II SA/WA 1371/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Prezesa Rady Ministrów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Skarżący domagał się przyznania renty specjalnej, powołując się m.in. na odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności. Organ odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2017 r., a nadanie odznaczenia nie stanowiło nowej, istotnej okoliczności uzasadniającej ponowne rozpatrzenie wniosku. Sąd administracyjny zgodził się z organem, oddalając skargę i podkreślając, że kwestia przyznania renty specjalnej, mimo posiadania przez skarżącego Krzyża Wolności i Solidarności, była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia.
Skarżący M. R. złożył wniosek o przyznanie renty specjalnej, powołując się na swoją sytuację zdrowotną, materialną oraz zasługi w działalności opozycyjnej, w tym odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności. Organ administracji publicznej, Prezes Rady Ministrów, odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, opierając się na art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ uznał, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., a nadanie skarżącemu Krzyża Wolności i Solidarności (które nastąpiło po wydaniu tej decyzji) nie stanowiło nowej, istotnej okoliczności, która uzasadniałaby ponowne wszczęcie postępowania. Skarżący zaskarżył postanowienie organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Skarżący argumentował, że odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności jest nową, istotną okolicznością, świadczącą o jego niepowtarzalnych zasługach. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2017 r., która uwzględniała potencjalne przyznanie skarżącemu Krzyża Wolności i Solidarności i uznała, że nawet to odznaczenie nie uzasadnia przyznania renty specjalnej. Sąd wskazał, że ponowne rozpatrywanie sprawy, która została już prawomocnie zakończona, jest niedopuszczalne bez usunięcia z obrotu prawnego poprzedniej decyzji, a w tym przypadku zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. było uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, a nowe okoliczności nie zmieniają zasadniczo stanu faktycznego lub prawnego sprawy w sposób uzasadniający ponowne jej rozpatrzenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie renty specjalnej, ponieważ sprawa ta została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2017 r. Nawet jeśli skarżący uzyskał odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności po wydaniu tej decyzji, organ w poprzednim postępowaniu miał świadomość możliwości jego przyznania i uznał, że nie stanowi ono podstawy do przyznania renty specjalnej. Ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej prawomocną decyzją jest niedopuszczalne bez usunięcia jej z obrotu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 82 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o orderach i odznaczeniach art. 15a § 1
Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach
ustawa o orderach i odznaczeniach art. 15a § 2
Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2017 r., a nadanie Krzyża Wolności i Solidarności nie stanowi nowej, istotnej okoliczności uzasadniającej ponowne wszczęcie postępowania. Organ miał świadomość możliwości przyznania skarżącemu Krzyża Wolności i Solidarności w poprzednim postępowaniu i uznał, że nie uzasadnia to przyznania renty specjalnej.
Odrzucone argumenty
Nadanie Krzyża Wolności i Solidarności jest nową, istotną okolicznością, która nie istniała w dacie wydawania poprzedniej decyzji. Skarżący posiada niepowtarzalne zasługi w zakresie działalności opozycyjnej w czasach PRL, co potwierdza nadanie mu Krzyża Wolności i Solidarności.
Godne uwagi sformułowania
organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wydanie decyzji w sprawie załatwionej już uprzednio decyzją ostateczną powoduje, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). sam fakt, że dana osoba była działaczem antykomunistycznym lub osobą represjonowaną nie jest równoznaczne z tym, iż w działalności opozycyjnej legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami
Skład orzekający
Andrzej Góraj
przewodniczący
Joanna Kruszewska-Grońska
sprawozdawca
Andrzej Wieczorek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście ponownego wniosku o świadczenie po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy, a także ocena, czy nowe okoliczności (jak odznaczenie państwowe) mogą uzasadniać ponowne rozpatrzenie sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy nowe fakty faktycznie zmieniają stan prawny lub faktyczny sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest prawomocność orzeczeń i jak trudno jest wznowić postępowanie, gdy sprawa została już definitywnie zakończona, nawet w obliczu nowych dowodów czy odznaczeń.
