II SA/Wa 135/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Podstawą prawną decyzji był art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który przewiduje możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdy ubezpieczony lub jego rodzina nie spełniają warunków ustawowych z powodu szczególnych okoliczności, nie mogą podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS uznał, że zmarły ojciec skarżącej nie wykazał szczególnych okoliczności uniemożliwiających nabycie uprawnień do świadczeń ustawowych, a sama skarżąca, będąc pełnoletnią i zdolną do pracy, nie spełnia przesłanki wieku lub niezdolności do pracy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek, a skarżąca nie spełnia warunku dotyczącego wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Sąd zaznaczył, że wiek w rozumieniu tego przepisu oznacza wiek uniemożliwiający podjęcie pracy, a nie wiek ucznia czy studenta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyznania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, w szczególności wymogu wieku lub niezdolności do pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale stanowi ugruntowane stanowisko w zakresie stosowania art. 83 ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy renta rodzinna w drodze wyjątku może być przyznana osobie pełnoletniej i zdolnej do pracy, która nie spełnia ustawowych warunków do jej uzyskania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana osobie pełnoletniej i zdolnej do pracy, która nie spełnia przesłanki wieku lub całkowitej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek, w tym niemożności podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Osoba pełnoletnia i zdolna do pracy nie spełnia tej przesłanki.
Czy trudne warunki materialne lub brak środków utrzymania mogą stanowić wystarczające uzasadnienie do przyznania świadczenia w drodze wyjątku?
Odpowiedź sądu
Nie, trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia, ponieważ świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru świadczenia socjalnego.
Uzasadnienie
Świadczenie w drodze wyjątku jest ściśle określone w ustawie i nie ma charakteru uznaniowego opartego na potrzebach, nawet uzasadnionych.
Czy śmierć ubezpieczonego jest szczególną okolicznością uzasadniającą przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku?
Odpowiedź sądu
Śmierć ubezpieczonego sama w sobie nie jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy, jeśli nie wykazała ona, że zmarły nie nabył uprawnień do świadczeń ustawowych z powodu takich okoliczności.
Uzasadnienie
Szczególna okoliczność musi odnosić się do przyczyn niespełnienia warunków ustawowych przez zmarłego, a nie do samego faktu jego śmierci.
Przepisy (4)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymaga łącznego spełnienia przesłanek: szczególnych okoliczności powodujących niespełnienie warunków ustawowych, niemożności podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Przesłanka wieku oznacza wiek uniemożliwiający podjęcie pracy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca, jako osoba pełnoletnia i zdolna do pracy, nie spełnia przesłanki wieku lub całkowitej niezdolności do pracy wymaganej do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. • Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wymaga kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek.
Odrzucone argumenty
Śmierć ojca jako szczególna okoliczność. • Renta rodzinna jako pochodna składek, a nie uprawnień zmarłego. • Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania. • Podejmowanie zatrudnienia dorywczego z konieczności.
Godne uwagi sformułowania
brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość jego przyznania • przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek • wiek jako warunek niemożności podjęcia pracy w rozumieniu tego przepisu, oznacza wiek poniżej 18 lat lub emerytalny
Skład orzekający
Maria Werpachowska
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Fronczyk
członek
Andrzej Kołodziej
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, w szczególności wymogu wieku lub niezdolności do pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale stanowi ugruntowane stanowisko w zakresie stosowania art. 83 ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne stosowanie przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjątku i pokazuje, że nawet trudna sytuacja życiowa nie zawsze pozwala na obejście ustawowych wymogów.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze pozwala na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.