II SA/Wa 1322/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy odmowę przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Organ rentowy uznał, że skarżąca, mimo 51 lat i udokumentowanego stażu pracy, nie spełnia warunków do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ nie wykazała szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjęcie pracy ani nie posiadała orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy. Komisja lekarska ZUS ustaliła, że skarżąca nie jest niezdolna do pracy. Skarżąca zarzuciła pominięcie opinii lekarskiej z innego postępowania oraz nieprawidłowe ustalenie okresu ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: niespełnienie warunków do świadczenia z powodu szczególnych okoliczności, niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz brak niezbędnych środków utrzymania. Sąd podkreślił, że orzeczenie komisji lekarskiej o braku niezdolności do pracy jest wiążące dla organu rentowego i sądu w tym postępowaniu. Ponieważ skarżąca nie legitymowała się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, druga przesłanka nie została spełniona, co skutkowało oddaleniem skargi, niezależnie od oceny pozostałych okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego, w szczególności wymogu posiadania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oraz wiążącego charakteru orzeczeń lekarskich ZUS.
Dotyczy specyficznej sytuacji ubiegania się o świadczenie w drodze wyjątku, gdzie kluczowe jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek, a nie tylko ogólna ocena sytuacji życiowej czy zdrowotnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego wymaga kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech przesłanek: niespełnienia warunków do świadczenia z powodu szczególnych okoliczności, niemożności podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz braku niezbędnych środków utrzymania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawa uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek. Niespełnienie choćby jednej z nich skutkuje odmową przyznania świadczenia.
Czy orzeczenie komisji lekarskiej ZUS o braku niezdolności do pracy jest wiążące dla organu rentowego i sądu w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie komisji lekarskiej ZUS o braku niezdolności do pracy jest wiążące dla organu rentowego i sądu w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a jego ocena ma charakter formalny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy i orzecznictwo NSA, wskazując, że organ jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej, a badanie jego treści w postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku sprowadza się do sprawdzenia, czy odpowiada ono wymogom formalnym, a nie do ponownej oceny stopnia niezdolności do pracy.
Czy skarżąca spełniła przesłankę niemożności podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy, ubiegając się o rentę w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie spełniła tej przesłanki, ponieważ nie legitymowała się orzeczeniem właściwego organu o całkowitej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet jeśli skarżąca przedstawiała dokumentację medyczną wskazującą na problemy zdrowotne.
Przepisy (5)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 83 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku: niespełnienie warunków do świadczenia z powodu szczególnych okoliczności, niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, brak niezbędnych środków utrzymania. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa, że oceny niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS w formie orzeczenia.
u.e.r.f.u.s. art. 14 § 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi, że orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń uzależnionych od stwierdzenia niezdolności do pracy.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna utrzymania w mocy własnej decyzji przez organ administracji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącą kluczowej przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku, tj. braku orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy. • Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS o braku niezdolności do pracy jest wiążące dla organu i sądu.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącej dotyczący pominięcia opinii lekarskiej biegłej sądowej A. R. • Zarzut skarżącej dotyczący nieprawidłowego ustalenia okresów składkowych i nieskładkowych (w tym zatrudnienia w PGM).
Godne uwagi sformułowania
przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki [...] powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. • Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. • Orzeczenie o niezdolności do pracy stanowi wprawdzie okoliczność faktyczną, która podlega ocenie w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, jednak ocena takiego orzeczenia w ramach tego postępowania sprowadza się wyłącznie do zbadania, czy jego treść odpowiada wymogom zawartym w art. 83 ust. 1 ustawy. • Badanie orzeczenia w przedmiocie niezdolności do pracy ma charakter wyłącznie formalny, a poza zakresem zainteresowania w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku pozostaje natomiast kwestia prawidłowości ustalenia stopnia niezdolności do pracy.
Skład orzekający
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Antoniuk
sędzia
Dorota Kozub-Marciniak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego, w szczególności wymogu posiadania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oraz wiążącego charakteru orzeczeń lekarskich ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubiegania się o świadczenie w drodze wyjątku, gdzie kluczowe jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek, a nie tylko ogólna ocena sytuacji życiowej czy zdrowotnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne stosowanie przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjątku, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych, choć może być mniej zrozumiałe dla szerszej publiczności.
“Renta w drodze wyjątku: czy wystarczy sama choroba, by dostać świadczenie?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.