“Czy nowe odznaczenie otwiera drzwi do renty specjalnej po latach? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 1371/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-12-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-06-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj /przewodniczący/ Andrzej Wieczorek Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III OSK 2734/21 - Wyrok NSA z 2022-09-20 Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art 61 a par 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów (dalej: "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania [...] (dalej: "skarżący") renty specjalnej. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z [...] czerwca 2016 r. skarżący wystąpił do organu o przyznanie mu renty specjalnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). W toku postępowania zainicjowanego tym wnioskiem organ uwzględnił podnoszone przez skarżącego okoliczności, w tym jego sytuację zdrowotną i materialną, bezskuteczne starania o przyznanie prawa do renty w zwykłym trybie, zasługi dla honorowego krwiodawstwa (honorowy dawca krwi), udział w działalności opozycyjnej (w tym udział w demonstracjach, kolportaż ulotek), a także jego działalność społeczno-polityczną w ostatnich latach przed złożeniem wniosku. Decyzją z [...] stycznia 2017 r. organ odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, motywując, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w ww. przepisie, tj. nie legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, w tym w działalności na rzecz honorowego krwiodawstwa lub w działalności opozycyjnej, jak również nie zostały wykazane zdarzenia losowe o charakterze nadzwyczajnym mające wpływ na obecną sytuację bytową skarżącego i brak prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w zwykłym trybie. Powyższa decyzja z [...] stycznia 2017 r. została utrzymana w mocy decyzją organu z [...] lutego 2017 r. nr [...] . Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję organu z [...] lutego 2017 r., którą tut. Sąd oddalił wyrokiem z 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 462/17. Wobec niezłożenia skargi kasacyjnej przez żadną ze stron postępowania ww. orzeczenie Sądu stało się prawomocne. Wnioskiem z 2 stycznia 2018 r. skarżący ponownie wystąpił do organu o przyznanie mu renty specjalnej. Załączył do wniosku m.in. kopię legitymacji, z której wynika, że 20 marca 2017 r. został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności. Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż załączone do wniosku kopie dokumentów, w tym wzmiankowanej legitymacji, nie wskazują na nowe istotne okoliczności, które nie zostały wyjaśnione i nie były brane pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji z [...] lutego 2017 r. Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Pismem z [...] marca 2019 r. (data wpływu do organu) skarżący po raz kolejny zwrócił się do organu o przyznanie mu renty specjalnej, argumentując żądanie pogarszającym się stanem zdrowia oraz nowymi okolicznościami. Do wniosku załączył dokumentację obrazującą jego sytuację zdrowotną, majątkową, a także osiągnięcia w ramach działalności opozycyjnej, w tym odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności. Wzmiankowanym postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z [...] marca 2019 r. o przyznanie renty specjalnej. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podał, że skarżący nie wskazał nowych, istotnych okoliczności sprawy wymagających wyjaśnienia, które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji organu z [...] lutego 2017 r. Na takie okoliczności nie wskazują też załączone do wniosku kopie dokumentów. Wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. skarżący zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem. Do wniosku tego załączył kopię pisma jego pełnomocnika - adwokata [...] z 20 października 2017 r., w której pełnomocnik potwierdził, poczynione wcześniej ze skarżącym, ustalenie o nieskładaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku tut. Sądu z 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 462/17. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie z [...] kwietnia 2019 r. Przywołując w motywach prawnych zaskarżonego postanowienia treść art. 61a § 1 k.p.a., wskazał, że pomiędzy sprawą zakończoną jego decyzją z [...] lutego 2017 r. a niniejszą sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Obie sprawy są oparte na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącego. Kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Na wydane przez organ w drugiej instancji postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił: 1. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że sprawa z jego wniosku z 25 marca 2019 r. oparta jest na tych samych podstawach prawnych i faktycznych co sprawa zakończona wydaniem decyzji z [...] lutego 2017 r., w sytuacji gdy postanowieniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 20 marca 2017 r. skarżącemu nadano odznaczenie Krzyża Wolności i Solidarności za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, co jest nową okolicznością, która nie istniała w dniu [...] lutego 2017 r., tj. w chwili wydawania decyzji nr [...] przez organ; 2. brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, dokonanie dowolnej i wybiórczej jego analizy poprzez uznanie, że skarżący nie wskazał nowych istotnych okoliczności sprawy, w sytuacji gdy do wniosku z 25 marca 2019 r. dołączył legitymację odznaczenia go Krzyżem Wolności i Solidarności, co jest istotną, nową dla rozstrzygnięcia okolicznością, albowiem postanowieniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 20 marca 2017 r. nadano mu odznaczenie Krzyża Wolności i Solidarności za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej; 3. całkowicie dowolne uznanie, że skarżący nie legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie działalności, w sytuacji gdy nadano mu Krzyż Wolności i Solidarności za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, co świadczy, iż można uznać, że ma niepowtarzalne zasługi w zakresie działalności opozycyjnej w czasach PRL-u; 4. powtórzenie treści uzasadnienia postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. w postanowieniu z [...] kwietnia 2019 r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania, a także przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci legitymacji nr [...] odznaczenia Krzyżem Wolności i Solidarności oraz informacji Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") z 20 listopada 2017 r. o odznaczeniu go tym Krzyżem na potwierdzenie okoliczności podanych w uzasadnieniu skargi. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, że nadanie mu Krzyża Wolności i Solidarności za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej świadczy o tym, iż jego zasługi w tym zakresie są co najmniej niepowtarzalne. Organ zaś nie wziął pod uwagę, że sytuacja, w której skarżący obecnie się znajduje wynika właśnie z podjętej w okresie PRL-u działalności opozycyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia organu i utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. jest art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Cytowany wyżej przepis określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Celem wprowadzenia tego przepisu do k.p.a. było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1575/13 – orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane na stronie internetowej NSA: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w doktrynie, jak i dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że regulację art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmowę wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" stosuje się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a zatem: a) gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (vide wyrok Sądu Najwyższego z 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, LEX nr 1814918); b) gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12); c) gdy nastąpiło przedawnienie materialnoprawne, tj. upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 298); d) gdy sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta, a więc gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny, ale skargę oddalił (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 826/15). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, podobnie NSA w wyroku z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14). W rozpoznawanej sprawie, jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. organ powołał okoliczność uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego poprzez wydanie ostatecznej decyzji z [...] lutego 2017 r. Odnosząc się do argumentacji skargi, podkreślić należy, że w toku postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją organ miał wiedzę, że NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze wystąpił z inicjatywą nadania skarżącemu Krzyża Wolności i Solidarności. Do IPN zostały także przesłane oświadczenia trzech świadków z listopada 2016 r. "w sprawie działalności opozycyjnej stanowiącej podstawę do nadania odznaczenia Krzyż Wolności i Solidarności". Jednakże jak wskazał organ - nawet w przypadku uznania informacji dotyczących działalności opozycyjnej skarżącego w latach 80-tych, podawanych przez niego i świadków za wiarygodne, nie ma podstaw do uznania, iż skarżący legitymuje się w tej działalności szczególnymi dokonaniami mogącymi uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego przez organ. Wedle decyzji z [...] lutego 2017 r., sam fakt, że dana osoba była działaczem antykomunistycznym lub osobą represjonowaną nie jest równoznaczne z tym, iż w działalności opozycyjnej legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami, a więc okoliczność ta nie może uzasadniać przyznania świadczenia specjalnego. Nadto w omawianej decyzji organ przesądził, że nie została spełniona także druga z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie przez organ świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. aby sytuacja bytowa skarżącego, w tym brak własnych dochodów z tytułu zatrudnienia lub prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy był wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym, iż rozwiązywanie umów o pracę ze skarżącym spowodowane było przyczynami o charakterze politycznym. Jednocześnie aktywność skarżącego na polu społeczno-politycznym (ciągłe wyjazdy, udział w manifestacjach, pikietach, marszach) - niemożliwa w sytuacji poważnych chorób – jak również rejestracja w urzędzie pracy pośrednio potwierdzają, że schorzenia skarżącego nie uniemożliwiają mu obecnie podejmowania zatrudnienia odpowiedniego do stanu zdrowia w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Powyższe stanowisko organu, zawarte w decyzji z [...] lutego 2017 r., zostało zaaprobowane przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 462/17. W szczególności tut. Sąd podniósł, iż za poprawne, wyczerpująco uzasadnione oraz pozostające w zgodzie z orzecznictwem sądów administracyjnych należało uznać rozumowanie organu prowadzące do wniosku, że ze wskazanych osiągnięć skarżącego nie można skutecznie wywodzić