ma dłuższego okresu zatrudnienia, co ma wpływ na wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy, nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu powołanego przepisu.
Od powyższej decyzji Prezesa Rady Ministrów S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazywał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy powinien skutkować przyznaniem mu świadczenia specjalnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Mimo, iż podejmowane przez Prezesa Rady Ministrów w niniejszych sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie to nie ma w pełni charakteru dowolnego, ale jest ograniczone wypracowanymi w praktyce orzeczniczej jasno określonymi kryteriami. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności, jak również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe. Zasada przyznawanie świadczenia specjalnego z uwagi na kryterium wybitnych zasług została potwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu przepisu art. 82 ust. 1 ww. ustawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezes Rady Ministrów prawidłowo zastosował wskazany wyżej przepis ustawy i w sposób bardzo skrupulatny i wszechstronny wyjaśnił wszelkie aspekty sprawy, a w szczególności te, które mogłyby, zgodnie z przedstawionymi wyżej kryteriami, stanowić o przyznaniu dochodzonego przez zainteresowanego świadczenia specjalnego.
Organ przeanalizował działalność i życiorys S. K. nie dopatrując się szczególnych i wybitnych zasług. Zainteresowany nie wykazał prowadzenia działalności opozycyjnej, nie należał do żadnych struktur zorganizowanych form opozycji antykomunistycznej, nie wykazał także, aby pobicie, którego doznał w dniu 15 lutego 1982 r. miało związek z jego działalnością niepodległościową bądź antykomunistyczną. Wobec rozlicznych rozbieżności, wątpliwy jest tu także sam fakt owego pobicia, na co trafnie zwraca uwagę organ w uzasadnieniu swojej decyzji.
Skarżący wnosząc o przyznanie mu świadczenia specjalnego, wskazuje na [...], która jak twierdzi rozwinęła się w związku z pobiciem oraz wskazuje na okoliczność nieleczenia choroby [...], za co w jego mniemaniu winę ponoszą organy samorządowe, bądź lokalne, albowiem nie kierowały go na takie leczenie. Zgromadzona przez organ w niniejszej sprawie dokumentacja (w tym opinie [...]) przeczy takiemu twierdzeniu. Podkreślić tu nadto należy, iż niezależnie od prawdziwości twierdzeń S. K., okoliczności te nijak się mają do wyżej wskazanych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia specjalnego. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej opinii wyjaśnił w sposób rzetelny i przekonywujący niezasadność takiego rozumowania.
Brak wykazania się przez S. K. wybitnymi zasługami dla Polski, a także brak wystąpienia w niniejszej sprawie nadzwyczajnego zdarzenia losowego muszą skutkować odmową przyznania dochodzonego świadczenia.
Natomiast sam fakt, że wnioskodawca jest obecnie w trudnej sytuacji życiowej nie uzasadnia przyznania świadczenia specjalnego, gdyż nie ma ono, co zaznaczono na wstępie, charakteru socjalnego. Również z tych przyczyn fakt zachorowania na [...] albo [...] nie stanowi przesłanki warunkującej uzyskanie tego świadczenia.
Reasumując, należy potwierdzić za organem, iż ujawnione w aktach administracyjnych sprawy okoliczności nie dają podstaw do przyznania S.K. świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez Prezesa Rady Ministrów, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji lub decyzji poprzedzającej, bądź które skutkowałoby uchyleniem powyższych decyzji i dlatego, na mocy art. 151 i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI