II SA/WA 1326/24

II SA/Wa 1326/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Łukasz Krzycki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 104 poz 710
art. 46 ust 1, art 49 ust 1,
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego.
Dz.U. 2024 poz 248
art. 122 ust 3p kt 3, art 122 ust 3,
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz skarżącego R.G. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym - przywołując art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 46 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 81 ze zm.), zwanej dalej jako: "ustawą o SKW" – Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej jako "SKW") umorzył postępowanie odwoławcze wobec wniosku płk. R. G., zwanego dalej "Oficerem", o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej rozkazem personalnym Szefa SKW z [...] marca 2024 r. o wyznaczeniu Oficera - z dniem [...] marca 2024 r. - stanowiska służbowego ([...]). Orzeczenie z [...] marca 2024 r. z będzie dalej nazywane "Rozkazem".
W uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu aktu przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Rozkazem wyznaczono Oficera, pozostającego w dyspozycji Szefa SKW, na stanowisko służbowe [...] - z dniem [...] marca 2024 r.; zaszeregowano to stanowisko jako: płk, [...],
- Oficer zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej Rozkazem,
- przedmiotem toczącego się przed Szefem SKW postępowania - w ramach ponownego rozpatrzenia - jest sprawa wyznaczenia - z dniem [...] marca 2024 r. - na stanowisko służbowe w SKW żołnierza zawodowego, któremu – [...] marca 2024 r. - upłynął okres oddelegowania do pełnienia służby poza SKW; przed doręczeniem Rozkazu, Oficer - złożył do Ministra Obrony Narodowej - wniosek o odwołanie go ze stanowiska służbowego w SKW i przeniesienie do dyspozycji; działając w oparciu o przedmiotowy wniosek Minister Obrony Narodowej - decyzją z [...] maja 2024 r. - odwołał Oficera z pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku służbowym w SKW – z dniem [...] maja 2024 r.,
- w niniejszej sprawie Oficer - pozostając w służbie w SKW - zaskarżył Rozkaz, którym wyznaczono go na stanowisko służbowe w tej służbie; wydanie Rozkazu było konieczne; przywołano argumentację, która za tym – w ocenie organu – przemawiała, reasumując, że Szef SKW zasadnie wyznaczył Oficera na stanowisko w SKW, które tenże miał objąć - po zakończonym okresie oddelegowania i stawieniu się do służby w SKW; odnotowano, że Oficera – na podstawie porozumienia zawartego [...] czerwca 2022 r., pomiędzy Szefem SKW a Ministrem Obrony Narodowej - oddelegowano do wykonywania zadań służbowych poza SKW - w Centrum Eksperckim Kontrwywiadu NATO w K.,
- w sprawie zasadnicze znaczenie ma zmiana w wyniku odwołania Oficera przez Ministra Obrony Narodowej z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW; nastąpiła ona już po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie załatwionej Rozkazem sprawy,
- zgodnie z art. 201 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248, ze zm.), żołnierz zawodowy może pełnić zawodową służbę wojskową na stanowiskach w SKW; zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o SKW żołnierzy zawodowych wyznacza i zwalnia ze stanowisk służbowych Szef SKW na zasadach i w trybie określonym w ustawie o obronie Ojczyzny,
- żołnierz zawodowy może być więc stroną postępowania w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w SKW tylko w okresie pełnienia w niej służby - od skierowania przez Ministra Obrony Narodowej do pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW do z niej odwołania; z chwilą odwołania żołnierza zawodowego przez Ministra Obrony Narodowej z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW traci on przymiot strony - w rozumieniu art. 28 K.p.a.,
- tym samym postępowanie odwoławcze - wszczęte wnioskiem Oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, załatwionej Rozkazem - stało się bezprzedmiotowe na skutek utraty przezeń przymiotu strony; podlega więc umorzeniu - wobec treści art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
W skardze Oficer, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów:
- art. 138 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 28 K.p.a., poprzez wadliwe zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego w związku z jego bezprzedmiotowością, wynikająca z rzekomej utraty przez Oficera - na etapie postępowania odwoławczego - przymiotu strony, z uwagi na odwołanie go przez Ministra Obrony Narodowej, - z dniem [...] maja 2024 r. - z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW; w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak również Rozkazu ją poprzedzającego, Oficer pełnił służbę w SKW i miał interes prawny w zweryfikowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia – którym obniżono mu m.in. pobierane uposażenie; w szczególności dlatego, że Rozkaz opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności; stał się zatem formalnie wykonalny przed złożeniem środka zaskarżenia i przed odwołaniem Oficera z pełnienia służby w SKW,
- art.138 § 1 pkt. 2 K.p.a. w zw. z art. 201 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w zw. z § 5 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2022 r. w sprawie kierowania żołnierzy zawodowych w celu wyznaczenia na stanowisko w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego albo w Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. poz. 1048) - poprzez ich nie zastosowanie; rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy błędnie wydano decyzję o umorzeniu postępowaniu odwoławczego; tymczasem - z uwagi na wystąpienie przez Oficera [...] marca 2024 r. do Ministra Obrony Narodowej o odwołanie z pełnienie a służby w SKW - Rozkazu nie nalezało wydawać; co za tym idzie, ponownie rozpoznając sprawę organ winien uchylić Rozkaz i umorzyć postępowanie w I. instancji.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją Rozkazu oraz zasądzenie od organu na rzecz Oficera zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto sformułowane wcześniej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Jak wskazano także, organ - wydając zaskarżoną decyzję - przyjął, że Oficerowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego – z uwagi na charakter rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie nie przesądza bowiem o merytorycznym jej rozstrzygnięciu lecz o zakończeniu postępowania odwoławczego - z uwagi na utratę przez Oficera przymiotu strony w postępowaniu w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w SKW. Nie zastosowano więc art. 122 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Niemniej - w razie uznania, że stanowisko organu nie jest prawidłowe (w kwestii pouczenia) - skargę należy odrzucić.
W trakcie rozprawy (k. 82) pełnomocnik Oficera sprostował, że w skardze nieprawidłowo wskazano, jakoby - na dzień wydania skarżonej decyzji – jego mandant pełnił służbę w SKW.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko sformułowane w odpowiedzi na skargę - odnośnie jej niedopuszczalności. Podnosił też, że wydanej w I. instancji decyzji nigdy nie wykonano, gdyż Oficer nie objął stanowiska.
Sąd zważył, co następuje:
Na wstępie – wobec wywodów organu - zasadne jest odniesienie się przez Sąd do samej dopuszczalności skargi na kwestionowaną decyzję, którą umorzono postępowanie - wobec wniosku Oficera o ponowne rozpoznanie sprawy. Stanowi to odpowiednik środka odwoławczego - przewidziany wprost w art. 127 § 3 K.p.a., jako uprawnienie strony. Przywołany przez organ art. 122 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi z kolei przypis szczególny. Ograniczono nim możliwość poddania kontroli przez sąd administracyjny legalności władczych orzeczeń organu administracji. Przepis ten należy więc wykładać ściśle. W rozpatrywanym przypadku organ ocenił zaskarżonym aktem, czy - w realiach sprawy - jest dopuszczalne wniesienie środka odwoławczego - tu w formie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co stanowi realizację prawa strony - wprost przewidzianego w K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego aktu zawarto wprawdzie szereg twierdzeń, dotyczących zasadności wydania samego Rozkazu – w przedmiocie wyznaczenie Oficera na stanowisko. Wobec charakteru rozstrzygnięcia były to jednakże wypowiedzi bez znaczenia z perspektywy jego treści - orzeczono wszak o umorzeniu postępowania odwoławczego (w istocie w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy), konstatując, jakoby Oficer utracił status strony postępowania. Skarżonym aktem nie rozstrzygano w istocie w przedmiocie "wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego", w rozumieniu art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Przesądzono wyłącznie co do możliwości wykorzystania w rozpatrywanym przypadku określonych uprawnień procesowych - wynikających z ogólnych reguł K.p.a. Zagadnienie to wykracza poza przedmiot danej regulacji ustawy o obronie Ojczyzny. W tej sytuacji jest bez znaczenia dla wyniku sprawy, czy w kwestii pragmatyki służby żołnierzy, oddelegowanych do SKW - w ogóle znajduje wprost zastosowanie reguła, stanowiona w art. 122 ust. 3, czy też normy ustawy o SKW należy rozumieć, co do delegowanych żołnierzy, jako przepisy szczególne wobec ustawy o obronie Ojczyzny.
Reasumując Sąd nie dopatrzył się przesłanek uznania skargi za niedopuszczalną - jej odrzucenia.
Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że skarga jest zasadna w zakresie, gdzie zarzucono nią naruszenie przepisów postępowania, co do reguł rozpoznawania środków odwoławczych - realizowanych w danym przypadku w formie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Wobec sprostowania - złożonego na rozprawie przez pełnomocnika Oficera - bezsporny jest opisany przez organ stan faktyczny sprawy (jego stanowisko zaś wcześniej zreferowano), gdzie - na dzień wydania Rozkazu ([...] marca 2024 r.) - Oficer był delegowany do SKW, zaś gdy wydano skarżony akt (decyzja datowana [...] maja 2024 r.), nie pełni już służby w tej formacji (odwołany rozkazem z [...] maja 2024 r. - od [...] maja tego roku).
W tych realiach trzeba wskazać, że Rozkaz - w przedmiocie wyznaczenia na stanowisko - niewątpliwie kreował określoną sytuację prawną Oficera. Zwłaszcza wobec nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności – na podstawie art. 108 K.p.a. Niewątpliwie w sprawie zakończonej wydaniem danego Rozkazu Oficer był stronę postępowania, w myśl art. 28 K.p.a. - jako osoba, której interesu prawnego on dotyczy - w rozumieniu danego przepisu. Zmiana podporządkowania Oficera, wynikająca z zakończenia służby w SKW, skutkowała wprawdzie tym, że dany organ (Szef SKW) nie był już właściwy dla określenia jego stanowiska – po dacie zakończenia służby w danej formacji. Niewątpliwie jednak Oficer miał interes prawny w rozumieniu art. 28 in fine K.p.a. w postępowaniu - zainicjowanym jego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy - którego przedmiotem była ocena legalności Rozkazu. Ponownie rozpoznając sprawę organ - realizując kompetencje analogicznie do odwoławczego - był obowiązany ją rozpatrzeć ponownie. Ocenić powinien - wobec charakteru udanego orzeczenia, gdzie określono status Oficera na konkretny dzień - zasadność Rozkazu w tych samych realiach – a więc w dacie jego wydania. Był więc kompetentny do rozpoznania wniosku. Nie sposób też wywodzić, aby Oficer nie był stroną w zainicjowanym przez siebie postępowaniu - odpowiadającym rolą odwoławczemu.
Nie może mieć także istotnego znaczenia - podnoszona przez pełnomocnika organu na rozprawie - kwestia, czy Rozkaz w istocie wykonano. Pozostawanie jego w obrocie, jako aktu prawomocnego - wobec umorzenia zaskarżoną decyzją postępowania odwoławczego - kreowała bowiem, jak już wskazano, status prawny Oficera - w pewnym okresie.
Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że przyjęta przez organ koncepcja skutkowałaby akceptacją sytuacji, gdzie - stanowiona wprost przepisami K.p.a. - instytucja wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, byłaby faktycznie dostępna generalnie jedynie dla funkcjonariuszy SKW, pozostających w służbie. Nie byłoby zaś kluczowe, czy kwestionowane orzeczenie dotyczyło ich praw bądź obowiązków powstałych na dzień pozostawania w służbie w danej formacji. Takie rozumienie procedury administracyjnej nie znajduje racjonalnych przesłanek. W pewnych sytuacjach skutkowałoby bezzasadnym wręcz różnicowaniem sytuacji prawnej osób - w zależności kiedy rozpoznano środki odwoławcze (odpowiednio wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy).
Reasumując, nie zachodziły w sprawie przesłanki umorzenia postępowania odwoławczego - w myśl art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. - w związku z ramami umorzenia postępowania administracyjnego, wyznaczonymi art. 105 § 1 bądź 2 danego aktu. W szczególności - wbrew stanowisku organu - Oficer pozostawał stroną postępowania, w myśl art. 28 K.p.a. - wobec złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Bezpodstawnie także - co już wskazano - organ odnosił się w uzasadnieniu skarżonego aktu do kwestii zasadności bądź wręcz dopuszczalności wydania Rozkazu. Kwestia ta może być przedmiotem rozważań wyłącznie w orzeczeniu, kończącym sprawę w postępowaniu odwoławczym - co do meritum.
W tej sytuacji nie byłoby także zasadne odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi w danym zakresie. Przedwczesne byłoby także rozważanie przez Sąd wystąpienia przesłanek uchylenia samego Rozkazu (tak wnioski skargi). Sprawę musi rozpatrzeć ponownie organ.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 2631). Poniesiony uzasadniony koszt stanowiło wynagrodzenie pełnomocnika.
Rozpoznając ponownie sprawę Szef SKW uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.