III OSK 628/22

III OSK 628/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1958/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1958/21 w sprawie ze skargi T.H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 8 marca 2021 r., nr 573 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 listopada 2021 r., II SA/Wa 1958/21 oddalił skargę T.H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 8 marca 2021 r., nr 573 w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Powiatowy Policji [...] wnioskiem z 24 września 2020 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o zwolnienie T.H. (dalej: "skarżący") - wówczas specjalisty Zespołu do spraw Wykroczeń Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji [...] ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm., dalej: "ustawa o Policji").
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że 22 września 2020 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej [...], w toku śledztwa [...] przedstawił skarżącemu zarzut o to, że w okresie od 20 do 21 grudnia 2019 r. w H., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc funkcjonariuszem Policji z Komendy Powiatowej Policji [...], przekroczył uprawnienia i nie dopełnił obowiązków służbowych określonych w art. 1 ust. 4 ustawy o Policji oraz § 9 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 73, z późn. zm.) i załączniku nr 2 do zarządzenia nr 1173, działając na szkodę interesu publicznego i prywatnego oraz w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez inną osobę, w ten sposób, że pełniąc funkcję zastępcy dyżurnego Komendy Powiatowej Policji [...] uzyskał uprzednio od sprawcy informację o popełnionych przez niego przestępstwach kierowania gróźb karalnych w stosunku do R. S. i K. Ś. przy użyciu broni palnej, po czym skontaktował się z funkcjonariuszami Policji skierowanymi w patrolu na miejsce zdarzenia, udzielając im instrukcji co do sposobu postępowania tak, aby sprawca uniknął odpowiedzialności karnej, przez co funkcjonariusze Policji będący na miejscu popełnienia przestępstwa zaniechali podjęcia czynności zmierzających do bezpośredniego ustalenia sprawcy i stwierdzenia czy posługiwał się on bronią palną, a ponadto nakłonił ich do oddania mu telefonu komórkowego, który sprawca zgubił na miejscu zdarzenia, a który przekazali funkcjonariuszom Policji świadkowie, a następnie zwrócił go sprawcy, utrudniając w ten sposób postępowanie karne oraz pomagając sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, tj. o czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 i 2 w zb. z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Komendant Powiatowy Policji [...] rozkazem personalnym nr 192/2020 z 22 września 2020 r. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 22 września 2020 r. na 3 miesiące. Postanowieniem nr 4/2020 Komendanta Powiatowego Policji [...] z 23 września 2020 r. wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne.
Ponadto do Komendy Wojewódzkiej Policji [...] 25 września 2020 r. wpłynęło postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] z 22 września 2020 r. w przedmiocie zastosowania w sprawie [...] wobec skarżącego środków zapobiegawczych w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 5000 złotych, zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji oraz zakazu opuszczania kraju.
Pismem z 28 września 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, pouczając go jednocześnie o uprawnieniach strony związanych z postępowaniem.
Pismem z 30 września 2020 r. wystąpiono do NSZZ Policjantów woj. [...] z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, z uwagi na ważny interes służby. 8 października 2020 r. Pierwszy Wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] poinformował, iż Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów woj. [...] uchwałą nr [...] z 12 czerwca 2019 r. objął szczególną ochroną prawną skarżącego, w związku z piastowaniem przez niego funkcji z wyboru, tj. Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów Komendy Powiatowej Policji [...]. Nadto zwrócił uwagę na dotychczasową bardzo dobrą opinię i wzorowy przebieg jego służby oraz nie wyraził zgody na zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Komendant Wojewódzki Policji [...] (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "KWP [...]") rozkazem personalnym nr 1844/2020 z 20 listopada 2020 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji zwolnił skarżącego z 11 grudnia 2020 r. ze służby w Policji. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Następnie Komendant Główny Policji (dalej: "organ odwoławczy" lub "KGP") rozkazem personalnym nr 573 z 8 marca 2021 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z 20 listopada 2020 r.
KGP stwierdził, że przestępstwo, o popełnienie którego podejrzany jest skarżący, nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. W odniesieniu do przestępstwa stypizowanego w treści art. 231 k.k. ochronie podlegają działalność instytucji państwowych i samorządu terytorialnego oraz interes społeczny i prywatny. Podmiotem takiego przestępstwa może być tylko osoba pełniąca funkcję publiczną (przestępstwo indywidualne właściwe) i polega ono na przekroczeniu posiadanych uprawnień lub na niedopełnieniu obowiązków, skutkującym działaniem na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (§ 1). Organ odwoławczy podkreślił, że przestępstwo przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków jest przestępstwem z winy umyślnej, natomiast w typie kwalifikowanym (§ 2), ze względu na wymóg działania funkcjonariusza w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, można je popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim o szczególnym zabarwieniu. KGP zaakcentował, że pomoc w uniknięciu odpowiedzialności karnej sprawcy kierującego groźby karalne z użyciem broni palnej przez funkcjonariusza Policji z niemal piętnastoletnim stażem służby, i to w czasie pełnienia służby, w opinii społecznej postrzegana jest jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek. Powiązanie skarżącego ze sprawą karną dotyczącą wskazanego przestępstwa sprawia, że utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, do której podstawowych zadań należą między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, a także ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozkazem personalnym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że organy dokonały w tej sprawie prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jak też art. 43 ust. 3 i 4 ustawy o Policji, w sposób wyczerpujący uzasadniając przy tym podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ dokonał koniecznych ustaleń faktycznych, wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgromadził niezbędny w tej sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy pomimo, że nie odniósł się odrębnymi postanowieniami do wniosków dowodowych, co stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej, to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Nadto, organ jednoznacznie wypowiedział się w zaskarżonej decyzji w przedmiocie tychże wniosków dowodowych.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzasadnienia obu rozkazów personalnych spełniają wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i nie pozostawiają wątpliwości dlaczego organy podjęły rozstrzygnięcia, jak wskazane w tych rozkazach personalnych. Okoliczności, w jakich znalazł się skarżący, tj. fakt przedstawienia mu 22 września 2020 r. przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w stanie faktycznym tej sprawy, dawały organowi Policji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że funkcjonariusz Policji, który będąc obowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw, sam stał się podejrzanym o popełnienie wskazanego przestępstwa - utracił nieposzlakowaną opinię. Samo przedstawienie skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa wskazanego w postanowieniu Prokuratora stanowiło wystarczającą okoliczność do zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Organ Policji miał podstawy, aby przyjąć, że w sprawie tej spełniona została przesłanka ważnego interesu służby uniemożliwiająca pozostawienie skarżącego w służbie.
Konkludując Sąd pierwszej instancji podniósł, że organy Policji nie naruszyły art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Nadany rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności był uzasadniony interesem społecznym. Funkcjonariusz Policji ma służyć społeczeństwu, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Pozostawanie skarżącego pod zarzutem popełnienia przestępstwa wykluczało w ocenie organów Policji wypełnianie tej roli. Interes skarżącego, choć zrozumiały, nie przeważył w tej sprawie nad interesem służby.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił"
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na interpretacji wskazanego przepisu w sposób prowadzący do uznania, że funkcjonariusz Policji, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, niezależnie od okoliczności danej sprawy, w sposób automatyczny traci przymiot osoby o "nieposzlakowanej opinii", a w związku z tym dalsze pozostawanie takiego policjanta w służbie narusza ważny interes służby, co uprawnia organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji.
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a") w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę przez Sąd pierwszy instancji uchybień przepisom postępowania, jakich dopuściły się organy wobec błędnej oceny materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż skarżący na skutek wydania przez Prokuraturę Okręgową [...] postanowienia z 22 września 2020 r. o przedstawianiu zarzutów, przestał być osobą o nieposzlakowanej opinii, co w konsekwencji uniemożliwiło dalsze pełnienie służby w Policji, pomimo że ułomnie przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do postawienia tak kategorycznych wniosków;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę przez Sąd pierwszej instancji uchybień przepisom postępowania, jakich dopuściły się organy wobec braku należytego uzasadnia faktycznego, jak i prawnego zaskarżonego rozkazu personalnego, w tym braku odniesienia się do zgłoszonych wniosków dowodowych, co wskazuje, iż kontrola instancyjna orzeczenia organu I instancji miała charakter iluzoryczny;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę przez Sąd pierwszej instancji uchybień przepisom postępowania, jakich dopuściły się organy wobec zastosowania art. 108 § 1 k.p.a. skutkującego bezpodstawnym nadaniem rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki wskazane w tymże przepisie;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, że Komendant Główny Policji w ramach postępowania odwoławczego ograniczył się wyłącznie do kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego, pomijając istotne dla sprawy okoliczności, na które powoływał się skarżący w toku postępowania, jak i w odwołaniu, a nadto nie podjął żadnych czynności dowodowych zmierzających do ustalenia sytuacji prawnokarnej skarżącego.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z 8 marca 2021 r. i poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z 20 listopada 2020 r., zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych. Ponadto skarżący oświadczył, iż zrzekam się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu.
Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny poza nieważnością postępowania (która w niniejszej sprawie nie zachodzi) może rozpoznawać jedynie te uchybienia, które zostały wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Sąd drugiej instancji nie jest zobowiązany ani uprawniony do uzupełniania za stronę zarzutów kasacyjnych. Zakres postępowania kasacyjnego wyznacza zatem strona przez przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie.
Rozpoznając we wskazanych granicach skargę kasacyjną złożoną w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a więc zarzutach zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11; 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08; 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga równoczesnego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. zasadności oddalenia przez Sąd pierwszej instancji skargi na rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji – w sytuacji zarzucanego naruszenia prawa materialnego, tj. nieprawidłowej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. O tym bowiem, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia takiej sprawy. Celem postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organy administracji orzekające w określonej sprawie nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się ze sprawą, lecz okoliczności istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego mających w niej zastosowanie. Tym samym tylko nieustalenie, czy nierozważnie faktów rzeczywiście istotnych dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzenie istotności naruszeń prawa wymaga przy tym dokonania prawidłowej interpretacji norm materialnoprawnych oraz skorzystania z całego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym, a ponadto uważnego zapoznania się przez sąd administracyjny z całością motywów kontrolowanych działań organów administracji publicznej. Tylko wówczas jest bowiem możliwa ocena, czy uchybienia procesowe organów administracji rzeczywiście miały miejsce oraz czy mogły mieć one istotny wpływ na wynik podjętego przez te organy rozstrzygnięcia.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W ramach tego zarzutu wytknięto pominięcie istotnych okoliczności faktycznych, a tym samym błędną ocenę materiału dowodowego przeprowadzoną przez organy administracji publicznej, zwłaszcza przez organ odwoławczy.
Jak wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.
Uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia ze służby w Policji - z uwagi na ważny interes służby, organ obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i umożliwiał wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w sprawie zebrany, a jego ocena była swobodna lecz nie dowolna.
Wskazując na "ułomne" przeprowadzenie postępowania dowodowego skarżący kasacyjnie nie precyzuje, jakie dowody, istotne dla sprawy, zostały przez organ pominięte. Zauważenia wymaga, że w zaskarżonej decyzji organ odniósł się do dowodów zgłoszonych w toku postępowania przez skarżącego, wyjaśniając dlaczego są one relewantne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Ocena organu w tym zakresie została zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji, a ta nie została skutecznie podważona w skardze kasacyjnej. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ odwoławczy, w zgodzie z art. 15 i art. 138 k.p.a., rozpoznał sprawę, o czym w sposób niezaprzeczalny świadczy uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego realizujące wymogi art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "można zwolnić ze służby" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m. in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też możliwe było jej wykluczenie z tego grona.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. W rachubę może zatem wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować w służby w omawianej formacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy o Policji, należy między innymi ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważkich zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Ponadto służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do sprawnego funkcjonowania wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. W ustawie o Policji dopuszczono zatem możliwość zwolnienia ze służby nawet w przypadkach niezawinionych przez funkcjonariusza, gdy takie są potrzeby formacji. W tym między innymi celu została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W myśl zasad etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz powinien dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Przypisywany skarżącemu czyn jest naganny z punktu widzenia poszanowania zasad porządku prawnego, co jest szczególnie ważne ze względu na rodzaj pełnionej służby oraz podważa wiarygodność skarżącego niezbędną do dalszego wykonywania zawodu policjanta, a także godzi w dobre imię formacji, której był funkcjonariuszem. Wszystkie okoliczności przytoczone przez organy Policji oraz Sąd pierwszej instancji pozwalały na ocenę, iż skarżący utracił przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji oraz że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było w pełni uprawnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. W orzecznictwie ugruntowana jest stanowisko, zgodnie z którym przez pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r., I OSK 710/17).