faktu istnienia jego zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Konsekwencją stanowiska organu, zaprezentowanego w decyzji z [...] lutego 2017 r., było wydanie w dniu [...] stycznia 2018 r. w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z [...] stycznia 2018 r. o przyznanie renty specjalnej, a więc w dacie gdy skarżący legitymował się już Krzyżem Wolności i Solidarności. Skoro decyzja organu z [...] lutego 2017 r., w której odniesiono się do kwestii ewentualnego przyznania skarżącemu wnioskowanego przez NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze odznaczenia Krzyżem Wolności i Solidarności, uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności, to należy stwierdzić, że organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. zawiera ustawową definicję decyzji ostatecznej, jako decyzji, od której nie służy środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Wydanie przez organ ostatecznej decyzji powoduje niemożność ponownego orzekania w tej sprawie w tzw. trybie podstawowym bez uprzedniego usunięcia z obrotu prawnego tej decyzji. Wydanie decyzji w sprawie załatwionej już uprzednio decyzją ostateczną powoduje, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Ten ostatni przepis ten stanowi bowiem, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Raz jeszcze podkreślić należy, iż organ w ostatecznej i prawomocnej decyzji z [...] lutego 2017 r. uznał potencjalną możliwość odznaczenia skarżącego Krzyżem Wolności i Solidarności za nieuzasadniającą przyznania świadczenia specjalnego. Miał bowiem świadomość toczącej się procedury w tym przedmiocie. Stosownie do treści art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2019 r., poz. 25 ze zm.), Krzyż Wolności i Solidarności jest odznaczeniem o charakterze pamiątkowym, będącym nagrodą dla działaczy opozycji wobec dyktatury komunistycznej, którzy w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., z wyłączeniem okresu od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., na terytorium Polski co najmniej przez 12 miesięcy: 1) byli aktywnymi członkami nielegalnych organizacji, które stawiały sobie za cel odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, lub 2) prowadzili zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Zgodnie z art. 15a ust. 2 ww. ustawy, Krzyż Wolności i Solidarności nadaje się również osobom, które w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. na terytorium Polski ze względu na prowadzoną działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej lub też ze względu na świadome uczestnictwo w działaniach i manifestacjach mających taki cel: 1) zostały zabite; 2) doznały ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; 3) przez łączny okres co najmniej 30 dni były więzione, aresztowane, internowane lub w inny sposób pozbawione wolności; 4) zostały powołane na ćwiczenia wojskowe lub do odbycia zasadniczej służby wojskowej; 5) były pozbawione prawa lub możliwości wykonywania zawodu lub podjęcia pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy; 6) zostały wydalone z wyższej uczelni lub szkoły na okres co najmniej 6 miesięcy. Natomiast według informacji zmieszczonych na stronie internetowej IPN (https://odznaczeni-kwis.ipn.gov.pl/), powyższe odznaczenie zostało przyznane 2.197 osobom. Na gruncie kontrolowanej przez Sąd sprawy nie ulega wątpliwości, że w sprawie występują te same podmioty, gdyż zarówno wniosek z 23 czerwca 2016 r. rozstrzygnięty decyzją ostateczną z [...] lutego 2017 r., jak i wniosek z 25 marca 2019 r. zostały złożone przez tę samą osobę - skarżącego. Oba wspomniane wnioski zostały skierowane również do tego samego organu. W obu tych wnioskach skarżący wnioskował o przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że stan prawny - mający znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw zainicjowanych ww. wnioskami skarżącego - nie uległ zmianie, albowiem nie doszło w tym czasie do żadnej zmiany dyspozycji przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czy to w zakresie podstawy przyznania świadczenia specjalnego, czy też w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia przez organ. Ponadto, nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w zakresie obu prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawach zainicjowanych jego wnioskami, został zmieniony w istotny sposób (a więc w zakresie istotnych okoliczności prawotwórczych) stan faktyczny sprawy. W obu wnioskach skarżący eksponował swoją działalność antykomunistyczną. Wprawdzie podczas rozpoznawania wniosku z 23 czerwca 2016 r. skarżący nie legitymował się jeszcze Krzyżem Wolności i Solidarności, lecz organ, będąc poinformowany o inicjatywie NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze odnośnie przyznania tego odznaczenia skarżącemu, zajął stanowisko w tym przedmiocie. Wynika z niego jasno, iż odznaczenie skarżącego Krzyżem Wolności i Solidarności nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie mu renty specjalnej. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie są uzasadnione. W kwestii zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci legitymacji nr [...] odznaczenia Krzyżem Wolności i Solidarności oraz informacji IPN z 20 listopada 2017 r. o odznaczeniu skarżącego ww. Krzyżem, należy wskazać, iż wniosek ten jest bezprzedmiotowy, ponieważ ww. dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Nadto do skargi załączono ich zwykłe kserokopie. Natomiast w myśl art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem sytuacja, objęta dyspozycją tego przepisu, nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI