II SA/Wa 1355/24

II SA/Wa 1355/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi małoletnich M. i A. L. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS) decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania małoletnich M. L. i A. L. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A. K. (dalej skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej organ) z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich.
Ustalono, że wnioskiem z [...] września 2023 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci M. L. i A. L..
Organ powołując się na przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm. dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS) decyzją z dnia [...] marca 2024 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Stwierdził, że przyznanie renty rodzinnej na podstawie ustawy emerytalnej jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki:
- wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,
- nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Wskazał, że warunki określone w wyżej cytowanym art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.
Ustalił, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 31 lat życia ojca dzieci, skarżąca udokumentowała 1 rok, 7 miesięcy, 11 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Podniósł, że w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy ojca dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 11 miesięcy, 9 dni okresów składkowych.
Wskazał, że , że w latach 2011-2013, 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017, 2018-2019, 2021-2022 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dzieci zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dzieci nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Organ wyjaśnił, że w sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zatem, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.
Reasumując, organ stwierdził, że nie znajduje podstaw do przyznania wnioskodawczyni renty rodzinnej na podstawie art. 83 o emeryturach i rentach z FUS. Wyjaśnił przy tym, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącą wyjaśniała, że Ojciec dzieci cierpiał na zaburzenia [...], co powodowało, że faktycznie nie mógł świadczyć pracy czy podejmować, zatrudnienia. Nie miał on co prawda stwierdzonej całko witej, niezdolności do pracy z tego względu, że ojciec dzieci nie zauważał swojej choroby i jej wpływu na otoczenie oraz niemożliwość wykonywania pracy, nie chciał poddawać się leczeniu, co skutkowało brakiem możliwości podjęcia skutecznych działań związanych z wdrożeniem jego leczenia, szczególnie, że była to osoba pełnoletnia i nie ubezwłasnowolniona. Niemniej w konsekwencji choroby [...] z którą się zmagał zmarł [...], co również świadczy o poziomie zaawansowania choroby i jej wpływu na możliwość funkcjonowania w społeczeństwie. Jest to sytuacja szczególna, której konsekwencje przekładają się na to, że ojciec dzieci podejmował pracę z licznymi okresami przerw w świadczeniu pracy, które to były spowodowane jego stanem zdrowia.
Jej zdaniem przedstawiona argumentacja stanowi sytuację szczególną, przekładającą się, wbrew pierwotnemu stanowisku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Są to bowiem okoliczności natury nadzwyczajnej niezależne od zamiaru i woli ubezpieczonego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2024 r..
Prezes ZUS podzielił stanowisko organu, i dodatkowo wyjaśni, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia osoby ubezpieczonej. Okres ten powinien być adekwatny do wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8.02.2002 r. sygn. akt II SA 2235/01 dostępny w LEX nr 82805).
Wyjaśnił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6.11.2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1056/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazał, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.10.2009 r., sygn. akt II SA/Wa 714/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawa o emeryturach i rentach z FUS przez jego błędne zastosowanie i nieprzyznanie moim małoletnim dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku po ich zmarłym ojcu w sytuacji gdy w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności i przedmiotowa renta winna być przyznana;
2. naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a nadto niezwrócenie się przez Organ do Szpitala w [...] "[...]" ul. [...],[...]- [...] [...], o dokumentację medyczną zmarłego M. L. w celu potwierdzenia złego stanu zdrowia zmarłego M. L., choroby [...], istnienia szczególnych przesłanek uzasadniających możliwość przyznania dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku;
3. niedziałanie przez Organ z urzędu i niezwrócenie się do:
• OPS [...], ul. [...], [...]-[...] [...] o dokumentację [...] prowadzonej dla M. L. w celu wykazania istnienia szczególnych przesłanek uzasadniających możliwość przyznania dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku, agresywnego zachowania M. L. spowodowanego najprawdopodobniej chorobą [...];
• Lekarza [...] S. G., ul. [...], [...]-[...] [...] o dokumentację medyczną M. L. w celu wykazania choroby [...] M. L., korzystania z pomocy lekarza [...], istnienia szczególnych przesłanek uzasadniających możliwość przyznania dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku;
• do Komendy Policji w [...], ul. [...], [...]-[...] [...], w celu wykazania choroby [...] M. L., [...], istnienia szczególnych przesłanek uzasadniających możliwość przyznania dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Podniosła, że prawdą jest, iż na przestrzeni 31 lat życia ojciec dzieci miał wyłącznie 1 rok, 7 miesięcy i 11 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych, co przekłada się na to, iż nie spełniał on warunków umożliwiających przyznanie mu świadczenia, a w konsekwencji przyznanie jego dzieciom renty rodzinnej w normalnym trybie. Podniosła, że z tego powodu zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie dzieciom świadczenia w drodze wyjątku, bowiem zostały one pozbawione jakiegokolwiek zabezpieczenia materialnego ze strony ojca po jego śmierci. Stwierdziła, że przerwy w wykonywaniu przez ojca dzieci zatrudnienia jak i innej działalności związanej z koniecznością opłacania składek ubezpieczeniowych nie było podyktowane złą wolą ojca dzieci, a jego stanem zdrowia. Wskazała, że w konsekwencji choroby [...] z którą się zmagał ojciec dzieci, zmarł on [...], co również świadczy o poziomie zaawansowania choroby i jej wpływu na możliwość funkcjonowania w społeczeństwie. Jest to sytuacja szczególna, której konsekwencje przekładają się na to, że ojciec dzieci podejmował pracę z licznymi okresami przerw w świadczeniu pracy, które to były spowodowane jego stanem zdrowia.
