II SA/Wa 1342/20

II SA/Wa 1342/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 4629/21 - Wyrok NSA z 2024-06-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r.
nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.
Organ wskazał, że w uzasadnieniu wniosku z dnia [...] września 2017 r. J. B. szczegółowo opisał przebieg swojej służby, podczas której wyróżniany był między innymi: Złotą Odznaką "Zasłużony Policjant", "Srebrnym Krzyżem Zasługi", Brązowym Medalem za "Zasługi Dla Obronności Kraju". Strona poinformowała,
że pełniła służbę w sposób ofiarny i efektywny, wykonując swoje zadania i obowiązki rzetelnie, w tym z narażeniem życia i zdrowia. Organ podał, że zainteresowany opisał wydarzenie z dnia [...] listopada 1999 r., w którym to pośpieszył na ratunek osobie napadniętej i bitej przez kilku napastników, którzy dzięki niemu, zostali później zatrzymani przez Policję. Były funkcjonariusz nadmienił, że brał udział między innymi w zabezpieczeniu pielgrzymki Jana Pawła II w [...] w 1997 roku, a także, że jest współautorem programu "Bezpieczne [...]". Wnioskodawca podniósł, iż nie zgadza się z informacją Instytutu Pamięci Narodowej o przebiegu jego służby, twierdząc, że w organach bezpieczeństwa pracował Jedynie w okresie od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c,
art. 22a i art. 24a ustawy. Podał, że J. B. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 marca 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 1499/18) uchylił zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 1424/19) oddalił skargę kasacyjną. W wyniku powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu [...] lutego 2020 r. (data wpływu do organu) przekazał do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji akta sprawy wraz ze stwierdzeniem prawomocności wyroku.
Następnie Minister wskazał w uzasadnieniu, że z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lipca 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Organ podał,
że z pisma z dnia [...] lutego 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...)
w okresie służby od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] lipca 1990 r.
Minister wskazał, że w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych,
a w szczególności sądu kasacyjnego, wyrażono ocenę prawną co do konieczności zadośćuczynienia przez organ, prowadzący postępowanie w trybie art. 8a ustawy, obowiązkowi wnikliwego wyjaśnienia sprawy, w zakresie długości trwania pełnionej przez J. B. służby na rzecz totalitarnego państwa, w związku z zarzutem wnioskodawcy dotyczącym niezgodności Informacji o przebiegu jego służby (przekazanej przez IPN) ze stanem faktycznym. Minister podał, że wobec powyższego, pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., zwrócił się do IPN o zajęcie stanowiska
w przedmiotowej sprawie, a także skierował prośbę o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby ww.
Minister wskazał, że w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. (znak: [...]), Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej), stwierdzono, że dane dotyczące okresu służby J. B., podane w Informacji o przebiegu służby Nr [...], są prawidłowe. Do powyższego pisma załączono płytę CD zawierającą kompletne akta osobowe o sygn. [...]. Dokumentacja ta wskazuje m.in., iż ww. w dniu [...] listopada 1979 r. został przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej na stanowisko milicjanta plutonów lekkich ZOMO w [...], zaś z dniem [...] maja 1981 r. decyzją Komendanta Wojewódzkiego MO w [...] oddelegowano go do pracy w Samodzielnej Sekcji " [...]" KWMO w [...] (od 1983 r. Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]), gdzie wykonywał zadania służbowe do dnia [...] grudnia 1988 r. tj. do momentu przeniesienia go na stanowisko inspektora Wydziału [...] SB tej samej jednostki organizacyjnej. W 1990 roku Wojewódzka Komisja Kwalifikacyjna w [...] początkowo stwierdziła, że J. B. nie odpowiada wymogom pozwalającym na kontynuowanie służby w charakterze funkcjonariusza, jednakże ww. wniósł odwołanie od ww. decyzji do Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej w [...], która rozpatrzyła to odwołanie pozytywnie, co finalnie umożliwiło zainteresowanemu kontynuowanie kariery zawodowej w szeregach Policji. Z materiału dowodowego nie wynika, aby zainteresowany nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Minister podał, że z kolei w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. (znak: [...]), Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Delegatura w [...]), poinformowano, że w następstwie ponownie przeprowadzonej kwerendy archiwalnej dotyczącej J. B., dokonano zmian w zakresie okresu jego służby w organach bezpieczeństwa Państwa.
W konsekwencji powyższego, anulowano zatem uprzednio wydaną Informację
o przebiegu służby Nr [...], a w dniu [...] marca 2020 r. wystawiono nową, tj. Informację Nr [...], obejmującą okres służby w organach bezpieczeństwa od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 26 lat, 8 miesięcy i 2 dni, zaś do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok 11 miesięcy i 15 dni.
Minister wskazał, że Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., (znak: [...]) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi oraz wielokrotnie przyznano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Ponadto funkcjonariuszowi nadano Złotą Odznakę "Zasłużony Policjant" oraz "Srebrny Krzyż Zasługi". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wnioskującemu karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia. Organ podał, że J. B. przesłał również, za pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., kserokopię legitymacji dot. wyróżnienia go "Brązowym Medalem Za Zasługi Dla Obronności Kraju".
Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia
i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zaznaczył,
że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego
i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia
i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne.
Minister dodatkowo w sprawie tej wskazał, że należy przytoczyć fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę ≫szczególnie uzasadnionych przypadków≪, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Organ przywołał też poglądy prezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Organ wskazał, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. I ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa << jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego" (por. cyt. wyżej wyrok NSA).
Organ wskazał, że przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, ustalenia na wstępie wymaga jaki okres służby, pełnionej przez J. B. na rzecz totalitarnego państwa, powinien przyjąć ostatecznie organ przy rozpatrywaniu sprawy, co w szczególności będzie stanowiło istotny aspekt przy dokonywaniu oceny ewentualnego spełnienia przez ww. pierwszej przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 ustawy, dotyczącej krótkotrwałości pełnienia służby przed dniem 31 lipca 1990 r.
Minister podniósł, że punktem wyjścia do tychże rozważań niewątpliwie powinna stanowić dla organu zmiana stanowiska zajętego przez Instytut Pamięci Narodowej w odniesieniu do długości trwania (a konkretnie skrócenia tego okresu) pełnionej przez ww. służby w jednostce organizacyjnej ujętej wart. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ stwierdził, że na kanwie przytoczonych powyżej wyroków sądów administracyjnych w tejże sprawie, ma nie tylko ma prawo, lecz również jest zobligowany do dokonywania, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 8a ww. ustawy, weryfikacji co do słuszności zakwalifikowania przez IPN służby byłego funkcjonariusza jako pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, w tym w szczególności w zakresie kwestionowanej przez stronę długości trwania tej służby.
Wskazał, że zestawiając dwie Informacje o przebiegu służby, przedłożone przez IPN, tj. o Nr. [...] z dnia [...] lutego 2017 r. oraz zaktualizowaną o Nr. [...] z dnia [...] marca 2020 r. zauważyć należy, iż IPN zmienił swoje zapatrywanie co do tego, że służba wnioskodawcy w Samodzielnej Sekcji " [...]" KWMO/WUSW w [...] zaliczała się do pełnionej na rzecz totalitarnego państwa.
Minister stwierdził, że powyższy pogląd jest dla organu zrozumiały, bowiem wykonywanie obowiązków służbowych w ww. Sekcji odbywało się na warunkach oddelegowania czy też skierowania (o którym mowa m.in. w karcie przeniesienia służbowego z dnia [...] listopada 1988 r.), z kolei J. B. rzeczywiście zajmował w tym czasie inny etat.
