II SA/Wa 1365/23

II SA/Wa 1365/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Tomasz Szmydt /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 1016/24 - Wyrok NSA z 2024-11-07
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 par. 1 i art. 138 par. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 160 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent stażysta Marta Stec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2023 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
W skardze do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] grudnia 2017 r., uzupełnionej pismem z [...] lutego 2018 r., A. S. (dalej: "skarżący") wskazał na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Burmistrza [...] (dalej: "uczestnik postępowania", "Burmistrz") poprzez ich udostępnienie w treści dokumentów opublikowanych na stronie internetowej Miasta [...] w zakładce Biuletyn Informacji Publicznej (dalej: "BIP") pod adresem URL [...] oraz odmowę usunięcia tych danych. Skarżący sformułował również zarzut udostępnienia przez uczestnika postępowania jego danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska i adresu e-mail podmiotom nieupoważnionym: M. W., J. D. oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka"). Ponadto zarzucił Burmistrzowi udostępnienie jego danych osobowych zawartych w dokumentach opublikowanych na stronach internetowych: [...] i [...]. Skarżący podniósł, iż "w całości odrzucono" jego wniosek z [...] listopada 2017 r. W piśmie z tej daty, skarżący zażądał od uczestnika postępowania "totalnego, całkowitego, bezpowrotnego usunięcia" jego danych osobowych "we wszystkich miejscach, zbiorach formalnych i nieformalnych (w pierwszej kolejności)".
W toku postępowania Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO", "organ" - następca Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) ustalił, że uczestnik postępowania nie udostępniał danych osobowych skarżącego w zakresie jego imienia, nazwiska i adresu e-mail na rzecz M. W. oraz J. D. ani na rzecz spółki. Natomiast na stronie internetowej Miasta [...] w zakładce BIP (pod adresem URL [...]) udostępniono następujące dokumenty zawierające dane osobowe skarżącego:
- zarządzenie Burmistrza z [...] maja 2010 r. nr [...] w sprawie powołania obwodowych komisji wyborczych na terenie gminy [...] do przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP zarządzonych na dzień 20 czerwca 2010 r., zawierające dane osobowe w postaci imienia i nazwiska skarżącego oraz nazwy komisji wyborczej, której był członkiem (dalej: "zarządzenie nr [...]");
- protokół nr [...] z sesji Rady Miasta w [...] z [...] czerwca 2010 r. zawierający dane osobowe skarżącego w zakresie jego imienia i nazwiska, a także dane jego pracodawcy wraz z innymi informacjami o jego zatrudnieniu (dalej: "protokół nr [...]");
- obwieszczenie Miejskiej Komisji Wyborczej w [...] z [...] listopada 2010 r. o zarejestrowanych listach kandydatów na radnych w okręgu numer [...] w wyborach do Rady Miejskiej w [...] zarządzonych na dzień [...] listopada 2010 r., zawierające dane osobowe w postaci imienia i nazwiska skarżącego, nazwy komitetu wyborczego, do którego należał, jego wieku i miasta w którym mieszkał (dalej: "obwieszczenie");
- protokół z wyborów do Rady Miejskiej w [...], sporządzony [...] listopada 2010 r. przez Miejską Komisję Wyborczą w [...], zawierający dane osobowe skarżącego w zakresie jego imienia i nazwiska oraz nazwy komitetu wyborczego, którego był członkiem (dalej: "protokół z [...] listopada 2010 r.").
W dniu [...] lipca 2019 r. PUODO wydał decyzję nr [...], w której w pkt 1 nakazał uczestnikowi postępowania usunięcie ze strony internetowej Miasta [...] - [...] danych osobowych skarżącego, opublikowanych w BIP i zawartych w: zarządzeniu nr [...], protokole nr [...], obwieszczeniu oraz protokole z [...] listopada 2010 r., a w pkt 2 odmówił uwzględnienia wniosku (skargi) w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że imię, nazwisko, adres e-mail, nazwa komisji i komitetu wyborczego, do którego należał skarżący, dane jego pracodawcy i inne informacje o jego zatrudnieniu (nazwa jednostki organizacyjnej, w której był zatrudniony, okres zatrudnienia), jego wieku, miasta w którym mieszkał, stanowią dane osobowe w rozumieniu przepisów o ochronie danych osobowych, zaś ich przetwarzanie bez wątpienia (w tym udostępnianie) podlega reżimowi przepisów o ochronie danych osobowych. Nadto dane dotyczące przynależności skarżącego do komisji i komitetu wyborczego - zgodnie z art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze sprost.; dalej: "RODO") - stanowią szczególną kategorię danych osobowych, ponieważ ujawniają jego poglądy polityczne.
PUODO podkreślił, że dane osobowe dla celów udostępnienia informacji publicznej (w BIP) nie mogą być przetwarzane bezterminowo. W myśl zasady ograniczenia czasowego (wyrażonej w art. 5 ust. 1 lit. e RODO), czasowym wyznacznikiem przetwarzania takich danych przez administratora powinno być osiągnięcie celu przetwarzania. Biorąc pod uwagę fakt, iż udostępnione dane osobowe skarżącego dotyczą 2010 r. i stanowią szczególną kategorię danych osobowych, bo ujawniającą jego poglądy polityczne, w ocenie organu cele dla których dane skarżącego były udostępnione w BIP, zostały już osiągnięte. Dalsze ich przetwarzanie narusza wzmiankowaną zasadę ograniczenia czasowego, dlatego zasadne jest wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie przetwarzania tych danych poprzez ich usunięcie wedle nakazu sformułowanego w sentencji decyzji.
Jednocześnie PUODO odmówił uwzględnienia żądania "totalnego, całkowitego, bezpowrotnego usunięcia" danych osobowych skarżącego "ze wszystkich miejsc, zbiorów formalnych i nieformalnych", których Urząd Miasta [...] nie jest administratorem, argumentując, że w celu ich usunięcia należy zwrócić się bezpośrednio do administratorów danych osobowych odpowiedzialnych za ich udostępnienie w Internecie. Organ stwierdził również, iż po wpisaniu w wyszukiwarce internetowej zarówno adresu [...], jak i adresu [...], pojawia się komunikat, że nie odnaleziono takiej strony. Zatem nie można mówić o udostępnieniu danych osobowych skarżącego w materiałach opublikowanych na ww. stronach internetowych. W sprawie nie zostały także przedstawione dowody na okoliczność, iż uczestnik postępowania w sposób nieuprawniony udostępnił dane osobowe skarżącego w zakresie jego imienia, nazwiska i adresu e-mail na rzecz M. W. i J. D. oraz na rzecz spółki.
W piśmie z [...] lipca 2019 r. Burmistrz poinformował PUODO, że usunął ze strony internetowej Miasta [...] - [...] dane osobowe skarżącego opublikowane w BIP, zgodnie z nakazem zawartym w ww. decyzji z [...] lipca 2019 r. Uczestnik postępowania wskazał też, iż zalecił pracownikom stosowanie się do wskazówek i porad wyrażonych w tej decyzji.
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją organu. Po rozpoznaniu tego wniosku, PUODO decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781), uchylił wydaną w pierwszej instancji decyzję własną z [...] lipca 2019 r. w części dotyczącej:
- nakazania Burmistrzowi usunięcie ze strony internetowej Miasta [...] danych osobowych skarżącego opublikowanych w BIP i zawartych w: zarządzeniu nr [...], protokole nr [...], obwieszczeniu oraz protokole z [...] listopada 2010 r., jak również
- odmowy uwzględnienia wniosku w zakresie udostępnienia przez uczestnika postępowania danych osobowych skarżącego opublikowanych na stronach internetowych [...] i [...] oraz udostępnienia jego danych osobowych na rzecz M. W., J. D. i spółki i w tym zakresie umorzył postępowanie, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego PUODO zaakcentował, że w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest zobowiązany do dokonania oceny, czy obecnie przetwarza w sposób zgodny z prawem dane osobowe skarżącego, stosownie do zakresu żądania określonego w skardze (wniosku) do organu. Otóż PUODO ustalił, iż uczestnik postępowania usunął, opublikowane w BIP, dane osobowe skarżącego, ze strony internetowej Miasta [...], zgodnie z nakazem zawartym w decyzji organu z [...] lipca 2019 r. Burmistrz przedłożył stosowne dokumenty potwierdzające usunięcie danych osobowych skarżącego w przedmiotowym zakresie. Tak więc stwierdzone w toku postępowania naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącego zostało usunięte. W konsekwencji należało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania uczestnikowi postępowania usunięcie ze strony internetowej Miasta [...] danych osobowych skarżącego opublikowanych w BIP i w tym zakresie umorzyć postępowanie, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.
Organ także ponownie zweryfikował, czy dane osobowe skarżącego są udostępniane w materiałach opublikowanych na stronach internetowych o adresach: [...] i [...], dochodząc do - takiej jak uprzednio - negatywnej konkluzji. Nadto skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedstawił dowodów potwierdzających udostępnienie jego danych osobowych na ww. stronach internetowych.
Podobnie w przypadku zarzutu udostępnienia przez Burmistrza danych osobowych skarżącego na rzecz M. W., J. D. i spółki –ani przeprowadzone postępowanie nie wykazało, żeby doszło do takiego udostępnienia, ani skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności.
Skoro w sprawie brak jest niebudzących wątpliwości dowodów potwierdzających zarzuty skarżącego odnośnie udostępnienia jego danych osobowych przez uczestnika postępowania w materiałach opublikowanych na stronach internetowych: [...] i [...], jak też nieuprawnionego udostępnienia jego danych osobowych przez Burmistrza na rzecz M. W., J. D. oraz spółki, organ uznał postępowanie w tym zakresie za bezprzedmiotowe, czyli spełniające przesłankę umorzenia postępowania określoną w art. 105 § 1 k.p.a. Z tej przyczyny na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił swoją decyzję z [...] lipca 2019 r. w części dotyczącej odmowy uwzględnienia wniosku (skargi) skarżącego i umorzył postępowanie w tym zakresie.
Natomiast PUODO utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w kwestii, skierowanego do Burmistrza, żądania skarżącego, aby całkowicie i bezpowrotne usunął jego dane osobowe z wszystkich miejsc oraz zbiorów. W celu usunięcia danych osobowych, których Urząd Miasta [...] nie jest administratorem, skarżący powinien zwrócić się bezpośrednio do administratorów danych osobowych odpowiedzialnych za ich udostępnienie w sieci Internet. Do realizacji omawianego żądania uprawniony jest jedynie administrator, który odpowiada za konkretny proces przetwarzania danych osobowych.
Powyższa decyzja PUODO z [...] grudnia 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej też: "Sąd pierwszej instancji"). Skarżący zarzucił w skardze naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż decyzję pierwszoinstancyjną należało uchylić w całości ze względu na naruszenie przepisów postępowania - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niezawarcie w decyzji uzasadnienia prawnego i faktycznego oraz wyjście poza granice uznania administracyjnego, co powoduje, że decyzja organu wydana w pierwszej instancji nie poddaje się kontroli instancyjnej, jak również poprzez niezastosowanie w toku postępowania w obu instancjach norm prawnych z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8 -11 i art. 14a k.p.a.
W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się: uchylenia decyzji wydanych przez PUODO w obu instancjach; uznania załączników do skargi za materiał dowodowy, który powinien już się znajdować w aktach sprawy; nałożenia kar finansowych na organ; wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec PUODO i zatrudnionego w organie na stanowisku dyrektora pracownika.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął jej zarzuty, wskazując na niedostateczne rozpatrzenie przez organ zebranego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia przedmiotowej sprawy. Zdaniem skarżącego, w trakcie postępowania administracyjnego, prowadzonego od [...] lutego 2018 r., organ był bezczynny w dokonywaniu czynności materialnotechnicznych, wydawaniu postanowień i udzielaniu odpowiedzi na jego skargi. Skarżący dostrzegł również brak daty wydania zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu odnotować trzeba, że postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] PUODO sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonej decyzji poprzez wpisanie na jej pierwszej stronie w prawym górnym rogu "[...], [...] grudnia 2020 r." w miejsce "[...], grudnia 2020 r."
W odpowiedzi na skargę PUODO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 15 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 234/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach tego orzeczenia tutejszy Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie znaczenie ma fakt, czy wykonanie przez Burmistrza nieprawomocnej decyzji organu pierwszej instancji mogło stanowić podstawę do umorzenia postępowania przez organ rozpatrujący odwołanie. Uznając stanowisko organu za błędne, Sąd wskazał, iż rolą organu rozpatrującego odwołanie jest ocena zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, a zatem późniejsza zmiana stanu faktycznego sprawy w tym wypadku nie ma wpływu na jej ocenę. Trudno uznać, że przed wydaniem decyzji z [...] lipca 2019 r. postępowanie było bezprzedmiotowe.
Od powyższego wyroku PUODO wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny"), który wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 133/22, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd kasacyjny zaakcentował, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do oceny, czy na skutek wykonania przez Burmistrza nieprawomocnej decyzji PUODO istniały podstawy, w postępowaniu odwoławczym, do jej uchylenia i umorzenia postępowania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie przed organem zostało zainicjowane na wniosek skarżącego i skutkowało wydaniem decyzji nakazującej usunięcie opisanych w niej jego danych osobowych opublikowanych w BIP ze strony internetowej Miasta [...], a także odmową uwzględnienia wniosku w zakresie udostępnienia jego danych na stronach internetowych [...] i [...] oraz udostępnienia jego danych osobowych na rzecz M. W., J. D. i spółki. Uczestnik postępowania zastosował się do ww. zobowiązań.
NSA wskazał, iż w literaturze wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzony przez organ stan naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych powinien istnieć w dacie wydania decyzji. Jeżeli postępowanie administracyjne zostało wszczęte w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości przez inspekcję, a w trakcie tego postępowania ustanie stan naruszenia prawa (np. administrator usunie uchybienia), postępowanie staje się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie PUODO, z uwagi na wykonanie decyzji pierwszoinstancyjnej, uchylił swoją uprzednią decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekł o umorzeniu postępowania w tym zakresie.
Sąd kasacyjny ocenił, że uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jest bardzo lakoniczne i nie zawiera żadnych wskazań dla organu co do dalszego postępowania. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując przedmiotową sprawę, winien mieć na uwadze, iż Burmistrz dostosował się do obowiązujących przepisów i zaprzestał naruszania danych osobowych skarżącego. Zatem uczestnik postępowania nie wykonał obowiązku wynikającego z decyzji, gdyż była ona nieostateczna i dlatego nie mógł on wykonać obowiązków zawartych w decyzji. W aktualnej sytuacji wydanie decyzji utrzymującej w mocy obowiązek zaprzestania naruszania danych osobowych byłoby bezprzedmiotowe, a decyzja byłaby niewykonalna, ponieważ dane te zostały już usunięte. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie dokonał analizy, czy PUODO mógł uchylić i umorzyć postępowanie z uwagi na treść art. 139 k.p.a. Z tych względów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po ponownym rozpoznaniu sprawy – zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA.
Jak podniósł Sąd kasacyjny w wyroku z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 18/23, związanie - dokonaną przez NSA wykładnią prawa w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. - odnosi się zarówno do prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym kontekście, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd pierwszej instancji "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Granice te są wyznaczane przez stanowisko Sądu kasacyjnego wyrażone w zakresie wykładni i stosowania prawa oraz - wbrew literalnemu odczytaniu art. 190 p.p.s.a. - w stosunku do oceny ustaleń faktycznych (orzeczenia sadów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu wyroku Sądu kasacyjnego z 24 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 133/22, wiążącym tutejszy Sąd, wprost oceniono jako prawidłowe – z powołaniem się także na stanowisko judykatury – stanowisko, wedle którego stwierdzony przez organ stan naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych powinien istnieć w dacie wydania decyzji. Jeżeli postępowanie administracyjne zostało wszczęte w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości, a w trakcie tego postępowania ustanie stan naruszenia prawa (np. administrator usunie uchybienia), postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Jednocześnie NSA stwierdził, iż Burmistrz dostosował się do obowiązujących przepisów i zaprzestał naruszania danych osobowych skarżącego. Nie można zatem uznać, że uczestnik postępowania wykonał obowiązek wynikający z decyzji, gdyż była ona nieostateczna i dlatego nie mógł on wykonać obowiązków zawartych w decyzji. Sąd kasacyjny skonkludował, iż w aktualnej sytuacji wydanie decyzji, utrzymującej w mocy obowiązek zaprzestania naruszania danych osobowych, byłoby bezprzedmiotowe, a decyzja taka byłaby niewykonalna, ponieważ dane te zostały już usunięte.
W świetle powyższych wywodów NSA, przyjąć trzeba trafność drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia organu w części uchylającej decyzję wydaną w pierwszej instancji i umarzającą postępowanie w tym zakresie.
Jednakże Sąd kasacyjny zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie dokonanie analizy, czy PUODO, w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, mógł uchylić w ww. części decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w tym zakresie, a to z uwagi na treść art. 139 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Cytowany wyżej przepis statuuje instytucję zakazu reformationis in peius, która należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Respektowanie tej zasady w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa. Podmiot składający odwołanie powinien bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez niego odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jego dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (vide wyrok NSA z 17 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 279/19).
Nie budzi przy tym wątpliwości, iż art. 139 k.p.a. znajduje także zastosowanie w odniesieniu do rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (vide wyrok NSA z 14 września 1999 r., sygn. akt III SA 8275/98, LEX nr 40865).
Zakaz reformationis in peius nie obowiązuje tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Odstąpienie przez organ odwoławczy od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji, przy czym rozstrzygając sprawę na niekorzyść odwołującego się, organ odwoławczy zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine k.p.a. (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1765/22).