Jej zdaniem z uwagi na zaistniałe okoliczności, istnieją podstawy do przyznania dzieciom renty rodzinnej na mocy art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W związku z powyższym wnosiła o:
1. uchylenie zaskarżonej Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] marca 2024 r.;
2. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Prezes ZUS z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] mocą, której po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy małoletnich M. L. i A. L. utrzymał w mocy decyzję organu z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla w/w małoletnich.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed właściwym organem. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.
W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zgodnie z którym, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Z art. 83 ust. 1 ustawy wprost wynika, że świadczenie w drodze wyjątku przysługuje tylko wtedy gdy ubezpieczony nie nabył prawa do świadczeń w trybie zwykłym na skutek szczególnych okoliczności ( innymi słowy nie mógł wypracować odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia ), a jednocześnie całkowita niezdolność do pracy uniemożliwia mu podjęcie pracy. Przesłanki te obok pozostałych muszą wystąpić łącznie, a żadna z nich nie jest tożsama z poprzednią.
Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego przyjęcia, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku uzależnione jest od wystąpienia trzech przesłanek:
1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym musi być spowodowane "szczególnymi okolicznościami";
2) ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku;
3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Zatem świadczenie w drodze wyjątku przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest regulacją szczególną, pozwalającą na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Z omawianego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego: 1) podleganie ubezpieczeniu społecznemu, 2) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 3) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 4) osoba ta nie posiada niezbędnych środków utrzymania (wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., III OSK 1703/21). Przesłanki powyższe są niezależnie i muszą być spełnione łącznie.
Wnioskowane świadczenie ma charakter szczególny, wyjątkowy. Określenie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Świadczenie w drodze wyjątku, o którym mowa w omawianym przepisie prawa, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną. Nie chodzi bowiem o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Sztywne określenie przez ustawodawcę warunków koniecznych do spełnienia świadczenia oraz charakter samego świadczenia wykluczają możliwość odstąpienia od wymogów z powołaniem się na solidaryzm społeczny.
W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przyznanie przedmiotowego świadczenia uzależnione jest od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych wyżej przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość (zob. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. Beaty Gudowskiej i dr hab. Krzysztofa Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 378/08).
Wymienione przesłanki wyznaczają zakres koniecznych ustaleń w sprawie o przyznanie świadczenia. Nie należy do nich ani stopień niepełnosprawności zmarłego, ani jego zasługi ( te ostatnie są istotne w świetle innej regulacji prawnej ). Skoro tak ustanowił to prawodawca, to tym samym nie można zarzucić organowi, że nie uwzględniał w sprawie faktów, które nie mają żadnego znaczenia w postępowaniu o przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Należy podkreślić, że brzmienie powyższego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes ZUS. Uregulowanie takie oznacza, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ winien jednak pamiętać, że owo uznanie administracyjne nie pozwala na dowolność w załatwieniu sprawy. Uznaniowość nie oznacza wszak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z drugiej zaś przepisy k.p.a., które znajdują tu zastosowanie, w myśl art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru, określonego sposobu załatwienia sprawy, dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. o sygn. akt I OSK 2051/11; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem nie nosi cech dowolności i została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, po wystarczającym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego.
Z dokonanych ustaleń wynika, że udokumentowano 1 rok, 7 miesięcy i 11 okresów składkowych i nieskładkowych ojca dzieci, który zmarł w wieku 31 lat.
W tym miejscu należy stwierdzić, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia osoby ubezpieczonej. Okres ten powinien być adekwatny do wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8.02.2002 r. sygn. akt II SA 2235/01 dostępny w LEX nr 82805).
Ponadto w 10-leciu przed dniem śmierci ojca dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udowodniła Pani jedynie 11 miesięcy i 9 dni okresów składkowych.
We wskazanych przerwach nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy (całkowita niezdolność do pracy powstała od [...] maja 2023 r., tj. w wieku 31 lat- orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2024 r., zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż w sprawie nie została spełniona pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem nie można było stwierdzić, iż za życia ojca dzieci zaistniały szczególne okoliczności, które wykluczyły możliwość uzyskania przez niego prawa do renty w trybie zwykłym.
Odnosząc się do eksponowanych w skardze szczególnych okoliczności, które zdaniem skarżących wystąpiły w sprawie należy przypomnieć, że jako szczególną okoliczność rozumieć należy zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę. Musi mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby ( por. wyroki NSA z dnia 23 listopada 20221r. III OSK 5229/21 LEX nr 3331784, z dnia 26 października 2021r. III OSK 4819/21 LEX nr 3309707 ).
Jak wynika z powyższego szczególne okoliczności, o jakich mowa w przepisie należy odnosić do sytuacji osoby, po której przysługuje świadczenie, a nie do sytuacji wnioskodawców i ich rodziny. Niewątpliwie matka skarżących wraz z dziećmi znalazła się w bardzo trudnym położeniu rodzinnym, finansowym, zdrowotnym. Okoliczności te mogą uzasadniać ubieganie się przez nią o świadczenia z pomocy społecznej, ale wobec faktu iż nie dotyczyły jej zmarłego męża (ojca skarżących), nie mogą przemawiać za zmianą negatywnej decyzji w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku.
Nadto w odniesieniu do przesłanki "szczególnych okoliczności" nie jest uprawnione stawianie zarzutu błędnej wykładni. Ustawodawca w tym zakresie posłużył się klauzulą generalną, bo taki charakter ma użyty w tekście przepisu zwrot "szczególne okoliczności". Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo. Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym ( por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022r. III OSK 5448/21 LEX nr 3339713 ).
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.
Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 poz.935 t.j. z dnia 2024.06.26), oddalił skargę.