Minister wskazał, że nie jest właściwy do ustalania czy "powyższa koncepcja IPN, która - w domyśle organu - nie wlicza okresu pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa ze względu na oddelegowanie/skierowanie", mieści się w ramach prawnych obowiązującej ustawy zaopatrzeniowej, gdyż kompetentny do tego jest wyłącznie sąd powszechny, bowiem Informacja o przebiegu służby wydana przez IPN podlega kontroli sądowej w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu emerytalno-rentowego. Organ wskazał, że pomijając jednak powyższe, w ocenie sądów administracyjnych,
w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister uprawniony jest w przedmiotowej sprawie do formułowania własnej konstatacji co do pełnienia przez stronę służby na rzecz totalitarnego państwa, stwierdzając tym samym, iż dokument sporządzony przez IPN nie jest aktem sui generis ostatecznym
i niepodważalnym, stąd też nie jest dla organu wiążący przy rozpatrywaniu sprawy wszczętej na podstawie art. 8a ustawy.
W świetle powyższych rozważań, organ uznał, iż formalna przynależność etatowa danego funkcjonariusza, nie ma rozstrzygającego znaczenia w obszarze dokonywania analizy co do pełnienia przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa, stąd też organ nie ograniczał się jedynie do oficjalnego przypisania zainteresowanego do konkretnej jednostki czy też komórki organizacyjnej, lecz miał na uwadze przede wszystkim rzeczywisty charakter wykonywanych przez niego czynności, które ukierunkowane były na realizowanie zadań i funkcji typowych dla ustroju państwa totalitarnego. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezdyskusyjnym jest,
że skoro J. B. oddelegowany był do pracy w Samodzielnej Sekcji " [...]"’ KWMO/WUSW w [...], to wykonywał on obowiązki służbowe ujęte w zakresie czynności realizowanych przez tą właśnie Sekcję, co bezsprzecznie potwierdza analiza zebranej dokumentacji. Organ wskazał, że powyższa komórka organizacyjna niewątpliwie zaliczała się do jednostek organizacyjnych wymienionych enumeratywnie w art. 13b ustawy, ze względu na fakt, iż stanowiła ona ogniwo terenowe wykonujące zadania dla Biura " [...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (zwanego potocznie Biurem [...], a od 1990 r. oficjalnie zmieniono na ww, nazwę), zaś w hierarchii służbowej podlegała bezpośrednio pod Zastępcę Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych ds. SB (Wystawa IPN "Twarze [...] Bezpieki").
Podnoszone we wniosku argumenty w zakresie negowania pełnienia przez stronę służby na rzecz totalitarnego państwa w latach 1981-1988 organ uznał za chybione. Minister wskazał, że wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o sygn. akt [...], na który powołał się J. B. wydany został na podstawie interpretacji przepisów wcześniejszej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) zatem powyższe orzeczenie nie jest w żaden sposób wiążące przy realizacji przez uprawnione podmioty nowych zapisów ustawy zaopatrzeniowej, która stworzyła nowe ramy prawne dla ponownego przeliczenia i ustalenia świadczeń przez odpowiedni organ emerytalno-rentowy zgodnie ze stanem obowiązującym.
Konkludując organ stwierdził, że jego zdaniem - służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 9 lat, 2 miesięcy i 22 dni, co stanowi około 34% całkowitego okresu jego służby, wynoszącego włącznie z okresem służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony 26 lat, 8 miesięcy i 2 dni. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony lako krótkotrwały. Strona nie spełnia zatem przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. krótkotrwałego pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa.
Organ na poparcie przedstawionego powyżej stanowiska przytoczył fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 1499/18) w sprawie ze skargi J. B.: "(...) Należy jedynie wskazać, że gdyby okazała się trafną konstatacja organu, że służba Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu ort 13b ustawy zaopatrzeniowej, była pełniona w okresie wskazanym w informacji z IPN z [...] lutego 2017 r., to zasadnie ocenił on, że nie sposób zakwalifikować jej jako krótkotrwała. Zamykałoby to możliwość zastosowania wyjątku (...) ".
Organ wskazał nadto, że w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, NSA stwierdził, że "nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione w sytuacji, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby".
Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy Minister wskazał, że jakkolwiek w otrzymanej dokumentacji wskazano, iż brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), bowiem jak już zostało wskazane powyżej, zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, który wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Minister stwierdził, że strona spełnia przesłankę uwzględniona w ww. przepisie.
Minister wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuacje przypadek, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże mając już na względzie nadanie zainteresowanemu wysokiej rangi odznaczeń państwowych, tj. Srebrnego Krzyża Zasługi oraz Brązowego Medalu "Za Zasługi Dla Obronności Kraju", a także biorąc pod uwagę zajmowanie przez niego wysokich stanowisk służbowych (w tym m.in. kierownika Sekcji [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]), organ wskazał, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister stwierdził jednak, że wnikliwa analiza kompletnych akt osobowych otrzymanych z IPN dowiodła, iż zainteresowany w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, co również ma niebagatelne znaczenie przy dokonywaniu przez organ oceny w zakresie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa powyżej. Organ stwierdził, że ww. nie podjął skutecznych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Organ podniósł, że analizując treść odwołania J. B. z dnia [...] lipca 1990 r., od opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...], nie powinno przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że ww., jako doświadczony ówcześnie funkcjonariusz, zorientowany był w tematyce struktury SB, a także zakresu czynności jej poszczególnych komórek organizacyjnych, tu cyt. Zaproponowali mi pracę w Wydziale [...] i [...]. Z kolei ja kategorycznie sprzeciwiałem się, ponieważ pracując w Sekcji [...] znałem specyfikę pracy tych wydziałów. Nie chciałem mieć nic wspólnego z pracą przeciw ówczesnej opozycji i Kościołowi (...)"".
Organ wskazał, że nie jest dla niego zaskoczeniem, że wnioskodawca był w pełni świadomy represyjnego charakteru wykonywanych przez SB zadań, bowiem przez ponad siedmioletni okres pełnił on służbę w Samodzielnej Sekcji " [...]", która była jednostką terenową głównego organu operacyjno-technicznego resortu spraw wewnętrznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zajmującą się zabezpieczeniem łączności szyfrowej Służb Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, a zatem ww. Sekcja obsługiwała wiele komórek organizacyjnych stanowiących rozbudowaną strukturę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, będąc tym samym – na poziomie województwa - odpowiedzialną za kryptografię oraz za organizację i utrzymanie łączności szyfrowej
i kodowej. Organ podkreślił, iż ww. wykonywał tam zadania stricte operacyjne, bowiem zajmował stanowisko referenta techniki operacyjnej, stąd też do realizowanych przez niego obowiązków służbowych nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co mogłoby ewentualnie wpłynąć na korzyść funkcjonariusza przy ostatecznym rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.
Organ nadmienił, iż pomimo posiadania przez zainteresowanego tego rodzaju wiedzy, odnośnie represyjnego charakteru wykonywanych przez SB zadań w panującym wówczas ustroju totalitarnym, zdecydował on się w dalszym ciągu zasilać szeregi ww. formacji, tu cyt. "(...) Poprosiłem w tej sytuacji o pracę w Wydziale Kontrwywiadu [...], który to z pionów SB najbardziej mi odpowiadał. Po wielu perypetiach, w grudniu 1988 roku, uzyskałem pracę w tym wydziale (...) " (kolejny fragment cytowanego wyżej odwołania).
Organ stwierdził, że iż służbę pełnioną przez J. B., w ramach trwającego wówczas ustroju państwa totalitarnego, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego, należy ocenić negatywnie, wskazując jednocześnie na słuszność w objęciu wnioskodawcy restrykcjami uregulowanymi w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Konkludując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organ stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez zainteresowanego po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej operacyjny charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, a uzasadnienie niezgodne ze stanem faktycznym. Wskazał, że istotne jest, iż pismem z dnia [...] marca 2020 r. (znak: [...]) IPN -Delegatura w [...], poinformował, że w następstwie ponownie przeprowadzonej kwerendy archiwalnej dokonano zmian w zakresie okresu jego służby w organach bezpieczeństwa Państwa. W konsekwencji powyższego anulowano uprzednio wydaną Informację o przebiegu służby nr [...] r., a w dniu [...] marca 2020 r. wystawiono nową Informację nr [...], obejmującą okres służby w organach bezpieczeństwa od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r.
Skarżący podniósł, że mimo jasnego stanowiska IPN, MSWiA bezpodstawnie kwestionuje zapis informacji z dnia [...] marca 2020 r., uzurpując sobie prawo do swobodnej interpretacji jej zapisów. Skarżący wniósł o zobowiązanie MSWiA do wydania w określonym terminie, tj. nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia otrzymania przez MSWiA wydanego w niniejszej sprawie wyroku, decyzji o wyłączeniu stosowania ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi organu na skargę. Wskazał m.in., że niezrozumiałe jest dla niego negowanie przez MSWiA ustaleń zawartych w piśmie IPN Delegatura w [...] z dnia [...] marca 2020 r., w którym poinformowano, że w następstwie ponownie przeprowadzonej kwerendy archiwalnej dokonano zmian w zakresie okresu służby w organach bezpieczeństwa Państwa i w konsekwencji anulowano uprzednio wydaną informację o przebiegu służby nr [...], a w dniu [...] marca 2020 r. wystawiono nową informację nr [...], obejmującą okres służby w organach bezpieczeństwa od [...] grudnia 1988 r. do [...] lipca 1990 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W sprawie tej organ naruszył art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Minister rozpatrując sprawę skarżącego po zwrocie akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1499/18, po oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1424/19, w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. stwierdził m.in., że strona spełnia przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), a zatem uznał, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Minister stwierdził też, biorąc pod uwagę m.in. wysoką rangę nadanych stronie odznaczeń państwowych, że skarżący legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Ustalenia te Sąd uznał za trafne.
W nawiązaniu do faktu kwestionowania przez stronę w postępowaniu administracyjnym informacji zawartych w informacji IPN nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1499/18, uchylając decyzję Ministra z dnia [...] lipca 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wskazał m.in., że "(...) o ile w toku postępowania wyrażona w informacji IPN ocena w kwestii istotnej, jak okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa jest kwestionowana – rolą organu administracji w toku postępowania jest odniesienie się do sformułowanych zarzutów, co do meritum. Organ może to także uczynić zwróciwszy się wcześniej o dodatkowe wyjaśnienia od instytucji wyspecjalizowanej, jaką jest IPN. (...)". Sąd wskazał również m.in., że wobec kwestionowania przez wnioskodawcę informacji z IPN "Rolą organu administracji było (...) samodzielne ustalenie w danym postępowaniu – wobec zgłoszonych zastrzeżeń – czy stanowisko sformułowane przez instytucję wyspecjalizowaną odpowiada prawu, pod kątem kwalifikacji służby w określonych jednostkach, jako pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. (...)".
Organ ponownie rozpatrując sprawę obowiązany był zatem – w świetle powołanego wyroku - odnieść się do zarzutów sformułowanych przez wnioskodawcę wobec informacji IPN z dnia [...] lutego 2017 r. Odnieść się do zarzutów w tym zakresie organ mógł także wróciwszy się wcześniej o dodatkowe wyjaśnienia do IPN.
Minister pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. zwrócił się do IPN o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby skarżącego i zwrócił się o udzielenie informacji, czy podtrzymane zostaje stanowisko IPN pełnienia przez skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa zawarte w informacji o przebiegu służby z dnia [...] lutego 2017 r.
Wprawdzie Zastępca Naczelnika Wydziału [...] Instytutu Pamięci Narodowej w piśmie do organu z dnia [...] marca 2020 r. wskazał, że dane dotyczące okresu służby J. B., podane w Informacji o przebiegu służby Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., są prawidłowe, to podkreślenia wymaga, że w piśmie Dyrektora Oddziału IPN w [...] z dnia [...] marca 2020 r., poinformowano Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w związku z pismem J. B. dotyczącym weryfikacji informacji o przebiegu służby,
J. B., dokonano zmian w zakresie okresu jego służby w organach bezpieczeństwa państwa. W piśmie tym wskazano, że Instytut Pamięci Narodowej anulował uprzednio wystawioną Informację o przebiegu służby Nr [...] i w dniu [...] marca 2020 r. wystawił nową Informację Nr [...], obejmującą okres służby
w organach bezpieczeństwa państwa od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Dyrektor Oddziału wskazał, że Informację o przebiegu służby Nr [...] przesłano do ZER MSWiA w [...]. W aktach sprawy nadesłanych przez organ znajduje się Informacja o przebiegu służby Nr [...], a także pismo ZER MSWiA z dnia [...] kwietnia 2020 r. skierowane do MSWiA, przy którym przesłano kserokopie tej Informacji Nr [...] [...], decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury z dnia [...] kwietnia 2020 r. wraz z zestawieniem wysługi oraz decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Minister rozpatrując niniejszą sprawę dysponował zatem nowym materiałem dowodowym w postaci Informacji IPN Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Podkreślenia wymaga, że J. B. nie kwestionował w postępowaniu administracyjnym stanowiska instytucji wyspecjalizowanej, tj. IPN wyrażonego w Informacji z dnia [...] marca 2020 r., co do okresów służby kwalifikowanych przez ten podmiot jako służba na rzecz państwa totalitarnego, o którym mowa w art. 13b ustawyo zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), stanowisko to uwzględniało bowiem jego wcześniejsze zastrzeżenia. Minister w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca
2020 r. odmówił jednakże mocy dowodowej temu dokumentowi. Organ przyjął bowiem w decyzji, wbrew niekwestionowanym przez stronę ustaleniom IPN, że służba wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez okres od [...] maja 1981 r. do [...] lipca 1990 r., a zatem przez okres wskazany w anulowanej Informacji IPN z dnia [...] lutego 2017 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ (opierając się na domyśle, co do koncepcji przyjętej przez IPN, co wprost wskazano w decyzji) prezentuje odmienny od instytucji wyspecjalizowanej pogląd, co do kwalifikowania okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ nie przeprowadził przeciwdowodu przeciw treści Informacji IPN z dnia [...] marca 2020 r., nie zwrócił się też wcześniej, przed wydaniem decyzji o dodatkowe wyjaśnienia od instytucji wyspecjalizowanej, co do podstaw takiego a nie innego kwalifikowania przez IPN okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Opierając się na domyśle, co do koncepcji przyjętej przez IPN, organ odmówił Informacji IPN z dnia [...] marca 2020 r. mocy dowodowej, czym naruszył art. 76 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że strona ustaleń IPN zawartych w Informacji z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...] nie kwestionowała w postępowaniu administracyjnym, a nadto, co istotne, ustalenia te stanowiły następnie podstawę wydania przez ZER MSWiA decyzji z [...] kwietnia 2020 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury oraz ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej.
W konsekwencji dowolnego odrzucenia przez organ środka dowodowego w postaci Informacji IPN z dnia [...] marca 2020 r., naruszony został art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni informację IPN Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. i oceni, czy okres wskazany przez instytucję wyspecjalizowaną jako okres służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), był okresem krótkotrwałym. Po dokonaniu ustalenia w tym zakresie organ, uwzględniając dotychczasowe swoje stanowisko, co do spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) oraz faktu legitymowania się przez skarżącego wybitnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, podejmie stosowną decyzję.
W przypadku, gdyby organ nadal poddawał w wątpliwość fakt stwierdzony przez IPN w Informacji z dnia [...] marca 2020 r., a uwzględniony w decyzjach ZER MSWiA i niekwestionowany przez stronę, dla obalenia mocy dowodowej tego dokumentu konieczne byłoby przeprowadzenie przeciwdowodu faktu stwierdzonego w Informacji IPN z dnia [...] marca 2020 r. Powyższe wymagałoby od organu wcześniejszego dokonania ustaleń z IPN, jako instytucją wyspecjalizowaną, co do przyczyn, które legły u podstaw wydania przez tę instytucję Informacji z dnia [...] marca 2020 r. i anulowania Informacji z dnia [...] lutego 2017 r., a zatem co do podstaw stanowiska IPN o kwalifikowaniu bądź nie kwalifikowaniu danego okresu służby jako służby na rzecz państwa totalitarnego. Przeprowadzenie przeciwdowodu nie może opierać się na domyślaniu się przez MSWiA przyczyn, które legły u podstaw wydania przez IPN nowej Informacji o przebiegu służby.
Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.