II SA/Wa 1358/22

II SA/Wa 1358/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Kwiecińska
Michał Sułkowski
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III OSK 328/23 - Wyrok NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 504
art. 83
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") decyzją z dnia [...] maja 2022 r., po rozpatrzeniu wniosku K. S. (dalej: "skarżący") o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.), odmówił przyznania tego świadczenia.
Wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z FUS ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać
w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Podał, że warunki określone w wyżej cytowanym art. 83 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca pozostaje w zatrudnieniu. Stąd uznał, że nie spełnia on przesłanki umożliwiającej przyznanie dochodzonego świadczenia.
Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł K. S. wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący podniósł, że orzeczeniem z dnia [...] września 2020 r. został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...] września 2022 r. Wyjaśnił też, że tylko formalnie znajduje się w zatrudnieniu, gdyż nie wykonuje pracy od 2018 r. a od dnia [...] listopada 2020 r. przebywa na urlopie bezpłatnym i w tym czasie jego pracodawca nie odprowadza za niego składek na ubezpieczenie społeczne.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skargę uznać należy za zasadną.
Zgodnie z treścią przepisu art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności
z prawem materialnym i procesowym. Skarga analizowana w powyższym zakresie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny i czy dokonał jego analizy poprzez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 – tekst jedn.).
Powyższy przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są:
- brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty,
-niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem,
- brak niezbędnych środków utrzymania.
W realiach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie miało odkodowanie zwrotu "niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem".
W ocenie tut. Sądu ww. zwrot należy odczytywać, jako odwołujący się do sytuacji, gdy strona faktycznie nie wykonuje pracy. Słowo "podjąć" nawiązuje przecież wprost do działania, do wykonywania określonej czynności. Stąd też zwrot "podjęcie pracy", należy rozumieć jako równoznaczny z wykonywaniem pracy. A contrario – niemożność podjęcia pracy oznacza zarówno formalną, jak i faktyczną przeszkodę
w wykonywaniu pracy.
W świetle powyższego, jako nieuprawnione jawiło się utożsamianie przez organ omawianego zwrotu z faktem pozostawania w zatrudnieniu. Istnienie umowy o pracę nie jest równoznaczne z wykonywaniem pracy, jak i z samą możliwością jej wykonywania.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ rozpoznając sprawę powinien ustalić to, czy wnioskodawca z uwagi na wiek lub stan zdrowia jest zdolny do wykonywania pracy,
i czy faktycznie pracę wykonuje.
Analiza rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, iż organ zaniechał ustaleń w powyższym zakresie.
Stąd, biorąc pod uwagę okoliczność, iż na dzień wydawania skarżonego rozstrzygnięcia, skarżący formalnie był uznany za niezdolnego całkowicie do pracy,
jak też uwzględniając fakt przebywania w tym czasie przez stronę na urlopie bezpłatnym (tj. fakt niewykonywania pracy) – badana decyzja jawi się jako wadliwa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 P.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do ustalenia pełnego stanu faktycznego tj. zbadania, czy w świetle orzeczenia lekarza orzecznika skarżący jest osobą zdolną do zatrudnienia, i czy faktycznie pracę wykonuje.