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że organy administracji publicznej nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobody oceny co do wyboru skutku prawnego. Ponadto Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował sposób i wynik rozumowania organów, przyjmując, że ustalony przez nie stan faktyczny mieści się w kategorii ważnego interesu służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a w konsekwencji, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalność zwolnienia skarżącego ze służby w omawianym trybie nie budzi zastrzeżeń.
Celem prowadzonego postępowania wyjaśniającego było wskazanie przyczyn i okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby. Istota sprawy sprowadzała się zatem do wykazania ważnego interesu służby i jego naruszenia czy też zagrożenia, nie zaś do ustalania i badania postawy, osiągnięć czy przebiegu służby skarżącego, jak też jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Są to okoliczności relewantne z punktu widzenia normy prawnej stanowiącej podstawę materialną zaskarżonej decyzji. Bez wpływu na wydanie zaskarżonej decyzji pozostaje 14 letni okres nienagannej służby skarżącego, w czasie którego cieszył się on zaufaniem przełożonych, był przez nich wysoko oceniany i wielokrotnie nagradzany. Dotychczasowa nienaganna służba skarżącego w Policji nie może zniwelować nieakceptowanego w szeregach tej formacji, nawet jednorazowego, zachowania skarżącego związanego ze służbą – przekroczenia uprawień i niedopełnienia obowiązków. Ustalenia dokonane w toku postępowania umożliwiają ocenę jego postawy moralnej i etycznej, jako nagannej. Podkreślić należy, że zwolnienie skarżącego ze służby należy rozpatrywać w aspekcie zdecydowanej reakcji formacji na przejaw łamania prawa i lekceważenie etosu policjanta oraz jako sygnał zwrotny dla społeczeństwa wskazujący na to, że Policja jest sama w stanie oczyścić swoje szeregi z osób nie zasługujących na służbę w niej. Skarżącemu został postawiony bowiem zarzut działania na szkodę interesu publicznego i prywatnego oraz w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez inną osobę, utrudnianie postępowania karnego oraz pomaganie sprawcy przestępstwa uniknięcia odpowiedzialności karnej. Zarzut ten pozostaje w bezpośrednim związku z pełnioną przez skarżącego służbą w Policji.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było też ustalanie sytuacji prawnokarnej skarżącego. Wskazać należy, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z 6 września 2022 r., III OSK 2592/21). Organ nie ma obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania karnego, w szczególności nie musi wykazywać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw (por. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., III OSK 1951/21). Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., III OSK 6020/21). Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a zasadność argumentacji Sądu pierwszej instancji nie została skutecznie podważona.
Z powyższych względów nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz by z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji.
Dlatego też zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji uznać należy za bezzasadny. Sądowi pierwszej instancji i organom administracji nie można bowiem zarzucić nieprawidłowej wykładni i niewłaściwego zastosowania powołanego przepisu w niepodważonych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy.
Na usprawiedliwionych podstawach nie został również oparty zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. Oczywistym bowiem jest, że usunięcie z Policji funkcjonariusza, który nie respektuje obowiązującego porządku prawnego, leży w interesie zarówno omawianej formacji, jaki Państwa i wszystkich jego obywateli.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia.