II SA/Wa 1338/24

II SA/Wa 1338/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Dorota Kozub-Marciniak
Sławomir Antoniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 655
art. 236 ust. 3, ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w zakresie refundacji kosztów przekwalifikowania zawodowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572); zwanej dalej K.p.a. w zw. z art. 236 ust. 3, 8, 9, 10 i ust. 16 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248) oraz § 5, § 6 ust. 2 i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 978), po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania D.K. prawa do pokrycia kosztów kursu prawa jazdy kat B+E.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że D.K. został zwolniony rozkazem personalnym Dowódcy Dywizjonu Okrętów Bojowych z [...] lutego 2022 r. nr [...] z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy 28 lutego 2022 r. wskutek upływu czasu służby określonego w kontrakcie i niemożnością zawarcia kolejnego kontraktu.
Wnioskiem z [...] stycznia 2024 r. żołnierz wystąpił do wojskowego organu emerytalnego w [...] o refundację kosztów kursu prawa jazdy kat. B+E.
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] odmówił żołnierzowi prawa do pokrycia wnioskowanych kosztów wskazując, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej 28 lutego 2022 r., czyli był uprawniony do korzystania z pomocy rekonwersyjnej do 28 lutego 2024 r.
W dniu 15 maja 2024 r. D.K.., poprzez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], skierował do Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że złożył wniosek zgodnie z art. 57 § 5 K.p.a., a zatem zasadne jest przyznanie mu prawa do pokrycia kosztów przekwalifikowania zawodowego.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z [...] maja 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podając, że zgodnie z art. 236 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierz zawodowy, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej albo który pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 4 lata, w okresie 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać, na terenie kraju, na pisemny wniosek, z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Stosownie do treści art. 236 ust. 5 i 6 tej ustawy wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego należy złożyć w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Ponadto w myśl § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. pomoc uprawnionym w zakresie przekwalifikowania zawodowego, jest udzielana na wniosek skierowany do dyrektora wojskowego biura emerytalnego. Wniosek składa się za pośrednictwem dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej lub kierownika Ośrodka Aktywizacji Zawodowej, albo szefa wojskowego centrum rekrutacji, właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego - według wyboru uprawnionego. Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie D.K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej 28 lutego 2022 r., a zatem na mocy aktualnie obowiązujących przepisów był uprawniony do skorzystania z pomocy rekonwersyjnej do 28 lutego 2024 r. Warunkiem niezbędnym do uzyskania świadczenia jest - stosownie do art. 236 ust. 5 ustawy - złożenie wniosku o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W tym terminie strona powinna doręczyć do organu właściwego do wydania decyzji w sprawie, swoje żądanie w przedmiocie przyznania pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym. Wniosek żołnierza z datą 30 stycznia 2024 r. został złożony 1 marca 2024 r. do Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...] jako podmiotu, za pośrednictwem którego, stosownie do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. kieruje się wniosek o przekwalifikowanie zawodowe. Wniosek ten wpłynął do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] tj. do organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie [...] marca 2024 r., co potwierdza prezentata zamieszczona na wniosku.
W związku z powyższym datą wszczęcia niniejszego postępowania jest [...] marca 2024 r., ponieważ w tej dacie wniosek wpłynął do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...].
Wbrew zarzutowi żołnierza zawartego w odwołaniu, decydująca jest data doręczenia wniosku do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], jako organu właściwego do załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia pomocy w przekwalifikowaniu zawodowym, a nie data nadania wniosku w placówce pocztowej.
Powyższe oznacza, że D.K. nie złożył wniosku w sprawie przekwalifikowania zawodowego w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a zatem nie spełnił przesłanki niezbędnej do uzyskania pomocy w żądanym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu żołnierza, że w tej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 57 § 5 K.p.a. organ wyjaśnił, że kwestię terminu złożenia wniosku o pomoc rekonwersyjną reguluje art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.K. zakwestionował decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] maja 2024 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie i przyznanie pomocy rekonwersyjnej zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło niezgodne z prawem obliczenie terminu, co skutkowało odmową przyznania zwrotu kosztów przekwalifikowania zawodowego. Zgodnie z art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej.
W jego ocenie powołane przez organy przepisy potwierdzają prawo do wnioskowanej refundacji natomiast celowe i niekompetentne zachowanie doprowadziło do wydania krzywdzącego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935); zwanej dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy wniosek skarżącego o przyznanie finansowej pomocy rekonwersyjnej z 30 stycznia 2024 r., nadany 28 lutego 2024 r. za pośrednictwem operatora pocztowego "Poczta Polska" do Dyrektora Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...], który dotarł do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] (organu właściwego do wydania decyzji) [...] marca 2024 r., został złożony w terminie wskazanym w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny.
Jak wynika z art. 236 ust. 3 powołanej ustawy żołnierz zawodowy, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo który pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 4 lata, z wyjątkiem zwolnionego ze służby wojskowej z powodu, o którym mowa w art. 226 pkt 1, 2, 7 i 11-15, w okresie 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać, na terenie kraju, na pisemny wniosek, z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy.
Z ust. 5 powołanego artykułu wynika, iż wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego należy złożyć w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zaś podmiotem właściwym w zakresie udzielania pomocy rekonwersyjnej jest m.in. właściwy dyrektor wojskowego biur emerytalnego (art. 236 ust. 16 pkt 5).
Szczegółowe kwestie związane z wnioskowaniem o udzielenie powyższej pomocy zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 2 maja 2022r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz.978). Zgodnie z § 5 tego rozporządzenia, pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego jest udzielana uprawnionym na wniosek kierowany do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego , który to wniosek składa się za pośrednictwem m.in. Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego, według jego wyboru.
W ocenie Sądu treść przywołanej normy prawnej nie budzi najmniejszej wątpliwości co do tego, iż skoro sporny wniosek składa się za pośrednictwem konkretnego podmiotu (w tym wypadku Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego) to dzień nadania w Urzędzie Pocztowym takiego wniosku do Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej jest dniem zainicjowania przedmiotowego postępowania przed podmiotem rozpoznającym sporne żądanie tj. przed Dyrektorem Wojskowego Biura Emerytalnego.
Termin wynikający z art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny określa ramy czasowe, w których żołnierz zawodowy zwolniony ze służby może złożyć wniosek w celu realizacji prawa do pomocy rekonwersyjnej. Jest to termin materialnoprawny ustanowiony dla realizacji uprawnień przysługujących na podstawie przepisów prawa materialnego. Podkreślenia wymaga, iż istota terminów prawa materialnego polega na określeniu, w jakim czasie uprawniony może wystąpić z określonym żądaniem materialnoprawnym. Terminem materialnoprawnym jest zatem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Takie określenie charakteru terminu prawnego pociąga określone skutki prawne. Uchybienie terminu materialnego wywołuje bowiem skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Co więcej, uznanie, iż dany termin ma charakter terminu materialnego oznacza, iż w przypadku jego ewentualnego przekroczenie nie jest możliwe jego późniejsze przywrócenie. Dla dochowania ustanowionego w powyższym przepisie terminu, konieczne jest jego złożenie (ustawodawca posługuje się wyrażeniem "należy złożyć"). Zdaniem organów oznacza to, iż przed upływem 2 lat od daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej konieczne jest jego złożenie we właściwym organie oraz odnotowanie jego wpływu. Dokonując powyższej wykładni organy kompletnie zignorowały treść art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a., gdzie wskazano, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Mieć bowiem należy na względzie, iż wniosek o przyznanie pomocy rekonwersyjnej, jak każdy wniosek, czyli pismo strony skierowane do organu administracji, zawierający żądanie wydania określonej decyzji, wszczyna postępowanie administracyjne. Tym samym złożenie pisma wszczynającego postępowanie administracyjne jest czynnością procesową, która podlega właściwym w tym zakresie przepisom - czyli Kodeksowi postępowania administracyjnego. Stąd do wniosku powyższego znajdą zastosowanie przepisy dotyczące obliczania terminów określonych w art. 57 K.p.a., w tym również zasady zachowania terminu przez pismo wniesione w właściwej placówce pocztowej operatora publicznego. Sąd podkreśla, iż termin "należy złożyć", użyty w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny nie może być utożsamiany z terminem wpływu wniosku do organu. Niewątpliwie, jak prawidłowo wskazały organy administracji publicznej, stosownie do treści art. 61 § 3 K.p.a., datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jednakże nie można uznać, że przepis ten eliminuje przepis art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Warszawie z 18 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 966/4 (publik. LEX nr 3823473) wskazujący, iż "... przyjęcie poglądu prezentowanego przez organ w skarżonym rozstrzygnięciu prowadziłoby do zaakceptowania stanu daleko posuniętej niepewności dla beneficjentów omawianego świadczenia. Skoro bowiem w myśl § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia, Dyrektor Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej ma 7 dni na przesłanie wniosku strony wraz ze swoją opinią, do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, to strona nigdy nie miałaby pewności co do daty wpływu swojego wniosku do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego. Nie do zaakceptowania byłaby jednak sytuacja, gdy o dochowaniu (lub nie) terminu ustawowego, nie decyduje de facto działanie wnioskodawcy, a działanie organu biorącego udział w procedurze rozpoznawania sprawy inicjowanej przez wnioskodawcę. Łamałoby to bowiem wprost kluczową dla idei Państwa Prawnego normę art. 2 Konstytucji RP. Cechą charakterystyczną każdego Państwa Prawa jest przecież to, że to podmiot chcący zainicjować konkretne postępowanie, decyduje o dacie w jakiej tej inicjacji dokonuje. Przeniesienie takiego uprawnienia na organ uczestniczący w danej procedurze (a więc będącą zainteresowaną jego wynikiem), pozbawiałoby wprost stronę określenia początkowej daty procedowania, dając pole nawet do ewentualnych nadużyć zmierzających do pozbawienia obywatela możliwości skorzystania przez niego z przyznanych mu ustawą praw".
Mając na uwadze, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej 28 lutego 2022 r., wniosek o pomoc rekonwersyjną mógł skutecznie złożyć do 28 lutego 2024 r. Wnosząc zatem 28 lutego 2024 r. listem poleconym podanie o przyznanie pomocy rekonwersyjnej do Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w Gdyni dokonał stosownej czynności procesowej przez upływem ustawowego terminu warunkującego wszczęcie postępowania w tej sprawie.
Reasumując organy administracji publicznej rozstrzygając przedmiotową sprawę wadliwie uznały, iż wpływ 6 marca 2024 r. do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wniosku skarżącego o pomoc rekonwersyjną, nadanego w placówce pocztowej Poczty Polskiej 28 lutego 2024 r., stanowi naruszenie terminu określonego w art. 236 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Organy dopuściły się więc naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] obowiązany będzie do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie skarżącemu pomocy rekonwersyjnej.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.