Przez "niekorzyść" w rozumieniu art. 139 k.p.a. należy rozumieć niekorzyść lub uszczerbek w materialnoprawnej sytuacji odwołującej się strony. Dla oceny, czy doszło do naruszenia tak określonego zakazu reformationis in peius niezbędne jest porównanie osnowy decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji organu odwoławczego (vide wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 384/20).
W judykaturze akcentuje się również, iż zakaz reformationis in peius może zostać naruszony tylko przez organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięć posiadających walor rozstrzygnięć merytorycznych (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 176/23). O ile w przypadku decyzji odmownej uchylenie takiej decyzji i umorzenie postępowania nie może być uznane za orzeczenie na niekorzyść strony, gdyż w istocie położenie procesowe skarżącego nie uległo zmianie (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 750/19), to w przypadku decyzji uwzględniającej żądanie strony – jak w przedmiotowej sprawie – kwestia ta nie jest wcale oczywista. Istotna jest ocena "niekorzystnego" orzekania w postępowaniu odwoławczym. Należy więc podzielić ogólne spostrzeżenie, że chodzi w tym przypadku o obiektywne, a nie subiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się. Tym samym ocena tego rodzaju kwestii, jak naruszenie wskazanego zakazu jest zawsze zindywidualizowana i zależna od okoliczności danej sprawy. Pogorszeniem sytuacji strony może być zatem np. zastosowanie surowszej podstawy prawnej niż przyjęta przez organ pierwszej instancji, motywowane odmienną oceną okoliczności faktycznych i prawnych (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 941/21).
W kontrolowanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się pogorszenia sytuacji procesowej skarżącego. PUODO nie mógł nie uwzględnić faktu usunięcia przez Burmistrza spornych danych, co nastąpiło na etapie postępowania drugoinstancyjnego wszczętego na wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z [...] lipca 2019 r. Jak wskazał NSA w wiążącym tutejszy Sąd wyroku z 24 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 133/22, zaprzestanie przez uczestnika postępowania przetwarzania danych osobowych skarżącego wymienionych w ww. decyzji pierwszoinstancyjnej było działaniem zgodnym z prawem, ale nie stanowiło wykonania tej decyzji, która nie była ostateczna. Ponadto zaprzestanie naruszania danych osobowych odpowiadało żądaniu skarżącego, z którym wystąpił do organu. Według Sądu pierwszej instancji, w omawianej kwestii PUODO nie mógł podjąć innego rozstrzygnięcia, bo – jak też stwierdził NSA w ww. orzeczeniu - wydanie decyzji utrzymującej w mocy obowiązek zaprzestania naruszania danych osobowych byłoby bezprzedmiotowe, a decyzja byłaby niewykonalna, ponieważ dane te są już usunięte.
Należy także zwrócić uwagę, że skarżący zaskarżył w całości decyzję z [...] grudnia 2020 r., tj. również w części utrzymującej w mocy decyzję z [...] lipca 2019 r. oddalającej wniosek skarżącego o całkowicie i bezpowrotne usunięcie jego danych osobowych z wszystkich miejsc oraz zbiorów. Trafnie PUODO wskazał, iż to skarżący powinien zwrócić się bezpośrednio do administratorów jego określonych danych osobowych odpowiedzialnych za ich udostępnienie. Nie sposób oczekiwać spełnienia tego żądania od uczestnika postępowania czy organu.
W kwestii wniosku o zaliczenie w poczet materiału dowodowego załączników skargi, które powinny znajdować się w aktach sprawy, tutejszy Sąd przyznaje, iż wymienione jako załączniki wnioski, skargi, ponaglenia, zażalenie i stanowiska skarżącego oraz decyzja organu znajdują się w aktach administracyjnych. Zatem już z tego względu omawiane żądanie skarżącego trzeba uznać za bezprzedmiotowe. Ponadto nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Odnosząc się do żądań skargi w postaci nałożenia kar finansowych na organ oraz wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec PUODO i zatrudnionego w organie pracownika, należy skarżącemu wyjaśnić, iż skorzystanie z ww. instrumentów nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego.
Także zarzuty związane z bezczynnością organu pozostają poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej wszczętej skargą na decyzję organu. Tego rodzaju zarzuty skarżący mógł zamieścić w skardze na bezczynność, wniesionej przed wydaniem decyzji, a po uprzednim ponagleniu PUODO do rozpoznania jego wniosku (skargi).
Nie znajdując podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.